Krishna.
Ta sẽ lại bày tỏ cùng ngươi
Sự khôn ngoan tối thượng của mọi sự khôn ngoan,
Mà nhờ thấu đạt nó, tất cả các bậc thánh của Ta
Đã đạt đến cõi viên mãn.
Dựa vào những chân lý cao cả ấy,
Họ hòa nhập vào Ta,
Không còn phải tái sinh khi Kalpa khởi đầu,
Cũng chẳng chịu đổi dời khi Pralya đến!
Vũ trụ này chính là cung lòng nơi Ta gieo hạt giống của mọi sự sống!
Hỡi Hoàng tử xứ Ấn, từ đó mà vạn vật sinh thành!
Hỡi người con của Kunti,
Bất kể hình tướng phàm trần nào được sinh ra, Brahma là đấng tạo tác,
Còn Ta là cha, là đấng gieo mầm sống!
Sattwan, Rajas, và Tamas,
Đó là tên gọi của ba phẩm tính Tự nhiên,
Lần lượt là "Sự chân thật" (Soothfastness),
"Niềm khát khao" (Passion),
Và "Sự tối tăm" (Ignorance).
Ba phẩm tính này trói buộc Tinh thần bất biến vào cõi thể xác đổi dời.
Trong đó, "Sự chân thật" dị ngọt, sống trong sự thanh tịnh, không vẩn đục và đầy minh triết,
Trói buộc Linh hồn vô tội vào niềm hạnh phúc và chân lý;
Còn "Niềm khát khao", vốn gần gũi với dục vọng,
Sinh ra xung động và xu hướng,
Nên trói buộc Linh hồn mang thể xác, hỡi người con của Kunti,
Bằng xiềng xích của hành nghiệp.
Nhưng "Sự tối tăm", sinh ra từ Bóng tối,
Làm cho con người mù lòa,
Lại trói buộc tâm hồn họ vào sự mê mẩn, lười biếng và u mê.
Phải, hỡi Hoàng tử xứ Ấn!
Sự chân thật trói buộc tâm hồn vào thể xác một cách êm ái;
Niềm khát khao trói buộc bằng những nhọc nhằn gắng sức;
Còn Sự tối tăm, thứ làm mờ đi ánh sáng minh triết,
Lại trói buộc tâm hồn vào sự trì trệ.
Khi Niềm khát khao và Sự tối tăm bị khuất phục,
Sự chân thật sẽ hiển hiện, hỡi Bharata!
Khi Sự chân thật và Sự tối tăm vắng bóng, Niềm khát khao ngự trị;
Còn Sự tối tăm ngự trị trong những tâm hồn bất thiện và đần độn.
Khi ở mọi giác quan của Thể xác,
Ngọn đèn Tri thức bừng sáng,
Đó là lúc người ta có thể thấy rõ
Sự chân thật đang an vị và cai trị trong thành trì ấy;
Nơi nào có niềm khát khao, nhiệt huyết, sự bồn chồn,
Xung động muốn đấu tranh, giành giật, và lòng tham lam,
Đó là những thứ bắt nguồn từ Niềm khát khao—hỡi Hoàng tử—đã bám rễ sâu xa;
Và nơi nào có bóng tối, sự u ám, lười biếng và mê muội,
Chính Sự tối tăm đã gây ra chúng, hỡi Thủ lĩnh dòng Kuru!
Hơn nữa, khi một tâm hồn ra đi trong khi đang an trú
Vào Sự chân thật,
Nó sẽ đi đến cõi giới—hoàn hảo và thanh tịnh—của những kẻ thấu hiểu mọi Chân lý.
Nếu nó ra đi khi đã quen thói
Bị chi phối bởi Xung động,
Nó sẽ bước vào thế giới của những linh hồn bị trói buộc bởi hành nghiệp;
Và nếu nó chết đi trong Sự tối tăm chai lì,
Tâm hồn mù lòa ấy sẽ tái sinh trong một cung lòng tăm tối.
