Năm 1929, tôi tròn mười bốn tuổi. Năm đó, tôi trở thành tội nhân.

Cũng chính trong năm đó, các nhà khoa học trong và ngoài nước lũ lượt kéo đến Long Cốt Sơn ở Chu Khẩu Điếm. Họ đội mũ che nắng, đi bốt cao cổ, mang theo đủ loại xẻng, gậy dò, khay phân loại, cùng với những loại thuốc nước kêu xèo xèo. Họ đào hố khoét hang, chạy đôn chạy đáo khắp các hiệu thuốc để mua sạch những mảnh long cốt trong tiệm. Chúng tôi còn nghe lời đồn rằng người Tây muốn thiết lập đại lý long cốt của riêng họ. Có những dân làng tức giận cầm rìu chạy đến hiện trường hố khảo cổ, đuổi người Tây đi.

Sau đó, mấy công nhân người Trung Quốc giúp các nhà khoa học đào long cốt tung tin đồn rằng, trong đó có hai mảnh long cốt rất có khả năng là răng người. Mọi người đều tưởng họ đang nói về một người mới chết chưa lâu. Đó là đào lên từ mồ mả nhà ai? Là cụ ông hay cụ bà nhà nào? Một số người vì thế mà không mua long cốt nữa. Trước cửa các hiệu thuốc đều dán giấy lớn, tuyên bố: "Dược liệu của tiệm chúng tôi tuyệt đối không chứa xương người."

Lúc đó, trong tay Dì Bảo vẫn còn bốn năm mảnh long cốt, đều là chúng tôi cùng đi đào trong cái hang mật tổ truyền nhà họ. Ngoài ra còn một mảnh, là mảnh giáp cốt cha bà đưa cho bà nhiều năm trước. Số còn lại suốt bao năm qua để chữa bệnh cho tôi, bà đều đã dùng hết. Bà cam đoan với tôi rằng, những mảnh bà dùng cho tôi tuyệt đối không phải xương người. Thế nhưng không lâu sau khi bà nói câu đó, cha bà, vị thầy thuốc bó xương đã qua đời, liền báo mộng cho bà, nói: "Những mảnh xương trong tay con không phải là long cốt, mà là xương cốt của người nhà chúng ta, chính là vị tổ tiên bị đè chết ở Hầu Chủy Động đó. Chúng ta đã lấy trộm xương của ông ấy, ông ấy nguyền rủa chúng ta, nên cả nhà chúng ta gần như đều mất mạng, mẹ con, anh trai con, ta, và cả vị hôn phu của con, đều bị tổ tiên nguyền rủa. Vả lại, đâu phải cứ chết là xong. Kể từ khi ta xuống âm phủ, oan hồn tổ tiên vẫn cứ luôn đeo bám ta, nếu ta không phải đã chết rồi, thì đã bị ông ấy dọa chết mấy ngàn lần rồi."

"Vậy chúng ta phải làm sao đây?" Dì Bảo hỏi trong giấc mơ.

"Trả xương lại đi. Trừ khi trả xương về chỗ cũ, nếu không ông ấy quyết không tha cho chúng ta đâu. Người tiếp theo chính là con, con cháu đời sau của nhà chúng ta cũng không thoát khỏi lời nguyền này. Con gái ngoan, nghe lời cha, bị tổ tiên nhà mình tìm đến báo thù, mới là cái đáng sợ nhất."

Sáng hôm sau, Dì Bảo dậy sớm ra ngoài, tối muộn mới về. Sau khi về, thần sắc bà thư thái hơn nhiều. Thế nhưng rất nhanh chóng, từ chỗ đám công nhân trên núi Long Cốt lại truyền ra tin tức, họ nói: "Những chiếc răng đó, không những là răng người, mà còn là răng rơi ra từ hộp sọ của tổ tiên xa xưa nhất của chúng ta. Tổ tiên của một triệu năm trước đấy!" Các nhà khoa học đặt tên cho chiếc hộp sọ đó là "Người Bắc Kinh". Điều họ cần lúc này là tìm thêm những mảnh xương vụn, ghép thành một chiếc hộp sọ hoàn chỉnh, rồi lại tìm mấy mảnh xương nối đầu với cằm, lại nối cằm với cổ, rồi cổ nối với vai, cứ như thế mà làm thành một người hoàn chỉnh. Nghĩa là còn phải tìm rất nhiều xương nữa, vì thế các nhà khoa học mới bảo dân làng thu gom long cốt từ các hiệu thuốc và quanh nhà mình. Nếu tìm thấy xương người, người tìm thấy có thể đi nhận thưởng.

