Trên lễ đài của đại hội mừng chiến thắng, nhìn điệu múa uyển chuyển của hai cô gái, Cách Đạt không khỏi hồi tưởng lại chuyện cũ mười lăm năm trước.

Đó là vào khoảng cuối xuân đầu hạ năm 1936, Hồng quân trên đường Trường Chinh đi qua Cam Tư, trong đại hội thành lập Chính phủ Bác Ba Tô-viết Trung Hoa Cam Tư, cảnh tượng Bạch Mã Khúc Trân và Trí Mã Ương Tông từng múa điệu "Chim công uống nước"...

Cách Đạt từ ký ức trở về với thực tại. Ánh mắt ông vô thức tìm kiếm điều gì đó trong đám đông hàng ngàn người bên dưới lễ đài...

Trong đám đông dưới lễ đài, cũng có một người phụ nữ ngoài ba mươi tuổi đang chú ý nhìn lên lễ đài. Cô chính là Bạch Mã Khúc Trân. Đột nhiên, cô nhìn thấy Cách Đạt từ trên lễ đài đi xuống. Thế là, cô liền bước tới đón.

Bạch Mã Khúc Trân cúi người chào Cách Đạt và nói: "Ngài chẳng phải là Cách Đạt Nhân Ba Thiết kính yêu sao? Nhân Ba Thiết cát tường!"

Cách Đạt chủ động nắm lấy tay Bạch Mã Khúc Trân, kinh ngạc lẫn vui mừng nói: "A Trế! Bạch Mã Khúc Trân!"

"Đúng vậy! Nhân Ba Thiết, hơn mười năm trôi qua rồi, ngài vẫn khỏe chứ?"

"Cũng gượng qua được rồi. Ồ, giờ đã giải phóng, không biết cô có dự định gì?"

"Trí Mã Ương Tông, Hướng Ba Trạch Nhân và tôi sau khi nhận được thư của Nhân Ba Thiết, liền quyết định dọn nhà trở về... Tôi cùng con gái Trạch Nhân Na Mỗ..."

"Cô có con gái sao? Ba của con bé là...?"

Bạch Mã Khúc Trân e ấp mỉm cười: "Phù Tử Trung."

Cách Đạt ngẫm nghĩ một chút rồi nói: "Người trung đội trưởng Hồng quân bị thương một bên chân đó sao?"

Bạch Mã Khúc Trân đau buồn gật đầu.

Cách Đạt sốt sắm hỏi: "Trung đội trưởng Phù đâu? Tôi rất muốn gặp anh ấy."

Bạch Mã Khúc Trân cắn môi, đôi mắt xinh đẹp ướt nhòe. Cô quay người đi về một phía...

Một bên thảm cỏ là rừng liễu thưa thớt. Giữa rừng dựng lên vô số túp lều bạt.

Cách Đạt bước tới, sốt ruột hỏi Bạch Mã Khúc Trân: "Rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì?"

Bạch Mã Khúc Trân nhìn về phía ngọn núi tuyết xa xa, chậm rãi bước đi và nói: "Mùa đông năm ngoái, khi bãi chăn nuôi vừa chuyển từ đồng cỏ mùa thu về đồng cỏ mùa đông, chúng tôi đến bên sông Nhã Lũng, anh ấy nhìn thấy một đứa trẻ mười hai mươi ba tuổi cùng với ba nó đang cưỡi ngựa lùa đàn bò qua sông... Đột nhiên, đứa trẻ đó bị một con sóng lớn cuốn đi, Tử Trung liền vội vã nhảy xuống ngựa, cởi chiếc áo da cừu cũ, lao xuống dòng nước sông lạnh giá thấu xương, dốc sức bơi về phía đứa trẻ. Rất nhanh, anh ấy đã cứu được đứa trẻ lên bờ. Lúc đó trời đông giá rét, đứa trẻ và anh ấy đều được người dân chăn nuôi chạy tới lấy áo da bọc lại... Tối hôm đó, anh ấy bị đau đầu phát sốt, tim đập nhanh thở dốc. Tôi đến chùa mời lạt-ma tụng kinh, lại mua thuốc Tạng, suốt ba ngày liên tiếp bệnh tình chẳng những không đỡ mà còn ngày càng nặng hơn. Đến ngày thứ bảy, anh ấy... anh ấy bỏ lại mẹ con tôi mà đi!"

Cách Đạt tiếc nuối nói: "Một người tốt biết bao, anh ấy nhất định là đã lên thiên quốc rồi... A Trế la! Hồi đó sao không đến tìm tôi chữa bệnh chứ?"

"Không kịp nữa ngài ơi! Từ đó đến chùa Bạch Lợi, cưỡi ngựa nhanh đi đi về về cũng mất sáu, bảy ngày."

Bạch Mã Khúc Trân dần nguôi ngoai niềm đau, cô nói: "Tuy nhiên, nếu năm đó Nhân Ba Thiết không đưa con Bạch Long Câu cho anh ấy cưỡi, có lẽ anh ấy chẳng sống nổi đến năm ngoái."

"Ý cô là..."

