Lệ Thuận Vi

Sau khi bị Trương Kính Hoài bãi miễn chức vụ thư ký, tỉnh ủy phân công ông ta đến làm bí thư đảng ủy cho một doanh nghiệp vừa. Lệ Thuận Vi cảm thấy mặc dù là luân chuyển ngang hàng nhưng bản thân đã bị lạnh nhạt, nên không chấp nhận sự phân công này. Ông ta xin nghỉ việc giữ lương rồi xuống biển kinh doanh. Kinh doanh mà không có vốn, ông ta bèn lập ra "Công ty Hoàng hôn Mỹ", huy động vốn từ các cán bộ lão thành trong tỉnh.

Mỗi cổ phần một ngàn tệ, lãi suất hàng năm 20%. Rêu rao là "mưu cầu phúc lợi cho cán bộ lão thành". Huy động được tám trăm ngàn tệ. Thế nhưng, chưa đầy một năm, vì dùng người không đúng, thua lỗ sạch bách. Ủy ban kiểm tra kỷ luật cử đoàn kiểm tra, thanh tra suốt ba tháng cũng không tìm ra vấn đề tham ô. Lệ Thuận Vi bày tỏ: Muốn mạng thì có một cái, ngồi tù thì ông ta sẵn lòng, chỉ là không còn cách nào để trả lại tiền cổ phần cho mấy vị cán bộ lão thành kia. Vì vấn đề là do dùng người không đúng và quản lý yếu kém nên cũng không bị truy cứu trách nhiệm pháp lý. Việc này làm khổ mấy vị cán bộ lão thành, tích góp cả nửa đời người bỗng chốc tan thành mây khói, người góp vốn ai nấy đều hận, ai nấy đều than, nhưng chẳng ai có cách nào.

Chuyện này cứ dây dưa mãi, cuối cùng đành bỏ lửng.

Con gái của Lệ Thuận Vi đã thực hiện được ước mơ đi du học Mỹ. Ba năm sau lấy được bằng thạc sĩ kinh tế. Làm việc ở Mỹ một thời gian, lấy được "thẻ xanh". Lệ Thuận Vi muốn sang thăm thân, nếu có thể quen với cuộc sống ở đó, ông ta sẽ không về nữa...

Ông chủ Cái

Ông ta về Mỹ sau đó không quay lại nữa. Nghe nói ông ta đã cuốn gói cuỗm đi mấy triệu tệ. Không ít doanh nghiệp trong nước bị lừa, ngậm bồ hòn làm ngọt, không ai khởi kiện. Cũng lại bỏ lửng.

Cái "lò Tuyên Đức" và những "kỷ vật" khác mà ông ta tặng cho Lệ Thuận Vi, trời biết đất biết, anh biết tôi biết, cũng đã trở thành bí mật lịch sử.

Thắng Mỹ

Chưa đầy một năm sau, cô ta từ Mỹ trở về. Cô ta kinh doanh thất bại, lỗ sạch vốn liếng. Nhưng cô ta cũng có cái được, không phải một mình, mà mang về một gã tây mắt xanh tóc vàng. Vì chưa kết hôn nên chỉ có thể là "chồng hờ". Gã đàn ông ngoại quốc này tên là "Mike". Về đến thành phố Hải Thiên, liền ở ngay trong công ty của Thắng Mỹ. Trước đó, mẹ cô ta không hề hay biết chút tin tức nào. Trước khi về nước cô ta thậm chí không gọi lấy một cú điện thoại, cũng không nhờ ai ra sân bay đón. Khi cô ta đứng trước mặt Ngải Vinh giới thiệu gã ngoại quốc này với mẹ, Ngải Vinh gần như tức đến ngất đi.

Sau khi sắp xếp cho "chồng hờ" ở lại công ty, cô ta mới đến giải thích với mẹ, bà cụ la lối: "Chưa kết hôn mà đã ở cùng nhau, thế này là thế nào!"

"Có gì mà phải làm quá lên thế ạ," con gái nói, "Ở nước ngoài đầy ra đấy!"

"Mang về một gã quỷ tây, mẹ thấy sợ, thấy mất mặt!"

"Mẹ sợ cái gì? Anh ấy có ăn thịt người đâu."

"Thời Kháng Mỹ viện Triều, mẹ từng ăn đạn của chúng nó đấy! Mẹ cũng không gánh nổi cái nhục này!"

"Muốn mất mặt thì cũng là con mất mặt; con không thấy mất mặt, mẹ mất mặt cái gì?"