Một triệu năm cơ đấy! Mọi người cứ không ngừng nói. Bàn tán xôn xao không dứt. Nhị thúc đoán rằng một mảnh long cốt có lẽ đổi được một triệu đồng tiền. Cha lại nói: "Đồng tiền giờ chẳng đáng giá gì. Một triệu lượng bạc thì còn tạm được." Mọi người bàn ra tán vào, con số này cuối cùng tăng lên một triệu lượng vàng. Cả trấn đều đang bàn tán chuyện này, mọi người suốt ngày treo câu "xương cũ mọc ra thịt mới" bên miệng. Vì long cốt giờ có giá trị cao như vậy, ít nhất ai cũng cho là như thế, nên long cốt không thể mua bán như dược liệu bình thường được nữa. Những người mắc bệnh nan y không có long cốt chữa trị, chỉ còn nước chờ chết. Nhưng thì đã sao nào? Mọi người đều là hậu duệ của Người Bắc Kinh. Người Bắc Kinh này nổi tiếng khắp thiên hạ mà.

Tôi tự nhiên nghĩ đến những mảnh long cốt mà Dì Bảo đã trả lại hang núi. Đó tuyệt đối là xương người - cha bà đã báo mộng cho bà nói như vậy. "Chúng ta có thể bán được một triệu lượng vàng đấy," tôi nói với Dì Bảo. Tôi muốn bán long cốt không chỉ vì bản thân mình, tôi nghĩ, nếu long cốt của Dì Bảo có thể giúp nhà kiếm được nhiều tiền, thì người nhà có khi sẽ nhìn bà bằng con mắt khác.

Thế nhưng Dì Bảo dùng ngón tay làm hiệu nói, mặc kệ nó triệu hay nghìn vạn, nếu chúng ta bán xương đi, lời nguyền độc địa sẽ lại tìm đến chúng ta, quỷ hồn sẽ bắt cả chúng ta lẫn bộ xương nhỏ này đi. Đến lúc đó chúng ta chỉ đành đeo một triệu lượng vàng lên cổ, hối lộ lũ quỷ dưới âm phủ thôi. Bà vươn ngón tay chọc vào trán tôi, rồi nói tiếp, nói cho con biết nhé, nếu không giày vò cả nhà chúng ta đến chết, quỷ hồn sẽ không đời nào buông tha. Khi nào người nhà chúng ta chết hết, mới coi là xong. Bà lại nắm chặt tay đấm vào ngực mình. Thà rằng mình chết quách đi cho xong. Ta thực lòng không muốn sống nữa. Vì con ta mới sống đến bây giờ đấy.

"Vậy thì con chẳng có gì phải sợ cả," tôi nói. "Đằng nào lời nguyền là nhắm vào dì chứ đâu phải con, con có thể đi lấy xương về."

Dì Bảo đột nhiên tát mạnh vào đầu tôi. "Không được nói những lời như vậy!" Bà tuyệt vọng vung vẩy đôi tay. "Con còn chê dì chịu tội chưa đủ sao? Vĩnh viễn không được quay lại. Vĩnh viễn không được đụng vào những mảnh xương đó. Nhanh hứa với dì đi, nói ngay với dì là con không đi!" Bà nắm lấy vai tôi lắc mạnh, cho đến khi tôi chịu không nổi, hứa với bà rằng tôi sẽ không đi, bà mới buông tay.

Có một ngày, tôi nhớ là một ngày trước Tết, lão đầu bếp trong nhà đi chợ về, thông báo một tin tức lớn truyền khắp thôn Tiên Tâm. Ông chủ Trương tiệm quan tài bỗng chốc nổi danh, sắp phát tài to rồi. Lúc trước ông ta đưa cho các nhà khoa học vài mảnh long cốt, nay kết quả đã có: đó đích thực là xương người. Xương rốt cuộc thuộc thời đại nào thì chưa biết, nhưng ai nấy đều đoán ít nhất cũng phải một triệu năm lịch sử, không thì cũng là hai triệu năm.

Lúc đó cả nhà chúng tôi toàn đàn bà con trẻ đều đang ở trong xưởng mực, chỉ có Dì Bảo không có mặt, bà ấy đang ở trong hầm, đếm những thỏi mực mình mới khắc xong. Tôi rất mừng là bà không ở đó, vì cứ nghe thấy có người nhắc đến ông chủ Trương, bà lại nhổ nước bọt. Hồi ông ta đến chở gỗ, mọi người đều bảo Dì Bảo về phòng, Dì Bảo cứ ở trong phòng gõ thùng sắt chửi bới ông chủ Trương, bà gõ to đinh tai nhức óc, khách thuê nhà gần đó đều xông vào mắng bà.

