-Tâu Đấng thống lĩnh các tín đồ, – Xiđi Numan nói – tôi xin miễn tâu về dòng dõi của tôi, nó chẳng có gì rạng rỡ đáng để Người lưu ý. Còn về phần gia sản, ông cha tôi nhờ làm ăn cần kiệm, để lại cũng kha khá đủ cho tôi sống như một người lương thiện, không có tham vọng, cũng chẳng cần nhờ vả tới ai.

Trong hoàn cảnh đó, điều duy nhất tôi ước ao, để cho hạnh phúc của mình trọn vẹn, là kiếm được một người vợ đáng yêu, cho mình thương yêu hết lòng, và mong sao người đó cũng yêu thương mình thật sự để cùng nhau chia sẻ cuộc sống ấm êm. Nhưng Thượng đế đã không ban cho điều tôi mong ước. Ngược lại, đã cho tôi một người vợ, mà ngay hôm sau ngày cưới, đã thử thách lòng kiên nhẫn của tôi. Chẳng phải tôi mà bất kỳ ai ở vào địa vị này cũng không chịu đựng nổi.

Bởi vì, theo phong tục nước ta, đàn ông lấy vợ là cưới người đàn bà chưa hề trông thấy mặt cũng như chẳng quen biết gì. Bệ hạ chẳng lạ gì, một người chồng chẳng có gì đáng để phàn nàn khi nhìn thấy người vợ rơi vào nhà mình không đến nỗi xấu tới mức làm cho người ta kinh tởm, cũng không đui què mẻ sứt; ngược lại giá nàng có thêm chút đức hạnh, trí thông minh và ăn ở biết điều, như vậy cũng khả dĩ bù cho một vài khuyết tật nào đó về thể chất mà cô ta có thể có.

Lần đầu tiên nhìn thấy mặt vợ tôi không che mạng, khi cô ta được dẫn vào nhà sau hôn lễ thông thường tôi rất mừng là đã không bị người ta lừa dối khi tán dương sắc đẹp của thị. Tôi thấy cô ta vừa ý mình.

Ngày hôm sau tối tân hôn, người nhà dọn cho chúng tôi một bữa ăn trưa có nhiều món. Vào phòng ăn, không trông thấy vợ đâu, tôi cho gọi. Sau khi bắt tôi chờ khá lâu, thị mới đến. Tôi cố không lộ vẻ sốt ruột, hai vợ chồng ngồi vào mâm.

Tôi bắt đầu ăn cơm với một cái thìa như thường lệ. Vợ tôi ngược lại, không dùng thìa như tất cả mọi người vẫn dùng, lại rút từ trong túi áo ra một cái ống đựng một vật gì trông giống như cái ngoáy tai, rồi bắt đầu dùng cái vật đó khều từng hạt cơm một đưa lên miệng, bởi vì cái ngoáy tai thì chỉ có thể xúc từng hạt cơm một mà thôi.

Ngạc nhiên về cách ăn ấy, tôi bảo thị:

- Amin à, – Amin là tên thị – mình học được cách ăn cơm ấy ở nhà hay sao? Mình làm như vậy bởi vì mình ăn ít, hay là muốn đếm từng hạt để cho bữa nào cũng không ăn nhiều quá bữa nào? Nếu mình ăn như vậy là để tiết kiệm hoặc để dạy cho tôi chớ có tiêu hoang, thì xin chớ có lo lắng gì về chuyện ấy; tôi quả quyết là chẳng phải lo nhà ta sạt nghiệp vì miếng ăn đâu. Nhờ ơn Thượng đế, nhà cũng đủ ngày hai bữa, chẳng phải nhịn thiếu thức gì. Amin thân yêu ạ, xin mình chớ có dè sẻn quá, hãy ăn như anh ăn đây.

Vẻ mặt khả ái của tôi khi ngỏ những lời trách móc ấy đáng để cho thị đáp lại một lời nhã nhặn. Nhưng, đã không hè răng nói một lời, thị vẫn tiếp tục ăn theo cách cũ. Để làm cho tôi phiền lòng hơn nữa, thỉnh thoảng thị mới khều một hạt cơm, và đáng lẽ dùng các món khác cùng với tôi, lâu lâu thị mới dám nhai một tí vụn bánh mì, bằng phần một con chim sâu ăn vậy.

