Từ Dubuque, đoàn diễn vòng lên phía bắc qua Wisconsin và Minnesota, rồi uốn lượn vòng lại để xuôi về miền nam. Tai họa bám sát gót họ suốt dọc đường, tung ra những chiếc bóng ngày một dài hơn để họ phải bước vào đó. Ngay vào ngày phát lương đầu tiên sau khi tờ báo của Rodney cho Rose biết rõ tình hình tài chính thực sự của mình, người quản lý chỉ nhả ra chút ít tiền ứng trước cho những thành viên khó tính nhất trong đoàn, còn những người khác thì được đền bù bằng lời cảm ơn, một nụ cười căng thẳng và lời hứa chắc như đinh đóng cột rằng tuần tới họ sẽ nhận đủ. Chặng đường dài họ vừa trải qua cùng vài buổi diễn vắng khách (thực ra buổi nào cũng ế ẩm, nhưng hai buổi hắn nhắc tới thì chẳng thể gọi là khán giả nổi, trừ khi là vì phép lịch sự tối thiểu) đã gây ra sự thiếu thốn tạm thời.
Rose nhìn thấy những thành viên kỳ cựu hơn trong đoàn đang làm gì, và biết rằng mình nên noi gương họ: bám riết lấy người quản lý đểòi tiền, săn đuổi hắn, van xin hắn, bịa ra những nhu cầu giả tạo, rồi chẳng tiêu một xu nào trừ khi bị bắt buộc phải chi vì nhu cầu sinh sống, để khi cơn khủng hoảng ập đến, cô không rơi vào cảnh trắng tay. Nhưng cô lại thiếu năng lượng để làm điều đó. Cô đang trải qua một giai đoạn trôi dạt theo sự cam chịu u sầu đối với những định mệnh, thứ từng là đặc điểm tính cách lâu dài của Olga Larson cho đến khi ngọn lửa của chính Rose và một bước ngoặt của vận mệnh đánh thức cô ta.
Một chuỗi sự việc nhỏ bắt nguồn trực tiếp từ chuyến thăm Dubuque của Rodney đã góp phần lớn vào kết quả này. Nhân vật chính trong câu chuyện ấy chính là Dolly.
Thái độ của Dolly đối với cô đã thay đổi ngay từ buổi sáng hôm đó ở Dubuque, dù Rose, vì quá bận tâm, mãi một hai ngày sau mới nhận ra sự đổi khác. Khi ấy, cô thấy cô bạn cùng phòng mảnh khảnh của mình đã thôi huyên thuyên; rằng cô bé không còn viện ra những cái cớ căng thẳng để rời xa cô, hay bịa ra những lời nói dối ngây ngô để giải thích cho những lần vắng mặt. Bằng cái vẻ vụng về lố bịch của mình, Dolly đâm ra cáu kỉnh và thách thức. Cô bé bắt đầu công khai đi lại với anh chàng diễn viên múa dàn đồng ca nọ, ngồi chung ghế với anh ta trên tàu, để anh ta xách hộ túi trên đường đến khách sạn; và thái độ của cô bé đối với Rose, mỗi khi những hành động đó lọt vào tầm mắt, lại mang một vẻ thách thức đầy bất an. Cứ để Rose thử chì trích cô bé xem nào, nếu cô dám! Dolly không còn cùng Rose trở về khách sạn sau các buổi biểu diễn nữa, bắt đầu la cà về phòng với những giờ phút ngày càng muộn màng và quá đáng hơn, và trong khi ban đầu cô bé còn lẻn vào rất khẽ khàng, cởi đồ trong bóng tối và rón rén bò lên giường để không đánh thức Rose, thì chẳng mấy chốc cô bé đã trở nên mặt dày hơn hẳn: bật đèn và thay đồ trước gương, huyên thuyên nhảm nhí và cười những tiếng cười nhỏ căng thẳng không vì lý do gì.