"Thế này cũng quá trùng hợp rồi," bác gái cả nói. "Chẳng phải chính là ông chủ Trương bán gỗ cho chúng ta sao. Biết đâu chúng ta cũng có thể chia được chút phúc của ông ta."

"Duyên nợ giữa hai nhà chúng ta đâu chỉ có thế," mẹ khoe khoang nói. "Năm đó khi chú út bị cướp Mông Cổ giết hại, ông chủ Trương vừa vặn đi ngang qua, liền dừng xe lại giúp đỡ. Ông chủ Trương này là người tốt đấy."

Xem ra nhà chúng tôi với ông chủ Trương này đúng là có duyên. Mẹ nghĩ, đã là ông chủ Trương sắp phát tài rồi, số gỗ thừa khi đóng quan tài của ông ta cũng nên bán rẻ chút, chắc nhanh thôi là sẽ hạ giá. "Có phúc cùng hưởng mà," mẹ nói tiếp câu của mình. "Nếu không thì ông trời cũng chẳng tha."

Dì Bảo quay lại xưởng mực, rất nhanh đã hiểu ra mọi người đang nói cái gì. Bà đấm ngực dậm chân, vung tay loạn xạ, ra hiệu rằng, kẻ họ Trương này không phải loại người tốt, chính hắn đã giết cha tôi, hại chết Hổ Sâm, bà tuyệt vọng phát ra một thứ âm thanh rất kỳ quái, như thể muốn móc cả cổ họng mình ra.

Tôi nghĩ, bà nói không đúng. Cha bà là do uống say ngã từ trên xe ngựa xuống mà chết, chú út là bị chính con ngựa của mình đá chết. Mẹ và các bác gái đều nói với tôi như thế.

Dì Bảo nắm lấy cánh tay tôi, nhìn chằm chằm vào mắt tôi, dùng tay nhanh chóng nói với tôi, "Mau nói với họ đi, Cún Con, nói với họ rằng tất cả những gì dì nói đều là thật." Bà làm một động tác đổ long cốt vào lòng bàn tay, nói: "Giờ dì hiểu rồi, chỗ long cốt kẻ họ Trương kia cầm, rất có thể chính là của nhà chúng ta, là của cha dì. Ngày dì lấy chồng, kẻ họ Trương đó đã lấy trộm long cốt, đó là của hồi môn của dì. Tất cả đều là long cốt đào từ Hầu Chủy Động ra. Chúng ta phải đòi lại xương từ tay kẻ họ Trương đó, trả về trong hang, nếu không lời nguyền không giải được. Nói mau đi."

Chưa đợi tôi lên tiếng, mẹ đã ngắt lời: "Ta không muốn nghe bà ta nói nhảm nữa. Nghe thấy chưa, con gái?"

Mọi người đều nhìn tôi, Dì Bảo cũng nhìn tôi. "Nói mau đi," bà dùng thủ ngữ thúc giục tôi. Thế nhưng tôi quay về phía mẹ, gật đầu đáp: "Con hiểu rồi." Dì Bảo phát ra tiếng nghẹn ngào, chạy vụt ra khỏi xưởng mực, tiếng động đó khiến tôi thấy nhói lòng, cảm thấy mình thật xấu xa.

Một lúc lâu sau, trong xưởng mực im phăng phắc. Sau đó cụ bà bước đến gần mẹ, lo lắng hỏi: "Này, con có thấy Hổ Sâm đâu không?"

"Nó ở trong sân," mẹ trả lời. Sau đó cụ bà liền lảo đảo đi ra ngoài.

Các bác gái bắt đầu ngồi lê đôi mách. Nhị thím nói khẽ, "Vẫn điên điên khùng khùng vì chuyện lúc trước đấy, cũng đã qua mười lăm năm rồi." Có một lúc, tôi cứ nghĩ mãi không ra, họ rốt cuộc là đang nói cụ bà hay Dì Bảo.

Bác cả nói tiếp, "May mà bà ta không thể mở miệng nói chuyện. Nếu không để người ta biết những lời bà ta muốn nói, thì mặt mũi nhà chúng ta biết để vào đâu đây!"