Sự cứng đầu của thị làm cho tôi điên tiết. Tuy nhiên, để làm thị vui lòng và tha thứ cho thị, tôi nghĩ tại thị chưa quen dùng bữa cùng với đàn ông, càng chưa bao giờ ăn chung mâm với một ông chồng. Có lẽ tại người ta vẫn dạy con gái về nhà chồng ăn uống phải khoan thai nhỏ nhẹ; rồi do quá ngờ nghệch mà thị làm quá mức đi chăng; hoặc là, nếu bây giờ không ăn, là để khi còn lại một mình sẽ ăn cho thoải mái. Vì nghĩ như vậy cho nên tôi không nói gì thêm nữa có thể làm cho thị lo buồn, cũng như không để lộ cho thị thấy mình có chút chi không hài lòng. Xong bữa, tôi từ giã với vẻ như hoàn toàn không có điều gì đáng bực mình, tôi để thị ở lại một mình và đi ra.

Đến bữa cơm chiều, lại vẫn như thế. Ngày hôm sau và trong tất cả những bữa chúng tôi ăn chung với nhau, thị đều xử sự theo một cách đó. Tôi thấy rõ không thể nào một người đàn bà có thể sống với tý tẹo thức ăn như vậy, chắc có điều gì bí ẩn đây mà tôi chưa biết. Điều đó khiến tôi làm bộ giả vờ. Tôi làm như không để ý tới những hành động của thị, với niềm hy vọng là lâu dần rồi thị sẽ quen sống với chồng theo như cách tôi mong muốn. Nhưng tôi chỉ hy vọng hão, và chẳng cần lâu la gì đã biết chắc như vậy.

Một đêm, Amin tưởng tôi ngủ say, thị nhẹ nhàng đứng đậy. Tôi trông thấy thị mặc quần áo thật cẩn thận, để khỏi gây tiếng động làm tôi thức giấc. Không hiểu có việc gì khiến thị bỏ dở giấc ngủ, tôi vờ ngủ thật say để dò xem thị định làm gì. Mặc áo quần xong, một lát sau thị ra khỏi buồng, cũng không hề gây nên một tiếng động nhỏ.

Thị vừa ra khỏi, tôi cũng trở dậy khoác chiếc áo lên vai. Nhìn xuống sân, qua cửa sổ tôi kịp trông thấy thị mở cổng thông với đường, và đi ra.

Tôi chạy vội ra cổng mà thị chỉ khép hờ. Dưới ánh trăng, tôi đi theo thị cho đến khi trông thấy thị đi vào một nghĩa địa không xa nhà chúng tôi. Tôi đi lần theo đường tới nghĩa địa, rất cẩn thận để thị khỏi trông thấy, và nhận ra Amin đang sánh bước cùng một con tinh.

Người hẳn chẳng còn lạ gì, những con tinh dù đực hay cái đều là loài yêu quái lang thang trong đồng vắng. Thông thường chúng ẩn náu trong các ngôi nhà đổ nát, chực có ai đi ngang qua thì vồ, giết chết để ăn thịt. Những khi không bắt được mồi, ban đêm chúng lần vào các nghĩa địa, quật các xác chết lên để ăn.

Tôi cực kỳ kinh hoàng khi trông thấy vợ tôi đi cùng một con tinh ấy. Chúng quật một ngôi mộ vừa mới chôn ban ngày. Con tinh kia xả cái thây ra thành nhiều mảnh, rồi nó và vợ tôi ngồi bên miệng hố, cùng ăn với nhau. Trong khi dùng một bữa ăn độc ác và vô nhân đạo đến thế, chúng vẫn chuyện trò thản nhiên như không. Nhưng tôi đứng quá xa, không nghe rõ chúng nói với nhau những gì, chắc hẳn cũng lạ lùng như bữa ăn của chúng, mà mỗi lần nghĩ lại tôi hãy còn rùng mình.

Sau khi dùng xong bữa ăn kinh tởm ấy, chúng ném cái xác xuống hố, lấp đất đi. Tôi để mặc chúng làm, vội vã trở về buồng ngủ của mình. Khi vào nhà, tôi chú ý để cánh cổng vẫn khép hờ như lúc nãy đi ra, rồi trở về buồng ngủ, lên giường nằm, giả vờ ngủ. Lát sau, Amin về. Vẫn không hề gây tiếng động, thị cởi áo quần rồi lại lên giường nằm với niềm vui, tôi nghĩ thế, đã làm xong việc của thị mà chồng chẳng hay biết tí gì.

Đầu óc bị ấn tượng sâu sắc về hành động quá dã man, quá bỉ ổi vừa chứng kiến, và kinh tởm thấy mình buộc phải nằm bên cạnh kẻ vừa làm việc đó, khiến cho tôi trằn trọc hồi lâu. Cuối cùng tôi cũng ngủ được, nhưng là một giấc ngủ chập chờn, vừa nghe có tiếng rao gọi tín đồ đi cầu kinh lúc tảng sáng, tôi đã tỉnh dậy. Tôi mặc áo quần đi tới thánh đường.

