Thành tích khoa cử lần này của Thái học coi như không tệ. Nhưng cùng với sự thịnh hành của phương pháp biển đề, dù Thái học có lợi thế đoán đề, số lượng học sinh thi đỗ tiến sĩ vẫn không ngừng giảm bớt.

Quách Khiêm vì chuyện này mà có phần lo lắng, nhưng lại không tìm ra cách giải quyết.

Cải tiến thế nào đây?

Ông cùng bọn người Trần Bản đã bàn bạc rất lâu, song chẳng có kết quả.

Có người bảo đi thỉnh giáo Thẩm An, nhưng lời vừa thốt ra liền tự tát vào miệng mình một cái.

Thẩm An nay trông nom cả Mang Sơn thư viện lẫn Tông Thất thư viện, nghiễm nhiên là nhà giáo dục đệ nhất Đại Tống. Thái học nếu lại đi thỉnh giáo, chẳng lẽ muốn tính luôn cả Thái học vào trướng hắn sao?

Thế thì Quách Khiêm còn mặt mũi nào mà quản lý Thái học nữa?

Thế là buổi nghị sự tan rã trong không vui.

Quách Khiêm rất buồn bực, liền tìm cớ ra ngoài đi dạo tản bộ.

Bước ra khỏi đại môn Thái học, ông nhìn sang bên trái. Phía đó là Mang Sơn thư viện, xa hơn chút nữa là Tông Thất thư viện. Ba viện nằm chung trong một con ngõ, cũng coi như một cảnh tượng đồ sộ tráng quan.

Bên trái Quách Khiêm không muốn đi, sợ nghẹn lòng.

Ông men theo bên phải chậm rãi rảo bước, dọc đường ngắm nhìn phong vật nơi phố thị, tâm trạng dần dà cũng khá hơn đôi chút.

"Muốn học hành thì lo mà học cho đàng hoàng, không chịu làm thơ từ, không chịu viết văn chương, mày mân mê cái thứ này làm gì hả?"

Bên phải có một tiệm bán chổi cùng đồ tạp hóa truyền ra tiếng cãi vã. Quách Khiêm đi tới, nhìn đôi phụ tử bên trong, cảm thấy hứng thú mà đứng lại chờ xem kết quả.

Thiếu niên kia chừng mười lăm mười sáu tuổi, vẻ mặt có chút giảo hoạt lém lỉnh, nhưng phụ thân nó lại ngũ đại tam thô, thần sắc đầy vẻ phẫn nộ.

Đứa nhỏ này khéo chừng sắp bị ăn một trận đòn rồi.

Trong lòng Quách Khiêm bỗng dâng lên niềm vui sướng khó hiểu, cái tâm lý nhìn thấy đứa trẻ bướng bỉnh sắp bị dạy dỗ khiến ông cảm thấy vô cùng khoan khoái.

Thiếu niên liếc Quách Khiêm một cái, rồi nói: "Cha, con thi không đỗ tiến sĩ đâu."

"Thế cũng phải học." Người đàn ông giận dữ quát: "Vi phụ cực khổ mưu sinh, đan chổi đến nỗi nát cả hai bàn tay, chẳng phải là vì để cho mày ăn học sao? Đọc sách để hiểu đạo lý, vi phụ cả đời chịu thiệt thòi vì không biết chữ, nửa đời trước u mê mờ mịt, coi như sống uổng phí rồi. Những nỗi khổ này vi phụ không nỡ để mày phải nếm trải lại, thế nên mới cắn răng bớt ăn bớt mặc gom tiền cho mày đi học, vậy mà mày dám nói cái gì là không muốn học nữa..."

Người đàn ông tiện tay nhấc lấy một cây chổi, rõ ràng là chuẩn bị ra tay.

Hay lắm! Đánh đi, đứa trẻ ngỗ nghịch không đánh thì không nên người.