"Chị nên đuổi bà ta đi cho rồi," Nhị thím nói với mẹ. Mẹ gật đầu về phía cụ bà. Đằng đó cụ bà đang đi tới đi lui, còn gãi vào vết thương đang chảy máu sau tai mình. Mẹ nói: "Chính vì cụ bà, nên bảo mẫu điên đó mới ở lại lâu như vậy." Tôi lập tức hiểu được ẩn ý của mẹ: chỉ cần cụ bà qua đời, bà ấy có thể mở miệng đuổi Dì Bảo đi. Đối với Dì Bảo, trong lòng tôi đột nhiên dâng lên một nỗi dịu dàng. Tôi muốn nói với mẹ rằng bà không được đuổi Dì Bảo. Thế nhưng mẹ chưa mở lời, tôi làm sao tranh cãi với bà?

Một tháng sau, cụ bà bị ngã, đầu đập vào mép gạch đầu giường, chưa đến giờ Dậu đã quy tiên. Cha, bác cả và Nhị thúc đều không quản đường xá hiểm trở từ Bắc Kinh vội vã trở về. Lúc đó giữa Bắc Kinh và Chu Khẩu Điếm đã trở thành chiến trường của quân phiệt, thỉnh thoảng lại xảy ra đấu súng. Nhà chúng tôi vẫn coi là bình an, chỉ thấy khách thuê nhà cãi nhau, chưa từng chứng kiến đấu súng. Thi thể cụ bà được đặt ở chính sảnh, khi chúng tôi tế lễ, mấy lần đành phải bảo khách thuê nhà đừng ồn ào la hét.

Khi ông chủ Trương mang quan tài đến, Dì Bảo vẫn ở trong phòng mình, gõ thùng sắt chửi bới ông ta. Tôi ngồi trên một băng ghế ở sân trước, nhìn cha và ông chủ Trương dỡ xe.

Tôi thầm nghĩ, Dì Bảo nói không đúng. Ông chủ Trương trông chẳng giống kẻ trộm chút nào. Ông ta vạm vỡ, đối xử với người khác khách khí, thần thái thản nhiên. Cha hào hứng khen ông ta "có đóng góp to lớn cho khoa học, lịch sử, và cả toàn thể Trung Quốc". Ông chủ Trương rõ ràng rất vui, lại khách sáo vài câu. Sau đó cha vào nhà lấy tiền mua quan tài trả cho ông chủ Trương.

Hôm đó thời tiết rất lạnh, ông chủ Trương lại đang toát mồ hôi. Ông ta giơ tay dùng tay áo lau trán, một lúc sau mới để ý thấy tôi đang nhìn chằm chằm ông ta. "Cháu thật sự cao lên nhiều rồi đấy," ông ta nói với tôi. Tôi đỏ mặt. Ông chủ Trương là người nổi tiếng, người nổi tiếng đang nói chuyện với tôi kìa.

"Em gái cháu còn cao hơn cả cháu cơ ạ." Tôi suy nghĩ một chút rồi nói. "Con bé kém cháu một tuổi."

"À, được đấy," ông ta nói.

Tôi đâu có muốn ông ta khen Cao Linh. "Cháu nghe nói ông có mảnh xương của Người Bắc Kinh ạ?" tôi nói tiếp. "Đó là mảnh xương nào vậy ạ?"

"Ồ, chỉ có mấy mảnh quan trọng thôi."

Tôi cũng muốn tỏ ra mình quan trọng, vì thế không suy nghĩ gì liền nói: "Trước đây cháu cũng có mấy mảnh xương ạ," nói xong liền đưa tay che miệng.

Ông chủ Trương mỉm cười, đợi tôi nói tiếp, một lát sau lại nói, "Số xương đó giờ đâu rồi?"

Tôi không muốn thất lễ, trả lời: "Chúng cháu trả lại hang rồi ạ."

"Hang nào?"

"Cháu không nói được ạ. Bảo mẫu của cháu bắt cháu hứa không được nói. Đó là bí mật."

"Ồ, bảo mẫu của cháu đó, chính là người có khuôn mặt đặc biệt xấu xí đó." Ông chủ Trương xòe các ngón tay vẽ trên mặt mình.

Tôi gật đầu.

"Bà ta là một kẻ điên." Ông ta nhìn về phía âm thanh gõ thùng sắt. Tôi không lên tiếng.

"Có phải chính bà ta đi tìm xương trong cái hang đó đúng không?"

"Chúng cháu cùng tìm ạ. Dì ấy trả xương lại rồi," tôi nói rất nhanh. "Nhưng cháu không thể nói hang ở đâu."

"Tất nhiên rồi. Thật sự không nên kể cho người không liên quan biết."

"Ồ, ông không phải là người không liên quan đâu! Nhà cháu quen ông lắm. Mọi người đều nói thế."