"Năm đó chúng tôi hộ tống thương bệnh binh Hồng quân rời Bạch Lợi, chẳng phải Nhân Ba Thiết đã đưa con Bạch Long Câu của ngài cho Phù Tử Trung cưỡi sao? Sáng sớm ngày thứ hai, có mười mấy tên lính Quốc dân đảng truy đuổi tới. Tình thế vô cùng nguy cấp. Tử Trung lập tức quyết định một mình ở lại bọc lót, bảo tôi, Hướng Ba Trạch Nhân và Trí Mã Ương Tông mau chóng đưa thương bệnh binh đi. Lúc đó, chỉ có Hướng Ba Trạch Nhân không biết kiếm đâu ra một khẩu súng nạng, anh ấy liền nói với Hướng Ba: 'Tuy bắn súng cậu có thể rất giỏi, nhưng việc đánh trận này tôi có lẽ nhiều kinh nghiệm hơn cậu.' Thế là anh ấy cầm lấy khẩu súng từ tay Hướng Ba. Chờ sau khi chúng tôi đi xa, anh ấy mới nấp sau một túp đá lớn, đợi kẻ địch cưỡi ngựa đuổi tới gần, chỉ một phát súng đã bắn chết tên đi đầu tiên. Khi kẻ địch còn chưa kịp hoàn hình, phát thứ hai lại bắn chết thêm một tên, kẻ địch bị dọa đến mức nháo nhào ngã ngựa, nằm rạp xuống đất không dám nhúc nhích. Anh ấy nhân cơ hội này đổi sang nơi nấp khác. Một lúc lâu sau, khi tên quan của địch ló đầu ra chỉ huy những kẻ khác tìm kiếm bao vây tới, Tử Trung lại một phát súng bắn chết hắn tại chỗ, số kẻ địch còn lại đành bỏ lại ba cái xác mà rút lui. Tử Trung tiến lên nhặt ba khẩu súng, dắt ba con ngựa chuẩn bị rời đi, lúc này kẻ địch mới phát hiện chỉ có một đối thủ liền quay ngựa đuổi theo. Anh ấy bỏ lại ba con ngựa và ba khẩu súng, cưỡi Bạch Long Câu đuổi theo chúng tôi. Bạch Long Câu chạy nhanh hơn cả gió, kẻ địch hoàn toàn không thể đuổi kịp; lại thấy địa hình phía trước càng đi càng hiểm trở nên không đuổi theo nữa. Sau này Tử Trung mới nói với tôi, lúc đó trong súng của Hướng Ba Trạch Nhân chỉ có ba viên đạn, nếu kẻ địch thật sự xông lên, anh ấy đến viên đạn giữ lại cho mình cũng không có, chỉ đành làm tù binh, nhưng anh ấy không muốn, lại chẳng biết làm sao để tự giải thoát cho mình!"

"Sau đó..." Cách Đạt bị tích xưa của Phù Tử Trung làm cảm động sâu sắc. "Sau khi đến thảo nguyên, các người...?"

Bạch Mã Khúc Trân tràn ngập sự kính trọng đối với Phù Tử Trung, cô nói: "Sau khi đến thảo nguyên Sa Mã, nhờ sự giúp đỡ của Đa Tạp hoạt Phật, ở gần chùa Sa Mã, người ta dựng cho chúng tôi ba túp lều bạt, cho phở Tạng, bơ, trà muối, đến cả phân bò, củi cặn dầu dùng để nhóm lửa cũng được nhà chùa và dân chăn nuôi mang tới. Chưa đầy ba tháng, các thương bệnh binh Hồng quân đều dần dưỡng lành vết thương, Đường Quế Sinh liền dẫn tám nữ Hồng quân rời thảo nguyên, đi về hướng đông bắc, qua Thanh Hải, Cam Túc để đuổi theo đại quân Hồng quân, tình hình sau khi họ rời đi chúng tôi không thể biết được nữa. Phù Tử Trung ở lại. Tính tình anh ấy tốt, nhân phẩm miễn chê, qua sự kết nối của Đa Tạp hoạt Phật, tôi và anh ấy đến một bộ lạc cách chùa Sa Mã hơn một ngày đường cưỡi ngựa dựng lều bạt ở lại, ở một mạch mười lăm năm. Hướng Ba Trạch Nhân cũng cùng Trí Mã Ương Tông đến một bộ lạc khác dựng lều thành gia thất..."

"Thảo nào ba năm sau khi Hồng quân rời Cam Tư, tôi từng viết thư cho Đa Tạp Nhân Ba Thiết hỏi dò tin tức của các người, lúc đó do Đa Tạp Nhân Ba Thiết đến Lhasa triều thánh, những người khác trong chùa không biết tung tích của các người nên không liên lạc được. Thực ra, từ năm đại biểu Đảng Cộng sản hội đàm với Chủ tịch Lưu Văn Huy ở Vũ Hán, tình hình Cam Tư đã tốt hơn rất nhiều, đừng nói là những nhân viên chính phủ Bác Ba như chúng tôi, ngay cả những thương bệnh binh Hồng quân ẩn nấp lại, chính quyền cũng không gây rắc rối cho họ nữa. Giá như lúc đó trở về Cam Tư thì tốt biết mấy!" Cách Đạt cảm thán.

"Đúng vậy, chúng tôi nhớ quê hương biết bao! Tuy tôi không có ba mẹ, nhưng có những người đồng hương cùng sinh cùng tử, chia ngọt sẻ bùi với chúng tôi! Đặc biệt là có Nhân Ba Thiết và các lạt-ma chùa Bạch Lợi, còn có..."

"Trên đời luôn có nhiều người tốt" Cách Đạt nói: "Còn về phần tôi, so với những liệt sĩ đã dâng hiến tính mạng vì nhân dân thì thật nhỏ bé chẳng đáng nhắc tới. Nói đi cũng phải nói lại, tiếc là trung đội trưởng Phù không sống được đến ngày nay, nếu anh ấy còn sống, nhìn thấy cảnh tượng hôm nay, chắc chắn sẽ vui mừng khôn xiết!"

"Vốn dĩ anh ấy đã sớm nói với tôi, anh ấy nhất định phải đợi Hồng quân trở về, cho dù đợi đến khi tóc điểm bạc."

"Anh ấy không để lại lời gì sao?"

"Từ trước khi anh ấy rời xa chúng tôi không lâu, chúng tôi đã phong phanh nghe nói Quân Giải phóng Nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo chính là Hồng quân năm xưa, đã giải phóng một nửa Trung Quốc. Lúc đó, anh ấy nói với tôi, khi Hồng quân trở về, tôi tuổi tác đã cao, không thể trở lại quân đội nữa, nhưng nếu quân đội chiêu mộ nữ binh như năm xưa thì hãy gửi con gái chúng ta đi tòng quân, để nó hoàn thành sự nghiệp dở dang của chúng ta."

"Cô đã đồng ý?"

Bạch Mã Khúc Trân gật đầu. Cô nói: "Trước khi lâm chung, anh ấy lại nhắc đến chuyện này..."

Họ vừa nói vừa đi đến trước một túp lều bạt màu trắng thêu hoa văn cát tường như ý. Bạch Mã Khúc Trân cúi người làm động tác mời: "Nhân Ba Thiết, mời vào!"