Sau lễ cầu kinh, tôi ra khỏi thành phố và lang thang suốt cả buổi sáng trong các khu vườn, suy nghĩ phương sách buộc vợ tôi phải thay đổi lối sống của thị. Lúc đầu tôi cũng nghĩ tới chuyện cưỡng bức, nhưng rồi sau đó gạt đi, và định bụng chỉ dùng con đường mềm mỏng, để làm cho thị từ bỏ sự thích thú khốn nạn ấy đi. Suy nghĩ miên man, tôi bất giác quay trở về đến nhà, đúng vào giờ ăn trưa.

Vừa trông thấy tôi, Amin sai dọn cơm. Chúng tôi cùng ngồi vào bàn. Thấy thị vẫn tiếp tục ăn theo lối khều từng hạt cơm một, tôi cố hết sức từ tốn bảo thị:

- Amin à, mình đã thấy là ngày tiếp sau hôn lễ của chúng ta, tôi ngạc nhiên xiết bao khi thấy mình chỉ dùng có cơm, ăn quá ít và theo cách mà bất cứ ông chồng nào không phải tôi cũng lấy làm bất bình. Mình cũng đã thấy là tôi chỉ nói cho mình rõ tôi không vui vì việc ấy và mời mình hãy dùng các món thịt mà người nhà đã xào nấu nhiều cách khác nhau, cố cho họp khẩu vị của mình. Từ hôm ấy, mình hẳn thấy bữa cơm của chúng ta lần nào cũng được nấu nướng như vậy, lại còn thay đổi vài món để cho đỡ nhàm. Thế nhưng mọi lời trách cứ của tôi đều vô ích. Cho đến hôm nay, mình vẫn giữ cách ăn giống như trước và vẫn làm phiền lòng tôi như cũ. Tôi đã im lặng, vì không muốn ép buộc mình. Tôi rất tiếc nếu điều tôi nói ra hôm nay có làm cho mình khó chịu, nhưng, Amin à, tôi van mình hãy nói cho tôi hay, những thứ thịt dọn ở đây chẳng ngon hơn thịt xác chết hay sao?

Tôi chưa nói xong thì Amin đã hiểu ra là hôm qua tôi đã theo dõi thị, thị liền nổi giận như điên, quá sức tưởng tượng. Mặt thị đỏ bừng như lửa, mắt gần như trồi ra khỏi đầu, miệng thì sùi bọt dãi.

Cảnh tượng thật kinh khủng ấy làm cho tôi hoảng hốt. Tôi ngồi trơ như phỗng, không còn đủ sức tự vệ, chống lại sự độc ác thị đang suy tính để làm hại tôi. Trong cơn giận dữ điên cuồng ấy, thị tiện tay cầm một lọ nước, nhúng mấy ngón vào, lầm bầm qua kẽ răng những tiếng tôi không nghe rõ, rồi hắt nước vào mặt tôi và nói giọng giận dữ:

- Đồ khốn nạn! Hãy chịu sự trừng phạt về tính tò mò của mày. Hãy biến thành chó!

Amin, mà tôi không hề biết là phù thủy, vừa nói dứt mấy lời ma quái ấy, thì đột nhiên tôi thấy mình đã hóa thành chó. Vừa kinh ngạc vừa bất ngờ, không hiểu sao mình có thể hóa thân một cách đột ngột như vậy, khiến cho tôi không kịp nghĩ tới chuyện chạy trốn, thế là thị có đủ thời giờ vác gậy hành hạ tôi. Thực tế, thị đánh tôi ác đến nỗi tôi không hiểu sao mình lại chẳng chết ngay tại chỗ. Tôi chạy ra sân, tưởng tránh được cơn điên của thị, nhưng thị vẫn tiếp tục đánh một cách điên cuồng như trước, cho dù tôi có khéo léo luồn lách đến đâu, thị vẫn nhanh tay hơn, cuối cùng tôi vẫn chịu ăn nhiều gậy nữa. Quá mệt vì đuổi theo tôi và thất vọng vì chưa giết chết được tôi như thị muốn, cuối cùng thị nghĩ ra một cách khác để hại tôi. Thị mở hé một cánh cửa thông ra đường, hòng kẹp chết khi tôi lao qua đó để thoát thân.

Mặc dù là chó, tôi vẫn đoán ra ý đồ độc địa của thị, những lúc nguy biến người ta thường nghĩ ra cách bảo toàn tính mạng, tôi quan sát thái độ và cử chỉ của thị, lựa lúc bất thần đánh lừa được thị và lao qua cửa khá nhanh, không để cho thị kịp làm việc độc ác. Tôi chạy thoát được tuy có bị chẹt cụt mất một mẩu đuôi.

