Thưa quý vị, ở một đảo nọ có một thành phố lớn gọi là Đêriaba. Trị vì lâu năm chốn ấy là một vị quốc vương hùng mạnh, oai phong và đức độ. Một điều duy nhất làm vẩn đục hạnh phúc của đấng quân vương ấy là không có con trai nối dõi. Vua thành tâm khẩn cầu trời đất, song cũng chỉ đạt được một nửa ý nguyện của mình. Hoàng hậu thụ thai. Sau những tháng ngày mong đợi, bà sinh hạ được một người con gái. Tôi chính là nàng công chúa bất hạnh ấy. Tôi ra đời, phụ vương tôi vẫn phiền muộn và càng phiền muộn hơn trước, nhưng rồi cũng đành phải tâm phục ý trời. Người ra sức nuôi nấng dạy dỗ tôi. Và bởi vì không có con trai, cha tôi quyết định dạy cho tôi cách cai trị đất nước, để một mai khi phụ vương qua đời, tôi sẽ là người lên nối ngôi báu.

Một lần, trong một chuyến đi săn, người trông thấy một con lừa hoang. Vì mải đuổi theo con vật, người xa dần đoàn săn. Và rồi vì hăng say quá, vua lạc đường, cho đến khi trời tối vẫn không tìm lại được đoàn tùy tùng của mình. Thế là vua xuống ngựa ngồi nghỉ ở ven cánh rừng nơi người vừa trông thấy con lừa chạy vào đó.

Trời tối hẳn thì vua trông thấy thấp thoáng trong rừng có ánh lửa. Vua nghĩ rằng chắc ở đó có làng mạc dân cư. Mừng vui vì nghĩ rằng mình có thể nghỉ nhờ qua đêm ở chỗ ấy, và rồi có thể sai một người nào đó đi tìm đoàn tùy tùng và báo tin cho họ biết để đến đón mình, vua liền hướng theo ánh lửa mà bước tới.

Chẳng mấy chốc vua nhận ra mình nhầm. Ánh sáng vừa trông thấy thật ra chỉ là ánh lửa từ đống lửa đốt trong một táp lều. Vua tiến đến gần cái lều và cực kì kinh ngạc nhìn thấy một người da đen cao lớn, nói đúng hơn là một người khổng lồ, đang ngồi trên một chiếc trường kỉ. Trước mắt lão là một vò rượu lớn. Lão đang lúi húi thui một con bò vừa giết thịt. Rồi lão xé thịt bò vừa ăn vừa nhấm nháp với rượu. Nhưng một điều thu hút sự chú ý của nhà vua là trong căn lều còn có mặt một người đàn bà xinh đẹp tuyệt trần nhưng vô cùng buồn bã. Tay nàng bị trói. Dưới chân nàng có một cháu bé trạc lên hai hoặc lên ba. Cháu dường như cũng thấu hiểu nỗi bất hạnh của mẹ cho nên không ngớt khóc gào.

Nhìn thấy cháu bé đáng thương quá, phụ vương tôi đã định xông vào căn lều giết chết lão khổng lồ. Nhưng biết rằng cuộc chiến đấu sẽ không cân sức vì lão to lớn khỏe mạnh hơn mình, Người kịp ngừng lại, chờ tìm dịp đánh đòn bất ngờ. Vừa lúc ấy, tên khổng lồ sau khi đã nốc cạn vò rượu và chén hết hơn một nửa con bò, quay lại phía người đàn bà và nói:

- Công chúa ơi, tại sao nàng cứ cứng đầu cứng cổ buộc ta phải đi đến chỗ đối xử thô bạo với nàng. Chỉ tùy ở nàng thôi, nàng có thể có đầy đủ hạnh phúc chỉ cần nàng yêu ta và chung thủy với ta thôi, ta sẽ còn đối xử với nàng dịu dàng hết sức.

- Này hỡi tên cuồng dâm đốn mạt kia, – người phụ nữ đáp – mi chớ có hòng thời gian sẽ làm cho ta bớt kinh tởm mi. Trước mắt ta lúc nào mi cũng mãi mãi là một con quái vật.

Nàng tiếp tục nặng lời xỉ vả, làm cho tên khổng lồ cuối cùng phải điên tiết. Hắn thét lên một cách dữ tợn:

- Thôi đủ rồi, im miệng đi! chính bởi vì mày khinh rẻ tấm lòng của ta cho nên buộc ta phải nổi giận. Bây giờ ta căm ghét mày tại bởi mày căm ghét ta. Chính vì thái độ ấy của mày mà giờ đây ta không còn chút ham muốn nào nữa. Trước đây ta thích được ăn nằm với mày bao nhiêu thì bây giờ ta càng muốn cho mày chóng chết bấy nhiêu.

Nói đến đây, lão một tay túm tóc người đàn bà, tay kia rút kiếm sắp ra tay chém lìa đầu nàng thì cha tôi kịp bắn một mũi tên xuyên qua người lão, làm thủng ruột. Lão lảo đảo rồi ngã vật xuống đất bất tỉnh nhân sự.

Phụ vương tôi bước vào căn lều, cởi trói cho người phụ nữ, rồi hỏi nàng là ai và vì sao ra nông nỗi này.

- Thưa ngài, – nàng đáp – ở miền duyên hải có một số gia đình người Xaradanh sinh sống. Chồng tôi chính là ông hoàng chủ súy của họ. Còn tên da đen kia là một tùy tướng dưới quyền chồng tôi. Nó say mê tôi mãnh liệt nhưng lại biết cách che giấu dục vọng cho mãi đến khi tìm được cơ hội để thực hiện mưu đồ là bắt cóc tôi. Không hiểu làm sao bọn gian ngoan lại thường hay tìm được vận may như vậy. Số là một hôm tình cờ hắn bắt gặp tôi đang cùng với cháu ở một nơi vắng vẻ. Hắn bắt cóc cả hai mẹ con tôi. Và để cho chồng tôi không có cách gì tìm thấy được, hắn rời bỏ luôn vùng người Xaradanh sinh sống và đưa chúng tôi đến khu rừng này. Hắn cầm giữ hai mẹ con tôi ở đây đã mấy ngày. Mặc dù số phận tôi thật long đong, tôi cũng được chút an ủi trong lòng là tên khổng lồ này cho dù hung dữ, hắn vẫn chưa đi đến chỗ hãm hiếp tôi. Hắn đã trăm lần dọa nạt là sẽ ra tay làm chuyện đó. Xin thú thực với ngài, hồi nãy tôi cố tình khích bác nó, ấy là tôi muốn được nó nổi khùng lên và giết tôi đi, để tôi có thể bảo toàn được danh tiết của mình. Đấy, thưa ngài, – vợ ông hoàng người Xaradanh nói tiếp -câu chuyện của tôi chỉ có thế. Tôi tin rằng ngài sẽ không phải hối tiếc vì biết đâu đã ra tay cứu giúp một con người không xứng đáng với cử chỉ hào hiệp của mình.

- Vâng, thưa bà, – cha tôi đáp – nỗi bất hạnh của bà làm tôi thật lòng xúc động. Nhưng ấy là bà nhờ có trời nhìn lại chứ không phải nhờ tôi mà qua cơn vận hạn. Ngày mai, sau khi trời sáng hẳn, chúng ta sẽ rời khỏi khu rừng này tìm đường về thủ đô Đêriaba mà tôi là người chủ. Và, nếu bà đồng ý, thì xin bà cứ tạm lưu lại trong cung của tôi cho đến khi phu quân của bà đến đón bà về.

