Thành phố Banxôra từ xưa vốn là kinh đô một nước chư hầu của các hoàng đế A Rập. Nhà vua cai trị nước đó thời hoàng đế Harun An-Rasít trị vì tên là Zinơbi. Hoàng đế và nhà vua này vốn là hai anh em con chú con bác ruột.

Vua Zinơbi cho rằng không nên giao phó việc cai trị nước nhà cho chỉ một tể tướng. Bởi vậy vua chọn một lúc hai người cùng giữ chức vụ ấy. Một vị tên là Khacan, người kia là Xaoui.

Khacan là một con người hiền lành, cởi mở, phóng túng. Ông thích làm ơn cho những người có việc nhờ vả theo phạm vi quyền lực của mình, miễn là không gây hại tới trật tự công lí mà ông có bổn phận thực hành. Ở triều đình Banxôra, trong khắp thành phố cũng như toàn vương quốc, không ai không kính trọng ông. Không ai là không ca ngợi những đức tính của ông. Xaoui thì tính tình khác hẳn. Lão ta luôn luôn nhăn như bị và làm bực bội mọi người bất kể người ấy sang hay hèn. Thêm vào đó, đã không biết dùng của cải giàu có của mình để làm nên danh giá, lão ta lại hà tiện rán sành ra mỡ, đến nỗi nhịn tiêu dùng cả những thứ cần thiết. Không một ai chịu đựng được lão. Bất cứ lúc nào cũng nghe người ta độc nói những điều không hay về lão mà thôi. Điều làm cho lão càng đáng ghét hơn nữa là lão thù hằn Khacan một cách sâu sắc, cho dù vị tể tướng kia làm việc tốt đến đâu cũng bị lão ta rêu rao thành xấu. Lão ta tìm đủ mọi cách để dèm pha.

Một hôm, sau buổi thiết triều, để bớt căng thẳng đầu óc vua chuyện trò thoải mái cùng hai vị tể tướng và nhiều vị đại thần khác. Dần dà nói đến chuyện những người đàn bà nô lệ mà người ta mua về trong nhà và đối xử gần như ngang hàng với những người vợ chính thức. Một vài người cho rằng chỉ cần mua được một nữ nô lệ xinh đẹp, duyên dáng là đủ an ủi mình về việc bắt buộc phải lấy những người vợ môn đăng hộ đối hoặc vì lợi ích gia đình. Những người vợ này không nhất thiết ai cũng có nhan sắc xinh đẹp và thân hình cân đối nở nang.

Những người khác trong đó có Khacan cho rằng nhan sắc và vẻ đẹp của thân hình chưa phải là thứ duy nhất người ta cần tìm kiếm ở một nữ nô lệ. Ngoài những thứ đó ra, nô lệ cần phải thông minh, khôn ngoan, khiêm nhường, dễ chịu và nếu có thể thì có kiến thức rộng về nhiều mặt nữa. Bởi vì, theo những người này, không có gì thích hợp hơn cho những người gánh vác quốc gia đại sự, sau một ngày bề bộn công việc trở về nhà riêng, có một người bạn gái để chuyện trò, như vậy vừa bổ ích, dễ chịu vừa được giải trí. Xét đến cùng – vẫn theo ý nguyện của những người này – nếu chỉ cần một nữ nô lệ để mà nhìn ngắm và thỏa mãn nhu cầu xác thịt, thì như vậy có khác chi súc vật.

Nhà vua đồng tình với phe này và ra lệnh cho Khacan cố tìm mua cho được một nữ nô lệ vừa hoàn hảo về nhan sắc, lại vừa có tất cả những đức tính tốt đẹp như nói ở trên, và trước hết, phải thông thái.

Xaoui, vốn rất ganh tị với vinh dự mà nhà vua ban cho Khacan, hơn nữa lão thuộc về phe có ý kiến ngược lại, liền nói:

- Tâu bệ hạ, thật khó mà tìm cho được một nữ nô lệ hoàn chỉnh mọi mặt như ngài vừa đòi hỏi. Giả dụ có tìm được và tôi cho là khó mà có được một người như vậy, thì giá một vạn đồng tiền vàng cũng còn rẻ.

- Xaoui à, – nhà vua đáp – hẳn ông cho số tiền ấy to quá đối với ông, nhưng đối với ta thì không.

Nói xong, vua truyền cho viên tổng quản ngân khố mang một vạn đồng tiền vàng tới nhà Khacan.

Khacan cho triệu ngay tất cả những người lái chuyên việc mua bán đàn bà, con gái nô lệ đến, và nhờ họ bao giờ tìm được một nữ nô lệ như ông mô tả, thì báo ngay cho ông biết. Các lái buôn, vừa để lấy lòng Khacan vừa vì lợi ích của chính họ, đều hứa là sẽ cố hết sức tìm được cho ông một người vừa ý. Từ đó ngày nào cũng có một nữ nô lệ được dẫn trình tể tướng, nhưng không một ai trọn vẹn, chẳng mắc chứng này thì bị tật khác.

Một hôm, rất sớm, Khacan định vào chầu vua ở hoàng cung thì một người lái đến, vẻ rất vội vã, níu ngựa ông lại và báo rằng tối qua vào lúc khuya khoắt có một nhà buôn Ba Tư mới tới, mang theo một nữ nô lệ cực kì xinh đẹp, ăn đứt tất cả những người mà y được thấy mặt từ trước tới nay. Rồi y dạm bán người nữ nô lệ này. Ngoài trí thông minh và kiến thức của cô ta, nhà buôn còn đảm bảo rằng người nữ nô lệ ấy có thể đấu trí với bất kì ai thông thái, minh mẫn nhất trên đời.

Rất vui mừng được biết tin ấy, và hi vọng có thể làm vua vui lòng, Khacan bảo y dẫn người nô lệ đến gặp ông ngay sau khi tan chầu.