Đau quá, tôi vừa sủa vừa kêu ăng ẳng và chạy dọc theo đường làm chó hàng phố đổ ra, đuổi cắn. Để tránh chúng đuổi riết, tôi lao vào quán của một người chuyên bán đầu, lưỡi và chân cừu, trốn ở đấy.

Người chủ lúc đầu thương hại, ông bênh vực tôi, ông xua đi nơi khác những con chó đang đuổi theo và chực xông vào quán của ông. Về phần tôi, việc lo lắng đầu tiên là chui vào một xó để cho những con chó kia không trông thấy. Tuy nhiên, tôi vẫn không tìm được ở đây nơi trú ẩn và sự che chở mình hy vọng. Ông chủ quán ấy là một người mê tín tới cùng cực, cho rằng chó là loại vật bẩn thỉu, nhỡ có con chó nào chạy qua chạm vào áo quần, là họ giặt giũ đến chết mới thôi. Sau khi những con chó đuổi cắn tôi đã tản mát rồi, ngay trong ngày hôm đó, ông ta tìm đủ mọi cách xua tôi đi, nhưng tôi nấp thật kín, ông tìm không ra. Thế là đêm hôm ấy tôi ngủ lại trong quán, mặc cho ông chủ không bằng lòng. Tôi cần được nghỉ ngơi như vậy để lấy lại sức sau khi bị Amin hành hạ.

Để khỏi làm bệ hạ chán tai với những chi tiết không quan trọng, tôi xin phép không nói nhiều về những suy nghĩ chán chường khi thấy mình bị hóa thân, chỉ xin kể là sáng hôm sau, người chủ quán đi mua hàng, đội trên đầu mang về nào đầu, nào lưỡi, nào chân cừu, sau khi ông mở cửa quán đang bày hàng ra bán, tôi bò ra khỏi xó của mình và định bỏ đi. Vừa lúc ấy rất nhiều chó trong hàng phố, bị mùi thịt cừu thu hút, tới chầu chực quanh quán, hy vọng ông chủ hiệu cho một miếng. Tôi lẫn vào trong đám ấy, cùng với chúng giương bộ mặt van nài.

Ông chủ quán, ít ra là tôi nghĩ vậy, chắc thấy rằng kể từ khi chạy nấp vào trong quán của ông, tôi chưa được ăn miếng nào, ông chú ý quang cho tôi nhiều lần hơn và những miếng to hơn những con chó khác.

Sau khi ông đã làm xong việc bố thí hào hiệp ấy, tôi định trở vào trong quán; vừa nhìn vừa vẫy đuôi cố làm cho ông biết tôi cầu xin ông ta ban thêm cho đặc ân ấy nữa, nhưng ông một mực không chịu, tay cầm lăm lăm cái gậy, vẻ mặt tàn nhẫn tới mức tôi đành phải lánh xa.

Đi qua mấy nhà, tôi dừng lại trước một cửa hiệu bán bánh mì. Ông chủ hiệu khác với người buôn đầu cừu lúc nào cũng buồn rười rượi, ông này trông có vẻ vui tươi dễ tính, và quả đúng như vậy thật. Ông ta đang ăn sáng. Mặc dù tôi trông không có vẻ đói ăn, ông vẫn ném cho một mẩu bánh. Trước khi vồ miếng bánh, như mọi con chó vẫn thường làm, tôi nhìn ông ta gật đầu vẫy đuôi biểu lộ lòng biết ơn. Ông ta mỉm cười, như thể thú vị với cung cách lịch sự của tôi. Tôi không cần ăn. Tuy nhiên, để cho ông ta vui lòng, tôi vẫn ngoạm mẩu bánh và nhai khá chậm, cho ông ta thấy tôi ăn chỉ vì kính trọng ông ta. Nhận ra tất cả những điều đó, ông chịu cho tôi ở lại trong hiệu. Tôi ngồi quay lưng ngó ra đường, để tỏ ý rằng lúc này tôi chẳng xin xỏ gì ngoài sự che chở của ông.

Ông ta chấp nhận điều đó, hơn nữa còn vuốt ve khiến cho tôi yên tâm vào trong nhà. Tôi bước vào với cung cách tỏ cho ông ta thấy, sở dĩ tôi dám làm như vậy là vì đã được phép của chủ nhà. Ông ta không cho điều tôi làm là xấu, ngược lại, còn chỉ cho một nơi nằm mà không làm vướng chân ông ta. Thế là tôi đến chiếm chỗ ấy và giữ luôn nơi đó trong suốt thời gian ở trong cửa hiệu ông.

Ở đó, lúc nào tôi cũng được đối xử tử tế. Chẳng có lúc nào ông ăn sáng, ăn trưa hoặc ăn tối mà tôi không được cho phần đầy đủ. Về phần mình, tôi quấn quýt, tôi trung thành với ông ta hết mức để biểu lộ lòng biết ơn.