Người phụ nữ nhận lời. Thế là sáng sớm hôm sau nàng đi theo cha tôi. Vừa ra khỏi khu rừng thì gặp đoàn tùy tùng đang hết sức lo lắng vì đã tìm suốt đêm mà không thấy Người. Tất cả đều vừa mừng rỡ vừa ngạc nhiên khi nhìn thấy cùng đi với cha tôi còn có thêm một phu nhân xinh đẹp dường ấy. Cha tôi kể đầu đuôi câu chuyện cho mọi người cùng nghe. Sau đấy một võ quan mời người phụ nữ cùng ngồi lên ngựa với mình trong khi một võ quan khác được giao trông nom cháu bé.

Cả đoàn người đi như vậy mà trở về thành phố. Đến nơi, cha tôi sai cấp cho người phụ nữ một nơi ở và cử người chuyên lo nuôi nấng dạy dỗ cháu bé.

Người phụ nữ cũng không hẳn thờ ơ trước sự quan tâm chăm sóc của cha tôi. Bà đã đáp lại cha tôi điều Người thầm mong ước.

Lúc đầu cũng tỏ ý băn khoăn sao đã lâu mà không được tin tức của chồng nhưng rồi dần dà dường như bà cũng khuây khỏa trước sự ân cần của cha tôi. Và tôi nghĩ rằng có vẻ như trong thâm tâm bà lấy làm mừng vui chứ không phải trách móc số phận đã run rủi mình đến cảnh ngộ này.

Với thời gian, cậu con trai của người phụ nữ ấy lớn dần. Cậu cũng khá tuấn tú khôi ngô. vốn thông minh, cậu biết cách lấy lòng cha tôi, làm cho cha tôi rất có cảm tình với cậu. Tất cả triều thần đều nhận ra điều đó và ai cũng cho rằng cậu ta xứng đáng kết hôn với tôi. Với ý nghĩ như vậy mọi người thầm coi cậu như là người rồi đây sẽ thừa kế ngai vàng. Ai ai cũng muốn quấn quýt bên cậu, ai ai cũng tìm cách lấy lòng cậu. Anh chàng không phải không nhận ra điều đó và mừng thầm trong bụng. Cậu hi vọng rằng rồi đây cha tôi sẽ càng quý mến cậu hơn nữa, tới mức sẽ khước từ bất kì hoàng tử nào đến ngỏ ý cầu hôn tôi. Anh chàng còn đi quá trớn. Cậu cho rằng cha tôi quá chần chừ trong việc gả tôi cho cậu và to gan đến mức tự mình ngỏ ý cầu hôn. Đáng lẽ ra tay trừng phạt sự ngạo mạn của cậu, thì cha tôi chỉ nhẹ nhàng bảo cho chàng trẻ tuổi biết là ước vọng của Người còn xa rộng hơn kia; chàng chớ có nên tơ hào đến chuyện cầu hôn công chúa nữa. Bị khước từ, anh chàng đem lòng oán hận. Anh chàng kiêu ngạo ấy bất bình như thể cậu xin hỏi con gái một nhà thường dân nào đấy mà bị khước từ chứ không phải cầu hôn công chúa quý của vua. Cũng có thể là cậu nghĩ rằng dòng dõi cậu cũng đáng môn đăng hộ đối với gia đình tôi chăng.

Không ngừng lại ở chỗ oán hận, cậu còn tìm cách hãm hại phụ vương tôi. Với sự vong ơn bội nghĩa không có gì so sánh được, cậu xúi giục lôi kéo một số người vốn có chuyện bất mãn với cha tôi, kết thành bè cánh rồi tìm cách hạ thủ Người và tự xưng vua.

Việc đầu tiên của cậu sau khi sát hại phụ vương tôi là cùng đám lâu la kéo đến nhà riêng tôi. Có thể ý định của cậu là giết tôi hoặc là ép buộc tôi phải lấy cậu. Nhưng tôi đã kịp trốn thoát. Trong thời gian anh chàng đang lo việc sát hại cha tôi thì vị tể tướng vốn trung thành với Người đã kịp thời chạy tới đưa tôi đi lánh tại nhà một người bạn. Rồi ông cho bí mật chuẩn bị một chiếc tàu, cho tôi rời đảo quốc cùng với bà sư phó của tôi, ông cũng theo lên tàu, thà cùng con gái vị quân vương của mình đi lánh nạn còn hơn là ở lại đảo và tuân phục kẻ tiếm quyền. Ý định của tể tướng là tìm đến một vương quốc bè bạn của cha tôi cầu xin sự giúp đỡ để tìm cách phục thù. Nhưng trời đất đã không phù hộ ý định tốt lành ấy. Một cơn bão dữ dội nổi lên. Mặc dù các thủy thủ đã cố hết sức chèo chống, cuối cùng chiếc tàu vẫn bị xô vào đá vỡ thành nhiều mảnh. Xin cho phép tôi được miễn tường thuật lại chi tiết cuộc đắm tàu cũng như thảm cảnh vị tể tướng, bà sư phó cùng tất cả những người đi trên con tàu ấy đã bỏ mạng như thế nào. Thật ra, lúc ấy tôi quá khiếp đảm cho nên cũng chưa lường hết nỗi long đong mà số phận dành cho mình. Tôi ngất đi. Rồi không rõ nhờ bám lấy được một mảnh vỡ của chiếc tàu hoặc là được thần linh phù hộ mà diệu kì làm sao, khi hồi tỉnh tôi lại thấy mình nằm trên bờ biển.

Những nỗi bất hạnh thường làm cho con người ta kém minh mẫn. Đáng lẽ phải tạ ơn Thượng đế đã cứu mình thoát nạn thì tôi lại ngước mắt lên oán trách ông trời sao không để cho tôi được chết đi luôn. Đáng lẽ nên khóc thương vị tể tướng và bà sư phó của mình, tôi lại đi ganh tị với số phận của họ. Dần dần trở nên quẫn trí, tôi muốn trầm mình. Tôi đã sắp lao người xuống biển thì chợt nghe sau lưng có tiếng người ngựa. Tôi quay đầu lại xem có việc gì, thì trông thấy một đoàn kị sĩ võ trang đang phóng ngựa tới. Đi giữa đoàn là một chàng kị sĩ cưỡi trên lưng một con ngựa nòi A Rập, mình mặc một chiếc áo thêu bạc và lưng thắt một dải lụa nam nhiều châu ngọc, đầu đội chiếc vương miện bằng vàng. Không vì trang phục khác người mà chỉ cần thoáng nhìn vẻ oai phong của chàng, tôi cũng biết ngay đấy chính là vị hoàng tử chủ súy của đoàn kị sĩ. Chàng là một con người cực kì tuấn tú khôi ngô. Chàng có vẻ cũng ngạc nhiên sao giữa chốn này lại có một người phụ nữ cô đơn. Một vài võ quan được lệnh tách ra khỏi đoàn để tiến lên hỏi tôi là ai. Tôi chỉ biết khóc ròng. Bởi bờ biển quãng này ngổn ngang những mảnh vỡ của con tàu mọi người chẳng khó khăn gì mà không đoán được có một con tàu vừa lâm nạn và tôi là người may mắn còn sống sót.

Quang cảnh hiện ra trước mắt và vẻ đau đớn cùng cực của tôi như càng kích thích sự hiếu kì của đoàn kị sĩ. Họ tranh nhau đặt ra với tôi nhiều câu hỏi. Họ quả quyết rằng chủ súy của họ là một đấng quân vương hào hiệp, rồi đây tôi sẽ tìm thấy nỗi khuây nguôi trong triều đình của chàng.