Là một lão già chưởng quản Thái học nhiều năm, Quách Khiêm thích nhất là được thấy cảnh này.

Thiếu niên kia lùi lại một bước, rõ ràng là người khôn không chịu thiệt trước mắt, rồi nói: "Cha, cha làm việc cực khổ, cho nên con mới không học nữa, về phụ giúp cha một tay..."

Đây quả là một đứa trẻ ngoan!

Quách Khiêm lại thấy hối hận, cảm thấy không nên đánh.

Người đàn ông nghe thấy lời này thì ném cây chổi xuống, bước tới nắm lấy tay thiếu niên, nhìn những vết phồng rộp rớm máu trong lòng bàn tay con, đau lòng nói: "Bàn tay này vốn nên cầm bút, nay lại đi đan chổi... Vi phụ vô dụng, không thể lo cho con vào được Thái học..."

Người đàn ông ngồi sụp xuống đất, ôm đầu khóc nức nở.

Thiếu niên cũng rơi nước mắt, ngồi xổm đối diện nói: "Cha, nhà mình có cơm ăn no, có áo mặc ấm, những thứ này đều do cha nhọc nhằn kiếm tiền đổi lại, cha... cha là người cha tốt nhất thiên hạ..."

Người đàn ông ngẩng đầu lên, hai cha con cùng ôm nhau khóc.

Ai!

Quách Khiêm cảm thấy hốc mắt có chút nóng lên, liền đưa tay dụi dụi.

"Đi đọc sách đi, vi phụ nuôi nổi con."

Người đàn ông có phần ngượng ngùng gạt đi nước mắt, rồi giục con trai đi học.

Thiếu niên nói: "Cha, văn chương thơ từ của con tiên sinh đều bảo kém, thầy còn nói con học hành khắc khổ, nhưng thơ từ văn chương này phải dựa vào thiên phú, không có cái thiên phú đó thì cha có khắc khổ thế nào cũng vô dụng, chỉ uổng phí tiền bạc lương thực mà thôi. Con nghĩ..."

"Lại là như thế sao?"

Người đàn ông lại đau đớn thốt lên: "Vi phụ... giống của vi phụ không tốt rồi! Làm hại đứa con của mình."

Ai!

Quách Khiêm cũng thở dài một tiếng, cảm thấy loại chuyện này quả thực là không có cách nào xoay chuyển.

"Cha, nhưng tạp học đâu có cần thiên phú gì đâu!"

"Tạp học gì cơ?"

"Chính là tạp học của Thẩm Huyện công ấy."

"Thẩm Huyện công thì vi phụ biết, chính là vị văn võ song toàn, còn đánh Da Luật Hồng Cơ gần chết, cướp luôn cả vợ hắn đúng không?"

Quách Khiêm mặt đầy vạch đen, thầm nghĩ Thẩm An cướp Tiêu Quan Âm khi nào vậy?

"Đúng, chính là Thẩm Huyện công đó."

"Nhưng tạp học đâu có đi thi khoa cử được..."

"Con cũng có thi đỗ khoa cử được đâu!"

Thiếu niên rất đỗi đắc ý nói: "Cha, cha không biết đấy thôi, tạp học là bản lĩnh chân chính, học xong bước ra, tùy tiện tìm việc làm cũng đủ nuôi sống cả một gia đình..."

"Tốt thế sao?"

Người đàn ông hiển nhiên không tin.

Thiếu niên nói: "Cha có biết Mang Sơn thư viện và Tông Thất thư viện không?"

"Mang Sơn thư viện thì biết." Người đàn ông có chút bối rối nói: "Núi Mang Sơn đó năm xưa vi phụ từng đánh xe cho người ta đi qua một lần. Úi chà, trên đó toàn là mồ mả, lấy Mang Sơn làm tên thư viện, vị Thẩm Huyện công kia khéo chẳng phải dạy toàn là ma quỷ đấy chứ."