Cách Đạt bước vào lều bạt, khoanh chân ngồi xuống thảm đệm trước bàn Tạng. Bạch Mã Khúc Trân rót đầy một chén trà bơ, kính cẩn đặt trước mặt ông: "Mời uống trà!"

Đúng lúc này, Hướng Ba Trạch Nhân và Trí Mã Ương Tông người trước người sau bước vào.

Hướng Ba Trạch Nhân vừa nhìn đã nhận ra Cách Đạt. Anh nói: "Nhân Ba Thiết, xin ngài đoán xem chúng tôi là ai nào?"

Cách Đạt kinh ngạc đứng dậy, lần lượt nắm tay Hướng Ba Trạch Nhân và Trí Mã Ương Tông, xúc động nói: "Các người dù có hóa thành nước hòa vào sông Nhã Lũng tôi cũng phân biệt được. Ồ, mười mấy năm nay các người mới lần đầu trở lại Cam Tư, thế nào? Lần này không trở về thảo nguyên Sa Mã nữa chứ?"

Hướng Ba Trạch Nhân thẳng tính nói: "Phải về chứ, dự định ngày mai sẽ lên đường. Tôi muốn mau chóng đem tin Xương Đô đã giải phóng hòa bình thông báo cho tất cả mọi người trên thảo nguyên..."

Hướng Ba Trạch Nhân chưa nói xong, hai cô gái mặc trang phục ngày lễ rực rỡ vừa cười đùa vừa bước vào lều bạt.

Trí Mã Ương Tông nói: "Hai đứa kia, sao còn chưa mau chào Cách Đạt Nhân Ba Thiết kính yêu?"

Trạch Nhân Na Mỗ nũng nịu tựa vào vai mẹ Bạch Mã Khúc Trân, mỉm cười hào hoa phong nhã. Nạp Tang Ngọc Trân lại e ấp nấp sau lưng mẹ Trí Mã Ương Tông, để lộ khuôn mặt xinh đẹp.

Cách Đạt ngắm nghía hai cô gái rồi nói: "Ơ! Chẳng phải hai cô gái vừa múa điệu 'Chim công uống nước' sao?"

Bạch Mã Khúc Trân nói: "Đúng vậy, hai đứa nó ở cùng nhau là suốt ngày cười hát múa lượn!..."

Cách Đạt nói: "Bây giờ càng nên ca hát! Nhảy múa! Mùa xuân đến rồi, chim tu hú trên thảo nguyên cất tiếng hát thôi!"

Hai cô gái bước tới trước mặt Cách Đạt, cúi người kính cẩn: "Nhân Ba Thiết cát tường!"

Mọi người đều quây quần ngồi xuống thảm đệm quanh chậu lửa Tạng, vừa uống trà bơ, thưởng thức những chiếc bánh rán vừa thơm vừa giòn, vừa trò chuyện xôn xao về những đắng cay ngọt bùi suốt mười mấy năm xa cách. Cuối cùng, Cách Đạt nói với Bạch Mã Khúc Trân và Trí Mã Ương Tông: "Có chuyện này muốn bàn với hai cô, không biết hai cô..."

Bạch Mã Khúc Trân nói: "Nhân Ba Thiết cứ nói."

Cách Đạt nói: "Chuyện là thế này, vừa rồi tại đại hội mừng chiến thắng tôi đã tuyên bố, đại hội quyết định cử đại biểu đi Khang Định đón Quân Giải phóng, hiện tại còn thiếu hai đại biểu phụ nữ, tôi định đề xuất với ban chuẩn bị đại hội tiến cử hai cô tham gia, thời gian đi về khoảng hai mươi ngày, hai cô vừa dọn về Cam Tư còn chưa an định, không biết có khó khăn gì không?"

Bạch Mã Khúc Trân suy nghĩ một chút rồi sảng khoái nhận lời: "Chỉ e chúng tôi không hoàn thành nhiệm vụ thôi!"

Cách Đạt nhìn Trí Mã Ương Tông đang im lặng, nói: "Còn cô? Có khó khăn gì không?" Nói rồi lại nhìn Hướng Ba Trạch Nhân: "Thế nào?"

Hướng Ba Trạch Nhân vui vẻ nói: "Chuyện này phải hỏi cô ấy. Trong nhà chúng tôi là cô ấy quyết định hết."

Mọi người đều bật cười vui vẻ.

Trí Mã Ương Tông lườm Hướng Ba Trạch Nhân một cái, không chịu thua nói: "Tôi đi. Chuyện trong nhà, trời có sập xuống còn có anh ấy gánh cơ mà!"

Mọi người lại cười rộ lên.

44

Cách Đạt khoanh chân ngồi trong phòng sinh hoạt Lạp Chương, tay vê tràng hạt, miệng niệm kinh văn, nhưng trước mắt ông lại liên tục hiện lên những đám đông vui sướng trong đại hội mừng Cam Tư giải phóng...

Tiếp đó, dòng suy nghĩ chuyển đến dưới cung điện Potala ở Lhasa, những nông nô bị roi da xua đuổi làm xâu dịch, những người già và trẻ em lang thang xin ăn trên phố Bát Khuếch...

Trở về với thực tại, Cách Đạt tỏ ra trĩu nặng ưu tư. Ông bước vào đại điện, cầm một hộp bơ tinh xảo, vừa thêm bơ vào ngọn đèn thắp sáng liên tục trước tượng Phật Thích Ca Mâu Ni, vừa thầm niệm điều gì đó.

Đúng lúc này, Y Xi Qun Pi bước vào nói: "Nhân Ba Thiết! Chiều qua nhóm Bạch Mã Khúc Trân đã từ Khang Định trở về. Một cánh quân của Quân Giải phóng đã tới Cam Tư..."

Cách Đạt mừng rỡ nói: "A Trế! Qun Pi, cậu mau đi chuẩn bị hai dải khát đạt tốt nhất, hôm nay chúng ta sẽ tới Cam Tư bái phỏng thủ trưởng Quân Giải phóng!"

"Bây giờ sao? Mặt trời đã lên cao rồi, hôm nay e rằng..."