Sốt ruột muốn biết tôi là ai, hoàng tử không chờ các võ quan trở lại trình mà tự mình tiến đến. Chàng nhìn tôi chăm chú. Trông thấy tôi chỉ biết buồn bã khóc ròng, chàng cấm các võ quan không ai được hỏi gì thêm nữa làm tôi mệt. Rồi chàng ngỏ lời với tôi như sau:

- Thưa bà, xin bà bớt phiền não. Trời đất nổi cơn thịnh nộ chỉ là để thử thách ta thôi. Bà không nên buông mình trong tuyệt vọng. Xin bà hãy cứng cỏi hơn một chút. Định mệnh rất bất thường, số phận của bà rồi đây có thể đổi thay. Tôi dám quả quyết với bà là nỗi bất hạnh của bà đã diễn ra trên đất nước tôi thì tôi có thể làm cho nó vợi bớt. Tôi sẵn sàng hiến bà các cung điện của mình. Bà sẽ lưu lại đây cùng với mẫu hậu tôi. Người sẽ cố gắng tìm cách làm giảm nỗi đau của bà. Tuy chưa rõ bà là ai, tôi đã thấy thông cảm với nỗi đau đớn của bà.

Tôi tạ ơn nhà vua trẻ về tấm lòng nhân hậu của Người và chấp nhận lời đề nghị. Và để khỏi tỏ ra mình là con người không xứng đáng được hưởng ân huệ ấy, tôi thấy cần phải nói rõ mình là ai. Vì vậy tôi thuật lại cho mọi người nghe đầu đuôi câu chuyện, bắt đầu từ sự hỗn láo của anh chàng Xaradanh trẻ tuổi. Tôi chỉ cần đơn giản kể ra những nỗi bất hạnh của mình đã đủ làm cho hoàng tử và các võ quan thương cảm. Chờ tôi thuật xong đâu đấy, hoàng tủ khẳng định lại một lần nữa chàng chia sẻ những nỗi gian truân tôi vừa gặp phải. Sau đó, chàng rước tôi về cung, giới thiệu với mẹ chàng.

Tôi lại phải tuôn nước mắt mà thuật lại cho thái hậu nghe những nỗi truân chuyên của mình. Bà vô cùng xúc động và bày tỏ ngay với tôi sự thông cảm và tình thương yêu dịu hiền.

Về phần nhà vua, chàng say mê tôi đến nỗi chỉ ít lâu sau đã ngỏ lời cầu hôn. Chàng muốn phong tôi làm hoàng hậu ngay. Lúc đó tôi đang quá xúc động về những nỗi không may mình vừa trải, cho nên cũng không mấy rung động trước sự săn đón mặn nồng của chàng trai. Tuy nhiên vì lòng biết ơn, tôi không thể khước từ chàng niềm hạnh phúc mà chàng tha thiết cầu mong. Lễ thành hôn của chúng tôi được tổ chức ít lâu sau trong sự huy hoàng không thể nào tả xiết.

Trong khi mọi người đang mải mê và hoan hỉ mừng lễ thành hôn của quốc vương thì vua một nước lân bang từ lâu vốn thù địch với nước này động binh. Một đêm, thừa lúc tối trời hắn cho đổ bộ một số quân lớn lên đảo. Kẻ thù đáng kinh sợ ấy là vua nước Dăngghêba. Lợi dụng thế bất ngờ, hắn cho quân lính tàn sát dân trên đảo. Suýt nữa thì ngay cả tôi và chồng tôi cũng sa vào tay hắn, vì hắn đã cùng một cánh quân đột nhập vào trong cung cấm. May mắn sao chúng tôi kịp thoát được và chạy ra bờ biển. Tại đây chúng tôi nhảy lên một chiếc thuyền tình cờ bắt gặp. Suốt hai ngày đêm chúng tôi để mặc cho sóng gió dập dồn, chẳng biết rằng thân phận mình rồi sẽ ra sao. Đến ngày thứ ba thì trông thấy một con tàu đang giương hết buồm tiến đến.

Thoạt tiên chúng tôi mừng rỡ vì ngỡ rằng đây là một chiếc tàu buôn. Hi vọng là họ có thể vót chúng tôi lên. Nhưng rồi chúng tôi cực kì kinh hoàng khi con tàu đến gần, thấy trên boong tàu xuất hiện mười hoặc mười hai tên hải tặc tay cầm vũ khí. Chúng cập mạn. Năm sáu tên nhảy xuống thuyền, trói nghiến chồng tôi lại rồi đưa cả hai chúng tôi lên tàu của chúng. Lột chiếc mạng che mặt tôi, cả bọn đều sững sờ trước vẻ thanh xuân và nhan sắc của tôi. Thế là cả bọn không rút thăm trông chờ vận may như thường lệ, tên nào may mắn thì được hưởng, mà tên nào cũng quả quyết là tôi phải thuộc quyền sở hữu của nó. Chúng lớn tiếng cãi cọ, đi đến xô sát rồi cuối cùng đánh giết nhau thật sự. Chẳng bao lâu khắp sàn tàu ngổn ngang xác chết. Tất cả bọn lần lượt bỏ mạng, trừ mỗi một tên.

Tên này thấy mình đã hoàn toàn sở hữu được tôi, liền bảo:

- Này cô em, cô đã là của ta rồi nhá. Ta sẽ đưa cô em về thành phố Cairô giao cho người bạn mà ta đã hứa là sẽ tìm và tặng cho một con nô lệ xinh thật là xinh.

Rồi nhìn chồng tôi, hắn nói:

- Nhưng trước hết, cô em hãy nói cho ta rõ anh chàng kia là ai? Quan hệ với cô thế nào? Là quan hệ máu mủ hay là quan hệ vợ chồng?

- Thưa ngài, – tôi đáp – người ấy là chồng tôi.

- Đã thế thì ta phải ra ơn phóng sinh cho nó, để cho nó không phải quá đau khổ khi nhìn thấy cô em trong vòng tay ôm ấp của bạn ta.

Nói xong hắn tóm lấy chồng tôi tay chân vẫn đang bị trói và quẳng luôn xuống biển, mặc cho tôi cố hết sức nhưng chẳng làm sao ngăn lại được.

Trước hành động cực kì dã man ấy, tôi gào lên và định lao xuống biển chết theo chồng. Tên hải tặc kịp thời giữ lại. Thấy tôi chẳng thiết gì sống, hắn trói tôi vào cột buồm rồi cho con tàu ghé vào đất liền. Hắn lên bộ, dắt tôi theo đến một thành phố nhỏ. Tại đây hắn mua nhiều lạc đà, lều trại và nô lệ rồi lên đường đi thẳng tới Cairô với ý định là dứt khoát sẽ giao tôi cho người bạn của hắn để thanh toán cho xong một món nợ.

Chúng tôi đã đi nhiều ngày đường. Hôm qua vừa đến cánh đồng này thì gặp tên khổng lồ đen đủi cao lêu đêu vần cư ngụ trong lâu đài này, mà thoạt nhìn chúng tôi cứ ngỡ đó là một cái tháp chứ đâu phải con người. Nó rút mã tấu, ra lệnh cho tên hải tặc đầu hàng. Tên này cũng khá can đảm. Hắn cùng với bọn nô lệ đã thề trung thành với chủ ra sức kháng cự. Trận đánh diễn ra khá lâu, cuối cùng tên hải tặc cùng với những người nô lệ đều bị tên khổng lồ đánh gục.

Sau đó tên khổng lồ đưa tôi vào lâu đài. Hắn không quên mang xác tên hải tặc vào để đánh chén.

Sau bữa ăn khủng khiếp ấy, nhìn thấy tôi vẫn cứ khóc như mưa như gió, hắn bảo:

- Này bà trẻ kia, khóc lóc mà làm chi. Hãy sẵn sàng thỏa mãn thú vui của ta. Mày hãy tỏ ra biết điều. Thôi thì ta thư cho mày đến sáng mai để cho mày có đủ thời gian suy nghĩ. Rồi mày sẽ khuây nguôi thôi và sẽ cảm thấy hài lòng vì được ăn nằm với ta cho mà xem.

