Marilla đặt đan lát lên đùi và ngả người ra thành ghế. Đôi mắt bà đã mỏi, và bà thầm nghĩ mình nên đi cắt lại kính vào lần tới khi ra thị trấn, bởi dạo gần đây mắt bà hay mỏi lắm.
Trời đã suối sẩm, chạng vạng tháng Mười Một buông xuống quanh Chàng Trai Tóc Đỏ, và ánh sáng duy nhất trong gian bếp phát ra từ những ngọn lửa đỏ rực đang nhảy múa trong lò sưởi.
Anne đang cuộn tròn kiểu Thổ Nhĩ Kỳ trên tấm thảm trước lò sưởi, đăm đăm nhìn vào ánh hồng rực rỡ nơi ánh nắng của hàng trăm mùa hè đang được chưng cất từ những khúc củi gỗ thích. Con bé vừa đọc sách xong, nhưng cuốn sách đã tuột xuống sàn, và giờ đây nó đang mơ mộng với nụ cười hé trên đôi môi. Những lâu đài lộng lẫy ở Tây Ban Nha đang thành hình từ sương mù và cầu vồng trong trí tưởng tượng phong phú của nó; những cuộc phiêu lưu kỳ diệu và say đắm đang diễn ra với nó chốn mây ngàn—những cuộc phiêu lưu luôn kết thúc trong khải hoàn và chẳng bao giờ đẩy nó vào rắc rối như đời thực.
Marilla nhìn con bé với sự trìu mến chưa bao giờ cho phép mình bộc lộ dưới bất kỳ ánh sáng rõ rệt nào ngoài thứ ánh hòa quyện dịu dàng giữa ánh lửa và bóng tối. Bài học về một thứ tình yêu nên được bày tỏ dễ dàng bằng lời nói và ánh nhìn cởi mở là điều Marilla chẳng bao giờ học được. Nhưng bà đã học được cách yêu thương cô gái mảnh khảnh, mắt xám này bằng một thứ tình cảm càng sâu sắc và mạnh mẽ hơn chính vì sự kín đáo của nó. Quả thực, tình yêu ấy khiến bà sợ việc quá ư nuông chiều. Bà mang một nỗi âu lo rằng việc đặt trọn tâm can vào bất kỳ sinh linh nào như cách bà dành cho Anne là một tội lỗi, và có lẽ bà thực hiện một hình thức sám hối vô thức cho điều này bằng cách tỏ ra nghiêm khắc và xét nét hơn so với khi con bé không được lòng bà đến thế.
Bản thân Anne chắc chắn chẳng hề hay biết Marilla yêu thương mình đến nhường nào. Thỉnh thoảng, con bé ngậm ngùi nghĩ rằng Marilla thật khó chiều và rõ ràng thiếu đi sự đồng cảm và thấu hiểu. Nhưng nó luôn tự trách mình và dằn xép ý nghĩ ấy, khi nhớ lại những gì mình mang ơn Marilla.
“Anne,” Marilla cất lời cụt lủn, “Cô Stacy đã ở đây chiều nay khi cháu đi cùng Diana.”
Anne giật mình, thở dài thoát khỏi thế giới khác của mình.