"Không được, không được! Cho con một ngày, đuổi hắn đi, con không đuổi hắn, mẹ đi! Mẹ chết cho rồi!"

Đây là lần đầu tiên mâu thuẫn mẹ con phát triển đến mức không thể hòa giải. Từ đó, mẹ con cũng tách rời. Tuy cùng sống trong một tòa nhà, nhưng chẳng ai qua lại với ai. Cái nhà này chia làm ba, không chỉ là "một nhà hai chế độ", mà còn là "một nhà hai quốc gia" nữa.

Chẳng bao lâu sau, Thắng Mỹ lại cùng "chồng hờ" sang Mỹ. Nghe nói, Thắng Mỹ sinh được một bé trai ở Mỹ, theo luật pháp Mỹ, trẻ em sinh trên đất Mỹ đương nhiên trở thành công dân Mỹ. Như vậy, Trương Kính Hoài không chỉ là "một nhà hai chế độ" (chủ nghĩa xã hội của Trương Kính Hoài và chủ nghĩa tư bản của con gái), lại thành "một nhà hai quốc gia" (người Mỹ và người Trung Quốc). Còn về gen di truyền của đứa cháu ngoại nhỏ này, là tóc vàng mắt biếc hay tóc đen mắt đen, không ai nhìn thấy, Thắng Mỹ viết thư cũng không nói cho mẹ biết. Cuốn sách này không dám đoán bừa.

Cát Hải Nham

Cát Hải Nham cũng đã về nước. Anh ta thừa kế một phần di sản của cậu, là một nhà máy đồ điện gia dụng, còn có một ngôi nhà kiểu vườn tược. Anh ta kinh doanh chưa đầy một năm, đã cảm thấy lực bất tòng tâm. Anh ta cho rằng bản thân là người trong giới học thuật, hoặc nói cách khác là có hứng thú với chính trị. Anh ta tin rằng nếu mình tiếp tục kinh doanh doanh nghiệp, rất nhanh sẽ phá sản. Hơn nữa anh ta cũng không thích nghi được với lối sống ở đó. Theo luật pháp Mỹ, làm xong mọi thủ tục, bán đấu giá nhà máy, căn nhà, rồi đưa mợ về nước. Anh ta đem mấy triệu đô la Mỹ liên doanh với một doanh nghiệp tư nhân trong nước, mở một nhà máy thiết bị điện tử. Anh ta trái ngược với Thắng Mỹ, mang về một người vợ hiền, là người Mỹ gốc Hoa. Người vợ gốc Hoa này của anh ta vừa thông minh vừa hiền thục, lại hiểu đạo kinh doanh. Cô làm thành viên hội đồng quản trị tại công ty liên doanh. Sau này lỗ hay lãi, Cát Hải Nham không tính toán, cứ để mặc vợ "tung hoành" là được.

Ngày thứ hai sau khi Cát Hải Nham trở về, liền đến gặp Trương Kính Hoài. Hóa ra lúc anh ta xuất ngoại, đã làm thủ tục nghỉ việc giữ lương. Khi đó anh ta đã nói với Bí thư Trương: anh ta sẽ trở về, bây giờ đã thực hiện được lời hứa.

Cát Hải Nham đến gặp Trương Kính Hoài trước, coi như là báo cáo với tổ chức. Trương Kính Hoài vui vẻ tiếp đón anh ta, hai người trò chuyện sâu lâu lắm. Trương Kính Hoài nói: "Tôi đã lui khỏi vị trí công tác rồi. Bây giờ Bặc Khuê thay thế tôi. Cậu nên đến thăm cậu ấy một chuyến."

Tiếp đó Cát Hải Nham báo cáo với Đơn bí thư trưởng trước, mới đi gặp Bặc Khuê.

Cả hai đều từng lần lượt làm thư ký cho Trương Kính Hoài, lại là bạn bè không có gì không nói. Lần này anh ta gặp Bặc Khuê nay đã trở thành Bí thư Tỉnh ủy, thật là thân thiết biết bao! Về công việc của Cát Hải Nham, ý kiến của Bặc Khuê là vẫn để anh ta làm nghiên cứu viên tại Phòng nghiên cứu chính sách Tỉnh ủy. Cát Hải Nham hoàn toàn đồng ý. Bặc Khuê nói: "Khi nào tôi đến thăm 'em dâu' đây, cậu phải bù cho tôi một chầu rượu hỷ đấy nhé!"

Cát Hải Nham nói: "Tôi và Bí thư Trương đã hẹn rồi, tối ngày kia, ở lầu Yến Tân, được không?"

