Bí thư Tỉnh ủy Dương Đồng Lý trước hết đã tới Trường Đảng Trung ương học một năm, sau đó ở lại trung ương chờ phân công công tác khác, thấm thoắt đã một năm nữa trôi qua. Theo chỉ thị của trung ương, trong thời gian Dương Đồng Lý vắng mặt, Trương Kính Hoài tạm quyền Tỉnh ủy bí thư, chủ trì công việc toàn diện. Không lâu sau, ông lại được bổ nhiệm làm bí thư, chờ đến kỳ đại hội Đảng bộ tỉnh khóa tới sẽ thông qua bầu cử xác nhận.

Trương Kính Hoài trở thành người đứng đầu chủ trì công việc toàn diện, cảm thấy áp lực trên vai càng lớn hơn. Lịch trình làm việc mỗi ngày đều được sắp xếp kín mít. Từ "lịch trình" mà Cát bí thư lập cho Trương Kính Hoài ngày hôm nay, có thể thấy rõ ông bận rộn đến mức nào.

Lịch trình ngày 25 tháng 4:

Buổi sáng:

8 giờ 10 phút, đến Trường Đảng, dự lễ khai giảng lớp bồi dưỡng ngắn hạn khóa 27, Trương bí thư phát biểu, 30 phút;

9 giờ 50 phút từ Trường Đảng đến khách sạn Hinh Thôn, đường đi khoảng 10 phút, 10 giờ gặp gỡ ông Trương Hội Hữu, tổng giám đốc tập đoàn Thực Phát Hồng Kông, trò chuyện 20 phút;

10 giờ 30, dự lễ cắt băng khánh thành thông xe cầu vượt Hội Sơn, 40 phút;

11 giờ 30 phút, quay lại khách sạn, chiêu đãi ông Trương Hội Hữu người Hồng Kông, 40 phút; nghỉ ngơi tại khách sạn khoảng 30 phút;

Buổi chiều:

1 giờ 20 phút, nghe báo cáo tình hình khu Tam Bình, khoảng 1 tiếng 30 phút;

3 giờ 50 phút, bàn vấn đề điều chỉnh ban lãnh đạo khu Tứ Dương với Trưởng ban Tổ chức;

5 giờ 30 phút, đoàn kịch nói diễn vở kịch mới dàn dựng "Sau khi Lý Tự Thành xưng đế ở Bắc Kinh", tiến kinh tham gia biểu diễn tổng duyệt, mong Trương bí thư xem xét, và tiếp kiến diễn viên sau khi diễn xong.

Buổi tối, có năm văn bản tỉnh ủy (văn bản khẩn) chờ Trương bí thư phê duyệt, ban hành; có ba văn bản báo cáo lên trung ương, chờ Trương bí thư phê duyệt rồi báo cáo; có sáu lá thư của nhân dân, cần Trương bí thư phê xử.

---❊ ❖ ❊---

Năm đó đầu năm, Trương Kính Hoài có cơ hội đi khảo sát một tháng tại một số nước phát triển trên thế giới, lúc này, ông không dựa vào văn bản, mà dựa vào trải nghiệm thực tế để biết chúng ta đang có khoảng cách lớn thế nào với các nước phát triển trên mọi phương diện! Trước kia chúng ta thường nói: lạc hậu là bị đánh, bây giờ còn có thể nói: lạc hậu là phải chịu đói! Sau khi ở nước ngoài về, dù bận đến đâu, ông cũng phải cố dành ra một giờ để đọc sách. Trước kia những cuốn sách ông đọc phần lớn là về lịch sử và văn hóa. Bây giờ ông bảo Cát bí thư mượn về một số tiểu sử các doanh nhân nổi tiếng thế giới, về quản lý doanh nghiệp, khoa học kỹ thuật hiện đại tiên phong. Không đọc không biết, đọc xong mới giật mình, đúng vào lúc chúng ta bao năm nay "lấy việc đấu đá lẫn nhau làm cương lĩnh" thì họ đã phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật đã đi trước rồi.

Ông đặt trọng tâm công tác trước hết vào việc cải tạo các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn. Qua báo cáo của Bặc Khuê về tình hình Lâm Cương, có thể thấy, doanh nghiệp thép được xây dựng từ thập niên năm mươi và từng lập công lớn cho đất nước này, do thiết bị lạc hậu, kỹ thuật lạc hậu, chất lượng sản phẩm thấp kém, đã đến bên bờ vực mất khả năng thanh toán nợ. Hiện tại đang phải dựa vào việc bán sắt vụn để phát lương. Lâm Cương là doanh nghiệp thí điểm mà ông xác định, ông thường xuyên đi điều tra nghiên cứu, giúp Lâm Cương xây dựng các chính sách lớn, đồng thời để Lâm Cương "đi ra ngoài" đến các nước phát triển với thái độ "chủ nghĩa lấy về", học hỏi tất cả những kinh nghiệm tiên tiến, đồng thời "mời vào" những "thầy giáo" ở các phương diện, truyền thụ khoa học kỹ thuật và phương pháp quản lý tiên tiến.