“Thế ạ? Ôi, cháu tiếc quá vì không có nhà. Sao dì không gọi cháu, Marilla? Diana và cháu chỉ sang Khu Rừng Ma Ám thôi. Trong rừng bây giờ đẹp lắm. Tất cả những sinh vật nhỏ bé trong rừng—dương xỉ, lá sa tanh và quả nam việt quất—đều đã chìm vào giấc ngủ, tựa thể có ai đó vừa đắp cho chúng một chiếc chăn lá để ngủ đến mùa xuân. Cháu nghĩ có một nàng tiên xám nhỏ đeo khăn choàng cầu vồng đã rón rén bước đến vào đêm trăng cuối cùng và làm điều đó. Dù vậy, Diana không chịu nói nhiều về chuyện đó. Diana chưa bao giờ quên trận mắng mà mẹ cậu ấy giadành cho tội tưởng tượng ra ma quỷ trong Khu Rừng Ma Ám. Chuyện đó ảnh hưởng rất xấu đến trí tưởng tượng của Diana. Nó làm nó thui chột đi. Bà Lynde bảo Myrtle Bell là một sinh sinh vật bị thui chột. Cháu hỏi Ruby Gillis tại sao Myrtle lại bị thui chột, và Ruby bảo con bé đoán là vì người yêu đã đá cậu ấy. Ruby Gillis chẳng nghĩ gì ngoài trai tơ, mà càng lớn lại càng tệ. Đàn ông trai tráng thì ở vị trí của họ cũng được, nhưng lôi họ vào mọi chuyện thì chẳng hay ho gì đâu, phải không dì? Diana và cháu đang nghiêm túc nghĩ đến việc hứa với nhau rằng sẽ không bao giờ kết hôn mà làm những bà cô dễ tính sống bên nhau mãi mãi. Dù vậy, Diana vẫn chưa hoàn toàn quyết định, vì cậu ấy nghĩ có lẽ sẽ cao thượng hơn nếu kết hôn với một chàng trai hoang dã, bảnh bao, hư hỏng nào đó rồi cải hóa anh ta. Bây giờ Diana và cháu nói chuyện rất nhiều về các đề tài nghiêm túc đấy, dì biết đấy. Chúng cháu cảm thấy mình lớn hơn trước rất nhiều nên nói chuyện trẻ con thì không còn phù hợp nữa. Gần mười bốn tuổi quả là một điều thiêng liêng, Marilla. Thứ Tư tuần trước, cô Stacy đã đưa tất cả chúng cháu, những đứa đang ở tuổi thiếu niên, xuống bờ suối và nói chuyện với chúng cháu về điều đó. Cô bảo chúng cháu không thể quá cẩn trọng với những thói quen mình tạo dựng và những lý tưởng mình thu nhận trong tuổi thiếu niên, bởi đến khi đôi mươi, tính cách của chúng cháu sẽ định hình và nền tảng cho toàn bộ cuộc sống tương lai sẽ được đặt xuống. Và cô bảo nếu nền tảng ấy lung lay thì chúng cháu chẳng bao giờ xây dựng được điều gì thực sự giá trị trên đó cả. Diana và cháu đã bàn về vấn đề này trên đường đi học về. Chúng cháu cảm thấy vô cùng trang nghiêm, Marilla. Và chúng cháu quyết định sẽ cố gắng hết sức cẩn thận để tạo dựng những thói quen đáng kính, học hỏi mọi thứ có thể và sống hiểu chuyện nhất có thể, để đến năm hai mươi tuổi, tính cách của chúng cháu sẽ được phát triển đúng đắn. Nghĩ đến việc lên tuổi hai mươi quả là kinh khủng, Marilla. Nghe già và trưởng thành đến đáng sợ. Nhưng sao chiều nay cô Stacy lại đến đây thế ạ?”
“Đó là điều ta muốn nói với cháu, Anne, nếu cháu chịu cho ta chen nổi một lời. Cô ấy nói về cháu đấy.”
“Về cháu ạ?” Anne trông có vẻ hơi hoảng sợ. Rồi con bé đỏ bừng mặt và thốt lên:
“Ôi, cháu biết cô ấy nói gì rồi. Cháu định kể với dì, Marilla, thề là cháu có định thế, nhưng cháu quên mất. Chiều hôm qua ở trường, cô Stacy bắt gặp cháu đang đọc cuốn Ben Hur trong giờ lẽ ra phải học lịch sử Canada. Jane Andrews cho cháu mượn đấy. Cháu đọc nó vào giờ ăn trưa, và vừa đọc đến đoạn đua xe ngựa thì vào lớp. Cháu tột cùng khao khát muốn biết kết cục ra sao—dù cháu chắc mẩm Ben Hur thế nào cũng thắng, vì nếu không thì chẳng còn công lý thiêng liêng nào nữa—thế là cháu mở tung cuốn lịch sử trên mặt bàn rồi nhét cuốn Ben Hur vào giữa bàn và đầu gối. Dì biết đấy, cháu làm ra vẻ như đang học lịch sử Canada, trong khi suốt thời gian đó cháu đang đắm chìm trong Ben Hur. Cháu say mê đến nỗi chẳng hề hay biết cô Stacy đi xuống lối đi giữa các bàn cho đến tận lúc ngước lên thì cô đã đứng đó, nhìn cháu với vẻ đầy trách móc. Cháu không sao tả nổi mình xấu hổ thế nào đâu, Marilla, nhất là khi nghe thấy Josie Pye khúc khích cười. Cô Stacy tịch thu cuốn Ben Hur, nhưng lúc ấy cô chẳng nói nửa lời. Cô giữ cháu lại vào giờ ra chơi và nói chuyện với cháu. Cô bảo cháu đã làm sai rất nhiều ở hai điểm. Thứ nhất, cháu lãng phí thời gian lẽ ra phải dành cho việc học; và thứ hai, cháu đã lừa dối giáo viên khi cố làm ra vẻ đang đọc sách lịch sử trong khi thực chất đó là truyện. Mãi đến khoảnh khắc ấy, Marilla, cháu mới nhận ra việc mình làm là lừa dối. Cháu bàng hoàng lắm. Cháu khóc nức nở, xin cô Stacy tha thứ và hứa sẽ không bao giờ làm thế nữa; cháu còn đề nghị chịu phạt bằng cách thậm chí không thèm nhìn đến cuốn Ben Hur trong suốt cả tuần, ngay cả để xem cuộc đua xe ngựa kết cục ra sao. Nhưng cô Stacy bảo cô không bắt buộc thế, và cô rộng lượng tha thứ cho cháu. Thế nên cháu nghĩ việc cô ấy đến đây mách dì về chuyện đó sau tất cả những chuyện ấy là không tử tế cho lắm.”