Người lái có mặt đúng hẹn. Khacan thấy người nữ nô lệ này quả rất đẹp, liền đặt tên là Người Đẹp Ba Tư. vốn cực kì thông minh và hiểu biết rộng, sau khi nói chuyện với nàng, ông nhận ra ngay có tìm kiếm thêm nữa cũng vô ích. Chẳng bao giờ có thể mua được một người nữ nô lệ nào khác vượt được người này về những đức tính mà nhà vua đòi hỏi. Ông hỏi người mối lái: nhà buôn Ba Tư đặt giá bao nhiêu.

- Thưa ngài, – người lái đáp – Ông ta là con người chỉ nói một lời. Ông ta quả quyết rằng mình chỉ có thể bán đúng giá một vạn đồng tiền vàng. Ông ta thề thốt với tôi rằng, không tính tới sự chăm sóc vất vả và thời gian nuôi dạy, riêng chi phí về thuê thầy dạy học để bồi dưỡng trí thông minh cũng như trau dồi nhan sắc, chi phí may mặc và ăn uống cho cô, cũng đã tốn hết ngần ấy tiền rồi. Từ khi mua được người này thuở còn ấu thơ, vì xét cô ta sẽ xứng đáng với các bậc đế vương, ông đã không hề tiếc một thứ gì để chuẩn bị cho cô có cơ hội đạt tới địa vị cao sang ấy. Cô ta biết chơi đủ các loại nhạc cụ, biết hát, biết múa. Cô làm cả thơ. Không có cuốn sách nào cô chưa đọc qua. chưa bao giờ nghe ai nói có một nữ nô lệ nào hiểu biết nhiều thứ trên đời bằng cô ta.

Tể tướng Khacan còn biết rõ giá trị của người nữ nô lệ hơn người lái, vì người này chỉ nghe nhà buôn kia nói lại mà thôi. Ông không muốn để chuyện mua bán kéo dài thêm nữa. Ông bảo người lái chỉ chỗ rồi sai một người nhà của mình đi mời nhà buôn Ba Tư đến. Khi người này tới, tể tướng Khacan nói:

- Không phải ta muốn mua người nữ nô lệ này cho ta, mà là, cho nhà vua. Ông phải để lại cho nhà vua với giá rẻ, rẻ hơn giá ông đặt.

Nhà buôn đáp:

- Thưa ngài, tôi rất lấy làm vinh dự được tặng không cho hoàng thượng, nếu những nhà buôn như loại tôi được phép làm như vậy. Tôi chỉ xin Người độc có số tiền mà tôi chi phí để đào tạo cô ta thành người như hiện nay. Điều đó có thể nói là hoàng thượng sẽ rất lấy làm hài lòng nếu mua được nữ nô lệ này.

Tể tướng không muốn mặc cả. Ông sai đếm đủ tiền trả cho nhà buôn. Ông này, trước khi ra về, thưa với tể tướng:

- Thưa ngài, vì cô nô lệ dành cho nhà vua, xin phép ngài cho tôi được thưa rằng cô ta đang hết sức mệt mỏi vì đã phải theo tôi làm một chuyến đi rất xa để tới đây. Mặc dù cô ta là một người nhan sắc có một không hai, trông cô sẽ còn khác nữa nếu ngài cho giữ lại ở nhà ngài chừng nửa tháng, chịu khó săn sóc cô ta chút ít. Sau thời gian ấy ngài mang vào trình diện với vua, tôi chắc cô ta sẽ làm cho ngài được vinh dự và danh giá; mà rồi ngài sẽ biết ơn tôi. Ngài thấy đấy, nắng gió đường dài đã làm da cô ta kém tươi đi một chút. Nhưng sau khi cho cô ta đi tắm vài ba bận và ăn mặc theo cách thích hợp, cô ta sẽ đổi khác và ngài thấy cô còn muôn phần xinh đẹp hơn.

Khacan cho lời khuyên của nhà buôn là phải và quyết làm theo. Ông cho Người Đẹp Ba Tư ở một căn buồng riêng, sát ngay cạnh buồng vợ ông. Ông yêu cầu bà hãy cho cô ăn cùng mâm, và đối xử như một phu nhân trong cung đình. Trước khi từ giã Người Đẹp Ba Tư, ông bảo nàng:

- Cô không thể có hạnh phúc nào lớn hơn cái tôi đã tạo cho cô đấy. Cô thử nghĩ xem: tôi mua cô để dâng hoàng thượng. Tôi hi vọng rằng nhà vua mua được cô sẽ hài lòng hơn tôi là người đã làm tròn nhiệm vụ được Người giao phó. Bởi vậy, tôi xin báo trước cho cô rõ rằng tôi có một cậu con trai lớn không phải không thông minh, nhưng trẻ tuổi, tính khí ngang tàng và tháo vát, cô hãy chú ý giữ gìn khi nó đến gần.

Người Đẹp Ba Tư cảm ơn lời khuyên bảo của ông, hứa sẽ làm theo. Tể tướng liền lui về phòng riêng.

Nuarếtđin, tên cậu con trai của tể tướng, vẫn thường ra vào tự do phòng riêng của mẹ, và thỉnh thoảng vẫn dùng cơm với bà. Chàng khôi ngô, trẻ tuổi, dễ chịu và mạnh bạo. Vốn cực kì thông minh và ăn nói lưu loát chàng có biệt tài là muốn điều gì thì thuyết phục người khác theo mình ngay. Vừa trông thấy Người Đẹp Ba Tư, mặc dù biết phụ thân mua nàng cho nhà vua, và chính tể tướng cũng đã bảo thẳng với chàng như vậy, ngay từ buổi gặp gỡ đầu tiên, chàng không hề có chút tự kiềm chế. Ngay từ giây phút đầu, chàng đã bị vẻ kiều diễm của nàng lôi cuốn. Sau khi nói chuyện với nàng, chàng dứt khoát sẽ tìm đủ mọi cách để phỗng tay trên nhà vua cho bằng được.