Nói xong, hắn dẫn tôi vào một căn buồng, bỏ lại đấy, rồi trở về phòng ngủ, sau khi đã cẩn thận khóa chặt mọi cửa ngõ ra vào. Sáng nay sở dĩ hắn mở cổng ra đường là vì vừa nhác đằng xa có một đoàn lữ hành. Có lẽ họ đã kịp thoát thân vì khi hắn trở về chỉ đi có một mình. Sau đó thì bị ngài giết chết.

Nàng công chúa ngừng lại, Côđađát nói chàng xúc động sâu sắc trước những nỗi bất hạnh của nàng.

Chàng nói thêm:

- Thưa bà, bây giờ chỉ còn tùy thuộc ở bà nữa thôi. Nếu bà muốn sống trong thanh bình, các hoàng tử con trai quốc vương Haran đây sẽ tặng cho bà một nơi tạm trú trong triều đình phụ thân họ. Tôi mong bà hãy nhận lời. Rồi bà sẽ được quốc vương yêu mến, mọi người kính trọng. Và nếu bà không chê kẻ đã giải thoát cho bà thì tôi xin được cưới bà làm vợ trước sự chứng kiến của các vị hoàng tử đây. Họ là những người làm chứng cho cuộc hôn phối của hai ta.

Công chúa đồng tình. Thế là lễ thành hôn được tổ chức ngay ngày hôm ấy trong tòa lâu đài. Ở đây có sẵn thức ăn đồ uống dự trữ. Tên khổng lồ vốn có thói quen sau khi ăn thịt người xong thì động đến những thức này. Ngoài ra lại còn có vô số trái cây, loại nào cũng rất ngon rất ngọt, đã thế lại còn vô vàn là rượu nữa chứ. Họ cùng nhau ngồi vào bàn. Sau khi ăn uống no say, họ lấy tất cả những thức ăn đồ uống còn lại trong nhà mang theo, và cùng nhau lên đường trở về triều đình vua Haran. Họ đi trong nhiều ngày. Ngày đi, tối thì tìm một nơi thoải mái hạ trại nghỉ. Khi chỉ còn cách thủ đô Haran chừng một ngày đường nữa thôi, họ dừng lại nghỉ chân và mang rượu ra uống với nhau.

Nhận thấy lúc này chẳng còn gì đáng ngại ngùng buộc mình phải giấu giếm tung tích nữa, Côđađát cất lời nói với mọi người như sau:

- Thưa các hoàng tử, tôi đã giấu không cho các bạn rõ tôi là ai, tính đến nay cũng khá lâu rồi. Nay xin nói rõ: Côđađát này chính là anh em ruột thịt với các bạn. Tôi cũng là con vua Haran như các anh em. Vương phi Piruze là mẹ đẻ tôi. Hoàng thúc Xanari đã nuôi dạy tôi thành người. Thưa bà, – chàng quay lại nói tiếp với công chúa Đêriaba – tôi xin lỗi về chuyện đã không nói sớm cho bà rõ dòng dõi của mình. Điều đó giá được nói ra sớm hơn, có lẽ đã đỡ cho bà một vài cảm nghĩ không vui bởi chắc bà nghĩ cuộc hôn nhân của hai ta không được môn đăng hộ đối cho lắm.

- Không đâu, thưa ngài,- công chúa vội đáp – tình cảm của tôi đối với ngài đã có ngay từ buổi đầu gặp gỡ và với thời gian chỉ một ngày càng nồng thắm thêm mà thôi. Ngài chẳng cần nói rõ xuất thân mình là ai, tôi cũng đã cảm thấy mình hoàn toàn hạnh phúc.

Các hoàng tử đều ngỏ lời chúc mừng Côđađát. Tuy nhiên trong thâm tâm họ chẳng thích thú gì về chuyện ấy. Nỗi hận thù đối với một người anh em đáng yêu dường ấy, chỉ có vì vậy mà tăng thêm. Bởi vậy, ngay đêm hôm ấy, trong khi Côđađát và công chúa đang say giấc nồng, họ tụ tập nhau lại, kéo nhau ra một nơi để bàn bạc.

Những con người vong ơn bội nghĩa, những người anh em nặng lòng ganh tị ấy quên mất rằng không có chàng Côđađát dũng cảm con trai công chúa Piruzê thì mạng sống của họ đã không còn đến nay. Thế mà họ đang tâm đồng tình tìm cách ám hại ân nhân. Một tên độc ác nói:

- Chúng ta chẳng còn con đường nào khác để lựa chọn đâu. Phụ vương chúng ta ngày thường đã yêu mến anh chàng xa lạ này đến thế, nay lại biết chàng ta là con đẻ đích thực của mình nữa, thì chắc chắn Người sẽ ân cần úy lạo và càng không tiếc lời ngợi khen hắn. Chắc chắn Người sẽ tuyên bố hắn là người nối dõi vương triều. Vua cha đã chẳng coi ra gì những người con trai khác là chúng ta đây thì sớm muộn rồi tất cả chúng ta đều sẽ buộc phải quỳ gối phủ phục dưới chân hắn thôi.

Tên độc ác còn thêm thắt nhiều điều nữa gây tác động mạnh mẽ đến đầu óc những con người đang ganh ghét. Thế là cả bọn kéo nhau đi tìm Côđađát, lúc này đang ngủ say sưa. chúng thi nhau đâm chàng hàng nghìn nhát dao. Rồi bỏ chàng bất tỉnh trong vòng tay người vợ, các anh chàng tiếp tục lên đường đi về thành phố Haran. Hôm sau thì tới nơi.

Sự trở về của đàn con khiến quốc vương Haran vô cùng mừng rỡ. Ông đã gần như tuyệt vọng không mong gì tìm lại được các hoàng tử. Ông hỏi họ vì sao chậm trở về như vậy. Các chàng chẳng đả động gì đến chuyện tên khổng lồ da đen và Côđađát, mà chỉ thưa rằng vì quá hiếu kì cho nên đã mải mê ghé qua nhiều thành phố lân cận để thăm thú đó thôi.

Trong khi ấy, Côđađát đầm đìa máu me, trông không khác gì một người đã chết bị bỏ lại trong lều cùng người vợ. Nàng trông cũng thảm thương không kém chồng. Nàng gào kêu thê thảm, nàng bứt tóc xé tai; nước mắt nàng tuôn xuống ướt đẫm thi thể chồng: “Hỡi ôi! Hỡi chàng Côđađát quý yêu của em ơi! Có phải thật chàng đấy chăng, chàng -con người sắp lìa trần đó chăng? Những cánh tay độc địa kia sao nỡ làm chàng ra nông nỗi này? Có thể nào em tin nổi rằng chính những anh em ruột thịt của chàng đã gây ra cảnh này, những người anh em mà chàng đã dũng cảm cứu mạng? Không, đấy không phải là anh em của chàng đâu, đấy chính là những tên quỷ dữ đội lốt người đã sát hại chàng. Hỡi những tên khốn nạn kia, sao chúng mày lại lấy oán trả ân như vậy? Nhưng tại sao chàng lại quá tin vào những người anh em đến thế, hỡi chàng Côđađát tội nghiệp của em? chính em đây là người gây nên cái chết của chàng. Chàng đã muốn kết liên số phận của chàng với số phận của em. Mà số phận của em thì quá tồi tệ. Từ ngày ra khỏi cung của vua cha, em đã mang theo mình biết bao nhiêu tai ương, chính em đã đưa những tai ương ấy phủ lên số phận của chàng. Hỡi trời đất đã buộc tôi phải tha phương lận đận, trời đất đã không muốn cho em lấy chồng, sao lại đi buộc em với ông chồng này? Thế là đã hai lần tôi mất chồng ngay khi vừa bắt đầu biết yêu chồng”.