“Cô Stacy chẳng hề đả động gì đến chuyện đó với Anne, và cái chính là do lương tâm cắn rứt của cháu có vấn đề đấy thôi. Cháu không có quyền mang truyện tiểu thuyết đến trường. Dù sao thì cháu cũng đọc quá nhiều tiểu thuyết rồi. Hồi bằng tuổi cháu, ta thậm chí không được phép nhìn vào một cuốn tiểu thuyết.”
“Ôi, sao dì có thể gọi Ben Hur là tiểu thuyết khi nó thực sự là một cuốn sách tôn giáo cơ chứ?” Anne phản đối. “Đương nhiên là nó hơi quá kích thích để làm sách đọc thích hợp cho ngày Chủ Nhật, và cháu chỉ đọc vào các ngày trong tuần thôi. Và cháu không bao giờ đọc cuốn nào trừ khi cô Stacy hoặc bà Allan nghĩ đó là cuốn sách phù hợp cho một cô bé mười ba tuổi rưỡi đọc. Cô Stacy bắt cháu phải hứa thế. Có bận cô bắt gặp cháu đọc một cuốn sách tựa đề Bí Ẩn Rùng Rợn Của Ngôi Nhà Ma Ám. Đó là cuốn do Ruby Gillis cho cháu mượn, và ôi, Marilla, nó vô cùng lôi cuốn và rợn tóc gáy. Nó làm đông cứng cả máu trong huyết quản cháu cơ. Nhưng cô Stacy bảo đó là một cuốn sách ngớ ngẩn, không lành mạnh, và cô yêu cầu cháu không đọc thêm cuốn nào như thế nữa hoặc bất cứ cuốn nào tương tự. Cháu không ngại hứa sẽ không đọc những cuốn giống thế nữa, nhưng việc phải trả lại cuốn sách ấy mà không biết kết cục ra sao thật là đau đớn tột cùng. Tuy nhiên, tình yêu của cháu dành cho cô Stacy đã vượt qua thử thách và cháu đã làm thế. Thật thực sự kỳ diệu, Marilla, những gì cháu có thể làm khi thực sự khao khát làm vừa lòng một ai đó.”
“Thôi, chắc ta phải thắp đèn và đi làm việc đây,” Marilla bảo. “Ta thấy rõ ràng là cháu chẳng muốn nghe cô Stacy nói gì đâu. Cháu hứng thú với tiếng cái lưỡi của chính mình hơn là bất cứ thứ gì khác.”
“Ôi, thật lòng mà, Marilla, cháu rất muốn nghe cơ mà,” Anne hối hận kêu lên. “Cháu sẽ không thốt thêm một lời nào nữa—một lời cũng không. Cháu biết mình nói quá nhiều, nhưng cháu thực sự đang cố gắng khắc phục điều đó, và dẫu cháu nói nhiều hơn mức cần thiết, nhưng nếu dì chỉ biết có bao nhiêu điều cháu muốn nói mà lại thôi, dì sẽ ghi nhận cho cháu một chút. Xin hãy kể cho cháu nghe đi, Marilla.”
“À, cô Stacy muốn tổ chức một lớp học trong số những học sinh giỏi có ý định ôn thi vào trường Queen. Cô dự định kèm thêm cho các em ấy một tiếng sau giờ học. Và cô đến hỏi Matthew với ta xem chúng ta có muốn cho cháu tham gia không. Bản thân cháu nghĩ sao, Anne? Cháu có muốn vào học ở Queen và thi đỗ làm giáo viên không?”