Mắt tôi lúc nào cũng dán vào ông, ông ta vừa bước một bước là đã có tôi ở đằng sau, sẵn sàng đi theo. Tôi cũng làm như vậy những khi ông có thời giờ ra phố vì công việc. Càng thấy ông ta thú vị về chuyện tôi đi theo tôi càng cố gắng theo sát; có khi, cần đi ra ngoài phố, chưa tỏ dấu hiệu gì để tôi có thể biết, ông đã gọi: “Con Vàng đâu.” Vàng là tên ông đặt cho tôi.

Nghe gọi, từ chỗ nằm tôi lao ra ngoài đường, tôi nhảy nhót, tôi quần vờn ngay trước cửa, và chỉ ngừng lại lúc ông bước ra. Từ bấy tôi theo sát chân ông, lúc đi đằng sau, lúc chạy lên trước, thỉnh thoảng quay lại nhìn để tỏ vẻ vui mừng.

Tôi ở trong hiệu ấy, chợt một hôm có một người đàn bà đến mua bánh. Trong lúc trả tiền bà ta để lẫn một đồng giả giữa những đồng tiền thật. Người bán bánh mì nhận ra, nhặt đồng tiền giả trả lại, đòi đồng khác.

Người đàn bà không chịu đổi, bảo đồng tiền ấy là tiền thật. Ông chủ của tôi thì cho là trái lại; trong lúc lời qua tiếng lại, ông ta bảo người đàn bà:

- Đồng tiền này giả, rõ quá mười mươi, đến mức tôi quả quyết là con chó của tôi kia, nó là một con vật đấy, nhưng nó cũng chẳng nhầm. Nào con Vàng đâu, hãy đến đây! – Ông ta lớn tiếng gọi tôi.

Nghe gọi, tôi nhẹ nhàng nhảy phốc lên quầy. Người chủ hiệu ném đồng tiền lên quầy, bảo:

- Mày xem có đồng nào giả không nào?

Tôi nhìn tất cả các đồng tiền, rồi đưa chân tách riêng đồng tiền giả ra khỏi đống, và đưa mắt nhìn chủ, như chỉ cho ông ta thấy.

Ông chủ hiệu bánh mì tưởng gọi tôi ra làm chứng là để quả quyết mình phải, và cũng tưởng nói đùa thôi, cực kỳ ngạc nhiên thấy tôi lấy ra đồng tiền giả, không chút chần chừ. Người đàn bà, thấy quả đúng là đồng tiền giả không thể nói gì hơn, buộc phải trả một đồng khác. Bà ta vừa ra khỏi, ông chủ gọi những người hàng xóm lại, kể cho họ nghe chuyện vừa xảy ra, lại còn quá lời khen tài nghệ của tôi.

Các ông hàng xóm muốn làm thử. Tất cả các đồng tiền giả được họ trộn lẫn đồng tiền mặt thật và trỏ cho tôi, không có đồng nào là tôi không tách ra được.

Về phần mình, người đàn bà cũng không quên thuật lại cho những người quen biết gặp trên đường nghe câu chuyện vừa xảy ra. Tiếng đồn đại về tài tôi phân biệt được tiền giả với tiền thật chẳng bao lâu lan truyền không những mấy nhà hàng xóm, mà cả khu phố, thậm chí dần dần lan khắp kinh thành nữa.

Thế là tôi phải bận bịu suốt ngày. Phải làm vui lòng những người khách đến mua bánh, tỏ cho họ thấy tôi làm được những gì. Mọi người kéo đến, cả những người ở khu phố xa xôi nhất trong kinh thành, để thử tài của tôi. Sự nổi tiếng ấy làm cho ông chủ làm ăn thêm khấm khá, có khi không đủ hàng để bán. Ông ta nói thật với hàng xóm và bạn bè rằng đối với ông ta, tôi đáng giá một kho vàng.

Chút tài mọn của tôi cũng làm nảy sinh những người ghen ghét. Người ta giương bẫy để bắt cóc tôi, buộc ông chủ phải để ý trông chừng. Một hôm, một người đàn bà, nghe tiếng đồn có chuyện mới lạ, cũng đến mua bánh như những người khác. Hồi ấy, chỗ nằm thông thường của tôi đã là trên quầy tiền. Bà ta ném lên đó sáu đồng bạc, trong số ấy có một đồng giả. Tôi tách đồng bạc giả ra khỏi các đồng khác rồi đặt chân lên đồng bạc ấy, tôi nhìn bà như thể để hỏi có phải đồng giả đây chăng.

- Đúng đấy, – người đàn bà nhìn tôi và nói – đồng ấy là tiền giả, mày đã không nhầm.