Về phía mình, Người Đẹp Ba Tư thấy Nuarếtđin rất dễ thương: “Tể tướng đã cho ta một vinh dự rất lớn, khi ông mua ta để dâng quốc vương Banxôra, – nàng tự bảo – nhưng có lẽ ta sẽ tự cho mình hạnh phúc hơn, nếu ông bằng lòng gả ta cho con trai ông”.

Lợi dụng hoàn cảnh thuận lợi, Nuarếtđin rất năng đến thăm Người Đẹp Ba Tư mà cậu đã say mê, để trò chuyện, vui đùa, cười cọt với nàng. Nếu bà mẹ không ngăn cản, dễ không bao giờ chàng chịu rời nàng.

- Con ạ, – bà bảo chàng – một chàng trai như con mà cứ lẩn quẩn trong buồng đàn bà thì chẳng ra làm sao cả. Thôi con hãy đi đi, hãy về phòng con và lo học hành để một ngày kia được xứng đáng nối nghiệp cha!

Vì đã lâu Người Đẹp Ba Tư chưa được tắm do phải đi đường sá xa xôi, cho nên tể tướng phu nhân sai người đun nước nóng ngay trong buồng tắm của dinh mình, rồi cho nhiều cô hầu đưa nàng đến tắm. Bà dặn chăm sóc nàng như chăm sóc chính bà vậy. Sau khi nàng tắm xong, phải mặc cho nàng một bộ quần áo thật đẹp, mà bà đã cho may sẵn. Bà rất quan tâm đến việc ấy để được lòng tể tướng, để tỏ cho chồng biết rằng mình rất chú ý tới bất cứ việc gì có thể làm cho ông vui lòng.

Ra khỏi phòng tắm, Người Đẹp Ba Tư trông xinh tươi gấp nghìn lần so với lúc Khacan mua về. Khi nàng đến chào, vợ tể tướng khó khăn lắm mới nhận ra người nữ nô lệ. Người Đẹp Ba Tư duyên dáng hôn tay bà và nói:

- Thưa bà, con không rõ khi con mặc bộ quần áo mới mà bà sai may cho con đây, bà nhìn con như thế nào. Các cô hầu của bà quả quyết với con rằng, nó hợp với con quá, đến nỗi họ không nhận ra con nữa. Chắc họ là những người nói nịnh. Con chỉ tin có lời bà mà thôi. Nếu lời họ nói là đúng sự thật, thì thưa bà, con có được như vậy chính là nhờ ơn bà.

- Con gái của ta ạ, – bà tể tướng vui mừng đáp – con chớ nên cho rằng những người hầu của ta nói nịnh con. Ta sành sỏi hơn chúng nó. Đừng nói tới bộ áo quần con mặc rất vừa vặn, mà từ phòng tắm ra, người con đẹp hơn hẳn trước đây nhiều, đến nỗi chính ta cũng không nhận ra con nữa. Nếu ta biết rằng việc tắm rửa mang lại lợi ích như vậy thì ta đã cùng đi với con, ta đã đến tuổi từ nay phải lo chăm sóc nhiều đến thân thể của mình hơn nữa.

- Thưa bà, con thật không xứng đáng với lời khen của bà, – cô gái đáp – con chẳng biết nói thế nào. Còn về việc tắm hơi, thật là tuyệt diệu. Nếu bà có ý định đi tắm, xin mời đi ngay. Những người hầu của bà hẳn cũng sẽ thưa với bà giống y như con.

Sực nhớ ra đã lâu mình chưa tắm, tể tướng phu nhân cũng muốn nhân dịp này mà tắm luôn, bà ngỏ ý với các cô hầu. Họ vội vàng sửa soạn mọi thứ cần thiết. Người Đẹp Ba Tư lui về phòng riêng của mình. Bà vợ tể tướng trước khi đi, cẩn thận sai hai nô tì nhỏ tuổi đến với nàng, với mệnh lệnh không được để cho Nuarếtđin vào buồng nàng, nếu như chàng lần đến.

Trong khi tể tướng phu nhân mải ở nhà tắm và Người Đẹp Ba Tư chỉ có một mình, Nuarếtđin đến. Không thấy có mẹ trong buồng riêng của bà, chàng sang phòng Người Đẹp. Thấy hai nô tì ngồi cạnh ngoài phòng đợi, chàng hỏi phu nhân đâu. Chúng trả lời bà đi tắm. – “Thế Người Đẹp Ba Tư, cô ấy cũng đi tắm chứ?” – Chàng hỏi tiếp.

- Cô tắm xong đã trở về, hiện đang ở trong phòng. -Hai cô nô tì đáp – Nhưng chúng con được lệnh của phu nhân không để cho cậu vào phòng.

Phòng Người Đẹp Ba Tư chỉ ngăn bằng một bức mành, Nuarếtđin bước tới định vào, hai nô tì đứng ra cản. Chàng túm mỗi đứa một tay tống ra ngoài phòng đợi, rồi khóa trái cửa buồng lại. Chúng chạy vội đến nhà tắm, vừa khóc vừa la báo cho tể tướng phu nhân biết Nuarếtđin đã vào phòng Người Đẹp Ba Tư bất chấp chúng ngăn cản, và chúng bị chàng đuổi ra ngoài.

Nghe chuyện tày đình, tể tướng phu nhân buồn lo vô hạn. Bà bỏ tắm, vội mặc quần áo. Nhưng khi bà mặc xong và trở về chưa tới buồng Người Đẹp Ba Tư thì Nuarếtđin đã từ trong ấy ra và bỏ trốn biệt. Người Đẹp Ba Tư tỏ ra rất ngạc nhiên thấy tể tướng phu nhân chạy xộc vào, nước mắt đầm đìa và trông thất thần như một người mất trí, liền hỏi:

- Thưa bà, con có được phép hỏi bà có việc gì buồn phiền vậy? Có phải việc không may đã xảy ra ở phòng tắm chăng, mà bà vội bỏ về?