“Ôi, Marilla!” Anne quỳ thẳng người dậy và chắp tay lại. “Đó là giấc mơ của đời cháu—ý cháu là, trong sáu tháng qua, kể từ khi Ruby và Jane bắt đầu bàn chuyện ôn thi vào trường Queen. Nhưng cháu chẳng nói gì vì nghĩ nó hoàn toàn vô ích. Cháu rất thích làm giáo viên. Nhưng chẳng phải sẽ tốn kém lắm sao? Ông Andrews bảo tốn tới một trăm năm mươi đô la để cho Prissy học hết khóa, mà Prissy có phải đứa đần độn môn hình học đâu.”
“Ta nghĩ cháu không cần phải lo lắng về phần đó đâu. Khi Matthew và ta nhận nuôi cháu, chúng ta đã quyết định sẽ làm những điều tốt nhất cho cháu và cho cháu một nền giáo dục đàng hoàng. Ta tin rằng một cô gái cần được trang bị để tự kiếm sống cho dù sau này có phải làm thế hay không. Cháu sẽ luôn có một mái nhà ở Chàng Trai Tóc Đỏ chừng nào Matthew và ta còn ở đây, nhưng chẳng ai biết điều gì sẽ xảy ra trong thế giới bấp bênh này, và việc chuẩn bị sẵn sàng cũng chẳng thừa. Thế nên cháu có thể tham gia lớp Queen nếu thích đấy, Anne.”
“Ôi, Marilla, cảm ơn dì.” Anne choàng tay ôm lấy eo Marilla và ngước nhìn khuôn mặt bà đầy tha thiết. “Cháu vô cùng biết ơn dì và bác Matthew. Cháu sẽ học hành chăm chỉ hết sức có thể và cố gắng hết mình để không phụ lòng mong mỏi của dì. Cháu cảnh báo trước là đừng kỳ vọng nhiều ở môn hình học của cháu, nhưng cháu nghĩ mình có thể tự đứng vững ở bất kỳ môn nào khác nếu nỗ lực hết mình.”
“Ta dám cá cháu sẽ xoay sở khá ổn thôi. Cô Stacy bảo cháu thông minh và siêng năng mà.” Chẳng vì vàng bạc trên đời mà Marilla thèm nói cho Anne biết chính xác những gì cô Stacy đã khen ngợi về con bé; làm thế chẳng khác nào nuôi dưỡng sự kiêu căng. “Cháu không cần phải lao đầu vào việc học đến mức tự sát đâu. Chẳng có gì phải vội. Còn một năm rưỡi nữa cháu mới đủ tuổi dự thi vào Queen cơ mà. Nhưng cô Stacy bảo bắt đầu từ sớm và có nền tảng vững chắc vẫn hơn.”
“Từ giờ cháu sẽ càng hứng thú với việc học hơn nữa,” Anne hạnh phúc nói, “bởi vì cháu đã có mục đích sống. Ông Allan bảo ai cũng nên có mục đích sống và kiên định theo đuổi nó. Chỉ là ông bảo trước tiên chúng ta phải đảm bảo đó là một mục đích cao cả. Dì có gọi việc muốn trở thành một giáo viên như cô Stacy là mục đích cao cả không, Marilla? Cháu nghĩ đó là một nghề nghiệp vô cùng cao quý.”
Đúng hạn, lớp học luyện thi vào Queen đã được thành lập. Gilbert Blythe, Anne Shirley, Ruby Gillis, Jane Andrews, Josie Pye, Charlie Sloane và Moody Spurgeon MacPherson đã tham gia. Diana Barry không tham gia vì cha mẹ cậu ấy không có ý định cho cậu vào học ở trường Queen. Điều này đối với Anne chẳng khác nào một thảm họa. Kể từ đêm Minnie May mắc bệnh ho gà, chưa bao giờ cô và Diana bị tách rời trong bất cứ việc gì. Vào buổi tối khi lớp Queen lần đầu tiên ở lại trường để học thêm và Anne thấy Diana lủi thủi bước ra cùng những người khác, thui thủi đi bộ về nhà một mình qua Con Đường Bạch Dương và Thung Lũng Hoa Tím, cô đã phải cố hết sức mới giữ được chỗ ngồi của mình và kìm nén không lao vội theo cô bạn thân. Cổ họng cô nghẹn đắng, và cô vội vã ẩn nấp sau những trang sách ngữ pháp tiếng Latinh đang giơ lên để che đi giọt nước mắt trong mắt mình. Chẳng vì vàng trên đời mà Anne lại để Gilbert Blythe hay Josie Pye nhìn thấy những giọt nước mắt ấy.