"Không về kịp thì ở lại Cam Tư. Cậu còn nhớ không? Năm đó, Hồng quân trên đường Trường Chinh đi qua Cam Tư, trước cửa lớn của chùa, chúng ta đang chuẩn bị đi bái phỏng thủ trưởng Hồng quân thì Chu tổng tư lệnh và Lưu trung đoàn trưởng đã tới chùa rồi. Làm chúng ta thật ngại quá."

Hai người đang nói chuyện thì vị trụ trì ngoài sáu mươi tuổi bước vào. Vui mừng nói: "Đúng vậy, chuyện đó tuy đã trải qua mười lăm năm, giờ đây hình như vẫn mới xảy ra ngày hôm qua! Tuy nhiên, hôm nay không cần phải đến Cam Tư nữa, khách đã ngồi trong phòng khách rồi."

Cách Đạt vừa kinh ngạc vừa vui mừng nói: "A Trế! Chúng ta lại một lần nữa thất kính với khách, hổ hổ thẹn thẹn!" Nói xong, họ cùng bước qua hành lang, tiến vào phòng khách.

Thiên Bảo đứng dậy, trước tiên cùng Cách Đạt trao khát đạt cho nhau, sau đó nắm chặt tay Cách Đạt, dùng kính ngữ tiếng Tạng nói một câu chào hỏi: "Cổ học la đức mạc a ngân (Hoạt Phật ngài khỏe chứ)?"

Cách Đạt không khỏi ngạc nhiên hỏi: "Cậu là người Tạng?"

Thiên Bảo nói: "Đúng vậy!"

Cách Đạt khẳng định: "Nhưng cậu không phải người Khang Ba!"

"Nói thế nào nhỉ? Trước đây và hiện tại đều là người Khang Ba chính hiệu. Thực ra, quê tôi ở Kim Chuyên, tên Tạng của tôi là Tang Cát Duyệt Tây."

Cách Đạt hứng khởi giơ ngón tay cái nói: "Tên đặt hay lắm. Trong Quân Giải phóng có thủ trưởng trẻ tuổi như cậu, đúng là niềm tự hào của người Tạng chúng ta!"

"Tôi chỉ là một người lính bình thường." Thiên Bảo khiêm tốn nói, "À! Chúng ta mải nói chuyện mà quên giới thiệu với ngài — Đây là Ngô Trung sư trưởng."

Cách Đạt nồng nhiệt nắm tay Ngô Trung sư trưởng, vô cùng xúc động nói: "Các vị cuối cùng cũng trở về rồi! Người Tạng chúng tôi có câu ngạn ngữ: 'Khi bị bạo quân tàn hại thì đặc biệt nhớ pháp vương', mười mấy năm rồi, tôi nhớ các vị biết bao!" Nói đến chỗ xúc động, ông ôm chầm lấy Ngô Trung, hai hàng nước mắt trào ra. Tiếp đó, Cách Đạt mời khách ngồi xuống ghế Tạng phủ thảm đệm. Trụ trì vội vã dặn người hầu bưng ra món "thôi" tinh xảo (một loại bánh làm từ bơ, phở Tạng, bã sữa, đường trắng...), cùng quả óc chó, hồng, bánh rán mời khách thưởng thức.

Thiên Bảo vừa ngồi xuống liền nói: "Tôi và Ngô sư trưởng hôm nay tới đây, một là bái vọng Hoạt Phật, hai là để chuyển lời hỏi thăm của Chủ tịch Mao Trạch Đông, Chu Đức tổng tư lệnh cùng các thủ trưởng Ủy ban Quân chính Tây Nam như Lưu Bá Thừa, Đặng Tiểu Bình, Hạ Long, Lý Tỉnh Tuyền tới ngài, cảm ơn ngài năm xưa đã dốc sức chi viện cho Hồng quân."

Cách Đạt nâng chén trà: "Cảm ơn! Cảm ơn sự quan tâm nồng thắm của Chủ tịch Mao, Chu tổng tư lệnh và các thủ trưởng Lưu, Đặng! Vốn dĩ chiều nay tôi đang chuẩn bị xuất phát đi Cam Tư bái vọng hai vị thủ trưởng, không ngờ các vị đã đến chùa Bạch Lợi, thất lễ không tiếp đón từ xa, thất kính! Thất kính! Mời uống trà!" Nói xong, ông dùng ngón tay đeo nhẫn bên phải búng nhẹ trà bơ lên trời: "Trát tây đức lặc!"

Thiên Bảo và Ngô Trung cũng làm động tác búng trà bơ lên trời rồi đồng thanh nói: "Trát tây đức lặc!"

Mọi người cùng nhấp một ngụm trà bơ, Cách Đạt nói: "Chu tổng tư lệnh ông ấy vẫn khỏe chứ? Tính ra năm nay ông ấy cũng ngoài sáu mươi tuổi rồi nhỉ? Ông ấy đúng là một thần tướng. Năm đó khi Hồng quân rời Cam Tư bắc thượng, ông ấy nói với tôi, Hồng quân khoảng mười lăm năm nhất định sẽ trở về. Tối qua, tôi còn đem những đồng tiền Tạng mỗi năm tích trữ một đồng trong khám thờ ra đếm lại một lượt, tổng cộng mười lăm đồng, hôm nay các vị trở về, vừa vặn mười lăm năm! Tôi thật sự muốn gặp ông ấy ngay để hỏi xem làm sao ông ấy tính chuẩn Hồng quân mười lăm năm là có thể trở về. Có phải ông ấy giống như Gia Cát Lượng thời Tam Quốc biết bấm quẻ bấm ngón tay không? Ông ấy thật phi thường! Tôi cũng từng thấy chân dung Chủ tịch Mao, đúng là người có phúc!..."

Cách Đạt đang nói thì trụ trì ghé tai nói nhỏ vài câu rồi đứng dậy rời đi. Cách Đạt ngắm nghía hai vị khách nói: "Đảng Cộng sản toàn là những thần nhân. Năm đó, Chu tổng tư lệnh và Lưu tổng tham mưu trưởng dẫn dắt Hồng quân Công Nông, nhen nhóm ngọn lửa cách mạng khắp cao nguyên Khang Tạng. Giờ đây, Hồng quân năm xưa trở về, ngọn lửa cách mạng lại bùng cháy, phi thường lắm!" Ngập ngừng một chút, ông tiếp tục nói: "Tôi thấy hai vị tướng mạo phi thường, cũng chẳng phải người tầm thường. Ồ, các vị tới Cam Tư lần này sẽ không rời đi nữa chứ?"