Cứ như vậy mà công chúa Đêriaba than khóc người chồng bất hạnh, chàng thì vẫn mê man không hay biết gì. Tuy nhiên chàng chưa chết. Nhận thấy chàng còn thở, công chúa liền chạy vội đến một cụm dân cư mà nàng trông thấy giữa cánh đồng, tìm một thầy thuốc. Người ta chỉ nhà thầy cho nàng, và thầy lập tức đi theo. Nhưng khi hai người trở về đến trại thì không còn trông thấy Côđađát ở đấy nữa. Hai người đồ rằng chắc dã thú đã kéo xác chàng đi ăn thịt mất rồi.

Công chúa Đêriaba lại bắt đầu lớn tiếng khóc gào thảm thiết. Viên thầy thuốc cũng lấy làm cảm động. Thầy không nỡ bỏ mặc mình nàng với căn lều trong tình trạng đáng thương ấy, liền khuyên bà nên trở lại cụm dân cư, và cho bà trú ngụ trong nhà mình.

Nàng đồng ý. Viên thầy thuốc đưa công chúa về nhà. Tuy chưa biết nàng là ai, ông chăm sóc và đối xử với nàng hết sức trọng thị. Lúc đầu ông cũng tìm cách khuyên giải nhưng vô ích, mọi lời khuyên giải chỉ càng làm cho nàng đau khổ thêm mà thôi. Một hôm ông bảo nàng:

- Thưa bà, xin bà hãy cho tôi biết cặn kẽ mọi sự không hay đã xảy ra cho bà. Bà là ai, từ đâu đến, gia cảnh thế nào. May ra khi tôi đã am hiểu tận tường mọi điều phiền muộn của bà, có thể tôi giúp được bà lời khuyên tốt. Bà chỉ biết có việc than khóc, mà không hiểu rằng người ta có thể tìm được những phương thuốc hữu hiệu để chữa lành những đớn đau tuyệt vọng nhất.

Viên thầy thuốc nói năng khéo đến nỗi thuyết phục được công chúa. Nàng kể hết cho ông nghe những chuyện đã xảy ra. Khi nàng vừa dứt lời, ông nói:

- Thưa bà, sự tình đã đến nông nỗi này, thì xin bà chớ phó mặc vào sự khóc than cho đau thương mất mát. Bà hãy cư xử như mọi người vợ phải làm trong tình huống này. Ấy là phải tìm cách báo thù cho chồng. Tôi xin làm người hầu cận của bà nếu được bà cho phép. Chúng ta hãy cùng nhau đi đến triều đình vua Haran. Nhà vua ấy vốn là con người nhân hậu và công bằng. Bà chỉ cần mô tả thật chi tiết tất cả những điều mà hoàng tử Côđađát đã phải chịu đựng bởi bàn tay những người anh em của mình, tôi tin rằng nhà vua sẽ phân xử công bằng cho mà xem.

- Vâng, ông nói chí phải, – công chúa đáp – vâng, đúng là tôi phải tìm cách báo thù cho Côđađát. Và bởi ông vô cùng hào hiệp và sẵn lòng theo giúp đỡ tôi, thế thì chúng ta hãy lên đường ngay tức khắc.

Nàng vừa ngỏ lời đồng ý, thế là thầy thuốc sai chuẩn bị ngay hai con lạc đà. Hai người cưỡi lạc đà đến thành phố Haran. Họ tìm nơi nghỉ lại một nhà trọ vốn dành cho các đoàn lữ hành và tìm cách hỏi chuyện người chủ về những chuyện trong cung đình. Người chủ trọ đáp:

- Mọi người trong cung đang hết sức bối rối. Nhà vua có một người con trai vẫn sống bên cạnh ông như một người dưng đã rất lâu rồi. Không ai hiểu vì sao chàng biệt tích. Hoàng tử ấy là do bà Piruzê sinh ra. Bà cũng cho người ra sức tìm tòi nhưng cho tới nay đều uổng công vô ích. Tất cả mọi người đều tiếc cho sự mất mát ấy, vì chàng là một chàng trai rất nhiều tài đức. Nhà vua còn có những bốn mươi chín người con khác nữa, sinh ra từ những người mẹ khác nhau. Tuy nhiên không một hoàng tử nào có đủ đức hạnh để làm cho nhà vua vợi được nỗi đau vì mất Côđađát. Tôi nói mất, vì chắc chàng không còn sống trên đời này nữa, nếu không, Người tìm kiếm đến như vậy, nếu chàng còn sống chắc hẳn đã được tìm ra.

Nghe người chủ trọ nói vậy, viên thầy thuốc cho rằng công chúa Đêriaba không có cách nào khác là phải tìm gặp cho được bà Piruzê. Nhưng việc này không phải không nguy hiểm và cần có sự chuẩn bị chu đáo. Ông sợ rằng các người con trai vua Haran biết nàng có mặt trong thành phố và đoán ra được ý định của nàng, thế nào họ cũng tìm cách bắt cóc trước khi nàng kịp nói chuyện với bà thân sinh ra Côđađát.

Viên thầy thuốc suy nghĩ rất nhiều. Ông hiểu rằng việc này không phải là không nguy hiểm cho chính mình. Bởi vậy ông bảo công chúa nên lưu lại trong nhà, để mình đi dò la, xem bằng con đường nào đến gặp được bà Piruze một cách an toàn.

Thế là ông vào thành phố và thẩn tha đi bộ về phía hoàng cung, làm như thể một con người hiếu kì đi xem cung điện. Chợt ông nhìn thấy một phu nhân cưỡi trên mình một con la thắng yên sang trọng. Theo sau có nhiều cô hầu cũng cưỡi la cùng nhiều người cận vệ và nô lệ da đen. Mọi người dân đều xếp hàng trật tự hai bên đường cho phu nhân đi qua và cũng để ngắm nhìn bà. Bà đi tới đâu thì mọi người đều phủ phục xuống đất chào.

Người thầy thuốc cũng bắt chước mọi người làm theo như vậy, rồi hỏi nhỏ một người bên cạnh đấy, có phải hoàng hậu vợ vua không.

- Đúng đấy, người anh em ạ, đấy là một trong những người vợ của vua. Bà cũng là người được nhân dân tôn vinh nhất, quý yêu nhất, bởi bà chính là mẹ đẻ của hoàng tủ Côđađát, mà hẳn người anh em có dịp nghe danh.

Thầy thuốc không cần biết gì hơn nữa. Ông đi theo bà Piruzê đến một thánh đường. Bà vào đấy làm việc bố thí và dự lễ cầu nguyện mà vua Haran đã ra lệnh tiến hành để nhân dân cầu cho hoàng tử Côđađát chóng trở về. Cư dân trong thành vốn hết sức ái mộ hoàng tử, đến dự lễ rất đông, ai ai cũng đọc kinh cầu nguyện tiếp theo sau lời cầu của các thầy lễ. Thành ra thánh đường chật cứng những người.

Viên thầy thuốc rẽ đám đông, cố lần được đến cạnh những người cận vệ của hoàng hậu. Ông nghe hết những lời bà khấn. Khi bà trở ra, ông đến cạnh một người nô lệ và nói thầm vào tai:

- Người anh em ơi, tôi có một điều bí mật rất quan trọng muốn trình báo hoàng hậu. Người anh em xem có cách nào giúp tôi vào được trong cung của bà hay không.

Người nô lệ đáp:

- Nếu điều bí mật ấy liên quan tới hoàng tử Côđađát thì tôi dám quả quyết với người anh em rằng, bạn chắc chắn sẽ được hoàng hậu tiếp kiến. Còn nếu không phải chuyện ấy thì bạn chớ có nên cầu xin vô ích, vì lúc này hoàng hậu quá bận bịu về việc tìm kiếm hoàng tử đến nỗi bà không muốn nghe ai nói đến bất kì một việc gì khác.