“Nhưng ôi, Marilla, con thực sự cảm thấy mình đã nếm trải sự cay đắng của cái chết, như lời ông Allan đã giảng trong bài thuyết giáo Chủ Nhật tuần trước, khi con thấy Diana đi ra một mình,” con bé buồn rầu nói vào tối hôm đó. “Con đã nghĩ sẽ thật tuyệt biết bao nếu Diana cũng được ôn thi vào trường Queen. Nhưng chúng ta không thể có được mọi thứ hoàn hảo trong thế giới bất toàn này, như lời bà Lynde nói. Đôi khi bà Lynde không hẳn là một người giỏi an ủi, nhưng phải công nhận rằng bà ấy nói rất nhiều điều vô cùng đúng đắn. Và con nghĩ lớp học luyện thi vào Queen sẽ vô cùng thú vị. Jane và Ruby chỉ học để làm giáo viên thôi. Đó là đỉnh cao tham vọng của họ. Ruby bảo cậu ấy sẽ chỉ dạy học hai năm sau khi ra trường, rồi sau đó sẽ đi lấy chồng. Jane bảo cậu ấy sẽ cống hiến cả đời cho nghề giáo và quyết không bao giờ lấy chồng, bởi vì đi dạy thì được trả lương, còn chồng thì chẳng trả cho xu nào, lại còn càu nhàu nếu bạn đòi một phần tiền bán trứng với bơ. Con đoán Jane nói lên từ những kinh nghiệm đau thương, vì bà Lynde bảo bố của cậu ấy là một lão già lập dị chính hiệu, còn keo kiệt hơn cả lớp váng sữa cặn. Josie Pye bảo cậu ấy vào cao đẳng chỉ vì học vấn thôi, vì cậu ấy không phải tự kiếm sống; cậu ấy bảo dĩ nhiên mọi chuyện sẽ khác với những đứa trẻ mồ côi sống nhờ lòng bố thí—họ phải bươn chải. Moody Spurgeon sẽ làm mục sư. Bà Lynde bảo với cái tên phải sống sao cho xứng đáng như thế, cậu ta chẳng thể làm gì khác được. Con hy vọng mình không phải đứa ác độc, Marilla, nhưng thực sự ý nghĩ Moody Spurgeon làm mục sư cứ làm con phì cười. Cậu ta trông thật buồn cười với cái mặt béo tròn, đôi mắt xanh xép nhỏ xíu và đôi tai vênh ra như hai cái tai thỏ. Nhưng có lẽ khi lớn lên trông cậu ta sẽ có vẻ trí thức hơn. Charlie Sloane bảo cậu ấy sẽ bước vào chính trường và làm nghị sĩ, nhưng bà Lynde bảo cậu ấy sẽ chẳng bao giờ thành công ở đó, bởi vì nhà Sloane toàn những người lương thiện, mà thời buổi này chỉ có bọn lưu manh mới ngoi lên được trong chính trường thôi.”
“Thế còn Gilbert Blythe sẽ làm nghề gì?” Marilla gặng hỏi, khi thấy Anne đang mở cuốn Cæsar ra.
“Con không buồn quan tâm tham vọng trong đời của Gilbert Blythe là gì—nếu như cậu ta có ambition nào,” Anne khinh khỉnh đáp.
Giữa Gilbert và Anne giờ đây có sự kình địch công khai. Trước đây sự kình địch ấy có phần nghiêng về một phía, nhưng giờ thì chẳng còn nghi ngờ gì nữa khi Gilbert quyết tâm giành vị trí thứ nhất trong lớp cũng y như Anne vậy. Cậu ta là một đối thủ xứng tầm với cô. Các thành viên khác trong lớp ngầm thừa nhận sự vượt trội của họ và chẳng bao giờ mơ tưởng đến chuyện cạnh tranh với họ.