Ngô Trung ngập ngừng một chút rồi nói: "Không, chúng tôi là chi đội tiền phong của Quân đoàn 18, phải tiến quân vào Tây Tạng, nên sẽ rời khỏi Cam Tư, nhưng Đảng Cộng sản không đi, Quân Giải phóng cũng không đi, vĩnh viễn cắm rễ trên cao nguyên!"

Cách Đạt xúc động liên tục nói: "Tốt quá! Tốt quá! Các vị còn phải tiến quân vào Tây Tạng, Chủ tịch Mao, Chu tổng tư lệnh tính toán thật chu đáo!" Ông thở phào một hơi rồi tiếp tục: "Tôi từng sống ở Tây Tạng bảy năm, người dân ở đó khổ lắm! Cái khổ của dân Tây Tạng so với dân khu vực Khang Ba còn hơn chứ không kém. Họ đã sớm mong ngóng có thiên binh thần tướng như Quân Giải phóng các vị tới giải cứu!"

Thiên Bảo nói: "Chúng tôi là Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc do Đảng Cộng sản lãnh đạo, tuy không phải thiên binh thần tướng, nhưng mục đích của chúng tôi là giải phóng Tây Tạng, cứu hàng triệu nông nô thoát khỏi cảnh nước sôi lửa bỏng. Giải phóng Tây Tạng, xây dựng Tây Tạng."

Cách Đạt nói: "Tốt quá rồi! Có những thần tướng như các vị, giải phóng Tây Tạng nhất định thành công... Ôi! Hôm nay vừa gặp các vị, những lời dồn nén trong bụng mười lăm năm qua giống như dòng nước sông Nhã Lũng, tuôn trào cuồn cuộn! Nào, mời uống trà!"

Ngô Trung nói: "Hoạt Phật không cần khách khí, người một nhà không nói lời người ngoài!"

Trong lúc Ngô Trung và Thiên Bảo uống trà, Cách Đạt nói: "Hai vị xin ngồi chờ một chút!" Sau đó đứng dậy lấy từ trong khám thờ ra những kỷ vật của Hồng quân thời Trường Chinh được bọc trong vải vàng. Mọi người thích thú ngắm nhìn.

Cách Đạt kể tỉ mỉ từng món: "Còn một bức ảnh chụp chung của tôi và Chu tổng tư lệnh khi Hồng quân đi qua Cam Tư, tiếc là hôm nay không thể xem được, tôi đã nhờ Bách Trí mang tới Bắc Kinh rồi. Tất cả những kỷ vật này tôi đều trân trọng giữ gìn từng món một như giữ gìn đôi mắt của mình. Vì tôi biết, mây mù rồi sẽ tan đi, chúng ta và những kỷ vật này rồi sẽ có ngày nhìn thấy ánh mặt trời..." Cách Đạt vừa nói vừa xúc động ướt đầm mi mắt.

Mọi người ngắm nhìn kỷ vật, trò chuyện sôi nổi, không hay biết trời đã gần trưa. Thiên Bảo nhìn Ngô Trung, định đứng dậy cáo từ. Cách Đạt vội vàng đứng dậy giữ khách lại:

"Hai vị thủ trưởng dùng xong cơm trưa rồi hãy đi!"

Thiên Bảo còn định nói gì đó, Ngô Trung lại ra hiệu với anh: "Chúng ta cứ nhập gia tùy tục đi, thế nào?"

"Vậy được rồi!" Thiên Bảo suy nghĩ một chút rồi nói: "Nhưng như vậy lại làm phiền Hoạt Phật quá!"

Cách Đạt mỉm cười nói: "Sao lại làm phiền chúng tôi được? Khách quý như các vị, trước đây tôi ngày ngày mong ngóng, mong một mạch mười lăm năm mới mong được các vị trở về, mà hôm nay khó khăn lắm các vị mới đến chùa Bạch Lợi, một bữa cơm cũng không ăn sao mà được?"

Thiên Bảo cũng cười nói: "Chúng tôi sẽ còn tới nữa, biết đâu ngày nào đó vừa tới chùa Bạch Lợi là ở lại không đi nữa, ngày ngày ăn cơm của ngài..."

Họ đang nói cười thì quả nhiên có vài trát-ba lần lượt bưng lên nhiều món ăn mang đậm sắc thái dân tộc Tạng: thịt bò cà ri, khoai tây thái sợi hương vị cá, dồi huyết, củ cải luộc; mỗi người một phần quả nhân sâm thêm bơ và đường trắng, một phần cơm thố thêm bơ và đường trắng. Thiên Bảo ăn một cách thích thú, Ngô Trung dù cảm thấy không hợp khẩu vị lắm nhưng vẫn ăn ngon lành. Thấy khách ăn ngon miệng như vậy, Cách Đạt mỉm cười mãn nguyện.

Chiều hôm đó sau khi tiễn khách, Cách Đạt lại vội vã đến nhà Bạch Mã Khúc Trân, đồng thời mời Trí Mã Ương Tông đến bàn bạc việc tổ chức truyền đạt vào buổi tối. Đến tối, trăng thanh gió mát, bầu trời sao sáng lấp lánh, ngay trong sân nhà Bạch Mã Khúc Trân ngập tràn dân làng lân cận. Mọi người chăm chú nghe Bạch Mã Khúc Trân kể lại một cách sinh động:

"Những Quân Giải phóng này giống hệt Hồng quân năm xưa, đánh trận dũng cảm, đối với dân chúng thì như người thân ruột thịt. Chúng tôi vốn dĩ đi đón họ, vậy mà họ lại tiếp đón chúng tôi như người nhà. Suốt quãng đường từ Khang Định về Cam Tư đều là họ chăm sóc chúng tôi, khiến chúng tôi cảm thấy rất ngại..."