"Tông Thất thư viện, đó chẳng phải là nơi những bậc quý nhân đọc sách sao."

"Phải đó!" Đôi mắt thiếu niên bỗng sáng bừng lên, tựa hồ như đã tìm được con đường của chính mình, chẳng còn chút hoài nghi nào nữa: "Cha, Mang Sơn thư viện và Tông Thất thư viện dạy học đều lấy tạp học làm cốt lõi đấy!"

"Hả? Tông Thất thư viện giảng dạy tạp học?"

"Đúng thế ạ." Thiếu niên phấn khởi nói: "Cha, những con em tông thất đó đều là quý nhân, ngày trước chúng ta ngẩng đầu cũng chẳng với tới, nay bọn họ đều cầu xin Thẩm Huyện công dạy cho họ tạp học, cha bảo tạp học có tốt hay không?"

"Tốt, chỉ là..." Người đàn ông có chút mờ mịt: "Bọn họ học tạp học để làm gì?"

"Đều là cành vàng lá ngọc, cớ sao họ lại phải học tạp học?" Câu hỏi của người đàn ông rất mộc mạc, nhưng lại vô cùng trực diện.

Thiếu niên hiển nhiên đã sớm chuẩn bị câu trả lời: "Cha, trong triều đã sớm định ra rồi, tông thất quá năm đời thì không quản nữa, triều đình không phát lương bổng tiền bạc nữa đâu. Cha thử nghĩ xem! Những cành vàng lá ngọc kia vai không gánh nổi, tay chẳng xách xong, bọn họ làm sao tự nuôi sống bản thân được?"

Người đàn ông gật đầu: "Có năm nọ vi phụ từng gặp một vị tông thất tử, khi ở bến đò, hắn chê bọn vi phụ người nồng mùi mồ hôi, bèn sai người dựng rèm vải lên, cùng thị nữ ở bên trong cười đùa uống rượu mua vui. Có rèm che chắn, từ bên ngoài nhìn vào mờ mờ ảo ảo, cứ như thần tiên vậy, nay đến lượt đám thần tiên này cũng phải hạ phàm rồi sao?"

"Bọn họ không phải thần tiên!" Thiếu niên hết sức kích động nói: "Cha, con đã đọc mấy quyển sách tạp học rồi, thật sự toàn là bản lĩnh thực tế. Cha xem, con còn làm ra cái này..."

Nó lấy ra một vật, Quách Khiêm ghé đầu nhìn vào trong, thì ra là một cái hộp gỗ nhỏ.

"Hai lưỡi dao này dựng đứng ở đây, bên cạnh cha xem này, còn có thể chỉnh được độ rộng hẹp, như vậy dù to hay nhỏ đều có thể luồn vào được..."

Thiếu niên cầm một nhánh tre luồn ngược qua một đầu miệng hộp, chân giẫm chặt lấy cái hộp, rồi dùng sức kéo mạnh qua.

"Cha nhìn xem, những nhánh cành thừa đều đứt sạch rồi." Thiếu niên đắc ý nói: "Cha, ngày trước cha phải dùng dao gọt từng chút một, giờ thì không cần nữa, cứ kéo thẳng một cái là xong, cha thấy có tiện không?"

"Tốt, tốt lắm!" Người đàn ông thử vài lần xong, vui mừng xoa đầu con trai: "Con thật là thông minh, lòng vi phụ vui sướng lắm... Cái này làm thế nào ra được vậy?"

"Cha, đây chính là thứ có trong tạp học đấy!"

Người đàn ông ngẩng đầu lên: "Đây chính là tạp học sao?"

"Vâng thưa cha." Thiếu niên vô cùng kích động nói: "Con thấy tạp học này rất hay, liền chắt bóp chút tiền mua mấy cuốn sách... chiếu theo những gì trong sách mà học theo."

Chỉ tự học thôi sao?