Kể từ ngày bên bờ ao khi cô từ chối nghe lời cầu xin tha thứ của cậu, ngoại trừ sự kình địch quyết liệt kể trên, Gilbert không hề biểu lộ bất kỳ sự công nhận nào về sự tồn tại của Anne Shirley nữa. Cậu ta trò chuyện và đùa giỡn với những cô gái khác, trao đổi sách vở và câu đố với họ, thảo luận bài vở và kế hoạch, thỉnh thoảng đi bộ về nhà cùng người này hay người khác từ buổi họp cầu nguyện hoặc Câu lạc bộ Tranh biện. Thế nhưng Anne Shirley thì cậu ta hoàn toàn phớt lờ, và Anne nhận ra rằng bị phớt lờ chẳng dễ chịu chút nào. Cô vô ích tự nhủ với cái hất cằm rằng mình chẳng thèm bận tâm. Sâu thẳm trong trái tim nữ tính đầy ngang bướng của mình, cô biết rằng mình có bận tâm, và nếu được cho lại cơ hội bên Hồ Nước Lấp Lánh ấy, cô sẽ đáp lại một cách hoàn toàn khác. Thoạt nhìn có vẻ như thế, và cũng là nỗi hoang mang thầm kín của cô, cô nhận ra sự oán giận cũ từng ấp ủ bấy lâu nay đối với cậu ta đã biến mất—biến mất đúng vào lúc cô cần sức mạnh nâng đỡ của nó nhất. Thật vô ích khi cô gợi nhớ lại từng sự kiện và cảm xúc trong dịp đáng nhớ ấy và cố gắng tìm lại cảm giác giận dữ thỏa mãn ngày nào. Ngày bên hồ nước ấy đã chứng kiến nhịp đập co giật cuối cùng của nó. Anne nhận ra rằng mình đã tha thứ và lãng quên mà không hề hay biết. Nhưng đã quá muộn rồi.
Và ít nhất thì Gilbert hay bất kỳ ai khác, thậm chí cả Diana, cũng sẽ không bao giờ mảy may nghi ngờ cô hối tiếc đến nhường nào và cô ước gì mình đừng quá kiêu kỳ và đáng ghét như thế! Cô quyết định “chôn vùi cảm xúc của mình vào sự lãng quên sâu thẳm nhất,” và có thể khẳng định ngay tại đây và lúc này rằng cô đã làm được điều đó, thành công đến mức Gilbert, kẻ có lẽ không hẳn thờ ơ như vẻ bề ngoài, chẳng thể tự an ủi bằng bất kỳ niềm tin nào rằng Anne cảm thấy sự khinh miệt trả đũa của cậu ta. Niềm an ủi ít ỏi duy nhất cậu ta có được là việc cô hắt hủi Charlie Sloane một cách không thương tiếc, liên tục và vô cớ.
Mùa đông cứ thế trôi qua trong chuỗi những nhiệm vụ và bài học thú vị. Đối với Anne, những ngày tháng trôi qua như những hạt cườm vàng trên chuỗi hạt của năm. Con bé hạnh phúc, háo hức, đầy hứng thú; có những bài học cần lĩnh hội và danh dự cần chinh phục; những cuốn sách tuyệt vời để đọc; những khúc nhạc mới để tập cho đội hợp xướng trường Chúa nhật; những chiều thứ Bảy dễ chịu ở nhà xứ cùng bà Allan; và rồi, gần như trước khi Anne kịp nhận ra, mùa xuân lại về trên Chàng Trai Tóc Đỏ và cả thế giới lại bừng nở một lần nữa.
Việc học lúc ấy bỗng trở nên nhàm chán đi một chút xíu; lớp luyện thi vào Queen, bị bỏ lại ở trường trong khi những người khác tản ra các con đường xanh mát, những khu rừng lá rậm và lối mòn đồng cỏ, thẫn thờ nhìn qua cửa sổ và phát hiện ra rằng các động từ tiếng Latinh và bài tập tiếng Pháp chẳng hiểu sao đã mất đi cái vị hăng cay và sự hào hứng mà chúng từng có trong những tháng mùa đông se lạnh. Ngay cả Anne và Gilbert cũng trở nên chậm chạp và thờ ơ. Cả thầy lẫn trò đều vui mừng khôn tả khi học kỳ kết thúc và những ngày nghỉ hè tươi vui đang trải rộng ra đầy hồng hào trước mắt họ.
“Nhưng các em đã làm rất tốt trong năm qua,” cô Stacy bảo họ vào buổi tối cuối cùng, “và các em xứng đáng có một kỳ nghỉ thật vui vẻ, sảng khoái. Hãy tận hưởng khoảng thời gian tuyệt vời nhất có thể giữa thế giới thiên nhiên ngoài trời và tích trữ một kho dự trữ sức khỏe, sự dẻo dai cùng tham vọng để vượt qua năm tới. Các em biết đấy, đó sẽ là trận chiến giằng co—năm cuối cùng trước kỳ thi tuyển sinh.”