Dân làng có mặt nghe đến say sưa. Trí Mã Ương Tông nói tiếp: "Quân Giải phóng tôn trọng phong tục tập quán của các dân tộc thiểu số vô cùng nghiêm túc. Khi bộ đội đi qua Tùng Lâm Khẩu, có hai người lính cá cược xem súng ai bắn giỏi hơn, một người lính giơ súng bắn rơi con quạ đang đậu trên cành cây khô. Ngay trong ngày, cả hai người lính đều bị nhốt cấm túc, nghe nói là do vi phạm phong tục tập quán của dân tộc Tạng, chúng tôi cử đại biểu đến đại đội của họ xin tội cũng không được..."

45

Cao nguyên tháng Năm, nắng rực rỡ, mầm lúa trên đồng xanh mướt.

Trên bờ ruộng, Trạch Nhân Na Mỗ vừa nhảy vừa chạy tới. Cô hái một bông hoa vàng nhỏ bên đường, chân sáo tung tăng đến trước một ngôi nhà nông gia, vừa hay gặp Nạp Sang Ngọc Trân đang gánh nước về nhà. Thế là cô lập tức đón lấy.

"Ngọc Trân, cậu gánh nước à, dì Ương Tông đâu?"

Nạp Sang Ngọc Trân dáng người mảnh khảnh thở hổn hển nói: "Mẹ tớ bệnh rồi."

"Thế sao? Sao tụi tớ không biết?"

Nạp Sang Ngọc Trân nói: "Bệnh của mẹ tớ là bệnh cũ rồi, hễ thời tiết thay đổi là chân lại đau dữ dội, không sức lực..."

"Mau đặt xuống, tớ gánh cho."

"Hôm nay cậu gánh giúp tớ, ngày mai thì sao?"

"Thế thì ngày nào tớ cũng đến gánh giúp cậu."

Nạp Sang Ngọc Trân kiên quyết tự mình gánh thùng nước đi tới trước cổng nhà.

Trạch Nhân Na Mỗ nói với cô: "Mau vào nhà đặt thùng nước xuống đi, tụi mình đi xem Quân Giải phóng."

"Sau này ngày nào chẳng nhìn thấy, có gì mà xem chứ?"

"Cậu đừng quan tâm, mau gánh vào đi!" Trạch Nhân Na Mỗ nói, đợi đến khi Nạp Sang Ngọc Trân từ trong nhà bước ra, hai người nắm tay nhau chân sáo chạy về phía nơi đóng quân của đoàn văn công. Đang đi, Trạch Nhân Na Mỗ như chị đại nói với Ngọc Trân: "Nói cho cậu biết nhé, tớ thấy trong số Quân Giải phóng mới tới hôm qua có nhiều nhiều lắm là nữ binh."

Nạp Sang Ngọc Trân ngạc nhiên nói: "Nữ binh? Họ cũng đánh trận sao? Đánh trận là việc của nam nhi mà!"

"Tớ cũng không biết. Lát nữa tới xem là biết ngay. Cậu xem, họ ở trong những túp lều bạt đó kìa."

Cách hai cô gái không xa phía trước, trên một bãi đất trống dựng hơn mười túp lều bạt màu xanh quân đội. Đây là trại của đoàn văn công thuộc chi đội tiền phong Quân Giải phóng. Khi họ đến nơi đóng quân của đoàn văn công, theo vài tiếng còi vang lên, các đội viên văn công từ các túp lều bạt nhanh chóng bước ra, tập hợp trên thảm cỏ.

Đội viên trực ban của đoàn văn công chỉnh đốn hàng ngũ, sau đó quay người báo cáo với Đội trưởng Vương và Giáo đạo viên Lý đang đứng một bên.

"Báo cáo Đội trưởng, Giáo đạo viên, tập hợp hoàn tất, xin chỉ thị."

Đội trưởng Vương và Giáo đạo viên Lý bước tới trước hàng ngũ, toàn thể đội viên đứng nghiêm.

"Nghỉ." Đội trưởng Vương đảo mắt nhìn qua các đội viên một lượt rồi nói: "Mệnh lệnh của thủ trưởng chi đội tiền phong, chiều mai chúng ta có nhiệm vụ biểu diễn một buổi. Đây là buổi biểu diễn đầu tiên của chúng ta sau khi tới Cam Tư, mọi người nhất định phải tập luyện nghiêm túc. Mọi người có niềm tin tập tốt các tiết mục không?"

Toàn thể đội viên đồng thanh trả lời: "Bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ!"

Giáo đạo viên Lý nói: "Các đồng chí, mọi người trải qua hơn mười ngày hành quân đường dài đều rất vất vả. Có đồng chí còn xuất hiện phản ứng cao nguyên, nhưng phải xốc lại tinh thần, tập luyện tiết mục cho tốt, dốc sức hoàn thành nhiệm vụ lần này tốt hơn! Những đồng chí có bệnh, đồng chí bị phản ứng cao nguyên nghiêm trọng có thể xin nghỉ, không tham gia tập luyện và buổi biểu diễn chiều mai. Có ai không?"

Giáo đạo viên và Đội trưởng Lý nhìn lướt qua mười mấy nữ đội viên hàng đầu.

Không ai trả lời.

Giáo đạo viên Lý điểm danh: "Liêu Hồng Mai!"

Liêu Hồng Mai đáp: "Có!"

Giáo đạo viên Lý nói: "Mấy ngày nay trên đường hành quân đồng chí luôn bệnh ốm yếu, đồng chí có thể bước ra khỏi hàng, trở về lều bạt nghỉ ngơi!"

Liêu Hồng Mai cuống lên sắp khóc: "Báo cáo Giáo đạo viên, tôi có thể kiên trì! Tôi..."

Giáo đạo viên và Đội trưởng trao đổi ánh mắt, bước tới trước mặt Liêu Hồng Mai, vỗ vỗ vào bờ vai gầy guộc của cô rồi nói: "Là một quân nhân sao có thể hễ chút là khóc nhè chứ? Được rồi, đồng chí tham gia tập luyện đi, nếu thật sự không kiên trì nổi thì xin phép Đạo diễn Ngũ nghỉ."