Không phải vì thiếu dũng khí mà Rose ngần ngại không đặt ra những câu hỏi đang hiển hiện chờ được giải đáp, hay không đưa ra những lời quở trách mà hành vi của Dolly rõ ràng đang đòi hỏi. Cô biết mình cần phải xốc lại tinh thần và làm điều gì đó. Cô hiểu rằng bản thân đã gánh vác một phần trách nhiệm đạo đức đối với sinh linh nhỏ bé, yếu đuối và phù phiếm mà cô từng dễ dàng thuần hóa từ những ngày đầu và nhận làm bạn thân. Dĩ nhiên những lời quở trách, bài học luân lý hay la mắng sẽ chẳng giải quyết được gì. Tình huống này đòi hỏi một cuộc chinh phục lần thứ hai; một sự tái khẳng định quyền lực đạo đức của cô đối với cô gái trẻ. Cô sẽ phải hàn gắn lại mối quan hệ mà từ tuần đầu tiên của chuyến lưu diễn, vì sự thờ ơ của mình, cô đã để phai nhạt dần. Nhưng sự thờ ơ ấy đã trở nên quá lớn để có thể phá vỡ. Cô không thể tự vực mình dậy khỏi nó. Và vì không thể làm thế, cô giữ im lặng; để mặc Dolly muốn làm gì thì làm.
Nhưng nửa tháng sau Dubuque, một sự cố xảy ra mà ngay cả sự thụ động cam chịu của cô cũng không thể phớt lờ. Đó là một buổi chiều đẹp trời, sáng sủa, không có suất diễn ban ngày và chẳng có việc giặt giũ hay vá víu nào cần làm, khi cô gợi ý Dolly cùng ra ngoài đi dạo một vòng thật thích thú. Dolly không đồng ý với đề nghị ấy, dù có vẻ như gợi ý đó đã làm cô bé chú ý.
Đi dạo thì đi đâu được? cô bé hỏi. Thị trấn nào cũng giống thị trấn nào cả thôi.
Ý chị không chỉ là đi dạo quanh thị trấn, Rose nói. Nhìn này! Chị sẽ chỉ cho em. Cô chỉ tay ra ngoài cửa sổ. Băng qua cây cầu kia (họ đang diễn ở một thị trấn bên bờ sông Mississippi) và lên tới đỉnh quả đồi phía bên kia.
Trời ạ! Dolly nói. Xa tới mấy dặm ấy chứ.
Đi thế tốt cho em mà, Rose bảo.
Thế thể nào chị cũng đi à? Dolly hỏi.
Rose gật đầu. Em đi cùng đi cho khỏe, cô nói. Cô cảm thấy rằng nếu dốc toàn bộ sức thuyết phục của mình, cô có thể kéo Dolly đi cùng; cuốn hút cô bé theo và bắt đầu công cuộc chinh phục lại mà cô thừa biết mình nên làm. Nhưng chẳng hiểu sao ý chí của cô lại suy sụp. Dolly muốn đi thế nào thì tùy.
Dolly không từ chối một cách quả quyết, nhưng cô bé cứ đứng nhìn Rose chuẩn bị ra về mà chẳng thèm động đậy gì để sửa soạn cho mình. Mãi đến khi Rose, đang đứng ở cửa, quay lại nhắc lại lời mời thêm một lần cuối, cô bé mới số ruột nói: Ôi, chị cứ đi đi! Chắc em nằm ngủ một lát.
Thế là Rose đành lên đường một mình.
Thời tiết hôm nay hóa ra lại lạnh hơn vẻ bề ngoài; một thực tế mà Rose cố khắc phục bằng cách rảo bước nhanh hơn. Nhưng khi cô bước ra cầu, nơi những cơn gió buốt thổi thốc thẳng vào người, cô thấy cách đó chẳng ăn thua gì. Cô sẽ bị lạnh thấu xương từ lâu trước khi đến được quả đồi kia, và lúc quay về chắc chắn còn lạnh hơn nữa. Cô phải quay lại lấy chiếc áo khoác ulster của mình.
Mười lăm phút sau, cô thử vặn nắm tay cửa phòng mình và thấy nó bị khóa. Có một khoảnh khắc tĩnh lặng chết chóc. Nhưng nhận thức rằng căn phòng trước đó không hề tĩnh lặng đến thế khiến cô phải gõ cửa lần nữa. Sau đó, cô nghe thấy tiếng kẹt giường và tiếng chân đi đất thình thịch của Dolly trên sàn nhà, rồi tiếng bước chân cô bé tiến về phía cửa.
Ai—ai thế? Rose nghe tiếng cô bé hỏi.
Mở cửa cho chị đi, Rose nói. Xin lỗi vì đã làm gián đoạn giấc ngủ của em, nhưng chị phải quay lại lấy chiếc áo ulster.
Dolly đang đứng ngay phía bên kia cửa, cô thừa biết thế, nhưng chẳng có tiếng rút then cài nào vang lên cả. Chỉ có một khoảng im lặng kéo dài rồi tiếng nức nở.