- Tôi chỉ muốn nói với hoàng hậu về câu chuyện liên quan đến chàng hoàng tử quý yêu của bà mà thôi.

- Nếu quả đúng như vậy thì bạn chỉ có việc đi theo chúng tôi về đến cung. Bạn sẽ được hầu chuyện bà ngay sau đó.

Quả vậy, hoàng hậu Piruzê vừa về tới cung, tên nô lệ báo cho bà biết có một người lạ mặt muốn xin gặp bà để nói một điều rất quan trọng, và có liên quan đến hoàng tủ Côđađát. Nghe nói, lập tức Piruzê nôn nóng muốn được gặp người lạ mặt ngay. Thầy thuốc được tên nô lệ dẫn vào phòng. Bà truyền cho mọi người lui ra, trừ có hai người hầu nữ mà bà thường không có việc gì là không cho hai người này biết rõ. Vừa trông thấy thầy thuốc, bà đã săn đón hỏi ông có tin tức gì về Côđađát muốn thông báo với bà không. Thầy thuốc phủ phục xuống đất rồi đứng lên thưa:

- Thưa bà, câu chuyện dài dòng lắm, và chắc sẽ làm bà ngạc nhiên.

Thế là ông thuật lại đầu đuôi mọi việc xảy ra giữa Côđađát với những người anh em cùng cha khác mẹ của chàng. Bà lắng nghe rất chăm chú. Nhưng khi nghe đến chỗ hoàng tử bị sát hại, cũng như tất cả mọi bà mẹ khác, bà ngã ra trường kỉ ngất đi. Hai người hầu nữ vội vàng cấp cứu. Khi bà hồi tỉnh, thầy thuốc lại tiếp tục kể hết câu chuyện. Nghe nói xong, bà bảo:

- Ông hãy đi gặp ngay công chúa Đêriaba và nhân danh ta mà nói cho nàng rõ là chẳng bao lâu nữa nhà vua sẽ sớm công nhận nàng là con dâu của Người. Còn về phần ông, chắc chắn ông sẽ được hậu tạ.

Người thầy thuốc đi khỏi, bà Piruzê vẫn ngồi yên trên chiếc trường kỉ trong nỗi buồn đau không thể nào tả xiết. Nghĩ đến Côđađát, bà không sao cầm được nước mắt: “Ôi, hỡi con trai của ta, thế là ta không bao giờ còn nhìn thấy được con! Khi ta đồng ý cho con rời Xamari để về triều đình phụ thân con, ta có ngờ đâu rồi con sẽ phải lìa đời ở một nơi xa xôi với mẹ như thế này. Khốn khổ thân con, sao con lại rời mẹ mà ra đi. Hẳn là ở nhà con sẽ không đạt được lấy nhiều vinh quang, song con vẫn còn sống, con không làm cho mẹ tuôn bấy nhiêu nước mắt!”.

Nói xong, bà lại khóc như gió như mưa khiến hai người hầu mủi lòng cũng khóc theo. Trong khi ba người đang cùng nhau khóc lóc như vậy thì nhà vua chọt bước vào. Nhìn thấy cảnh tượng ấy, vua hỏi phải chăng bà Piruze đã nhận được tin tức không lành về hoàng tử Côđađát.

- Ôi, tâu bệ hạ, thế là xong, con trai thiếp không còn trên đời này nữa. Và đau đớn cho thiếp làm sao, thiếp lại không thể làm lễ tang cho nó trong thánh đường, vì theo như câu chuyện xảy ra thì có thể thi thể con đã bị thú dữ ăn thịt rồi.

Nói xong, bà thuật lại cho nhà vua nghe những điều viên thầy thuốc vừa rồi cho biết. Bà không quên nhấn mạnh cách thức dã man mà những người anh của Côđađát đã sát hại chàng. Không đợi cho bà kể xong, nhà vua đã nổi giận lôi đình. Vua nói:

- Hoàng hậu à, những tên khốn nạn làm cho hậu phải tuôn nước mắt và làm cho ta đau đớn xé lòng sẽ bị trừng phạt thích đáng.

Dứt lời, sắc mặt còn hầm hầm, vua đi thẳng đến phòng thiết triều. Nơi đây có đông đủ các triều thần và một số người dân có việc đến tâu trình đang chờ nhà vua xem xét. Nét mặt giận dữ của nhà vua làm cho mọi người kinh ngạc và lo lắng.

Vua ngồi lên ngai vàng và ra lệnh cho tể tướng đến:

- Này Hatxan, ta có một mệnh lệnh truyền cho ông. Là ngay tức khắc, điều một nghìn quân trong đội cận vệ của ta và cho bắt giữ ngay tất cả các hoàng tử con trai ta. Hãy nhốt chúng vào cái tháp vẫn dành để nhốt bọn sát nhân. Lệnh của ta phải được thực hành xong ngay lập tức.

Nghe mệnh lệnh kì quặc ấy, mọi người không thể không run bắn người. Song tể tướng không đáp một lời mà chỉ đặt tay lên đầu, ấy là dấu hiệu nói ông sẵn sàng tuân lệnh. Và ngay lập tức, ông ra khỏi điện thiết triều để thi hành một mệnh lệnh mà trong lòng ông cũng lấy làm ngạc nhiên không kém những người khác. Trong lúc ấy, nhà vua cho tất cả mọi người có việc đến cầu xin hôm ấy lui về hết. Vua nói rằng nội trong một tháng, vua không nghe tâu trình bất cứ một việc gì. Vua đang ngồi trong điện thiết triều thì tể tướng đã mau mắn trở lại.

- Thế nào, tất cả con trai của ta đều đã bị nhốt trong tháp rồi chứ?

- Vâng, tâu bệ hạ, mệnh lệnh của Người đã được chấp hành.

- Chưa phải đã xong đâu. Ta còn một việc nữa giao cho ông.

Dứt lời, vua cùng tể tướng đi sang cung của hoàng hậu Piruzê, hỏi người quả phụ của Côđađát hiện đang trú ngụ nơi đâu. Các người hầu tâu lại cho vua rõ, bởi lúc nãy viên thầy thuốc đã không quên điều đó. Thế là vua quay lại bảo tể tướng:

- Ông hãy đến ngay nhà trọ nọ, và đưa về đây nàng công chúa đang tá túc trong ấy. Nhớ hãy đối xử với cô cho xứng với vị trí của cô ấy.

Không chút chậm trễ, tể tướng lên ngựa, rồi cùng với các thượng thư và triều thần khác đi đến ngôi nhà công chúa Đêriaba đang nghỉ, nói cho công chúa rõ mệnh lệnh của nhà vua. Người ta dắt đến một con la trắng có bộ yên cương bằng vàng nạm hồng ngọc và ngọc bích.

Công chúa ngồi lên mình la, và cùng với đoàn triều thần đi về hoàng cung. Viên thầy thuốc cũng được đi theo. Ông cưỡi lên lưng một con ngựa giống Tácta đẹp mã mà tể tướng vừa ban cho. Tất cả dân phố đổ ra đường hoặc chen chúc sau các cửa sổ để xem cảnh tượng trọng thể. Khi mọi người được rõ nàng công chúa đang được hộ tống với bao nghi thức oai nghiêm kia chính là vợ của hoàng tủ Côđađát, thì lập tức tiếng hoan hô nổi lên vang dậy. Bởi chưa ai biết câu chuyện bi thảm của chàng, nếu không thì những tiếng mừng vui kia có thể đã trở thành những lời than khóc đau đớn vì mọi người trong kinh thành ai ai cũng quý mến chàng.