Liêu Hồng Mai biến khóc thành cười đáp: "Rõ!"

Đội trưởng Lý nói với đạo diễn đứng một bên: "Đạo diễn Ngũ, bây giờ bắt đầu tập luyện đi!"

Đạo diễn Ngũ bước tới trước hàng ngũ nói: "Hôm nay tiếp tục tập điệu múa Tạng 'Cách Tang La', do Bạch Mã Na Mỗ dạy mọi người múa. Dàn nhạc chuẩn bị." Tiếng nhạc du dương vang lên.

Bạch Mã Na Mỗ dẫn đầu mọi người múa theo điệu nhạc dây...

Trạch Nhân Na Mỗ và Nạp Sang Ngọc Trân nấp sau một túp lều bạt nhìn những động tác còn chưa đồng đều của các đội viên văn công, không khỏi bật ra tiếng cười xòa.

Đội trưởng Vương và Giáo đạo viên Lý cùng lúc bước về phía hai cô. Hai cô gái như những chú chim nhỏ giật mình, cười chạy vụt đi. Đội trưởng Vương và Giáo đạo viên Lý không khỏi nhìn nhau mỉm cười.

Lại một ngày khác vào buổi chiều, trên bầu trời xanh thẳm lững lờ những đám mây trắng. Bên một con sông nhỏ, Trạch Nhân Na Mỗ và Nạp Sang Ngọc Trân hẹn nhau đến bên dòng suối nhỏ chảy róc rách để giặt quần áo. Mỗi khi giặt xong một chiếc áo, họ lại trải phơi trên thảm cỏ bên bờ sông. Khi giặt xong chiếc áo cuối cùng, họ liền nắm tay nhau đùa giỡn trên thảm cỏ.

Lúc này, ở nơi không xa hai cô gái, Đội trưởng Vương và Giáo đạo viên Lý vừa đi vừa trò chuyện. Đội trưởng Vương nói: "Để triển khai tốt hơn công tác tuyên truyền văn nghệ của bộ đội, tuyên truyền chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo của Đảng tới quần chúng, Sư bộ quyết định sẽ tuyển mộ một đợt tân binh bổ sung cho đoàn văn công chúng ta. Đồng thời còn quy định, nguồn tân binh đợt này chủ yếu do chúng ta tự tìm kiếm..." Họ còn chưa nói xong thì từ bờ sông đã truyền tới tiếng hát vút cao du dương:

Khang Tạng là nơi tuyệt vời,

Núi tuyết sừng sững, thảo nguyên bao la...

Các đội viên văn công đang dạo bước trong rừng bị tiếng hát vang dội, xa xăm thu hút, lần lượt bước tới.

Hóa ra là Trạch Nhân Na Mỗ và Nạp Sang Ngọc Trân đang cất tiếng hát điệu múa nhẹ nhàng trên thảm cỏ. Họ tiếp tục hát:

Hoa nở rộ như thảm gấm màu sắc,

Bò béo ngựa lại khỏe...

Giáo đạo viên Lý nói: "Ơ! Mọi người xem, đó chẳng phải là hai cô bé hôm nọ nấp sau lều bạt xem chúng ta tập tiết mục sao? Họ hát hay quá, múa cũng đẹp nữa."

Đội trưởng Vương nói: "Nếu có thể vận động họ tòng quân, đến đoàn văn công chúng ta thì tốt biết mấy!"

Giáo đạo viên Lý nói: "Họ đều là bảo bối của ba mẹ, chưa chắc đã nỡ buông. Hơn nữa, nhìn dáng vẻ tuổi tác của họ vẫn còn nhỏ."

Đội trưởng Vương nói: "Lúc cậu tòng quân tuổi cũng đâu có lớn! Nghe nói hồi đó hành quân, cậu còn phải nhờ các anh lớn cõng đi đấy!"

Giáo đạo viên Lý biện minh: "Lúc đó tớ mới mười hai tuổi, giờ đây chớp mắt đã qua mười năm."

Đội trưởng Vương cảm thán nói: "Mười năm rồi! Đánh Nhật Bản rồi đánh Tưởng Giới Thạch, đi theo bộ đội chinh chiến nam bắc. Cậu chẳng phải cũng từ một con bé tóc vàng chóp chài trở thành một giáo đạo viên rồi sao?"

"Tuổi tớ tuy nhỏ hơn cậu nhưng tuổi quân lại dài hơn cậu."

"Đúng vậy, trước khi vào Tạng tớ mới chuyển tới đoàn văn công, vừa nhìn thấy giáo đạo viên lại trẻ thế này..."

"Nên xem thường chứ gì?"

"Đâu dám! Có chí thì cần gì tuổi cao! Trương Quốc Hoa quân trưởng của chúng ta cũng mới hơn ba mươi, ai dám xem thường? Đều phải nhìn bằng ánh mắt khác!"

Tại bộ chỉ huy chi đội tiền phong Cam Tư. Ngô Trung nói với Thiên Bảo: "Còn nhớ trước khi tiến quân vào Tây Tạng, Trương Quốc Hoa quân trưởng khi truyền đạt chỉ thị của thủ trưởng Lưu, Đặng đã truyền đạt chỉ thị của Chủ tịch Mao về việc 'tiến quân vào Tây Tạng không ăn của địa phương'. Chỉ thị của Chủ tịch Mao chúng ta phải kiên quyết chấp hành, một cân lương thực cũng không đòi hỏi từ địa phương. Nhưng lúc xuất phát từ Nhã An, mỗi chiến sĩ chúng ta chỉ mang theo năm cân gạo, dọc đường tuy cũng bổ sung thêm một ít, nhưng sau khi tới Cam Tư phần lớn lương thực đã ăn hết. Đường vận tải dài như vậy, tiếp tế phía sau không theo kịp, mấy ngàn con người này phải ăn cơm chứ!"

Thiên Bảo nói: "Đúng vậy! Từ ngày mai, không ít đại đội đã vận động chiến sĩ lên núi đào rau dại nấu cháo uống. Cứ tiếp tục thế này, sức chiến đấu của bộ đội sẽ mau chóng giảm sút."