"Nhưng cháu vẫn không nên kể cho ông. Tuy nhiên chắc cháu đã kể với bố mẹ rồi nhỉ."

Tôi lắc đầu. "Cháu không nói với ai cả. Nếu cháu nói, họ sẽ chạy đi đào xương lên hết mất. Đây là Dì Bảo nói ạ. Dì nói xương phải ở trong hang, nếu không dì sẽ gặp xui xẻo."

"Sao lại thế được?"

"Là lời nguyền độc địa ạ. Nếu cháu nói ra, dì ấy sẽ mất mạng."

"Dù sao bà ta cũng đã già rồi, phải không?"

"Cháu không biết. Cháu thấy dì ấy không già."

"Phụ nữ chết ở độ tuổi nào cũng có, không phải vì lời nguyền ác độc nào cả, thường là do bệnh tật hoặc tai nạn. Vợ trước của ta mười năm trước đã qua đời rồi. Bà ấy vốn dĩ đã ngốc, có hôm ngã từ trên mái nhà xuống. Giờ ta mới cưới một bà vợ mới, còn tốt hơn cả người cũ. Nếu bảo mẫu của cháu chết, cháu cũng có thể tìm người mới."

"Cháu lớn thế này rồi, không cần tìm bảo mẫu nữa ạ," tôi nói. Tôi bắt đầu không thích cuộc trò chuyện này nữa. Rất nhanh cha đã mang tiền đưa cho ông chủ Trương ra ngoài. Hai người họ lại tán gẫu một lúc, sau đó ông chủ Trương nói với tôi, "Lần tới gặp cháu, chúng ta lại nói chuyện nhé." Nói xong, ông ta đánh chiếc xe không rời đi. Ông chủ Trương là người nổi tiếng trong trấn như vậy, mà lại để ý đến đứa nhỏ như tôi, cha thấy vậy có vẻ rất vui.

Vài ngày sau, chúng tôi tổ chức tang lễ cho cụ bà. Ai nấy đều khóc nức nở, theo phong tục, mẹ là người chủ sự, khóc to nhất. Bà làm tròn bổn phận, khóc như thể lòng dạ tan nát vậy. Tôi cũng khóc, trong lòng còn rất sợ, sợ những chuyện sau khi tang lễ kết thúc, lần này mẹ nhất định sẽ đuổi Dì Bảo đi.

Thế mà bà lại không đuổi. Chuyện là thế này: Mẹ tin rằng hồn cụ bà vẫn còn ở trong nhà, để kiểm tra xem mọi người có tuân theo chỉ dẫn của cụ hay không, có ai làm trái hay không. Mỗi lần mẹ ngồi xổm đi vệ sinh, đều nghe thấy có tiếng hỏi mình, "Con có thấy Hổ Sâm đâu không?" Khi mẹ kể chuyện này, Nhị thím đáp lại, "Vừa nhìn thấy cái mông trần của chị, thì đến quỷ hồn cũng phải sợ mà chạy mất dép rồi." Mọi người cười ồ lên, thế nhưng mẹ nghe vậy giận dữ đùng đùng, tuyên bố sẽ trừ tiền tháng tới của mọi người. "Đây là cho các người một bài học, để các người biết kính phụng cụ bà," mẹ nói. Mẹ vì chuyện ma quái ở sân ngoài, ngày nào cũng chạy đến miếu làng thắp hương, cúng bái hậu hĩnh. Bà còn ra mộ cụ bà đốt tiền giấy, làm lộ phí cho cụ bà lên đường, để dưới âm phủ bớt khổ. Thế nhưng dù vậy, mẹ vẫn bị táo bón, chịu đựng đến chín mươi ngày, bà lại chạy về cửa hàng đồ tang lễ, mua một chiếc xe hơi bằng giấy, xe giấy to như xe thật, trên xe còn có cả tài xế. Cụ bà có một lần đi hội ở Chu Khẩu Điếm, từng nhìn thấy một chiếc xe hơi thật, xe hơi đỗ trên sân cùng với rất nhiều xe ngựa xe lừa. Cụ nói, chiếc xe đó nổ ầm ầm rồi chạy mất, tiếng to đến mức quỷ quái nghe thấy cũng phải chạy mất dép. Xe chạy nhanh như gió, có thể bay thẳng lên trời.

Thế là chiếc xe hơi biến thành tro tàn trong ngọn lửa lớn, cũng tiễn hồn cụ bà từ nhà vệ sinh thẳng xuống âm phủ. Cứ như vậy, dinh thự của chúng tôi lại khôi phục dáng vẻ ồn ào náo nhiệt thường ngày. Mọi người vẫn sống như cũ, ngày ngày bàn tán cũng chỉ là chuyện cao lương bị mốc, kính vỡ một đường nứt, chuyện vặt vãnh gia đình, chẳng có việc gì quan trọng.