- Ô hay! – Tể tướng phu nhân kêu lên – Cô còn hỏi tôi với thái độ bình thản như vậy, sau khi thằng Nuarếtđin nhà tôi đã vào phòng và ở lại một mình với cô ư? Có thể nào xảy ra một điều bất hạnh lớn hơn thế cho nó và cho tôi?

- Thưa bà, xin bà làm ơn cho con biết, – Người Đẹp Ba Tư đáp – có gì bất hạnh cho bà và cho cậu Nuarếtđin trong việc cậu vừa làm?

- Có gì bất hạnh ư? chồng tôi chẳng đã nói với cô là mua cô về để dâng vua? Và chẳng đã dặn trước cô phải chú ý chớ để nó đến gần mình?

- Con đâu có quên, thưa bà. – Người Đẹp Ba Tư lại nói – Nhưng cậu Nuarếtđin đến bảo con rằng tể tướng đã thay đổi ý kiến, ngài không mang con dâng vua như đã có ý định, mà ban cho cậu ấy. Thưa bà, con đã tin. Thân phận nô tì như con, từ thuở ấu thơ đã quen với luật lệ của kẻ nô lệ. Con làm sao có thể, và con cũng không được phép, cưỡng lại ý muốn của cậu. Con xin nói thêm rằng con vâng lời mà không lấy gì làm khó chịu, vì được gặp nhau luôn cho nên con cũng đem lòng mến cậu. Con chẳng tiếc mình không còn hi vọng được hầu vua nữa, và cảm thấy rất sung sướng nếu được suốt đời sống với Nuarếtđin.

Nghe Người Đẹp Ba Tư nói như vậy, tể tướng phu nhân thốt lên:

- Ước gì Thượng đế cho điều con nói trở thành sự thật, ta cũng sẽ rất vui mừng. Nhưng hãy tin lời ta, Nuarếtđin là thằng dối trá, nó đánh lừa con đấy. Không thể có chuyện cha nó cho, như lời nó nói đâu. Chao! Khốn nạn thân nó, khốn nạn thân ta! Và cha nó còn khốn nạn hơn nữa, bởi những hậu quả mà cả nhà ta đều lo sợ rồi sẽ xảy đến. Cho dù ta có khóc lóc kêu van đến đâu thì cũng chẳng xin nổi cha nó tha thứ cho nó đâu. Cha nó mà biết chuyện nó cưỡng bức con như vậy, thì sẽ giết chết nó cho mà xem.

Nói xong, bà càng khóc lóc sầu thảm hơn nữa, và những người hầu thảy đều lo cho tính mạng của Nuarếtđin cùng khóc theo.

Một lát sau tể tướng Khacan đến. Ông cực kì kinh ngạc thấy vợ và những người hầu đầm đìa nước mắt, còn Người Đẹp Ba Tư thì hết sức âu sầu. Ông hỏi căn nguyên, mọi người không đáp mà chỉ càng khóc già. Sự im lặng ấy làm cho ông càng ngạc nhiên, ông nói với bà:

- Bà phải làm cho tôi biết rõ ngay tại sao bà khóc, và phải nói đúng sự thật.

Không thể không vâng lời, tể tướng phu nhân buồn rầu đáp:

- Vậy thì xin quan lớn hãy hứa là không giận dữ khi nghe hết câu chuyện sau đây. Thiếp xin quả quyết trước đây không phải lỗi ở thiếp.

Không đợi chồng đáp, bà nói tiếp:

- Trong khi thiếp cùng bọn con hầu đi tắm, thì cậu con trai của quan lớn đến, và lợi dụng lúc khốn khổ ấy để đánh lừa Người Đẹp Ba Tư – là ngài không đưa cô ấy dâng vua nữa mà ban cho cậu ấy. Thiếp xin miễn nói, sau sự dối trá ấy, nó đã làm những gì, hẳn ngài đã rõ. Đó chính là căn nguyên làm cho thiếp vì sợ ngài, vì thương nó mà buồn lo. Thiếp lo không xin được ngài tha tội cho nó.

Không thể nào diễn tả nổi sự lo âu của tể tướng sau khi nghe phu nhân thuật lại hành động láo xược của Nuarếtđin.

- Hỡi ôi! – Ông vừa đấm ngực, cắn tay vừa bứt râu mà thốt lên – Thằng con trai khốn nạn, thằng con trai không đáng sống, mày đã đẩy cha mày từ đỉnh cao danh vọng xuống vực sâu rồi đấy. Mày giết cha mày, và mày cũng giết luôn chính mày. Để trả thù cho sự xúc phạm bản thân Người như thế này, vua không chỉ bằng lòng chém đầu hai cha con mày mà thôi đâu.

Bà vợ cố an ủi chồng:

- Xin ngài chớ buồn phiền! Tôi sẽ bán bớt một ít ngọc ngà, cũng dễ có đủ một vạn đồng vàng, rồi ngài sẽ mua một con nô lệ khác đẹp hơn, xứng đáng hơn để dâng vua.

- Chao ôi! – Tể tướng đáp – Bà tưởng tôi lo buồn như vậy chỉ vì mất một vạn đồng vàng ư? Không phải vì mất số tiền đó, cho dù cả gia sản của ta, thì tôi cũng không lo như vậy. Đây là chuyện danh dự của tôi. Đối với tôi, danh dự quý báu hơn tất cả trên đời.

- Tuy nhiên, tôi thấy là việc gì có thể chuộc lại bằng tiền, thì cũng chẳng quan trọng lắm.