Bà tiếp tục nhìn và ngắm nghía tôi hồi lâu, đầy thán phục, trong khi tôi cũng nhìn lại bà. Bà trả tiền mua bánh xong, trước khi ra khỏi cửa, bà ra hiệu bảo tôi đi theo đừng cho chủ hiệu biết.

Tôi vẫn luôn chú ý tìm cách tự giải thoát cho mình ra khỏi một sự hóa thân kỳ cục. Tôi chú ý thấy người đàn bà xem xét tôi rất kỹ lưỡng. Tôi nghĩ hẳn bà ta có biết ít nhiều về sự bất hạnh và tình trạng khốn khổ của mình, và tôi đã không nhầm. Tuy nhiên, tôi vẫn để bà đi ra, chỉ nhìn theo thôi. Đi được vài ba bước, bà quay lại thấy tôi vẫn đứng im đưa mắt nhìn theo, bà lại ra hiệu bảo tôi đi với bà.

Thế là, chẳng suy nghĩ gì hơn nữa, thấy người chủ hiệu đang lo cạo lò chuẩn bị làm mẻ bánh khác, không chú ý đến mình, tôi nhảy xuống khỏi quầy, đi theo người đàn bà, và thấy bà có vẻ vui mừng về việc ấy.

Đi được một quãng thì về đến nhà. Bà mở cổng, sau khi bước vào, bà bảo tôi:

- Hãy vào đi, mày sẽ không phải hối hận vì đã đi theo ta.

Khi tôi đã vào, bà đóng cổng lại và dẫn tôi lên phòng của bà, ở đấy có một người con gái rất đẹp đang thêu. Đó là con gái của người đàn bà đầy từ tâm đã đưa tôi về. Cô ta tài giỏi và thông thạo về pháp thuật, chẳng bao lâu tôi nhận ra điều đó.

Bà mẹ bảo cô:

- Con à, mẹ dẫn con chó trứ danh của ông chủ hiệu bánh mì về kia, nó biết phân biệt bạc giả với bạc thật. Con còn nhớ mẹ từng nói ý nghĩ của mẹ, khi lần đầu tiên nghe tiếng đồn; mẹ cho đây có thể là một con người bị hóa thành chó do một sự độc địa nào đó. Hôm nay mẹ cố tình đến mua bánh ở hiệu ấy. Mẹ đã tự mắt trông thấy đúng như lời người ta đồn, và mẹ đã khéo léo rủ con vật hiếm hoi, kỳ quan của kinh thành Bátđa ấy cùng về. Con nghĩ thế nào? Mẹ có nhầm chăng?

- Mẹ chẳng nhầm đâu, thưa mẹ, – cô gái đáp – con sẽ làm cho mẹ thấy ngay bây giờ.

Cô gái đứng lên, cầm một vò đầy nước, nhúng tay vào, rồi vẩy vào tôi mà nói:

- Nếu mi sinh ra đã là chó, thì hãy cứ là chó; nhưng nếu mi sinh ra là người, thì bởi phép thần của nước này, hãy lấy lại hình người!

Lập tức, phép ma bị phá, tôi mất dạng chó và thấy mình trở lại nguyên hình người như dạo trước.

Vô cùng cảm kích trước ân huệ to lớn, tôi quỳ mọp dưới chân cô gái, hôn gấu áo của cô và nói:

- Thưa người đã giải thoát cho tôi, lòng tốt cực độ của cô đối với một người không quen biết khiến cho tôi xúc động không thể nào diễn tả, xin hãy cho biết tôi có thể làm những gì để tỏ lòng biết ơn không bờ bến. Xin cô hãy coi tôi như một kẻ nô lệ hoàn toàn lệ thuộc cô một cách chính đáng. Tôi không còn thuộc về tôi nữa, tôi là vật sở hữu của cô. Để cô hiểu sơ qua người mà cô sẽ thu dụng như nô lệ, xin cho tôi được kể lại vắn tắt câu chuyện của mình.

Thế là, sau khi tự giới thiệu, tôi thuật lại đám cưới tôi lấy Amin, người mà tôi lấy làm ưng ý và kiên nhẫn chịu đựng tính khí, lối sống kỳ cục, cũng như cách thị đối xử với tôi độc ác không thể nào chấp nhận nổi, tôi kết thúc câu chuyện bằng lời cảm ơn bà mẹ vừa mang lại cho tôi hạnh phúc không thể nào tả xiết.