Nhà vua đã đứng đợi sẵn trong cổng hoàng cung để đón nàng. Vua cầm tay nàng dắt vào phòng riêng của bà Piruzê. Một cảnh tượng đau lòng lại diễn ra ở đây. Làm sao quả phụ Côđađát lần đầu tiên được gặp bố mẹ chồng mà không khỏi đau đớn, cũng như hai bố mẹ gặp mặt con dâu trong tình huống này mà không động lòng nghĩ tới người con trai đã mất. Công chúa phủ phục dưới chân vua, đầm đìa nước mắt mãi không nói được lên lời. Bà Piruzê vô cùng đau đớn. Trước cảnh cảm động ấy, đến nhà vua cũng không cầm được nước mắt. Cả ba người lặng im hồi lâu, không ai mở miệng lên lời. Rất lâu sau, công chúa Đêriaba cố trấn tĩnh, thuật lại câu chuyện về tòa lâu đài và nỗi bất hạnh của Côđađát. Nàng xin vua trừng phạt những kẻ gây nên tội ác.

- Đúng vậy, bọn sát nhân phải đền tội, – vua nói – song trước hết phải cho công bố tin hoàng tử Côđađát qua đời, thì việc hành quyết những tên phạm tội mới không kích động dân chúng. Vả chăng, cho dù chưa tìm được thi thể hoàng tử, chúng ta cũng không vì thế mà không làm lễ tang trọng thể cho chàng.

Vua truyền tể tướng cho xây dựng một ngôi nhà mồ có mái vòm cao ngay chính giữa cánh đồng không mấy xa thành phố. Đồng thời vua cấp cho công chúa mà vua chính thức công nhận là con dâu của mình, một căn nhà ngay trong hoàng cung.

Tể tướng Hatxan huy động nhiều thợ thuyền làm việc cật lực suốt ngày đêm. Chẳng bao lâu đã xây xong ngôi mộ có vòm cao. Người ta đặt vào trong mộ một hình nhân thay cho Côđađát. Công trình vừa hoàn thành, vua ra lệnh cầu kinh và định ngày làm tang lễ.

Đến ngày hôm ấy, dân tất cả thành phố đổ ra cánh đồng xem lễ. Lễ tang diễn ra theo nghi thức như sau:

Nhà vua, theo sau là tể tướng và các triều thần, đi bộ đến ngôi mộ. Tới nơi, vua vào bên trong và cùng với tất cả triều thần ngồi lên những tấm thảm lụa thêu hoa vàng. Tiếp đó một đội quân cận vệ cưỡi trên mình ngựa, đầu cúi mắt khép, tiến đến rồi lặng lẽ đi vòng quanh ngôi mộ hai vòng. Đến vòng thứ ba, tất cả dừng lại trước mộ, rồi lần lượt từng người lớn tiếng xướng lên câu sau: “Hỡi hoàng tử, giá như có thể dùng đao kiếm để làm vơi bớt nỗi đau của Người, giá như có thể dùng sức lực trí tuệ để làm cho Người sống lại thì chúng tôi đã không ngại ngùng. Song, Đấng tối cao đã muốn vậy, và tử thần đã phải tuân phục ý Người”.

Xướng xong, đội quân rút lui nhường chỗ cho một trăm cụ già râu tóc bạc phơ, ai nấy đều cưỡi trên lưng những con la màu đen.

Đấy là những ẩn sĩ cô đơn suốt đời sống một mình trong các hang đá, không bao giờ để cho ai được nhìn thấy mặt. Họ chỉ xuất hiện trong lễ tang quốc vương Haran hoặc những hoàng tử con vua. Các cụ già đáng kính ấy đều đưa một tay giữ cuốn sách lớn đội trên đầu. Họ lặng lẽ diễu quanh ngôi mộ ba lần. Cuối cùng dừng lại trước cửa mộ, và một cụ xướng lên câu sau:

“Hỡi hoàng tử, chúng tôi biết làm gì cho chàng? Giá như có thể dùng lời nguyện cầu hoặc khoa học để làm cho chàng sống lại, thì chúng tôi không nề cọ chòm râu bạc của chúng tôi vào chân chàng, thì chúng tôi đã đọc lên những lời ai điếu. Nhưng Đấng tối cao đã đưa hoàng tử về nơi vĩnh hằng!”

Xong lời xướng, các cụ già rút lui. Lập tức năm mươi cô gái trẻ cực kì xinh đẹp tiến đến. Mỗi nàng cưỡi trên mình một con ngựa non màu trắng. Không ai đeo mạng, và người nào cũng mang bên mình một cái giỏ đựng đầy châu báu. Các cô diễu quanh ngôi mộ ba vòng. Khi dừng lại trước cửa mộ, cô gái trẻ nhất cất lời như sau: “Hỡi hoàng tử ngày xưa xinh đẹp biết bao! Chúng em có thể làm được gì để trợ giúp chàng? Nếu sự kiều diễm của chúng em có thể làm cho chàng sống lại thì chúng em sẵn sàng tự làm nô lệ cho chàng. Nhưng chàng đâu còn thiết gì đến nhan sắc, chàng đâu còn cần đến chúng em!”

Các thiếu nữ rút lui thì nhà vua và các triều thân đứng dậy diễu quanh mộ ba vòng. Cuối cùng nhà vua cất lời: “Hỡi con trai thân yêu, hỡi nguồn ánh sáng của đôi mắt ta, thế là từ nay ta vĩnh viễn không còn có con!” Nói xong, vua khóc. Nước mắt người cha tuôn xuống mộ. Các triều thần cũng khóc. Tiếp đó người ta đóng cửa ngôi nhà mồ. Tất cả mọi người cùng quay trở về thành phố.

Ngày hôm sau, các cuộc cầu nguyện được tổ chức ở các nơi công cộng. Tang lễ kéo dài trong tám ngày liền. Đến ngày thứ chín, vua quyết định chém đầu tất cả các hoàng tử. Toàn thể nhân dân đều phẫn nộ trước những tội ác họ gây ra cho hoàng tử Côđađát, nóng lòng chờ đợi ngày họ đền tội.

Các giá chặt đầu đã bắt đầu được dựng lên. Nhưng cuộc hành quyết phải hoãn lại vì vừa được tin cấp báo các nước lân bang thù địch với vương quốc Haran trước đây đã từng nhiều lần chinh chiến với nước này, nay lại vừa khởi binh. Mà lần này quân sĩ của đối phương đông gấp bội các lần trước. Các đạo tiên phong chẳng còn cách xa kinh thành là mấy. Đã từ lâu có tin các nước này chuẩn bị gây hấn, tuy nhiên nước Haran chưa quan tâm nhiều đến việc phòng bị. Vì vậy tin dịch tiến quân gây nên một sự hoang mang trong dân chúng. Đây lại là một lí do nữa để mọi người càng thêm thương tiếc Côđađát, bởi chính chàng là người những lần trước đây đã đánh tơi bời các đạo quân xâm lược: “Ôi, giá mà hoàng tử Côđađát còn sống nhỉ! Được thế thì chúng ta chẳng có gì phải lo lắng với những kẻ gây chiến này”.

Tuy nhiên nhà vua tỏ ra không chút nao núng. Vua huy động một đội quân đáng kể. Và, không đợi cho kẻ địch đến tận chân thành mới nghênh chiến, vua dẫn đầu đoàn quân đi đón đánh chúng từ xa. Kẻ địch hay tin vua Haran dẫn quân đi đánh chặn đường, liền dừng lại ở cánh đồng và dàn quân thành thế trận.

Hai bên gặp nhau. Vua Haran ra lệnh thổi kèn thúc quân tiến đánh. Phía bên kia cũng nghênh chiến dũng mãnh. Biết bao máu xương đã đổ từ hai phía, nhưng trận chiến vẫn chưa phân thắng bại. Cuối cùng, có vẻ như ưu thế chuyển dần về phía kẻ địch, vì chúng đông hơn. Chúng sắp sửa kéo kín vòng vây, dồn đạo quân của vua Haran vào giữa.