Cát Hải Nham từng có nhiều điều tra nghiên cứu và ý tưởng cải cách về doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, Trương Kính Hoài để Cát Hải Nham làm liên lạc viên giữa ông và Lâm Cương. Cát Hải Nham thường xuyên đến Lâm Cương, quay về báo cáo thỉnh thị Trương Kính Hoài, có chỉ thị gì lại kịp thời truyền đạt cho Bặc Khuê. Đây là đơn vị thí điểm của Trương Kính Hoài. Ông muốn đúc kết một bộ kinh nghiệm cải cách doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn tại Lâm Cương.

Về nông nghiệp, vì đã có "chế độ trách nhiệm khoán sản lượng" hiệu quả, nên tạm thời ông không tốn thêm quá nhiều tinh lực.

Sau gần hai năm nỗ lực, nếu tính theo tổng giá trị sản lượng công nông nghiệp toàn tỉnh, trong các tỉnh thành cả nước, đã từ vị trí thứ mười lăm tăng lên vị trí thứ mười.

Ngày hôm đó, Trương Kính Hoài vừa tới văn phòng, Cát bí thư đã báo cáo với ông rằng Trương chủ nhiệm đang bệnh nguy kịch.

Đồng chí Trương Hoàn Hữu trước cách mạng văn hóa đã là một phó bí thư tỉnh ủy. Ông được điều về tỉnh này công tác vào đầu thập niên 60. Thời kháng chiến chống Nhật, ông từng là cấp trên của bí thư tỉnh ủy Dương Đồng Lý, trải qua bao nhiêu năm thay đổi, trái lại ông lại thấp hơn Dương Đồng Lý một cấp. Lúc đó, Trương Hoàn Hữu chưa hiểu thấu một đạo lý: một người trong một đội ngũ hay một đoàn thể, chiếm vị trí nào, là do các yếu tố lịch sử, khách quan, cá nhân, ngẫu nhiên hoặc tất nhiên, v.v. tạo thành, điều này không phải do Dương Đồng Lý, cũng không phải do bản thân Trương Hoàn Hữu có thể quyết định được, thế nhưng, Trương Hoàn Hữu luôn tâm lý bất bình, lâu dài gây mất đoàn kết với người đứng đầu, nằm viện không đi làm. Đến hậu kỳ cách mạng văn hóa, khi thành lập Ủy ban Cách mạng tỉnh, theo nguyên tắc "ba kết hợp", bắt buộc phải kết hợp một cán bộ lão thành "vào cách mạng". Lúc đó, trong việc kết hợp cán bộ lão thành, khi hai phe phái không đội trời chung đấu đá sống chết với nhau, hễ ai "bộc lộ" quan điểm, tất nhiên đều phải kết hợp cán bộ lão thành ủng hộ phe mình "vào cách mạng".

Trương Hoàn Hữu trở thành "nhân vật trung gian" mà cả hai phe lúc bấy giờ đều có thể chấp nhận. Gặp nhau là ăn ý, đại diện Quân Giải phóng "ủng hộ cánh tả" cũng không có nghi vấn gì. Hai phe liền đạt được thỏa thuận. Trương Hoàn Hữu liền trở thành một phó chủ nhiệm của "chính quyền đỏ" mới sinh, đại diện cho cán bộ lão thành. Sau khi Trương chủ nhiệm "vào cách mạng", vì ông cũng là cán bộ lão thành kiểu "38", nhìn thấy bao nhiêu đồng chí cũ, chiến hữu cũ trung thành bị đánh đổ, chắc là "đồng bệnh tương lân", đối với cán bộ lão thành đã không thực hiện đường lối cực tả đó, vừa lên đài, trái lại đã thực hiện một số chính sách cán bộ, vì vậy giành được một số lời khen ngợi. Sau khi "Tứ nhân bang" đổ đài, ông lại làm phó chủ nhiệm một thời gian, tỉnh ủy xây dựng lại, tiếp đó khôi phục chức vụ phó bí thư. So với trước cách mạng văn hóa, không thăng không giáng.

Cuối năm ngoái, khi khám sức khỏe cán bộ, phát hiện ông mắc ung thư ruột. Trương Kính Hoài từng đến bệnh viện thăm ông hai lần, đến nay, ông đã bị dày vò đau đớn trong bệnh viện nửa năm rồi.

Trương Kính Hoài nghe báo cáo của Cát bí thư, lập tức nói: "Sáng mai tôi sẽ tới bệnh viện thăm ông ấy."

Cát bí thư nhìn lịch trình làm việc, nói: "Sáng mai tám giờ họp thường vụ." Ý của Cát bí thư là: Trương bí thư đã tới bệnh viện thăm ông ấy hai lần rồi, bây giờ liệu có thể không đi nữa không.

Trương Kính Hoài nói: "Cuộc họp thường vụ hoãn lại một tiếng."

Ngày hôm sau, Cát bí thư cùng Trương Kính Hoài tới khu bệnh viện cao cấp. Vừa vào phòng, thấy Trương Hoàn Hữu đang cố gắng giãy giụa trên giường bệnh, đau đớn kêu lớn: "Các anh để tôi chết đi! Để tôi chết đi!"