- Thế bà không biết Xaoui là kẻ thù không đội trời chung của tôi ư? Thế bà cho rằng, sau khi vỡ lở vụ này, lão chẳng xúc xiểm với vua về tôi ư? Rồi lão sẽ nói: “Muôn tâu bệ hạ, ngài lúc nào cũng nói tới lòng quý yêu và nhiệt thành của Khacan đối với ngài. Ông ta vừa cho thấy rõ ràng ông không đáng để bệ hạ tin cậy như vậy. Bệ hạ giao cho ông ta một vạn đồng để mua một nữ nô lệ. Thật ra ông ta đã làm xong công việc đầy vinh dự ấy. Chưa bao giờ có ai trông thấy một nữ nô lệ đẹp như thế. Nhưng đáng lẽ đem dâng hoàng thượng, ông ta lại mang cho con trai. Ông ta nói: “Con ơi, mày hãy nhận lấy con nô lệ này, ta cho con đấy, con xứng đáng được hưởng nó hơn nhà vua”. Rồi, với tính gian hùng vốn có của lão, lão ta sẽ tiếp: “Cậu con trai ông đã nhận nữ nô lệ ấy, và ngày nào cũng bù khú với nó. Sự tình đúng như lời tôi tâu bệ hạ, nếu ngài không tin, có thể tự mình làm sáng tỏ”. Bà thấy không, – tể tướng nói tiếp – sau những lời lẽ ấy, chẳng phải quân lính của vua có thể áp đến nhà ta bất cứ lúc nào và bắt con nô lệ đi sao? Sau chuyện đó, sẽ còn tiếp thêm bao nhiêu tai họa khác nữa chứ.

- Thưa đại nhân, – nghe chồng nói vậy, tể tướng phu nhân đáp – Xaoui đúng là một đứa vô cùng hiểm độc, nó có thể xuyên tạc vụ này như ngài vừa nói, nếu lão ta đánh hơi được. Nhưng, cũng như bất cứ người nào khác, làm sao lão biết chuyện xảy ra trong nhà ta? Giả dụ có ai nghi ngờ và nhà vua có hỏi, thì sao ngài chẳng có thể tâu là, sau khi xem xét kĩ con nô lệ, nó chẳng đáng được dâng lên hoàng thượng, rằng tên lái buôn đã lừa dối ngài, con nô lệ ấy có vẻ đẹp vô song thật đấy, nhưng còn xa mới thông minh sắc sảo. Nhà vua sẽ tin lời ngài, và lão Xaoui kia sẽ bối rối vì đã không thành công trong âm mưu hiểm độc của lão, như bao lần trước lão đã cố tình dèm pha để hãm hại ngài. Vậy xin đại nhân hãy yên tâm và nếu ngài tin lời tôi thì xin hãy tìm ngay bọn lái, báo cho họ biết là ngài không hài lòng về Người Đẹp Ba Tư rồi giao cho họ tìm hộ ngài một con khác.

Lời khuyên ấy nghe cũng có lí, tể tướng Khacan bình tâm lại đôi chút và quyết làm theo, nhưng ông vẫn không bớt giận cậu con trai mình.

Suốt ngày hôm ấy, Nuarếtđin không dám về nhà, chàng chẳng dám ẩn náu ở nhà một người bạn cùng lứa tuổi vẫn hay lui tới, sợ tể tướng biết sai người đến tìm. chàng ra ngoại ô, ẩn ở một khu vườn chưa bao giờ đặt chân tới và ở đây không ai biết mặt chàng. Ngày nào, chàng cũng về nhà thật muộn, lúc biết chắc tể tướng đã đi nghỉ, rồi gọi bọn hầu gái của bà mẹ, mở cửa cho vào nhà âm thầm. Sáng hôm sau, chàng ra đi trước khi cha dậy. Suốt một tháng ròng, chàng buộc phải trốn tránh như thế, lòng buồn sâu sắc. Quả vậy, những cô hầu gái không hề nịnh nọt chàng, họ nói thẳng rằng tể tướng không hề nguôi giận, và ngài vẫn khăng khăng nói là hễ trông thấy mặt chàng đâu thì sẽ giết chết chàng ngay.

Gia nhân bàn tán xì xào, cho nên tể tướng phu nhân biết là Nuarếtđin hôm nào cũng về nhà. Nhưng bà vẫn không dám xin chồng tha tội cho con trai. Cuối cùng, một hôm bà đánh bạo nói với tể tướng như sau:

- Thưa đại nhân, cho đến hôm nay thiếp chẳng dám tự tiện thưa chuyện với ngài chuyện thằng Nuarếtđin. Xin ngài vui lòng cho thiếp được biết ngài định làm gì nó. Chưa có một con trai nào phạm tội đối với cha nó như thằng Nuarếtđin. Nó đã làm mất vinh dự và niềm vui được dâng lên nhà vua một nữ nô lệ hoàn hảo như Người Đẹp Ba Tư, thiếp công nhận quả như vậy. Nhưng rốt cuộc, ý định của ngài là gì? Ngài nhất quyết muốn giết nó ư? Đáng lẽ ngài không nên có ý nghĩ ấy. Vì làm như vậy ngài sẽ mắc nhiều điều tệ hại khác trầm trọng hơn, mà có lẽ ngài chưa nghĩ tới. Ngài không sợ thiên hạ, vốn quỷ quái ranh ma, trong khi tìm hiểu xem con trai ngài lánh mặt ngài, sẽ rõ điều ngài muốn giấu hay sao? Nếu xảy ra cơ sự ấy thì ngài sẽ rơi vào bất hạnh còn lớn hơn nhiều.

- Bà nói nghe cũng khôn ngoan đấy. Nhưng tôi không thể nào chịu tha thứ cho nó được. Tôi phải cho nó một trận thật nhục nhã, thật đáng tội mới xong.

- Nó đã nhục nhã lắm rồi – bà vợ đáp – nếu ngài không chấp thuận làm đúng như điều thiếp vừa chợt nghĩ ra. Đêm nào con trai cũng về nhà sau khi ngài đi nghỉ. Nó ngủ đêm ở đây, rồi ra đi trước khi ngài dậy. Tối nay, xin ngài hãy chờ tới khi nó về, ngài sẽ làm như muốn giết nó, lúc ấy tôi sẽ chạy đến van xin. Rồi làm như nể lời tôi mà tha cho nó, ngài buộc nó phải lấy Người Đẹp Ba Tư, với điều kiện gì, tùy ngài định đoạt. Nó yêu con bé ấy, và tôi biết Người Đẹp Ba Tư cũng không phải là không có cảm tình với nó.