Có chuyện gì thế? Rose gặng hỏi. Mở cửa cho chị.
Chị không vào được đâu! Dolly nói, và sự hoảng loạn chưa bao giờ hiện rõ trong giọng nói nào rành mạch đến thế. Ôi, đi đi! Chị quay lại đây làm gì? Chị bảo là sẽ đi mấy tiếng cơ mà. Đi đi!
Từ cổ họng đông cứng, Rose đáp:
Được rồi. Chị đi đây. Tình huống đã quá rõ ràng đến mức đau đớn.
Cô đi xuống sảnh lớn và một cơn chóng mặt bất chợt khiến cô khuỵu xuống chiếc ghế đầu tiên nhìn thấy. Cô ngồi đó suốt một tiếng đồng hồ, rồi tiến đến quầy lễ tân và bảo nhân viên rằng cô muốn thuê một phòng đơn cho tối nay. Cô sẽ trả thêm tiền phòng ngay bây giờ.
Nhân viên thu tiền và chọn một chiếc chìa khóa từ trên giá. Vẻ mặt anh ta nhìn thấy trên gương mặt Rose đã dập tắt mọi lời bình phẩm, dù là bông đùa hay gì đi nữa, mà anh ta định thốt lên.
Rose đi về phòng mới, cởi mũ và áo khoác, rồi rửa mặt. Khi nghe tiếng chuông báo bữa tối vang lên dưới lầu, cô quay lại căn phòng cũ và gõ cửa.
Vào đi, Dolly nói, và khi bước vào, Rose thấy cô bé đang đứng thẫn thờ bên cửa sổ nhìn ra ngoài.
Cô đã cố, trong lúc ngồi dưới sảnh và sau đó trong phòng riêng, để nghĩ xem mình sẽ nói gì với Dolly khi hai người gặp lại. Cô chẳng nghĩ ra được câu nào để nói. Lúc này cô cũng chẳng thể nghĩ ra nổi điều gì. Thế là trong im lặng, cô bắt đầu cất những vật dụng nhỏ nhặt của mình vào chiếc va-li hãy còn mở một nửa và vắt đống quần áo đang treo trong tủ lên thành ghế.
Thế là chị định bỏ mặc tôi thật đấy à? Dolly lên tiếng. Rose nhận ra cô bé nãy giờ vẫn đang theo dõi những động tác của mình.
Tối nay tôi sẽ ở một phòng riêng, Rose đáp.
Dolly khiến cô kinh ngạc khi bỗng nhiên nổi cơn thịnh nộ.
Ồ, chị đấy á! cô bé nói. Chị làm tôi phát tởm. Chị đúng là một kẻ đạo đức giả, chẳng trật đi đâu được. Cứ ra điều cao ngạo và ngây thơ lắm cơ, rồi lại lén lút quay về đây, cố tình làm thế để rồi ra điều sốc sờn! Chị không thấy tôi xứng đáng để ở cùng chứ gì. Chỉ vì tôi đã có người yêu. Chị tưởng lúc nào chị cũng trong sạch đàng hoàng khi giữ tận hai gã bên mình mà chẳng thật lòng với gã nào chắc.
Rose đứng thẳng người lên nhìn cô bé. Em đang nói cái gì thế? cô gặng hỏi.
Đúng thế đấy, cứ giả vờ ngoan hiền đi cho trót, Dolly tuôn một tràng tức giận. Nhưng chị đừngòng lừa tôi. Chính con mụ Larson đã cho tôi sáng mắt ra về chị vào cái ngày ở Dubuque, khi gã cao to đó—gã 'Rodney'—đến tìm chị đấy. Gã ta là một trong hai gã, còn kẻ dàn dựng chương trình ở Chicago—gã gì nhỉ?—Galbraith, là gã kia. Chị đã cố bắt cá hai tay để rồi ngậm đắng nuốt cay.
Đó là điều Olga Larson đã nói với em à? Rose hỏi.
Chứ còn gì nữa mà chẳng phải điều nó nói với tôi, Dolly đáp. Đấy mới chỉ là một nửa những gì nó kể thôi đấy. Thế mà giờ đây chị lại dám giở cái giọng cao sang quyền quý với tôi, chỉ vì Charlie và tôi yêu nhau mà chưa cưới thôi. Chúng tôi sẽ cưới. Chúng tôi sẽ đi diễn tạp kỹ ngay khi chuyến lưu diễn này kết thúc. Anh ấy bảo các nhà quản lý chẳng phản đối gì chuyện những cặp đôi diễn tạp kỹ đã kết hôn cả. Nhưng chúng tôi phải đợi đến lúc đó, vì các nhà quản lý kịch nghệ hiện giờ không thích thế. Thế mà chị lại bỏ mặc tôi chỉ vì chị tự cho mình là bề trên...