- Ông Xiđi Numan à, – cô gái nói – thôi xin đừng nói tới chuyện ân huệ nữa. Đối với tôi, riêng việc biết rằng đã làm vui lòng cho một con người trung hậu như ông, đã là được trả ơn. Ta hãy nói chuyện về Amin, vợ ông. Tôi biết cô ta trước khi cô ta lấy ông. Trước đây, cũng như tôi biết cô ta là phù thủy, cô cũng chẳng lạ gì tôi có học được ít nhiều pháp thuật ấy, chả là chúng tôi thụ giáo cùng một sư mẫu mà. Chúng tôi vẫn thường gặp nhau khi đi tắm. Nhưng tính chúng tôi không hợp nhau. Tôi rất cố tránh những dịp phải quan hệ với cô ta, việc này càng dễ bởi vì cũng do tính nết không họp nhau, tự cô ta cũng tìm cách lánh mặt tôi. Chính vì vậy tôi chẳng ngạc nhiên về sự độc ác của cô ta. Trở lại câu chuyện của ông, điều tôi vừa làm cho ông là chưa đủ, tôi còn muốn hoàn thành việc mới bắt đầu. Quả vậy, cởi bỏ phép ma đã trục xuất ông một cách bất nhân ra khỏi thế giới loài người là chưa đủ, ông còn phải trở về nhà, lấy lại quyền hành vốn có của ông và trừng trị cô ta đáng như cô phải chịu. Tôi muốn giúp cho ông thứ cần thiết. Ông hãy ở đây nói chuyện với mẹ tôi, tôi trở lại ngay.

Cô gái vừa giải thoát tôi sang một phòng bên.

Trong khi cô ở lại bên đó, tôi có thời giờ để một lần nữa nói lên lòng biết ơn sâu sắc đối với bà mẹ cũng như cô gái.

Bà bảo tôi:

- Như ông thấy đấy, cháu nhà tôi cũng thành thạo về phép thuật chẳng kém gì Amin, nhưng cháu chỉ dùng làm việc thiện, ông sẽ lấy làm ngạc nhiên nếu biết hết những việc cháu làm gần như hàng ngày, với pháp thuật của mình. Chính vì vậy tôi mới để cho cháu làm và cho đến bây giờ tôi vẫn cho phép như vậy. Tôi sẽ cấm tiệt nếu nhận ra cháu có lạm dụng một chút nhỏ nhặt nào.

Bà mẹ bắt đầu kể một vài điều kỳ diệu mà bà chứng kiến, thì cô gái trở vào, tay cầm một chai nhỏ.

- Ông Xiđi Numan à, tôi vừa bấm độn biết rằng giờ này đây, Amin không có mặt ở nhà, nhưng cô ta sẽ trở về ngay. Tôi cũng được biết rằng cô ả làm ra vẻ lo âu lắm trước mắt những người nhà, hỏi sao ông đi đâu vắng lâu vậy. Cô ả nói dối rằng đang ăn cơm, ông chợt nhớ ra một việc gì cấp bách lắm phải đi ngay không chậm trễ. Khi đi ra, ông đã để ngỏ cửa, khiến cho một con chó vào nhà đến tận phòng ăn; cô ả đã vác gậy đánh đuổi. Vậy ông hãy trở về nhà ngay, không để mất thời giờ, cầm theo cái chai mà tôi cho ông đây. Tới nhà, ông hãy vào buồng chờ Amin, cô ả sẽ về ngay, ông không phải đợi lâu đâu. Chừng nào cô ả vừa về tới nơi, ông hãy xuống sân, mặt đối mặt với ả. Bất thần trông thấy ông giữa lúc không chút chờ đợi, cô ả sẽ giật mình quay người chạy trốn, lúc ấy ông phải cầm sẵn chai này, vẩy nước lên người ả, và mạnh bạo nói như sau: “Mày hãy nhận lấy sự trừng phạt về tính độc ác của mày.” Tôi không cần nói thêm gì nữa, ông khắc thấy hiệu quả.

Sau khi nữ ân nhân của tôi nói xong những lời đó, mà tôi cố ghi nhớ, vì không có gì cầm chân lại nữa, tôi xin phép cáo từ hai mẹ con cô, với mọi lời cảm tạ chân thành và tha thiết, nguyện sẽ suốt đời ghi nhớ ơn sâu. Tôi trở về nhà.

Mọi việc xảy ra đúng như dự kiến của nữ ân nhân tôi. Chẳng mấy chốc Amin trở về. Ả vừa bước vào, tôi hiện ra trước mặt, tay cầm chai nước, sẵn sàng vẩy. Ả thét lên một tiếng, quay lưng định chạy ra cổng. Tôi vẩy chai nước vào người và đọc câu mà cô phù thủy trẻ tuổi đã dạy cho. Ngay lập tức ả hóa thành một con ngựa cái, đó chính là con ngựa mà Người trông thấy ngày hôm qua.