Khacan đồng ý làm theo lời vợ khuyên. Vì vậy, tối hôm ấy, chờ gần đến giờ Nuarếtđin trở về, ông nấp sau cánh cửa. Sau khi bọn người hầu mở cửa cho chàng vào, ông xông ra quật ngã và giẫm lên ngực con. Nuarếtđin quay đầu nhìn thấy cha cầm lăm lăm một con dao ở tay, sắp giết chết mình.

Vừa lúc ấy, bà vợ tể tướng chạy đến, níu tay ông lại.

- Ngài định làm gì vậy, thưa ngài? – Bà kêu to.

- Bà buông tôi ra, tôi phải giết chết thằng con vô lại này.

- Chao ôi, xin ngài hãy giết thiếp đây thì hơn, thiếp không thể nào để bàn tay của ngài lại vấy dòng máu của chính ngài!

Thừa dịp đó, Nuarếtđin ứa nước mắt thưa:

- Thưa cha, con van cha hãy thương con và tha tội cho con! Nhân danh Thượng đế, Đấng đang chờ tất cả chúng ta trong ngày phán xét cuối cùng, xin cha hãy tha thứ cho con!

Khacan để cho bà vợ giật con dao găm khỏi tay. Khi thấy ông đã buông dao, Nuarếtđin vội quỳ mọp hôn chân cha để tỏ rõ mình hối hận đã xúc phạm đến người.

- Nuarếtđin, – ông nói – anh hãy cảm tạ mẹ anh, vì nể mẹ anh cho nên ta mới tha cho anh. Ta còn muốn cho anh luôn cả Người Đẹp Ba Tư, với điều kiện là anh phải thề sẽ không coi nó như là nô lệ mà coi như là vợ anh, có nghĩa không bao giờ được bán, không bao giờ được đuổi nó đi. Nó thông minh, ngoan ngoãn và đức hạnh hơn anh gấp bội. Ta tin rằng nó sẽ kìm bớt những tính xốc nổi của tuổi trẻ có thể đưa anh đến chỗ chết.

Nuarếtđin không thể ngờ được cha đối xử rộng lượng như vậy. Chàng hết lời cảm tạ, sẵn sàng thề như ông mong muốn. Cả hai người, chàng cũng như Người Đẹp Ba Tư đều rất sung sướng. Tể tướng cũng hài lòng vì cả hai người trông cũng vừa lứa xứng đôi.

Tể tướng Khacan không đợi vua nhắc nhở công việc đã giao, ông chú ý tâu trình luôn, và nói ra những khó khăn to lớn trong việc thỏa mãn đòi hỏi của Người. Tóm lại ông biết cách xử lí khéo léo đến nỗi rồi vua không nghĩ tới chuyện đó nữa. Tuy Xaoui cũng nghe phong thanh về câu chuyện xảy ra. Nhưng Khacan đang được lòng vua hơn lão nhiều, thành ra lão cũng chẳng dám đả động tới chuyện ấy.

Câu chuyện tế nhị ấy trôi qua được hơn một năm hết sức may mắn.

Một hôm, Khacan đang ở nhà tắm, có một công việc khẩn cấp buộc ông phải đi ra trong khi người còn nóng. Ngoài trời hôm đó rét hơn ngày thường, ông cảm lạnh, sưng phổi, lên cơn sốt nằm liệt giường. Bệnh tình ngày càng trầm trọng. Thấy mình gần đất xa trời, ông nói với Nuarếtđin vẫn luôn luôn chầu chực bên giường bệnh:

- Con ạ, cha không biết cha có sử dụng tốt những của cải to lớn mà Thượng đế ban cho cha hay không. Con thấy đấy, tiền của nhiều bao nhiêu cũng chẳng làm cho con người sống mãi được. Có một điều con phải thi hành lúc cha lâm chung, là hãy nhớ mãi lời con đã hứa với cha về Người Đẹp Ba Tư. Cha sẽ yên tâm nhắm mắt, vì tin tưởng con sẽ không quên lời hứa đó.

Đó là những lời trối trăng của Khacan. Lát sau ông trút hơi thở cuối cùng trước sự thương tiếc vô hạn của gia đình, tất cả triều đình cũng như toàn thành phố. Nhà vua mất đi một đại thần công minh, nhiệt thành và chung thủy. Cả thành phố khóc than một vị ân nhân hằng che chở trăm dân. Ở Banxôra từ trước tới nay chưa bao giờ có một tang lễ nào trọng thể như vậy. Các quan tể tướng, thượng thư cũng như hầu hết các vị đại thần trong triều đều nhiệt tình thay nhau lần lượt khiêng quan tài của ông tới tận huyệt. Tất cả mọi người sang hèn trong thành phố đều nước mắt ròng ròng tiễn ông tới nơi an nghỉ cuối cùng.

Nuarếtđin buồn rầu, thương tiếc cha vô hạn. Rất lâu chàng đóng cửa không tiếp bất kì ai. Cuối cùng, một hôm chàng đồng ý để cho một trong những người bạn thân nhất vào thăm. Người bạn ấy tìm cách khuyên giải chàng. Thấy chàng để ý nghe, người bạn ấy nói, sau khi đã báo hiếu cha một cách trọn vẹn, hoàn toàn đáp ứng tất cả những đạo lí đòi hỏi, nay đến lúc chàng xuất hiện với đời cho xứng đáng với gia phong và danh giá của mình. Người bạn ấy nói:

- Ta sẽ phạm tội, sẽ làm ngược lại đạo lí của trời đất và luật pháp quốc gia nếu chúng ta không trả nghĩa cha mẹ cho xứng đáng với công ơn dưỡng dục, như vậy là bất hiếu. Nhưng, sau khi đã trả nghĩa và không ai chê trách điều gì, thì chúng ta bắt buộc phải trở lại cuộc sống bình thường trong xã hội như ta hằng mong sống trước kia. Vậy xin hãy lau nước mắt, hãy lấy lại niềm tươi trẻ từng mang đến niềm vui cho những nơi nào bạn có mặt!