Chị không thấy mình bề trên gì cả, Rose nói. Chị tiếc vì mọi chuyện ra thế này thôi.
Ừ, quân đạo đức giả! Dolly nói. Cứ việc đi đi, cứ bỏ mặc tôi đi. Tôi mừng là đằng khác.
Rose nhấc chiếc va-li và đống quần áo lên rồi bước ra khỏi phòng mà không nói thêm một lời nào.
Cô cố tỏ ra kinh ngạc và phẫn nộ trước vai trò của Olga Larson trong câu chuyện này hơn là cảm giác thực sự của mình. Mọi chuyện mang màu sắc hoài nghi đến mức rợn ngợp khiến cô chẳng thể ngạc nhiên nổi nữa. Nhưng đó không phải là sự hoài nghi; mà chỉ là một sự thấu hiểu vô thức về những cơ chế vận hành căn bản trong tâm trí Olga.
Không hề có chút ác ý nào trong câu chuyện mà ả ta đã kể cho Dolly, ngay sau khi cả hai, qua vòm cửa mang phong cách Moorish tại khách sạn ở Dubuque hôm ấy, trông thấy Rose và Rodney đang cắm cúi trò chuyện tâm tình. Olga đã tỏ ra ngạc nhiên rồi cố hết sức che giấu điều đó. Ả ta biết rõ gã đàn ông đó, chẳng sai đi đâu được, nhưng không ngờ gã lại mò theo Dane ra tuốt tận đây. Dolly đã kể cho ả nghe về bức thư tay, và sự ghen tuông của Olga — vốn đã âm ỉ cháy từ khi chuyến lưu diễn bắt đầu — lại bùng lên dữ dội. Ngay cả trong những ngày tháng thân thiết nhất — mọi chuyện qua lăng kính méo mó của ả ta là thế — Rose chưa bao giờ thật lòng với ả. Rose chưa từng nhắc đến một người đàn ông tên Rodney, hay thậm chí cho ả xem một bức ảnh nào. Người duy nhất mà Olga biết mình có lý do để ghen tị chính là Galbraith. Lý do thầm kín khiến ả bịa ra lời vu khống tuôn ra trôi chảy với Dolly, là hy vọng rằng Dolly sẽ chạy thẳng đến chỗ Rose với câu chuyện đó.
Ả nghĩ rằng điều đó chắc chắn sẽ làm sụp đổ bức tường dửng dưng lạnh lùng của Rose và khơi mào một trận cãi vã; và một trận cãi vã chính là điều ả hằng mong muốn. Bởi vì cãi vã sẽ dẫn đến làm hòa. Ả muốn Rose nổi giận với mình rồi sau đó tha thứ cho mình, mặc dù phần sau của niềm hy vọng ấy hoàn toàn nằm trong vô thức.
Như tôi đã nói, Rose hiểu điều đó. Cô không mổ xẻ sự việc ra từng chi tiết nhỏ; và cũng chẳng muốn thế. Nhưng cô biết rằng nếu cô tìm gặp Olga và đòi giải thích về những lời lẽ tởm lợm mà ả đã thốt ra về mình, thì kết cục của màn kịch đó sẽ là một tràng tự trách bản thân từ Olga, những lời thề non hẹn biển về tình yêu bất diệt, những cử chỉ ve vút...
Thế là Rose rùng mình và chẳng nói gì cả. Cách duy nhất đối phó với toàn bộ câu chuyện ghê tởm này là phớt lờ nó đi hết mức có thể.
Chẳng thể nào phớt lờ nó một cách trọn vẹn được, bởi câu chuyện hiển nhiên đã lan truyền đi khắp nơi. Cô bắt đầu nhận thấy một chút thái độ khinh miệt và thù hằn từ tất cả mọi người. Không phải vì những lầm lỗi đạo đức của cô, mà là vì thói đạo đức giả của cô khi ra điều mình giữ những tiêu chuẩn về giáo dục và hành vi cao hơn hẳn phần còn lại trong đoàn.