Ngay tức khắc, trong lúc thị đang sửng sốt, tôi tóm lấy bờm, và mặc cho thị chống cự, tôi kéo thị vào chuồng ngựa. Tôi tròng vào cổ thị một sợi thừng, buộc chặt, rồi sau khi kể tội độc ác bất nhân của thị, tôi quất cho một trận roi ra trò, đánh mãi cho tới khi mệt quá mới thôi; rồi tôi tự hẹn ngày nào cũng trừng phạt thị một chầu đúng như thế.

Tâu Đấng thống lĩnh các tín đồ, – Xiđi Numan nói thêm, kết thúc câu chuyện, – cầu mong bệ hạ không quở trách cách xử sự của tôi, mong Người cho rằng đối xử như vậy đối với một mụ đàn bà thối tha và độc địa thế kia cũng vẫn còn là nhẹ.

Thấy Xiđi Numan không còn có gì nói thêm nữa, hoàng đế phán:

- Chuyện của anh đặc biệt thật, và tội của vợ anh thật chẳng đáng tha thứ chút nào. Bởi vậy ta không quá chê trách anh vì đã trừng phạt thị như vậy cho đến hôm nay. Nhưng ta muốn anh suy nghĩ rằng, bị hóa thành súc vật đã là cực hình nặng nề xiết bao rồi. Ta muốn anh chỉ nên để cho thị bị trừng phạt đến mức ấy. Nếu không biết rằng bọn phù thủy nam cũng như nữ, đều cứng đầu cứng cổ và độc ác bất nhân không thể nào sửa chữa được, và không sợ rồi đây con mụ ấy trả thù anh tàn bạo hơn nữa, thì ta đã ra lệnh cho anh hãy đến nói với cô gái đã bắt thị hóa thành ngựa, hãy xóa phép cho thị.

Vốn đầy từ tâm, sẵn lòng thương hại những kẻ đang đau khổ, sau khi truyền lệnh cho Xiđi Numan như vậy, vua quay sang nói với người thứ ba mà tể tướng Giafa vừa đưa tới. Vua nói:

- Côjia Hatxan à, hôm qua, đi ngang trước dinh cơ của anh, ta thấy nó tráng lệ quá, liền nảy ra ý tò mò muốn biết ngôi nhà ấy của ai. Ta được biết anh đã cho xây cất nên sau khi làm một nghề không kiếm đủ nuôi thân. Người ta cũng còn cho ta hay anh không hợm của, anh biết sử dụng vào việc thiện những của cải Thượng đế ban cho mình, và anh được bà con xóm giềng hết lời ca ngợi. Ta rất hài lòng và tin chắc con đường mà vận may cho anh được giàu sang hẳn lạ lùng lắm. Ta muốn nghe tự miệng anh kể lại, và chính vì vậy ta cho gọi anh đến hôm nay. Anh hãy thành thực thuật lại đầu đuôi cho ta nghe, để ta biết cặn kẽ hơn mà cùng anh chia sẻ hạnh phúc.

Và để anh yên lòng, khỏi phải lo ngại ta hỏi thế này là có ý chi khác hoặc nhằm lợi ích riêng tư chăng, ta tuyên bố hoàn toàn bảo hộ cho anh được bình yên hưởng phú quý.

Nghe lời quả quyết của hoàng đế, Côjia Hatxan phủ phục trước ngai vàng, dập đầu vào tấm thảm, rồi đứng lên tâu:

- Tâu Đấng thống lĩnh các tín đồ, giá một người nào khác, mà lương tâm không thanh thản không trong sáng, hẳn đã bối rối khi được lệnh Người đòi tới ra mắt trước ngai vàng. Nhưng, vì xưa nay đối với hoàng thượng, bao giờ tôi cũng hết mực cung kính tôn thờ và cũng chưa bao giờ dám làm việc gì trái lệnh hoặc chống lại luật pháp đến nỗi bị Người quở trách. Điều duy nhất làm cho tôi lo âu và run sợ là phải bước vào chốn triều đình vô cùng uy nghiêm lộng lẫy. Tuy nhiên, được nghe những lời hoàng đế phán bảo, tôi lấy làm yên tâm; tôi tin tự Người sẽ cho tôi đủ dũng khí và tin tưởng để đáp ứng đòi hỏi của Người. Qua việc Người vừa tuyên bố che chở cho, ngay khi còn chưa rõ tôi có xứng đáng được như vậy hay không, tôi càng thấy rõ Người hào hiệp đến thế nào. Tôi tin rằng, sau khi nghe thuật lại đầu đuôi câu chuyện của mình, theo lệnh Người truyền, tôi càng được Người hạ cố vỗ về.

Sau khi chúc tụng như vậy để được hoàng đế rộng lòng thương và chú ý lắng nghe, Côjia Hatxan im lặng một lát nhớ lại sự việc, rồi bắt đầu giãi bày như sau: