"Thư ký thực tập" là tập hợp những truyện vừa tôi viết rải rác trong mấy năm qua. Lần này gom lại xuất bản, bản thân tôi vốn không muốn viết mấy lời dông dài kiểu lời bạt này. Nhưng biên tập viên Vương Truyền Lệ là một phụ nữ rất nhiệt tình và trách nhiệm hết mức, cô ấy liên tục mời tôi viết đôi lời ngoài lề cho tập sách này. Cô ấy còn gửi cho tôi một bài viết, là chút cảm tưởng hoặc trải nghiệm của cô ấy khi biên tập tập sách này. Điều đó đã kích thích tôi, biên tập viên còn làm được như vậy, thì là tác giả nguyên tác, viết thêm vài câu cho tác phẩm của mình thì có sao đâu?
Các tác phẩm được tuyển chọn trong tập sách này là sự theo đuổi của tôi đối với tinh thần tự do, chân thành và thuần khiết. Tôi luôn cho rằng, văn học nên trợ duyên cho sự tiến bộ của văn minh nhân loại, nên cung cấp nguồn nuôi dưỡng tâm hồn ưu tú cho con người. Văn học không chỉ quan tâm đến tầng lớp đáy xã hội, quan tâm đến đại chúng lao khổ, mà cũng có thể quan tâm đến từng tầng lớp trong xã hội loài người.
Tiểu thuyết bắt nguồn từ cuộc sống, câu này là chân lý không bao giờ thay đổi. Nhưng đối với nhà văn, dường như chỉ có cuộc sống thôi là chưa đủ, còn cần một trái tim chưa bị ô nhiễm, cần tinh thần truy vấn, cần dũng khí và niềm tin dám nói sự thật, dám xé bỏ một số thứ. Càng cần hơn nữa là lập trường bình dân, lập trường dân gian. Những điều này, tôi tự tin mình đều có, và thực tế chứng minh, những năm qua tôi và các độc giả của mình luôn đứng cùng nhau, trái tim luôn kết nối với nhau. Rất nhiều chất liệu, thậm chí là do chính độc giả trực tiếp cung cấp cho tôi.
Nhà văn không thể chạy trốn khỏi thế giới hiện tại, càng không thể trốn trong tháp ngà chơi trò chơi chữ nghĩa, nếu làm vậy, văn học sẽ diệt vong, sẽ bị độc giả triệt để ruồng bỏ. Việc truy tìm cuộc sống là trách nhiệm của nhà văn. Có người nói nhà văn như vậy là hời hợt, là nông cạn. Tôi nói, nếu văn học nhất định phải chọn một trong hai giữa nông cạn và sâu sắc, tôi thà chọn nông cạn. Bởi vì tôi không chơi nổi cái gọi là sâu sắc, tôi không muốn văn chữ của mình vừa ra đời đã bị bọc một lớp bụi dày cộp. Hoặc vì muốn thu hút ánh nhìn mà cố ý dán lên cái nhãn mác nhái theo văn học phương Tây.
Lời cuối cùng, vẫn quay trở lại với mệnh đề lớn là văn học. Có người nói sinh thái văn học hiện nay đã thoái hóa, văn học từ lâu đã bị gạt ra rìa. Nhưng tôi cho rằng sinh thái văn học hiện tại không phải đang thoái hóa, cũng không phải văn học đã bị gạt ra rìa, vấn đề vẫn nằm ở bản thân nhà văn. Các nhà văn không có phản ứng trước muôn hình vạn trạng phức tạp biến đổi của thế giới hiện tại, chỉ biết vùi đầu vào đống sách cũ, một mực nhấn mạnh quá khứ, khiến tiểu thuyết ngày càng xa rời thực tế. Muốn khôi phục lại ngọn cờ lớn của văn học, trước tiên phải nhấn mạnh việc văn học phải trở về với thực tế, thứ hai phải xóa bỏ sự phân biệt đối xử giữa các loại hình văn học, dẹp bỏ các nhãn mác cái gọi là văn học dòng chính, văn học quan trường hay văn học viễn tưởng, chỉ nói chuyện bằng thực lực tác phẩm. Chỉ khi trở lại thị giác của độc giả, gảy đàn ca hát trước mặt độc giả, mới có thể làm cảm động độc giả. Dù sao thì đôi mắt phân biệt rõ đẹp xấu của họ, mới là hướng đi cuối cùng mà tác phẩm hướng tới.