Chỉ có tôi là lo lắng cho số phận sau này của Dì Bảo.

Tôi còn nhớ ngày mẹ nhận được lá thư không mời mà đến từ Bắc Kinh đó. Đó là vào ngày Tam Phục, muỗi mòng quấy phá dữ dội, hoa quả để ngoài trời nắng, chưa đầy một tiếng đồng hồ đã thối rữa. Cụ bà qua đời đã hơn chín mươi ngày. Lúc đó chúng tôi đều ngồi dưới bóng râm của cây đại thụ trong sân, đợi nghe tin tức.

Bà góa họ Lưu viết thư đến chúng tôi đều quen. Bà ấy là người bà con xa của nhà chúng tôi, tính ra thì cách đời thứ tám bên nội, cách đời thứ năm bên ngoại, quan hệ cũng không tính là quá xa, hỉ sự hay tang sự trong nhà bà ấy đều tham dự. Tang lễ cụ bà bà ấy cũng đến, giống như mọi người, khóc rất lớn.

Mẹ không biết chữ, liền bảo Cao Linh đọc thư cho bà nghe. Thấy công việc quan trọng được thể hiện này lại rơi vào tay Cao Linh, tôi chỉ đành cố gắng che giấu nỗi thất vọng trong lòng. Cao Linh chỉnh lại tóc, hắng giọng, liếm môi, lúc này mới mở miệng đọc: "'Hiền biểu muội thân mến: Tôi thay mặt các gia đình thân quyến gửi lời hỏi thăm đến chị.'" Tiếp theo, Cao Linh đọc lắp ba lắp bắp một tràng dài danh sách tên, trong đó có cả những đứa trẻ vừa mới chào đời, cũng có những người thân mà mẹ biết rõ đã qua đời từ lâu. Ở trang dưới, bà cô biểu thân này viết: "'Tôi biết chị vẫn đang để tang, đau buồn khôn xiết, ăn ngủ không yên. Do đó nếu lúc này mời mọi người đến Bắc Kinh họp mặt, dường như thời cơ không thích hợp. Nhưng tôi vẫn luôn ghi nhớ chuyện chị em mình đã bàn khi gặp nhau ở tang lễ lần trước.'"

Cao Linh hạ bức thư xuống quay sang mẹ, hỏi: "'Hai người đã bàn chuyện gì vậy?'" Tôi cũng tò mò không kém.

Mẹ đánh vào tay Cao Linh một cái, nói: "'Đừng có lắm chuyện. Đọc tiếp đi, chuyện nào cần cho con biết ta tự khắc sẽ nói cho con.'"

Cao Linh đọc tiếp bức thư: "'Xin mạn phép đề nghị, con gái trưởng của chị có thể đến Bắc Kinh một chuyến, gặp gỡ một người bà con xa của tôi không.'" Vừa nghe bà ta nhắc đến mình, lòng tôi rất phấn khích. Cao Linh trừng mắt nhìn tôi, thấy vẻ đố kỵ trên mặt cô ấy, tôi có chút đắc ý. Cao Linh đọc tiếp xuống dưới, nhưng đọc không còn nhiệt tình như trước nữa: "'Người thân này của tôi có bốn người con trai, gia đình họ là biểu thân đời thứ bảy của tôi, cách ba đời, khác họ. Gia đình họ cùng thôn với chị, nhưng gần như hoàn toàn không dính dáng gì đến huyết thống với hai nhà các chị.'"

Vừa nghe đến hai chữ "huyết thống", tôi lập tức hiểu ra, bà ta muốn tôi đi gặp người này, là để cho nhà kia xem xem, tôi có thích hợp làm con dâu cho họ không. Khi đó tôi mười bốn tuổi, con gái cùng trang lứa lúc đó phần lớn đã xuất giá rồi. Còn về việc nhà đó rốt cuộc là ai, bà góa họ Lưu nói trừ khi bà biết chắc gia đình chúng tôi có hứng thú với việc này, nếu không bà sẽ không tiết lộ tình hình nhà họ. Bà viết: "'Thứ cho tôi nói thẳng, không phải tôi tự làm chủ mà nghĩ đến gia đình này, mà là cha của đối phương tìm đến tôi hỏi thăm về tình hình của Như Linh. Gia đình người ta rõ ràng là đã gặp Như Linh rồi, đối với vẻ đẹp cũng như tính tình ngọt ngào của con bé ấn tượng vô cùng sâu sắc.'"