Tất cả những điều đó đã hoàn thiện và tạo nên một cảm giác chán ghét tột cùng, xuất phát từ tận đáy lòng đối với cuộc sống này. Nỗ lực tìm kiếm một con đường danh vọng dọc theo con hẻm cửa sau nhà hát nhớp nhúa này đành phải thú nhận là một thất bại hoàn toàn. Cô biết rằng mình sẽ chẳng bao giờ có đủ can đảm để đi tìm một công việc khác trong đoàn múa ca kịch nữa.
Ở trạm dừng chân qua đêm tiếp theo của họ, Dolly chuyển sang ở chung phòng với nữ công tước, còn bạn cùng phòng cũ của nữ công tước — một cô nàng tóc vàng hơi mập lúc nào cũng sụt sùi vì cảm lạnh — thì dọn vào ở cùng cô.
Chẳng hiểu sao những ngày tháng cứ thế lê thê trôi qua cho đến khi tai họa đeo bám và hiển hiện từ lâu cuối cùng cũng giáng xuống đoàn diễn tại Centropolis, Illinois (đây không phải tên thật của thành phố, nhưng cái tên này cũng chẳng phải là sự đặt sai tên nào quá quắt hơn cái tên mà nó đang tự hào mang trên mình). Họ diễn một suất ban ngày và một suất tối ở đây, trước hai phòng vé gần như trống không; điều đó đã giáng một đòn chí mạng kết liễu họ.
Đêm đó chẳng có thông báo nào được dán lên bảng tin cả, và ngày hôm sau, sau một loạt các bức điện tín gửi đi gửi lại với tốc độ chóng mặt cùng Chicago, người quản lý triệu tập cả đoàn lại trong một trong các phòng trưng bày mẫu của khách sạn và tuyên bố hủy chuyến lưu diễn. Hắn ta cũng tuyên bố, với một vẻ hào hiệp che đậy hoàn hảo sự thật rằng hắn đang nợ họ ít rằng là hai tuần lương, rằng mỗi người trong đoàn sẽ được cung cấp một vé hạng nhất đi Chicago. Hắn khéo léo ám chỉ mà không cần nói thẳng ra bằng lời rằng chẳng có gì — ngoài ý thức danh dự vô cùng khắt khe của bản thân — ngăn cản hắn chuồn thẳng về Chicago một mình và bỏ mặc họ mắc kẹt lại đây cả. Nhưng dù điều này có thể mang lại lợi ích kinh tế đi chăng nữa, hắn cũng không tài nào làm thế được. Nếu tất cả bọn họ chịu ra ga vào lúc mười một giờ và ký vào biên nhận miễn cho hắn mọi nghĩa vụ tài chính về sau, hắn sẽ lo liệu đâu ra đấy việc đi lại cho họ.
Chính ngay sau khoảnh khắc đó, Rose thoáng thấy Dolly đang co ro trong một góc, khóc sướt mướt vào một chiếc khăn tay dính bẩn. Cô nàng béo đang bị cảm lạnh đã cung cấp cho cô lời giải thích.
Hóa ra anh chàng diễn viên múa dàn đồng ca của Dolly đã cuốn gói đi trên một chuyến tàu sớm hơn về St. Louis, nơi anh ta sống, mà chẳng thèm chào cô bé lấy một câu.
Rose muốn bước tới và an ủi đứa trẻ tội nghiệp ấy, nhưng chẳng hiểu sao cô lại không tài nào làm nổi. Tỏ ra ủy mị trước nỗi buồn và sự vỡ mộng của cô bé chẳng ích gì. Nỗi buồn ấy có lẽ cũng chẳng sâu sắc gì cho cam, và những ảo tưởng thì quá ư rẻ tiền để mà tiếc nuối. Còn về việc làm một điều gì đó, thì có gì mà người ta có thể làm cơ chứ?
Dù sao đi nữa, chẳng có nhiều việc mà Rose có thể làm lúc này. Bởi vì sau nhiều tuần trôi nổi vô định, cô đã đi đến một quyết định.
Cô không ra nhà ga để ký giấy biên nhận và nhận vé đi Chicago. Ở Chicago có gì chờ đợi cô cơ chứ? Cô quyết định sẽ ở lại Centropolis, ít nhất là lúc này. Cô gửi chiếc va-li vào phòng giữ đồ và, với một cảm giác nhẹ nhõm vô bờ, đứng nhìn đoàn người tang tóc lũ lượt kéo đi.
Cô chỉ còn ba đô-la và một ít tiền lẻ, cùng một ngày dài thênh thang đang chờ phía trước.