"Được, được chứ!" Bặc Khuê sảng khoái đồng ý, "Có mời phu nhân Bí thư Trương không?"

Cát Hải Nham nói: "Mời thì phải mời rồi. Tôi đoán bà ấy biết lão gia tử ở đó nên sẽ không đến đâu. Tôi sẽ gửi thiệp mời riêng cho phu nhân, cô giúp việc nhỏ và đầu bếp vậy."

Một lúc sau, Cát Hải Nham ngập ngừng hỏi Bặc Khuê: "Anh, anh và 'công chúa' kia của anh thế nào rồi? Vẫn chưa ly hôn à?"

Bặc Khuê đau khổ lắc đầu: "Đừng nhắc nữa, đừng nhắc nữa!"

Hôn nhân của Bặc Khuê

Kể từ khi Cát Hải Nham từ nước ngoài trở về, dẫn theo một người vợ, Bặc Khuê nhìn thấy tình cảm của vợ chồng họ thắm thiết như vậy, vô cùng hâm mộ. Hai người cựu thư ký của Bí thư Trương trò chuyện, Bặc Khuê lúc này mới lại đưa việc ly hôn của mình vào lịch trình công tác.

Đầu tiên là Cát Hải Nham khích lệ anh ta: "Anh Bặc của tôi ơi, cuộc sống cá nhân của anh quá nhu nhược rồi. Không sống nổi nữa thì ly hôn đi!"

Bặc Khuê nói: "Với vị trí hiện tại của tôi, sao có thể ra tòa được?"

"Anh bị làm sao thế? Bí thư Tỉnh ủy thì không được ra tòa, không được phép ly hôn à? Đã đến thời đại nào rồi?"

Bặc Khuê lại kể lại tình cảnh mấy lần đề nghị ly hôn.

Cát Hải Nham nói: "Cô ấy không khởi kiện, anh khởi kiện đi! Sao anh không thể làm nguyên đơn!"

---❊ ❖ ❊---

Dưới sự khích lệ của Cát Hải Nham, Bặc Khuê lại đến nhà bố vợ cũ (vì Thanh Liên vẫn luôn sống ở nhà mẹ đẻ) đề xuất vấn đề ly hôn. Anh ta không nhớ đây là lần thứ mấy nữa.

Điều Bặc Khuê không ngờ tới là, vị bố vợ già kia vừa gặp mặt đã làm Bặc Khuê không xuống được đài. Ông ta quát tháo như thể dạy dỗ: "Mày đến làm gì? Làm quan lớn rồi, muốn làm Trần Thế Mỹ phải không? Tao nói cho mày biết! Đừng tưởng mày làm Bí thư Tỉnh ủy là ghê gớm lắm! Lúc tao làm cán bộ cấp tỉnh, mày còn mặc quần thủng đít đấy!"

Bà cụ cũng nhiếc móc anh ta. Lúc này Thanh Liên lại không có nhà, anh ta đành quay người bỏ đi.

Anh ta lại bàn bạc với Cát Hải Nham, kết quả là anh ta đệ đơn kiện ly hôn.

Viện trưởng tòa án đương nhiên biết thân phận và địa vị của nguyên đơn và bị đơn, mấy lần đến tận nhà thăm hỏi Bặc Khuê, cũng thăm hỏi cả gia đình Thanh Liên, mưu toan "hòa giải". Thế nhưng Bặc Khuê dưới sự khích lệ của Cát Hải Nham, kiên quyết đệ đơn kiện ly hôn. Viện trưởng tòa án nhiều lần đích thân hòa giải không thành, đành mở phiên tòa xét xử. Viện trưởng tòa án còn gợi ý: Anh là một lãnh đạo toàn tỉnh, đích thân ra tòa không tiện, tôi tìm cho anh một luật sư, để cậu ấy đại diện là được. Anh ta cũng thấy Viện trưởng tòa án nói có lý. Chuyện Bí thư Tỉnh ủy ly hôn tự thân nó đã là một tin tức đặc biệt lớn. Để mọi người bàn tán sau lưng về cái danh "Trần Thế Mỹ" này của mình. Anh ta thực sự không chịu nổi.

Tối hôm trước ngày dự kiến mở phiên tòa xét xử vụ án ly hôn này, Viện trưởng tòa án gọi điện thoại đến, nói với Bặc Khuê: "Chúng tôi đã phát trát hầu tòa, Thanh Liên bày tỏ, cô ấy sẽ không tự mình ra tòa, cô ấy cũng không ủy quyền cho luật sư đại diện... Ngày mai mở phiên tòa có vấn đề... Hay là đợi chúng tôi làm công tác tư tưởng rồi tính tiếp."