Vừa lúc ấy xuất hiện một đội kị binh hàng ngũ chỉnh tề tiến vào đồng bằng nơi chiến trận đang diễn ra ác liệt. Cả hai bên tham chiến đều phân vân, không rõ đạo quân kia sẽ đứng về phía nào. Nhưng chẳng bao lâu mọi sự ngã ngũ. Đội kị binh bất ngờ tiến đánh ngang sườn đạo quân địch, khiến cho hàng ngũ chúng rối loạn và dần dần theo nhau bỏ chạy tán loạn. Đội kị binh không ngừng lại mà thừa thắng đuổi theo, tiêu diệt gần như tất cả.

Vua Haran chăm chú quan sát diễn biến của trận tập kích. Vua rất khen ngợi tài thao lược và sự dũng cảm của các kị sĩ, nhờ có sự chi viện kịp thời của họ mà thế trận nghiêng phần thắng cuối cùng về phía nhà vua. Vua đặc biệt cảm phục tài năng của viên chỉ huy, người đã trực tiếp chiến đấu vô cùng oanh liệt. Rất nôn nóng muốn rõ vị anh hùng ấy là ai để bày tỏ lời cảm tạ, vua tiến về phía đoàn kị sĩ thì thấy vị tráng sĩ kia cũng vội vàng tiến ra nghênh đón. Hai người đến gần nhau. Vua Haran sửng sốt nhận ra người tráng sĩ dũng cảm vừa đến chi viện cho vua và giúp đánh tan đạo quân xâm lược ấy không ai khác hoàng tủ Côđađát, đến nỗi hồi lâu vua không thốt nên lời.

- Thưa phụ vương, chắc hẳn phụ vương không thể nào không ngạc nhiên khi nhìn thấy một đứa con mà người đã tưởng không còn trên đời này. Nhưng Thượng đế đã bảo tồn con, để cho con còn dịp đánh tan kẻ xâm lăng phục vụ bệ hạ.

- Ôi, con trai của ta ơi, có thật đúng là Thượng đế đã trả con về với ta! Hỡi ôi, ta đã tưởng không bao giờ có thể còn được nhìn thấy con.

Vừa nói, vua vừa mở rộng hai tay đón nhận con trai vào lòng. Hai cha con ôm nhau thắm thiết hồi lâu.

- Cha đã biết hết mọi chuyện, – vua Haran nói – cha đã biết những người anh em của con đã đền đáp bằng cách nào cái ơn con giải thoát họ khỏi bàn tay độc ác của tên khổng lồ. Nội ngày mai thôi, con sẽ được báo thù. Nhưng, con ạ, mẹ con đã khóc hết nước mắt vì con. Mẹ con hiện đang ở trong cung, nóng lòng chờ cha mang tin thắng trận trở về. Mẹ con sẽ sung sướng xiết bao khi hay tin chính nhờ con mà chúng ta thắng được trận này.

Côđađát hỏi:

- Thưa cha, do đâu cha biết được đầu đuôi mọi chuyện xảy ra trong lâu đài của tên khổng lồ? Có phải là một người anh em nào của con vì hối hận mà thú nhận với cha chăng?

- Không, chính công chúa Đêriaba đã thuật cho ta nghe tất cả mọi chuyện. Công chúa đã tìm đến được hoàng cung và van xin ta trả thù cho con.

Nghe tin vợ còn sống, Côđađát mừng vui khôn xiết. Chàng thốt lên:

- Cha con ta hãy về ngay với mẹ con. Con đang nóng lòng muốn lau nước mắt cho bà cũng như lau nước mắt cho Đêriaba.

Nhà vua trở về thành phố cùng với đạo quân của mình. Ông cho quân lui về các trại, rồi khải hoàn trở lại hoàng cung, theo sau có cơ man là dân chúng. Ai ai cũng cầu trời cho nhà vua sống lâu muôn tuổi. Ai ai cũng ngợi ca Côđađát lên đến mây xanh.

Hai người gặp bà Piruzê và người con dâu đang chờ vua trở về để chúc tụng. Hai bà xúc động không có lời nào tả nổi khi trông thấy đi cùng nhà vua có cả hoàng tủ Côđađát. Đúng là tiếng cười hòa trong nước mắt. Sau nỗi xúc động tạm lắng, mọi người hỏi Côđađát do sự thần kì nào mà chàng còn sống.

Chàng đáp, một nông dân cưỡi trên một con lừa tình cờ vào trong cái trại chàng đang nằm bất tỉnh nhân sự. Thấy chàng chỉ còn một mình và bị đâm nhiều nhát dao, ông ta buộc chàng lên lưng con lừa rồi đưa về nhà. Ông nhai lá thuốc rịt vào các vết thương, nhờ vậy chàng bình phục sau có mấy ngày.

- Sau khi bình phục, tôi tặng người nông dân tất cả châu báu mà tôi có trên người. Tôi đi dần về phía thành phố Haran. Dọc đường, được tin mấy nước lân bang đang tập trung quân đội tàn sát dân lành, tôi đi sâu vào các làng nói rõ tên tuổi của mình và cổ vũ nhân dân chiến đấu tự vệ. Tôi trang bị vũ khí cho nhiều thanh niên. Rồi dẫn đầu họ, tôi tiến về thành phố, vừa kịp đến chiến trường khi cuộc chiến giữa hai bên đang vào lúc quyết định.

Chàng kể xong, vua Haran nói:

- Chúng ta hãy cùng tạ ơn Thượng đế đã cho con được sống. Nhưng những tên phản trắc làm hại con sẽ phải đền tội hôm nay.

- Tâu bệ hạ, – chàng Côđađát thưa với vua cha. – cho dù những con người ấy có phản trắc và độc ác đi nữa, thì xin Người hãy nghĩ lại. Đó là những giọt máu của cha. Đó là những anh em với con. Con tha thứ cho họ và con cầu xin cha hãy ra ơn xá tội cho họ.

Tình cảm cao thượng của Côđađát làm vua Haran rơi nước mắt. Vua truyền cho tập trung dân chúng lại và tuyên bố chàng là hoàng tử kế thừa ngai vàng. Tiếp đó vua cho dẫn những hoàng tử bị giam đến, người nào cũng mang xiềng xích trên người. Hoàng tử Côđađát tự tay tháo xích cho họ và ôm hôn từng người, trong lòng cũng thanh thản như khi ôm hôn họ trong sân tòa lâu đài của tên khổng lồ. Nhân dân hết sức tán thưởng cử chỉ ấy và cùng cất tiếng hoan hô chàng như sấm dậy.

Viên thầy thuốc cũng được ban thưởng rất hậu về những việc ông đã làm cho công chúa Đêriaba.

Kể đến đấy, nàng Sêhêrazát nói với vua Saria:

- Tâu bệ hạ, bệ hạ hẳn đã hài lòng khi nghe chuyện hoàng đế Harun An-Rasít, sau khi nghe chuyện về chàng Ganem, đã quên đi sự căm giận của mình, rồi không những tha tội mà còn gia ơn cho chàng, mẹ và em gái chàng. Em tin rằng Người sẽ còn thích thú hơn nữa khi nghe em kể chuyện con người chợt tỉnh giấc mơ.

Vừa nghe nhắc đến tên chuyện, vua Saria đã muốn nàng kể ngay. Nhưng khi ấy trời cũng vừa sáng. Bởi vậy vua cho hoãn việc hành quyết Sêhêrazát, để cho nàng sống thêm nhiều ngày và nhiều đêm nữa, để nàng có đủ thời gian kể cho vua nghe hết câu chuyện này.