Lời khuyên của bạn nghe rất đúng mức. Và có lẽ Nuarếtđin đã tránh được những điều bất hạnh sẽ xảy đến cho mình nếu chàng làm theo một cách phải chăng, chàng dễ dàng tin lời bạn, và còn khao cả bạn nữa. Khi người ta muốn cáo từ, chàng mời ngày mai lại đến và hãy rủ thêm ba bốn người bạn nữa. Vô tình, chàng lập thành một nhóm sáu, bảy người cùng lứa tuổi, và để tất cả thời giờ vào tiệc tùng ăn chơi liên miên với họ. Hầu như không có ngày nào chàng không biếu mỗi người một món quà trước khi tiễn họ ra về.

Đôi khi, để làm vừa lòng bạn bè, Nuarếtđin cho gọi Người Đẹp Ba Tư đến. Nàng vâng lời để làm vừa lòng chàng, nhưng không đồng tình cách tiêu xài quá đáng như thế. Nàng nói thật suy nghĩ của mình:

- Thiếp chẳng nghi ngờ gì cụ lớn nhà ta qua đời có để lại cho chàng rất nhiều của cải. Nhưng số của cải đó có lớn đến bao nhiêu mà chàng cứ tiếp tục sống theo cách này thì của cải chẳng mấy lâu mà hết. Người ta thỉnh thoảng có thể tiếp đãi bạn bè, chơi bời với họ nhưng không thể làm thành lệ ngày nào cũng giống ngày nào, làm như vậy là sẽ sa chân vào con đường bần cùng. Vì danh giá và tiếng tăm của mình, chàng nên noi gương cụ lớn nhà đã quá cố, và cố gắng để đạt được chức vị từng mang lại cho gia đình ta biết bao danh giá.

Nghe Người Đẹp Ba Tư nói, Nuarếtđin chỉ cười. Nàng dứt lời, chàng vẫn cười và đáp:

- Phụ thân ta xưa lúc nào cũng ép buộc ta sống trong nền nếp. Bây giờ ta sung sướng đã có được sự tự do mà ta từng biết bao ao ước. Một chàng trai vào tuổi ta cần biết tận hưởng những lạc thú của tuổi hoa niên.

Một việc nữa làm cho công việc nhà của Nuarếtđin càng lộn xộn là chàng không bao giờ chịu để cho người quản gia tính toán với mình. Mỗi lần thấy người ấy vác cuốn sổ chi tiêu đến là chàng đuổi quầy quậy:

- Thôi lui ra, ta tin cậy ở anh. Chỉ cần chú ý sao cho ta lúc nào cũng có thức chén ngon là được.

- Thưa ngài, ngài là ông chủ. – Người quản gia đáp. – Tuy nhiên, xin ngài cho tôi được phép nhắc ngài nhớ câu tục ngữ: “Ai tiêu xài lớn mà không tính sổ thì sẽ đi ăn mày lúc nào không biết”. Ngài không chỉ tiêu xài vô độ trong các bữa tiệc tùng, ngài lại còn phung phí quà cáp quá đáng. Dù kho tàng của ngài có lớn như núi, thì cũng không đủ cung phụng như vậy.

- Thôi anh đi đi! – Nuarếtđin nhắc. – Ta chẳng cần những bài học của anh. Hãy tiếp tục cho ta chén ngon vào, còn ngoài ra đừng lo gì sất!

Trong khi đó bạn bè của Nuarếtđin bao giờ cũng đến dự tiệc rất đều đặn, rất đúng giờ và chẳng bao giờ bỏ lỡ dịp lợi dụng sự dễ tính của chàng. Họ nịnh hót tán tỉnh, họ tâng bốc lên tận mây xanh mọi cử chỉ vô nghĩa nhất của chàng, nhất là họ không quên thổi phồng tài sản của chàng – khen như vậy thế nào cũng có lợi cho họ. Một anh nói:

- Thưa ngài, hôm nọ tôi đi ngang qua thái ấp của ngài ở ngoài mạn kia, chao ôi, ngôi nhà mới tráng lệ, đồ đạc bên trong nhà mới sang trọng làm sao, còn khu vườn của nó thì thật là một chốn thiên đường đầy lạc thú.

- Ta rất vui vì thấy nó vừa ý bạn. – Nuarếtđin đáp. – Nào đưa giấy bút lại đây, ta muốn từ nay không nghe nói tới cái thái ấp nữa. Từ nay trở đi nó là của bạn, ta biếu bạn đấy.

Những người bạn khác vừa ngỏ lời ca tụng một ngôi nhà nào đó, một nhà tắm hoặc một trú quán dành cho những người nước ngoài thuộc tài sản của chàng mà cho dù những thứ ấy đang mang lại một nguồn lợi tức đáng kể, chàng cũng biếu họ luôn. Người Đẹp Ba Tư nhắc chàng làm như vậy là sai. Đã không nghe nàng, chàng tiếp tục phung phí tất cả những gì còn có trong tay, làm tiêu tan tất cả gia sản mà tổ tiên và vị tể tướng phụ thân chàng đã dành dụm, gìn giữ suốt bao đời mới có.

Vừa được đúng một năm. Một hôm, chàng đang ngồi trong phòng ăn thì có người đến gõ cửa. Hôm ấy, chàng cho bọn nô lệ lui hết ra ngoài, để đóng cửa lại vui chơi cùng với bạn bè cho thật thoải mái.

Một người bạn muốn đứng lên, nhưng Nuarếtđin nhanh chân, đã tự mình ra mở cửa. Đấy là người quản gia. Nuarếtđin không muốn để bạn bè nghe, chàng ra ngoài và khép hờ cửa lại.