Quách Khiêm chỉ cảm thấy trong đầu vang lên một tiếng ong ong, tựa như vừa bị ai nện cho một cú.

"Ngài muốn mua gì sao?"

Người đàn ông quay người lại nhìn thấy ông, liền bước tới hỏi.

"Không..."

Quách Khiêm vốn định nói mình chẳng mua gì cả, nhưng trong lòng lại có phần chột dạ.

Nghe lén người khác nói chuyện, việc này thật chẳng hợp đạo đức chút nào.

Đối với một người xưa nay luôn tự coi mình là bậc mẫu mực về đạo đức như Quách Khiêm, hành vi nghe trộm vừa rồi khiến ông cảm thấy vô cùng hổ thẹn.

Thế là ma xui quỷ khiến thế nào, ông lại thốt lên: "Mua, mua chổi."

"Đây chẳng phải là Quách Tế tửu sao?"

Người đàn ông nhận ra người hàng xóm này, mừng rỡ nói: "Quách Tế tửu, Thái học cần dùng rất nhiều chổi, chỉ là trước kia đều mua của nhà khác, tiệm đó làm không tốt bằng nhà tôi, không bền bằng nhà tôi. Ngài tới đây là để mua chổi thật sao?"

Quách Khiêm liếc nhìn thiếu niên đang loay hoay với cái hộp gỗ kia, trong lòng càng thêm ngượng ngùng: "Phải! Ta tới tiệm ngươi mua chổi."

Nhớ mang máng trong phòng tạp vụ còn chất đống bao nhiêu là chổi mới... Lão phu đâu có muốn mua đâu chứ!

"Thái học rộng lớn như thế, mỗi tháng đều hỏng mất bao nhiêu chổi, ngài chờ một lát, có ngay đây."

Người đàn ông gọi con trai ra phía sau, hai cha con cùng nhau kéo ra mấy chục cây chổi.

Người đàn ông tươi cười hỏi: "Ngài xem chừng này đã đủ chưa?"

"Đủ, đủ rồi." Quách Khiêm vô cùng rối rắm trả tiền, sau đó từ chối ý tốt muốn mang tới thư viện giúp của người đàn ông, chỉ bảo gã bó đống chổi lại với nhau, rồi chuẩn bị kéo về.

"Cái tạp học kia dùng tốt như thế... cứ đi học đi, việc buôn bán chổi của vi phụ cũng khá lắm, con xem nay còn làm ăn được với cả Thái học, sau này mỗi tháng Thái học đều mua không ít chổi từ nhà chúng ta, kiếm được bao nhiêu tiền bạc, con cứ việc chuyên tâm đi học, không cần bận lòng việc nhà."

"..."

Quách Khiêm cứ thế kéo lê đống chổi trở về, dọc đường những người bắt gặp đều lộ vẻ ngạc nhiên lạ lùng.

"Quách Tế tửu, ngài đang làm gì thế này?"

Đã ai từng thấy đường đường là Quốc Tử Giám Tế tửu lại kéo theo một đống chổi đi quét đường bao giờ chưa?

"Ngài định quét đường sao? Có cần giúp một tay không?"

Quách Khiêm khổ sở lắc đầu, thầm nghĩ lão phu không phải quét đường, chỉ là chổi nhiều quá vác không nổi thôi!

Đến khi về tới Thái học, gã gác cổng trông thấy liền nói: "Ngài đây là... Chổi của chúng ta vẫn còn mà, giờ mua thì sớm quá, vả lại ngài chỉ cần phân phó một tiếng là được, đâu cần ngài phải đích thân đi mua!"

"Khuân vào trong đi!"

Quách Khiêm chỉ cảm thấy toàn thân đau nhức, liền ngồi bệt ở trước cửa nghỉ ngơi.

Trần Bản bước ra, thấy cảnh tượng đó bèn hỏi: "Ngài đây là..."

"Mua chổi."