"Nghe nói có đại đội còn đào chuột dũi ăn. Lúc chúng ta từ Lô Hoắc qua đèo Lạc Oa, nhìn thấy chuột trên đồng cỏ đầy ra đó, có lẽ đây lại là một cách hay để lấp đầy cái bụng. Tuy nhiên không biết chuyện này có vi phạm phong tục tập quán dân tộc không? Cậu là đồng chí người Tạng, về mặt này hiểu biết nhiều hơn tôi."

"Chuột dũi vốn chẳng phải thứ tốt lành gì, phá hoại đồng cỏ dữ dội lắm, người dân chăn nuôi ghét chúng lắm. Năm đó Hồng quân Trường Chinh không ít bộ đội ở thảo nguyên Nhược Nhĩ Cái chẳng phải cũng từng ăn sao? Không biết anh đã ăn chưa?"

"Tất nhiên là ăn rồi. Tuy nhiên điều kiện lúc đó gian khổ hơn bây giờ nhiều. Tôi đang ngẫm nghĩ..."

Thiên Bảo suy nghĩ một chút rồi nói: "Căn cứ theo tình hình đặc biệt hiện tại, tôi thấy có thể thả tay cho các đại đội tự mình nghĩ cách, tự mình làm. Nếu xảy ra vấn đề gì, đến lúc đó tôi sẽ làm kiểm điểm với Công ủy Tây Tạng."

"Hiện tại, tình hình tư tưởng của các đại đội không mấy lạc quan. Chúng ta nên lập tức mở cuộc họp cán bộ các trung đoàn, tiểu đoàn để làm công tác tư tưởng."

Chiều ngày hôm sau, cuộc họp diễn ra ngay tại phòng làm việc kiêm phòng ngủ của Thiên Bảo và Ngô Trung. Đúng mười giờ, cán bộ các trung đoàn, tiểu đoàn lần lượt bước vào. Nhưng họ từng người một đều căng đét nét mặt, vừa vào nhà liền ngồi bệt xuống giường hoặc khoanh chân ngồi trên mặt đất.

Ngô Trung mỉm cười nhìn mọi người, rút bao thuốc lá "Hà Đức Môn" quăng lên bàn nói: "Muốn hút thì tự tay lấy nhé!"

Không một ai lấy thuốc, đều cúi gầm đầu không nói một lời.

Sau một hồi im lặng, một tiểu đoàn phó mới tức giận nói: "Thứ chúng tôi cần là lương thực."

Ngô Trung và Thiên Bảo nhìn nhau mỉm cười.

Ngô Trung nói: "Đòi lương thực thì cho lương thực, có cái chúng tôi ăn thì có cái các cậu ăn."

Một tiểu đoàn trưởng mừng rỡ nhảy dựng từ dưới đất lên: "Sư trưởng, ngài kiếm được lương thực rồi sao?"

"Lương thực từ từ bàn. Ồ, mọi người chắc chưa ăn sáng đúng không? Hôm nay tôi mời các cậu ăn cơm trước rồi tính sau." Tiếp đó, Ngô Trung nói với liên lạc viên: "Bưng cơm lên, cho các trung đoàn trưởng, tiểu đoàn trưởng cùng ăn."

Liên lạc viên bưng lên một chậu hồ quánh bột rau dại phở Tạng lớn, múc một chén đưa cho Ngô Trung.

Ngô Trung không nhận, lại nói với liên lạc viên: "Cho các trung đoàn, tiểu đoàn trưởng trước."

Cán bộ các tiểu đoàn, trung đoàn mỗi người bưng nửa chén hồ quánh phở Tạng rau dại, nhưng đều không động môi uống.

Thiên Bảo và Ngô Trung lại bưng lên uống ngon lành.

Thiên Bảo vừa uống vừa nói: "Mọi người ăn đi chứ! Xin lỗi nhé, đợi Tây Tạng giải phóng rồi, tôi mời các cậu ăn cơm gạo trắng, thịt bò kho tàu thêm sữa tươi."

Cán bộ các tiểu đoàn, trung đoàn mỉm cười. Có một vị tiểu đoàn trưởng nói: "Sư trưởng, các ngài cũng ăn cái này sao?"

Ngô Trung nói: "Cái này không tốt sao? Dù sao cũng tốt hơn các cậu một chút, hôm nay là chiếu cố đặc biệt, cho thêm nửa cân bột phở Tạng đấy. Ăn đi, ăn xong rồi còn họp."

Mấy cán bộ trung đoàn, tiểu đoàn ngồi trên đất đứng dậy. Vẫn là vị tiểu đoàn trưởng lúc nãy nói: "Sư trưởng, chúng tôi không ăn, bước tiếp theo làm thế nào, mau hạ mệnh lệnh đi?"

Ngô Trung nhìn các cán bộ trung đoàn, tiểu đoàn, nghiêm nghị nói: "Tôi muốn các cậu làm tốt công tác tư tưởng chính trị cho bộ đội, ổn định bộ đội. Diện mạo tinh thần của các cậu đều thành ra thế này thì chiến sĩ thế nào có thể tưởng tượng được. Từ hôm nay trở đi, lương thực là không có. Tiểu đoàn nào gục ngã thì tôi tìm tiểu đoàn trưởng, trung đoàn trưởng đó tính sổ!"

Sư trưởng nổi giận rồi, mấy cán bộ trung đoàn, tiểu đoàn ngồi trên giường của sư trưởng và Thiên Bảo lặng lẽ đứng dậy, hai chân tự giác khép lại, cúi đầu không nói một lời.

Ngô Trung nhìn mười mấy cán bộ trung đoàn, tiểu đoàn đứng trước mặt, lòng dịu lại, nước mắt chực trào nơi khóe mắt.

Thiên Bảo nói: "Mọi người cứ ăn cơm trước đi! Ăn xong trở về, nghĩ cách kiếm thêm ít rau dại, bắt ít chuột dũi. Bộ tư lệnh viện trợ hậu phương Dã chiến quân đang nghĩ cách từ mọi phía. Nghiến răng vượt qua cửa ải khó khăn này, phải giữ vững bộ đội."

Cán bộ các tiểu đoàn, trung đoàn lần lượt bưng chén cơm, vùi đầu câm nín uống ừng ực.