Bặc Khuê đành đồng ý. Vấn đề ly hôn của anh ta cứ thế bị dây dưa vô thời hạn.

Hầu Quý Khanh và Vu Lệ

Trước kia người ta hình dung về người có phẩm chất cao thượng thường dùng bốn câu: "Thấy khó khăn thì xông lên, thấy danh dự thì nhường nhịn, thấy tiên tiến thì học tập, thấy lạc hậu thì giúp đỡ". Mọi người bàn tán sau lưng vị "gái già" trưởng phòng Vu này, đã sửa lại thành: "Thấy khó khăn thì nhường, thấy lãnh đạo thì xông lên, thấy lợi ích thì đòi, thấy đàn ông thì giúp". Thế nhưng người ta là "nhà ngoại giao vạn năng", quan hệ nhiều, tin tức nhạy, lại không phạm sai lầm, chẳng ai làm gì được cô ta.

Khi Bặc Khuê mới đến Lâm Cương nhậm chức, chưa có thư ký chuyên trách, cô ta với tư cách là Trưởng phòng thư ký văn phòng Lâm Cương, mỗi khi Bặc Khuê đi ra ngoài, cô ta đều tự tiến cử, với tư cách thư ký đều đi theo cùng. Trải qua hai ba lần như vậy, Bặc Khuê đã cảm thấy vị nữ trưởng phòng này có mùi không đúng, vội vàng chọn một thư ký tên là Mã Khả, để tránh những lời bàn tán có thể lường trước được trong quần chúng. Thư ký tên Mã Khả này, hai mươi ba tuổi, vừa tốt nghiệp đại học, thái độ làm việc tích cực nghiêm túc, văn phong khá tốt, lại cực kỳ thông minh, thử việc một thời gian là chốt chính thức luôn.

Bặc Khuê có thư ký chính thức, chiến lược "thấy lãnh đạo thì xông lên" của Vu Lệ với tư cách là Trưởng phòng thư ký không đạt hiệu quả. Không lâu sau, Hầu Quý Khanh đến. Sau đó, giữa cô ta và Hầu Quý Khanh đã xảy ra chuyện gì, phần trước của cuốn sách này đã mô tả rồi, ở đây không nhắc lại nữa.

Vấn đề xảy ra sau khi đoàn kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương đến. Cái đống cứt của Hầu Quý Khanh, nhất thời không lau sạch được.

Theo ý kiến của Trung ương, điều đi khỏi tỉnh Hà Sơn. Vì Vu Lệ tuyên bố, Hầu Quý Khanh đã lừa gạt tình cảm của cô, và đã mang thai. Chuyện này nếu làm ầm ĩ ra, ảnh hưởng xã hội là rất xấu. Có đồng chí ở Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật gợi ý: Điều cả Vu Lệ ra khỏi tỉnh, làm phó giám đốc ở một nhà máy nhỏ cấp phòng. Quan trọng nhất là tìm cho một người đàn ông là cán bộ cấp phó bộ. Phu nhân của người này đã qua đời. Các con đều đã độc lập ra ngoài. Vừa bước chân vào cửa đã là phu nhân cán bộ cao cấp, lại có nhà nhỏ độc lập một sân. Nói một cái là xong. Như vậy là an bài xong Vu Lệ. Không gây ra chuyện thị phi nữa. Còn về sau cuộc sống vợ chồng của họ có hạnh phúc hay không, thì người khác không được biết.

Trương Kính Hoài và Phùng Di

Phùng Di giúp Trương Kính Hoài viết hồi ký.

Viết được một thời gian, Phùng Di cảm thấy Trương Kính Hoài nên đi du lịch một chuyến, một là để khuây khỏa, nghỉ ngơi, hai là để bằng tâm trí và đôi mắt của người dân thường, nhìn xem đời sống xã hội và những thay đổi của nó. Đề nghị của cô, Trương Kính Hoài đồng ý ngay lập tức.

Lộ trình du lịch mà Trương Kính Hoài và Phùng Di bàn bạc: Một là về quê thăm thân; hai là đến vài thành phố lớn cải cách mở cửa mà mấy năm nay chưa đi qua xem thử; ba là đi một đoạn đường Trường Chinh mà Trương Kính Hoài từng đi qua; bốn là đến thăm một lần nhà người đồng hương ở căn cứ địa cũ từng che chở cho Trương Kính Hoài thời kháng chiến. Sau khi định xong những điều này, hai người liền thảo luận vấn đề đi du lịch với danh nghĩa gì.