Quách Khiêm bỗng cảm thấy vô cùng đau xót, thậm chí còn nghẹn ngào bật khóc.

Trần Bản giật nảy mình, vội vàng hỏi dồn: "Chuyện này là thế nào vậy?"

Quách Khiêm lắc đầu, đợi tâm trạng bình phục lại mới nói: "Tông Thất thư viện đã khai giảng rồi."

"Họ mở của họ, chúng ta dạy của chúng ta, có can hệ gì đâu." Trần Bản cảm thấy Quách Khiêm hôm nay thật cổ quái, e là ốm mất rồi.

"Nhưng... con em tông thất đều đi học tạp học, thiên hạ người ta sẽ nghĩ thế nào?"

Trần Bản chỉ cảm thấy đầu óc như bị giáng một đòn: "Phải rồi! Thiên hạ người ta sẽ nghĩ thế nào? Đến con em tông thất còn học tạp học, những người khác liệu có học theo không? E là có đấy."

Ông ta vỗ đùi một cái: "Thẩm An... Lần cải cách tông thất này hắn có cài cắm tư tâm."

Quách Khiêm cười khổ nói: "Ai nấy đều cho rằng lá gan hắn quá lớn, dám động chạm đến cái mảng tông thất kia. Nhưng đến hôm nay lão phu mới hiểu ra, hắn còn lợi dụng cả Tông Thất thư viện, thuận thế đem tạp học đẩy ra ngoài. Thủ đoạn này, lão phu cứ nghĩ đến là lại thấy lạnh cả sống lưng. Năm xưa khi ở Thái học, may mà hắn không ra tay với lão phu, bằng không lão phu e là không chống đỡ nổi đâu!"

Năm đó nếu Thẩm An ra tay với Quách Khiêm, hắn hoàn toàn có thể ở lại Thái học lâu dài, khéo chừng tương lai còn trở thành Quốc Tử Giám Tế tửu.

Nhưng Thẩm An không hề ra tay với ông, mà lại lựa chọn rời đi, tự dựng nên cơ đồ riêng.

Tông Thất thư viện là một tấm biển quảng cáo tốt đến thế, vậy mà lại bị Thẩm An dán lên cái nhãn tạp học, thư viện này mở cửa bao lâu thì tấm biển quảng cáo này có thể phát huy tác dụng bấy lâu.

Lại còn là quảng cáo hoàn toàn miễn phí!

Quách Khiêm và Trần Bản nhìn nhau trân trối, chỉ cảm thấy bản thân mình đều đã biến thành những kẻ ngu ngốc.

"Lần này thì tạp học của hắn sắp vang danh thiên hạ rồi..."

Quách Khiêm đau đớn nói: "Một cuộc cải cách tông thất lại bị hắn biến thành cơ hội để truyền bá tạp học, người này... hắn là rắn sao? Cứ men theo cọc mà bò lên. Chúng ta... Thái học chúng ta cũng là do một tay hắn dựng dậy... Lão phu uổng công sống mấy chục năm trời, so với Thẩm An hắn, đúng là sống phí cả đời."

"Thôi đi, thôi đi, chuyện này chúng ta cũng chẳng thể quản được."

Trần Bản thở dài một tiếng, cảm thấy những ngày tháng sau này của Thái học e rằng sẽ càng thêm khó khăn.

Quách Khiêm đứng dậy nói: "Lão phu muốn cáo thị nghỉ một ngày, suy ngẫm cho kỹ những chuyện này. Còn nữa... Sau này đổi tiệm mua chổi đi, cứ đến cái tiệm mà lão phu vừa mua ấy, không xa đâu, ra cửa rẽ phải, chưa đầy trăm bước."

Ông nhớ lại hình ảnh hai cha con ôm nhau khóc nức nở, cùng với những khát khao, hy vọng của họ...

Nho học hay là tạp học?

Bách tính sẽ tự mình lựa chọn.