“Năm sau cô có quay lại nữa không ạ, cô Stacy?” Josie Pye hỏi.
Josie Pye chưa bao giờ ngần ngại đặt câu hỏi; trong trường hợp này, phần lớn học sinh trong lớp cảm thấy biết ơn cậu ấy; chẳng ai trong số họ dám hỏi cô Stacy điều đó, nhưng ai cũng muốn biết, bởi vì đã có những lời đồn thổi đáng sợ lan truyền khắp trường một thời gian rằng năm tới cô Stacy sẽ không quay lại—rằng cô đã được mời vào vị trí ở trường tiểu học thuộc học khu quê nhà và có ý định nhận lời. Lớp luyện thi vào Queen nín thở chờ đợi câu trả lời của cô.
“Có, cô nghĩ là cô sẽ về,” cô Stacy đáp. “Cô đã nghĩ đến việc nhận một ngôi trường khác, nhưng cô đã quyết định quay lại Avonlea. Thật tình mà nói, cô đã trở nên quá gắn bó với các học sinh ở đây đến mức nhận ra mình không thể rời bỏ các em được. Thế nên cô sẽ ở lại và đồng hành cùng các em cho đến cùng.”
“Muôn năm!” Moody Spurgeon thốt lên. Moody Spurgeon chưa bao giờ bị cảm xúc cuốn đi thế bao giờ, và cậu ta đỏ bừng mặt một cách ngượng ngùng mỗi khi nghĩ đến chuyện đó suốt cả tuần.
“Ôi, em mừng quá,” Anne nói với đôi mắt lấp lánh. “Cô Stacy kính yêu, sẽ thật hoàn toàn tồi tệ biết bao nếu cô không quay lại. Em không tin nổi mình còn chút tâm trạng nào để tiếp tục việc học nếu một giáo viên khác đến đây.”
Khi Anne về đến nhà tối hôm đó, con bé xếp gọn tất cả sách giáo khoa vào một chiếc rương cũ trên gác mái, khóa lại và ném chìa khóa vào hộp đựng chăn.
“Trong kỳ nghỉ này, cháu thậm chí sẽ không thèm liếc nhìn một cuốn sách giáo khoa nào nữa,” con bé bảo Marilla. “Toàn học kỳ qua cháu đã học hành chăm chỉ hết mức có thể và gặm nhấm cuốn hình học ấy cho đến khi thuộc lòng từng định đề trong cuốn thứ nhất, ngay cả khi các chữ cái bị đảo lộn. Cháu thấy chán ngấy mọi thứ thực tế rồi và mùa hè này cháu sẽ thả lỏng trí tưởng tượng của mình bay bổng. Ôi, dì không cần phải hoảng hốt đâu, Marilla. Cháu sẽ chỉ để nó bay bổng trong giới hạn hợp lý thôi. Nhưng cháu muốn có một mùa hè thật vui vẻ thực sự, vì có lẽ đây là mùa hè cuối cùng cháu còn là một cô bé. Bà Lynde bảo rằng nếu năm tới cháu cứ tiếp tục cao giò lên như năm nay thì cháu sẽ phải mặc váy dài. Bà bảo cháu toàn là chân với mắt. Và khi mặc váy dài, cháu sẽ cảm thấy mình phải sống sao cho xứng với nó và thật chăng nghiêm. Cháu e rằng lúc đó thậm chí không được phép tin vào các nàng tiên nữa; thế nên mùa hè này cháu sẽ tin vào họ bằng tất cả tấm lòng mình. Cháu nghĩ chúng ta sẽ có một kỳ nghỉ vô cùng náo nhiệt. Sắp tới Ruby Gillis sẽ tổ chức tiệc sinh nhật, rồi có buổi dã ngoại trường Chúa nhật và buổi biểu diễn truyền giáo vào tháng tới. Và ông Barry bảo rằng có buổi tối ông sẽ đưa Diana và cháu sang Khách sạn White Sands để ăn tối ở đó. Dì biết đấy, người ta ăn tối ở đó vào buổi tối cơ. Jane Andrews từng sang đó một lần vào mùa hè năm ngoái và cậu ấy bảo được tận mắt chứng kiến đèn điện, hoa cỏ và tất cả các nữ khách trong những bộ váy tuyệt đẹp quả là một cảnh tượng lóa mắt. Jane bảo đó là cái nhìn đầu tiên của cậu ấy về giới thượng lưu và cậu ấy sẽ không bao giờ quên cho đến tận ngày nhắm mắt xuôi tay.”
Chiều hôm sau, bà Lynde ghé sang để tìm hiểu lý do tại sao Marilla không có mặt ở buổi họp Hội Tương Tế vào hôm Thứ Năm. Khi Marilla vắng mặt ở buổi họp Tương Tế, mọi người đều biết ở Chàng Trai Tóc Đỏ có chuyện chẳng lành.
“Hôm Thứ Năm Matthew lên cơn đau tim nặng,” Marilla giải thích, “và tôi không nỡ rời bỏ ông ấy. Ồ, vâng, bây giờ ông ấy lại khỏe rồi, nhưng những cơn đau ấy xuất hiện thường xuyên hơn trước và tôi rất lo lắng cho ông ấy. Bác sĩ bảo ông ấy phải cẩn thận tránh mọi sự kích động. Chuyện đó thì dễ thôi, vì Matthew vốn chẳng bao giờ đi tìm sự kích động và chưa từng làm thế, nhưng ông ấy cũng không được làm việc quá nặng nhọc, mà bảo Matthew đừng làm việc thì thà bảo ông ấy đừng thở còn hơn. Lại đây cởi áo khoác ra nào, Rachel. Chị sẽ ở lại ăn tối chứ?”
“Thôi được, thấy chị nài nỉ quá, có lẽ tôi cũng ở lại vậy,” bà Rachel nói, thực ra trong lòng chẳng hề có chút ý định nào khác.
Bà Rachel và Marilla ngồi thoải mái trong phòng khách trong khi Anne đi chuẩn bị bữa tối và làm những chiếc bánh quy nóng nhẹ và trắng đến mức thách thức cả những lời chê bai của bà Rachel.
“Tôi phải công nhận là con bé Anne đã trở thành một thiếu nữ thực sự tháo vát đấy,” bà Rachel thừa nhận khi Marilla tiễn bà ra tận đầu con ngõ lúc hoàng hôn. “Nó chắc hẳn phải là một chỗ dựa lớn cho chị.”
“Đúng vậy,” Marilla đáp, “và bây giờ con bé rất điềm đạm, đáng tin cậy. Trước đây tôi cứ sợ nó không bao giờ bỏ được cái tính bốc đồng bay bổng ấy, nhưng nó đã làm được và giờ thì tôi chẳng ngần ngại giao phó bất cứ việc gì cho nó nữa.”
“Tôi chưa từng nghĩ nó lại có thể trở nên tốt đẹp như thế vào ngày đầu tiên tôi đến đây ba năm trước,” bà Rachel nói. “Trời đất ơi, liệu tôi có bao giờ quên được cái cơn thịnh nộ hôm đó của nó chứ! Khi về nhà tối hôm đó, tôi đã bảo với Thomas rằng: ‘Anh hãy nhớ lấy lời tôi, Marilla Cuthbert rồi sẽ sống để mà hối hận vì bước đi này cho mà xem.’ Nhưng tôi đã nhầm và tôi thực sự rất vui vì điều đó. Tôi không phải kiểu người không bao giờ chịu thừa nhận mình đã sai, Marilla ạ. Không, ơn Chúa, đó chưa bao giờ là cách sống của tôi. Tôi đã đánh giá sai về Anne, nhưng cũng chẳng có gì lạ, bởi vì chẳng đời nào lại có một đứa trẻ kỳ quặc, khó lường như một mụ phù thủy nào trên thế giới này giống như nó cả, thế mới tài chứ. Chẳng thể dùng những quy tắc áp dụng cho những đứa trẻ khác để mà đo lường nó được. Thật vô cùng kỳ diệu khi thấy nó tiến bộ sau ba năm nay, nhất là về mặt ngoại hình. Nó đã trở thành một cô bé thực sự xinh xắn, dù tôi không thể nói là bản thân quá ư thiên vị cái kiểu da xanh xao, mắt to tròn đó. Tôi thích sự nhanh nhẹn và đầy màu sắc hơn, như Diana Barry hay Ruby Gillis chẳng hạn. Ngoại hình của Ruby Gillis trông thực sự nổi bật. Nhưng chẳng hiểu sao—tôi không rõ thế nào nữa—nhưng khi Anne đứng cùng bọn chúng, dẫu nhan sắc không bằng một nửa, con bé lại khiến bọn chúng trông có vẻ hơi tầm thường và phô phang—giống như mấy bông hoa loa kèn trắng tháng Sáu mà nó gọi là thủy tiên mọc bên cạnh những bông hoa mẫu đơn đỏ to đùng vậy đấy.”