Kết quả họ bàn bạc, một là đi theo "lộ trình công". Trương Kính Hoài tuy đã lui khỏi vị trí công tác, nhưng nếu Tỉnh ủy viết thư hoặc gọi điện thoại với danh nghĩa tổ chức đến những địa phương ông muốn đến, thì dựa vào địa vị xã hội và tư cách cách mạng của Trương Kính Hoài, các nơi vẫn sẽ tiếp đón với "quy cách" rất cao. Đó chắc chắn là: Trương Kính Hoài chưa lên đường, điện thoại đã thông báo chuyến tàu và chuyến bay đến nơi, khách sạn đã chuẩn bị sẵn phòng. Xe đón xe đưa, các nơi còn mở tiệc chiêu đãi tiếp đón. Tham quan bất cứ điểm du lịch nào cũng sẽ có quan chức địa phương đi cùng, vé vào cửa cũng không cần tự mua.

Lịch trình hoạt động hàng ngày, tính theo giờ, theo phút. Đi theo danh nghĩa công như vậy, Trương Kính Hoài rút ra kết luận: Như vậy tất yếu sẽ hình thành cục diện "cơm dâng tận miệng, xe đón là đi, vào cửa là ở, dọc đường nâng ly". Với các quan chức địa phương, vừa không quen biết, lại càng không có sự giao lưu về tình cảm, không tránh khỏi sự lúng túng khi không có chuyện để nói và nói vài câu vô nghĩa kiểu như "hôm nay thời tiết rất đẹp...". Đồng thời, người ta đều rất bận, không dưng lại làm lỡ thời gian của người ta, khiến người ta bàn tán ra vào sau lưng, chẳng có ý nghĩa gì. Sự sắp xếp như thế, ngoài những thứ bề ngoài ra, chẳng nhìn thấy gì cả. Quan trọng nhất là không có tự do.

Hai là, du lịch với danh nghĩa cá nhân, với thân phận người dân thường. Như vậy thì có rất nhiều phiền phức: Một là phải tự đứng xếp hàng mua vé, có khi phải xếp hàng từ nửa đêm; hai nữa là chỗ ở, phải tự đi tìm nhà trọ, không tìm được chỗ tốt, thì những nhà trọ tồi tàn giường chiếu bẩn thỉu cũng phải tạm bợ. Ăn uống thì sao? Cũng là đầu đường cuối phố, ăn bất cứ lúc nào, có vệ sinh hay không thì khó mà nói được. Thế nhưng có nhiều sự bất tiện như vậy, chỉ có một cái lợi: Có tự do. Anh muốn đi là đi, muốn xem là xem, những gì anh thấy, cảm nhận được đều là thật. Trương Kính Hoài nói: "Đã nhiều năm tôi không được hưởng sự tự do của người dân thường." Trương Kính Hoài và Phùng Di đều muốn đi theo lộ trình thứ hai.

Tiếp nữa là vấn đề an toàn: Trương Kính Hoài hỏi Phùng Di: "Cô có tin có ai đó sẽ bắn lén tôi không?"

"Sao mà có chuyện đó được ạ?"

"Không có khả năng này, sức khỏe tôi vẫn tráng kiện, leo cái dốc, leo quả núi gì đó, cẩn thận một chút là được." Trương Kính Hoài nói.

Phùng Di nói: "Tôi thấy chúng ta mang theo cô giúp việc nhỏ đi, có hai người chăm sóc ông, bất kể lên xe xuống xe, mua vé, leo núi, thêm một người giúp sức, vẫn hơn là một mình."

"Đúng, đúng." Trương Kính Hoài nói, "Cô giúp việc nhỏ này phục vụ nhà chúng ta cũng năm sáu năm rồi. Có thể nói là tận trung tận tụy, coi như báo đáp, cũng nên đưa cô ấy đi du lịch một chuyến."

"Cứ làm vậy đi." Phùng Di nói.

Trương Kính Hoài nói: "Chúng ta nói đi là đi, không được nói cho ai biết. Không được nói cho Văn phòng biết. Cứ nói cho họ biết, họ lại muốn làm kinh động đến Cục Công an này nọ. Tôi bây giờ là một người dân thường, 'quy định bảo vệ' không quản được tôi. Nói cho họ biết, không biết lại đẻ ra chuyện gì nữa?"