Người bạn vừa định đứng lên, trông thấy người quản gia, tò mò muốn biết anh ta nói gì với Nuarếtđin, liền đến bên bức mành và lắng tai. Y nghe người quản gia bảo với Nuarếtđin:

- Thưa ngài, xin ngài muôn vạn lần tha thứ cho tôi đã dám đến quấy rầy ngài giữa lúc ngài đang giải trí! Vì câu chuyện tôi muốn thưa với ngài hệ trọng quá, cho nên tôi đành phải mạo muội. Tôi vừa tính toán những món chi tiêu mới nhất, và nhận ra điều tôi thưa với ngài và sau đó đã nhiều lần nhắc lại, điều ấy nay đã đến. Có nghĩa là, thưa ngài, tôi không còn một đồng trinh nào nữa trong số tiền ngài giao cho để chi tiêu hầu ngài. Tất cả các vốn liếng khác của ngài đều đã cạn kiệt. Những người tá điền cũng như những ai phải trả lợi tức cho ngài đều cho tôi biết rành rọt, ngài đã chuyển vốn gốc sang tay những chủ khác. Do đó tôi không có quyền nhân danh ngài mà đòi họ nộp gì nữa cho ngài. Sổ sách đây, xin ngài xem xét kĩ lưỡng. Nếu ngài còn muốn dùng tiếp xin hãy ủy thác cho tôi những khoản tiền khác, bằng không, xin ngài cho phép tôi nghỉ việc.

Nuarếtđin nghe nói sửng sốt đến nỗi không thốt lên được một lời nào.

Người bạn vừa nghe trộm được vội vàng trở vào nói lại cho bạn bè rõ. Y kết luận:

- Các bạn có nghe theo ý kiến tôi hay không thì xin tùy. Về phần mình, tôi tuyên bố hôm nay là ngày cuối cùng các bạn thấy tôi có mặt ở nhà Nuarếtđin.

- Nếu quả như vậy thì, – những người khác đáp – cũng giống như bạn, chúng tôi chẳng có việc gì làm ở nhà anh ta nữa. Từ nay, anh ta sẽ chẳng còn thấy mặt chúng tôi.

Vừa lúc ấy, Nuarếtđin trở vào. Dù có làm ra bộ vui vẻ để mời các bạn đừng bỏ dở cuộc vui, chàng cũng không thể nào che giấu, thành ra mọi người đều nhận ra điều họ vừa nghe thấy là đúng sự thật. Chàng vừa ngồi xuống chỗ thì một người bạn đã đứng lên:

- Thưa ngài, – anh ta nói – tôi rất phiền lòng là không thể ở chơi với ngài lâu hơn nữa, xin ngài cho phép tôi được ra về.

- Có việc gì buộc bạn phải chia tay với chúng tôi sớm vậy? – Nuarếtđin hỏi.

- Thưa ngài, hôm nay vợ tôi ở cữ, hẳn ngài cũng biết là trong những dịp như thế, sự có mặt của người chồng bao giờ cũng cần thiết.

Anh ta cúi chào rất thấp rồi ra đi. Lát sau, một thực khách khác viện một lí do khác và ra đi. Lần lượt hết người này đến người khác như vậy, cho đến khi không còn lại một ai trong số mười người bạn vừa vui vẻ chén chú chén anh với Nuarếtđin.

Nuarếtđin không chút nghi ngờ là các bạn mình đã nhất quyết không gặp chàng nữa. Chàng đến buồng riêng của Người Đẹp Ba Tư, nói với nàng điều viên quản lí vừa cho biết. Chàng tỏ ra thực sự hối hận mình đã để công việc gia đình đến nông nỗi này.

- Thưa ngài, – Người Đẹp Ba Tư nói – xin ngài hãy cho phép thiếp được nói, tại vì từ trước đến nay ngài cứ khăng khăng làm theo ý riêng của mình, cho nên bây giờ cơ sự mới ra nông nỗi này. Trước đây, thiếp đã không nhầm khi tiên đoán, rồi ngài sẽ đi tới cảnh ngộ đáng buồn như ngày nay cho mà xem. Điều làm cho thiếp phải phiền lòng hơn cả, là ngài không hình dung hết tất cả phiền hà nó mang lại. Mỗi lần thiếp muốn nói ra ý nghĩ của mình thì ngài lại bảo: hãy vui chơi với nhau, hãy lợi dụng thời gian tốt đẹp mà số phận dành cho ta khi vận ta còn đỏ, có lẽ rồi đây chẳng được may mắn như thế này đâu. Thiếp đã không nhầm khi thưa với ngài, rằng chính chúng ta là những tay thợ làm nên cuộc sống giàu sang của chính mình, nếu biết cách xử thế khôn ngoan. Vì ngài đã không muốn nghe, bất đắc dĩ thiếp đành phải để ngài làm theo sở thích.

- Xin thú thật là tôi đã sai khi không chịu nghe lời khuyên nhủ vô cùng khôn ngoan của nàng. Nhưng nếu tôi đã chén hết tất cả của cải của mình, thì nàng vẫn chưa thấy ra một điều là tôi đã làm việc đó cùng một nhóm bạn bè cao quý mà tôi biết rõ từ lâu. Họ đều trung hậu, đầy lòng biết ơn, tôi tin rằng họ sẽ không bỏ rơi tôi.

- Thưa ngài, – Người Đẹp Ba Tư lại nói – nếu ngài không có nguồn lợi nào khác ngoài sự biết ơn của bạn bè, thì xin hãy tin thiếp, niềm hi vọng của ngài không có gì vu vơ hơn. Rồi thời gian sẽ cho ngài thấy.

- Cô gái Ba Tư đáng yêu ơi, – Nuarếtđin đáp – tôi lại nghĩ tốt hơn về sự trợ giúp của bạn bè đối với tôi. Ngày mai, tôi sẽ đi thăm tất cả, trước khi để họ quá bộ lại đến đây như thường lệ. Rồi nàng sẽ thấy tôi trở về với một món tiền kha khá, do họ góp nhau giúp đỡ tôi. Tôi sẽ thay đổi lối sống. Tôi nhất quyết như vậy, và sẽ tìm cách buôn bán để món tiền đó sinh lợi thêm.