Quả ngọt của Sự chân thật là chân chính và ngọt ngào;
Quả của dục vọng là đau đớn và nhọc nhằn;
Quả của Sự tối tăm là bóng tối sâu thẳm hơn.
Phải!
Vì Ánh sáng mang lại ánh sáng,
Niềm khát khao mang lại đớn đau để ganh đua;
Và sự u tối, sự mê mẩn cùng sự dốt nát
Đều nảy nở từ Sự tối tăm.
Những kẻ thuộc phẩm tính thứ nhất
Luôn vươn lên cao hơn;
Những kẻ thuộc phẩm tính thứ hai
Giữ vị trí ở giữa;
Còn những tâm hồn chìm đắm trong bóng tối thì thụt lùi
Vào những tầng sâu thẳm hơn, mang nặng sự u muội!
Khi quan sát cuộc đời, con người nhận thức được rằng
Các Phẩm tính chính là những kẻ duy nhất hành động,
Và thấu triệt được thế lực ngự trị vượt lên trên các Phẩm tính ấy,
Khi ấy, người đó đã đến gần bên Ta!
Linh hồn,
Khi vượt qua khỏi Ba Phẩm tính—
Nguồn gốc sinh ra mọi thể xác—
Sẽ chiến thắng Sinh, Tử, Sầu muộn và Già nua;
Và uống cạn dòng rượu bất tử của Amrit.
Arjuna.
Ôi, Chúa tể của con!
Đâu là những dấu hiệu để nhận biết kẻ đã vượt qua Ba Phẩm tính?
Cách sống của ngài ấy ra sao?
Con đường nào dẫn dắt ngài ấy bình an vượt qua khỏi Ba Phẩm tính?
Krishna.
Kẻ nào với tâm thái bình thản,
Quan sát ánh sáng của sự thiện lương, sự tranh đấu của lòng khát khao, sự trì trệ của sự u tối,
Không hề nổi giận khi chúng hiện hữu,
Cũng chẳng móng cầu khi chúng vắng bóng:
Kẻ nào ngồi giữa chúng như một vị lữ khách và kẻ tha hương,
Điềm tĩnh, đứng ngoài cuộc, và thanh thản tự nhủ
Khi giông bão kéo đến: "Đây chỉ là những Phẩm tính mà thôi!"
Kẻ mà đối với y—tâm hồn hướng nội—đau khổ và niềm vui
Cũng chỉ vang lên như một âm thanh duy nhất;
Kẻ mà qua đôi mắt tinh tường,
Cục đất, hòn cẩm thạch và nén vàng đều là một;
Kẻ có trái tim bình đẳng, giữ trọn một lòng dịu dàng
Cho cả những điều đáng yêu lẫn điều không đẹp đẽ, vững chãi trước mọi đổi thay,
Vẫn vui lòng trước lời ca tụng hay tiếng chê bai;
Thỏa lòng với vinh hay nhục;
Đói xử bình đẳng với cả bạn lẫn thù với lòng dung thứ;
Rời bỏ mọi vướng bận trần thế—y được gọi là
Bậc Vượt qua các Phẩm tính!
Và kẻ ấy—
Với đức tin thuần nhất, thiết tha sùng kính Ta,
Vượt qua khỏi các Phẩm tính,
Sẽ hòa hợp với Brahma, và đạt đến Ta!
Bởi vì Ta chính là
Bản thể mà Brahma là hình bóng!
Amrit thuộc về Ta;
Sự Bất tử là của Ta;
Và niềm Hạnh phúc viên mãn cũng thuộc về Ta!
KẾT THÚC CHƯƠNG XIV CỦA KINH BHAGAVAD-GITA
Mang tựa đề "Gunatrayavibhagayog,"
Hay "Quyển sách Tôn giáo thông qua sự Tách rời khỏi các Phẩm tính."