Tôi đỏ mặt. Mẹ cuối cùng cũng được nghe người khác khen tôi. Có lẽ trong lòng bà cũng cho rằng tôi quả thực có những ưu điểm này chăng.

"Con cũng muốn đến Bắc Kinh," Cao Linh rên rỉ than vãn như một chú mèo con.

Mẹ mắng nó: "Người ta có mời con đi không? Không! Con cứ nhặng xị đòi đi, đúng là ngu ngốc." Cao Linh lại chuẩn bị rên rỉ, mẹ túm mạnh lấy bím tóc của nó nói: "Im ngay", lập tức đưa thư cho tôi, bảo tôi đọc tiếp.

Tôi đứng thẳng người về phía mẹ, đọc với giọng rất lên bổng xuống trầm: "'Gia đình kia đề nghị đôi bên gặp mặt tại Bắc Kinh, ở trong tiệm mực của quý phủ.'" Tôi dừng lại, cười với Cao Linh. Tôi và Cao Linh chưa từng đến cửa tiệm bao giờ. Tôi đọc tiếp, "'Như thế này, dù đôi bên ý kiến không hợp, hai nhà cũng không đến nỗi mất mặt. Nếu đôi bên đều thấy mối nhân duyên này tốt đẹp, thì đúng là ông trời phù hộ, tôi đây không dám nhận công lao.'"

Mẹ khinh bỉ nói: "Nói gì mà không dám nhận công lao, bà ta chẳng qua là tham lam đống lễ vật tạ ơn thôi."

Phần còn lại trong thư như sau: "'Hiền tức khó tìm, điểm này chắc chị cũng đồng ý. Có lẽ chị còn nhớ con dâu thứ hai của tôi chứ? Thật xấu hổ, nó lại là kẻ máu lạnh. Hôm nay nó nói với tôi, chi bằng đừng bảo vú nuôi của con gái chị theo đến Bắc Kinh. Nó nói, nếu người ta nhìn thấy hai người họ đi cùng nhau, chỉ sợ sẽ bị khuôn mặt xấu xí của vú nuôi kia dọa sợ, không còn tâm trí đâu mà thưởng thức vẻ đẹp của cô gái nữa. Tôi nói nó nói bậy. Không ngờ trong lúc viết thư, tôi chợt nghĩ đến chỗ này không tiện giữ người làm. Người làm nhà tôi đã than phiền, bảo là ngủ ở tiệm không đủ chỗ. Vì thế, có lẽ vú nuôi không đi thì tốt hơn. Nhà tôi nghèo túng, những chỗ không chu đáo mong chị thông cảm...'"

Đọc xong thư tôi mới ngẩng đầu nhìn Dì Bảo, trong lòng rất áy náy. Bà dùng thủ ngữ ra hiệu với tôi: "Không sao, lát nữa dì sẽ nói với bà ấy, dì có thể ngủ dưới sàn." Tôi quay sang mẹ, muốn nghe xem bà nói gì về việc này.

"Viết một lá thư hồi âm, bảo bà góa họ Lưu rằng ta một tuần nữa sẽ đưa con qua đó. Đáng lẽ ta phải đích thân đưa con đi, nhưng đang là mùa bận rộn làm mực, nhiều việc quá, ta không đi được. Ta sẽ nhờ lão Ngụy cho con đi nhờ xe của lão. Đầu tháng nào lão cũng đến Bắc Kinh giao dược liệu, cho thêm một khách kiếm ít tiền lẻ, lão sẽ không để ý đâu."

Dì Bảo vẫy tay bảo tôi chú ý. Bây giờ đến lúc nói với bà ấy rồi, nói là con không thể đi một mình. Con đi một mình, ai xem hộ con cuộc hôn nhân này rốt cuộc có tốt hay không? Nếu bà chị biểu hay lo chuyện bao đồng này bán con cho nhà nghèo làm thiếp thì biết làm thế nào? Hãy bảo bà ấy cân nhắc điểm này.

Tôi lắc đầu. Tôi sợ đưa ra mấy câu hỏi không cần thiết làm mẹ cáu giận, phá hỏng cơ hội đi Bắc Kinh của mình. Dì Bảo kéo tay áo tôi, nhưng tôi vẫn phớt lờ bà. Sau đó tôi nhiều lần phớt lờ bà, Dì Bảo cuối cùng cũng tức giận. Bởi vì bà không thể nói chuyện, mẹ lại không biết chữ, tôi mà không chịu truyền lời giúp bà, bà liền hết cách.