"Cứ làm vậy." Phùng Di nói.

Ba ngày sau khi họ xuất phát, Văn phòng đến đưa công văn cho Trương Kính Hoài mới phát hiện Trương Kính Hoài không còn ở đó nữa. Trên cổng dán một tờ giấy: "Tôi đi thăm chiến hữu cũ, và về quê thăm thân. Không được 'động binh khiển tướng' tìm tôi Trương Kính Hoài."

Việc này do Chánh văn phòng báo cáo với Đơn bí thư trưởng, Đơn bí thư trưởng lại báo cáo với Bí thư Bặc Khuê. Bặc Khuê trở nên căng thẳng. Yêu cầu họ mau chóng tìm kiếm, hơn nữa còn nổi giận. Nói: "Bí thư Trương đi mà không từ biệt, xảy ra chuyện, chúng ta ăn nói với Trung ương thế nào!"

Thế nhưng, họ tìm suốt mấy ngày cũng không nghe ngóng được tin tức của Trương Kính Hoài. Nhưng, có Phùng Di và người giúp việc đi cùng, sẽ không xảy ra chuyện gì chứ?

Vì Trương Kính Hoài có lời dặn, ông cũng không tiện báo cho Cục Công an.

Hơn một tháng rưỡi sau, có Phùng Di và cô giúp việc nhỏ đi cùng, Trương Kính Hoài đã trở về. Tất cả những người nhìn thấy Trương Kính Hoài đều nói sắc mặt ông hồng hào hơn, cơ thể khỏe mạnh hơn, thể chất tăng cường hơn. Phùng Di và người giúp việc cũng giới thiệu với mọi người, Bí thư Trương leo núi ở Tỉnh Cương Sơn, một hơi leo lên đỉnh cao đến hai ngàn mét, không cần họ dìu. Ăn cơm ở hàng quán vỉa hè bao nhiêu lần mà không bị đau bụng, dầm mưa mấy lần mà không bị cảm cúm vân vân.

Về chuyến đi lần này, Trương Kính Hoài đã nhìn thấy ánh sáng, nhìn thấy bóng tối; nhìn thấy tiến bộ, nhìn thấy lạc hậu; nhìn thấy giàu có, nhìn thấy nghèo khó; nhìn thấy người tốt, nhìn thấy kẻ xấu; nhìn thấy nhiệt tình, nhìn thấy lạnh lùng; nhìn thấy âm mưu cản trở, nhìn thấy giúp người làm niềm vui... Tóm lại, hơn một tháng này, những sự vật ông nhìn thấy đều thật chân thực, thật gần gũi, nhiều hơn cả những gì ông thấy trong mấy năm làm Bí thư đi thị sát bên dưới. Bất kể gặp ai, ông trò chuyện với người ta, tranh luận với người ta, ông nói câu gì, nói xong là thôi. Ông được tận hưởng sự tự do của một con người bình thường, nếu ông bây giờ "đang tại vị", ông chắc chắn lại phải đem trải nghiệm của mình, chế định ra vài chính sách hoặc pháp quy nào đó. Thế nhưng những cảm nhận này, ông ngay cả với Bặc Khuê cũng không nói. Ông muốn để Phùng Di viết vào hồi ký của mình.

Ông cho rằng, sự phát triển của lịch sử, tự nhiên sẽ giải quyết vấn đề ở khía cạnh đen tối, lịch sử cần sự giác ngộ của toàn dân toàn Đảng, muốn nâng cao tố chất đạo đức của con người thì không thể nóng vội được. Trương Kính Hoài tuy đã trở thành một thường dân, nhưng Phùng Di luôn khuyên ông, ông rời khỏi cái vòng tròn ban đầu đó, hơn nữa còn "hạ cánh" an toàn, nên ăn mừng mới phải. Ông mất đi rất nhiều, nhưng cũng đã nhận được rất nhiều. Đời người đâu thể cái gì cũng muốn được!

Có Phùng Di đi cùng Trương Kính Hoài trò chuyện đủ điều, ông cũng không cảm thấy cô đơn. Chỉ riêng điều này, những gì ông nhận được đã đủ nhiều rồi.

Về phần Phùng Di, luôn giúp Trương Kính Hoài viết hồi ký, cô vẫn chưa kết hôn. Sau khi viết xong hồi ký, với tư cách là một tiến sĩ xã hội học, đi đến đâu nhậm chức, cũng đã vượt quá phạm vi cuốn sách này viết, đến đây là dừng lại thôi.