Sau khi về phòng, Dì Bảo tha thiết cầu xin tôi. "Con còn quá nhỏ, đi Bắc Kinh một mình không được đâu. Trên đường này rất nhiều nguy hiểm, con không tưởng tượng nổi đâu. Bọn cướp có thể giết con, đặt đầu con lên gốc cây..." Tôi không đáp, cũng không tranh cãi với bà, tuyệt đối không cho bà cái cớ để cãi nhau với tôi. Bà lải nhải bên tai tôi suốt ngày, ngày thứ hai, ngày thứ ba, vẫn đang lải nhải. Đôi khi còn trút giận lên bà góa họ Lưu viết thư. Người đàn bà đó căn bản không quan tâm cái gì là tốt nhất cho con. Ngày nào cũng nhúng tay vào việc người khác đều là vì tiền. Không bao lâu nữa bà ta sẽ rước họa vào thân, tự làm tự chịu thôi.

Sau đó, Dì Bảo đưa cho tôi một lá thư, bảo tôi chuyển cho Cao Linh, để Cao Linh đọc cho mẹ nghe. Tôi gật đầu nhận lấy, nhưng vừa ra khỏi phòng rẽ qua góc nhà, tôi liền mở ra xem: "'Đường xá nguy hiểm, không những có phỉ tặc đạn lạc, mùa hè còn hay xảy ra bệnh dịch, Bắc Kinh lại càng có những bệnh ác tính mà nơi này chưa từng nghe qua, một khi Như Linh nhiễm bệnh, mũi ngón tay có thể mưng mủ thối rữa. May thay tôi biết cách chữa trị những căn bệnh này, vì thế, chỉ cần tôi đi cùng, Như Linh sẽ không mang bệnh trở về, liên lụy cả nhà...'"

Sau đó, Dì Bảo hỏi tôi đã đưa thư cho mẹ chưa, tôi sa sầm mặt lại, cứng lòng, nói dối là "đưa rồi." Dì Bảo thở dài, trút được gánh nặng. Đây là lần đầu tiên tôi nói dối mà không bị bà phát hiện. Tôi không biết là do bà đã xảy ra chuyện gì, đến nỗi không nhận ra tôi có nói thật hay không, hay là do tôi đã thay đổi?

Đêm trước ngày tôi lên đường, Dì Bảo cầm lá thư đó đứng trước mặt tôi. Tôi vốn đã vo tròn lá thư nhét vào túi quần rồi. "Đây là có ý gì?" Bà kéo tay tôi chất vấn.

"Buông cháu ra," tôi phản đối. "Dì không được phép ra lệnh cho cháu nữa."

"Con tưởng con thông minh lắm sao? Con chẳng qua chỉ là một con nhóc ngốc nghếch mà thôi."

"Cháu không phải. Cháu không cần dì nữa."

"Đợi con khôn lớn thêm tí nữa đi, lúc đó con mới thực sự không cần dì."

"Dì muốn giữ cháu ở lại đây, để giữ cái công việc bảo mẫu của dì thôi."

Sắc mặt bà lập tức ảm đạm xuống, như thể bị người ta bóp nghẹt cổ họng. "Công việc? Con tưởng dì ở lại đây chỉ để làm cái công việc bảo mẫu tầm thường này cho con sao? Ôi! Ta sống sót chẳng lẽ chỉ để nghe đứa trẻ như con nói những lời này?"

Cả hai chúng tôi đều thở hổn hển. Tôi gào lên với bà, hét những lời tôi thường nghe mẹ và các thím nói cho bà nghe: "Dì sống sót được là vì nhà cháu tốt bụng thương hại dì, cứu mạng dì. Chúng cháu vốn dĩ chẳng cần phải cứu dì. Chú út chính vì muốn cưới dì nên mới gặp vận xui, bị chính ngựa của mình đá chết. Ai cũng biết chuyện đó là như thế nào."

Nghe những lời này, toàn thân bà đổ sụp xuống, tôi tưởng bà cuối cùng cũng chịu chấp nhận sự thật rồi. Lúc đó tôi tràn ngập lòng thương hại đối với bà, giống như thương hại những kẻ ăn mày, nhưng lại không dám nhìn thẳng vào mắt họ. Tôi cảm thấy mình cuối cùng đã lớn, Dì Bảo không còn quản được tôi nữa. Như thể cái tôi ngày xưa đang nhìn cái tôi mới sinh ra, kinh ngạc tại sao mình lại có sự lột xác vĩ đại như vậy.