Hai đứa con trai cộng với vợ ông, cố sức đè chặt thân mình ông lại. Mặt ông đầy máu, dường như là vì không chịu nổi đau đớn, nên đập đầu vào tường đến toác ra. Cô con gái út đứng bên cạnh kinh hoàng nhìn khuôn mặt bị vặn vẹo của bố.

Họ vừa thấy Trương Kính Hoài đến thăm, vội nói với bác sĩ: "Đây là bí thư tỉnh ủy Trương Kính Hoài."

Bác sĩ tất nhiên nhận ra Trương bí thư.

Trương Kính Hoài đi đến trước giường bệnh, cúi người hỏi: "Lão Trương, tôi đến thăm ông đây..."

Trương Hoàn Hữu vẫn giãy giụa kêu lớn: "Các anh để tôi chết đi! Để tôi chết đi!"

Cát bí thư hỏi bác sĩ: "Có phải tiêm cho ông ấy một mũi giảm đau không?"

Bác sĩ có chút do dự: "Bây giờ càng tiêm liều lượng càng lớn, càng ngày càng không có tác dụng." Nhưng vẫn ra hiệu cho y tá tiêm cho Trương Hoàn Hữu một mũi Dolantin.

Trương Hoàn Hữu dần bình tĩnh lại, thấy Trương Kính Hoài đứng bên cạnh, cười khổ một cái, nói: "Trương bí thư, các anh đừng đến thăm tôi nữa, xem rồi lại thấy khó chịu. ... Họ cứ không chịu để tôi chết. Đây chẳng lẽ là ’nhân đạo chủ nghĩa‘ khiến người ta ngày ngày chịu tội sao? Cần gì khổ sở thế chứ?"

Trương Kính Hoài vuốt ve bàn tay gầy như que củi của ông, nói: "Sẽ khỏe thôi, sẽ khỏe thôi."

Trương Hoàn Hữu nói: "Anh đừng an ủi tôi nữa. Tôi biết, ung thư đến giai đoạn cuối, thần tiên cũng không có cách nào."

"Không đúng." Trương Kính Hoài nói: "Kháng chiến chống Nhật, chiến tranh giải phóng, kháng Mỹ viện Triều... những năm tháng như vậy, chúng ta đều đã vượt qua, tất cả rồi sẽ qua thôi."

Trương Hoàn Hữu nói: "Đó không giống nhau, đó là đối với kẻ địch, đây là bệnh trong người..." ông thở dốc một lúc rồi nói tiếp: "Trương bí thư, trong thời gian ’xây dựng cách mạng‘ của cách mạng văn hóa, các anh đều bị đánh đổ, chỉ có tôi vào ’cách mạng‘, bây giờ tôi hỏi anh, cũng là bày tỏ với tổ chức, tôi có sai lầm. Thế nhưng, điều duy nhất có thể an ủi tôi là, tôi không tham gia ’Tứ nhân bang‘ bức hại cán bộ lão thành..."

"Biết, biết."

"Thế nhưng, tôi luôn coi đây là nỗi sỉ nhục của mình."

Trương Kính Hoài giải tỏa giúp ông: "Đó là do tình thế lúc bấy giờ quyết định. Chúng ta đều khách quan nghĩ lại xem, phong trào do chính Người lãnh đạo, chính Người phát động, lúc đó họ mời anh ra, anh không ra cũng không qua nổi cửa ải."

"Anh và tỉnh ủy nếu có cách nhìn này, tôi có thể nhắm mắt xuôi tay rồi." Trương Hoàn Hữu nhẹ nhàng nhắm mắt một lát, lại mở ra: "Tôi sống thế này, còn có ý nghĩa gì? Tôi bảo bác sĩ tiêm cho tôi một mũi thuốc độc, bác sĩ không chịu, tỉnh ủy có thể đưa ra quyết định, không để tôi tiếp tục chịu tội, được không?"

Trương Kính Hoài lắc đầu: "Đừng nghĩ như vậy, hãy tùy thời mà an. Sẽ khỏe thôi, sẽ khỏe thôi..."

"Đừng an ủi tôi nữa..."

Trương Kính Hoài lại nắm tay Trương Hoàn Hữu, từ biệt ra về. Bác sĩ biết hiện tại ông là người đứng đầu tỉnh ủy, cũng đi theo sau ông, ra khỏi cửa, bác sĩ khẽ nói: "Trương bí thư, Trương chủ nhiệm sợ là không qua nổi cuối tháng này rồi, chuẩn bị hậu sự đi ạ."

Trương Kính Hoài hỏi: "Các anh đã nói với gia đình chưa?"

Bác sĩ nói: "Đã báo rồi ạ."

Đây không phải lần đầu tiên Trương Kính Hoài thăm bệnh nhân đang giãy giụa đau đớn trên ranh giới cái chết. Lần nào cũng mang lại cho ông sự kích thích mạnh mẽ, luôn nghĩ: ngày nào sẽ đến lượt mình đây. Nếu mình mắc căn bệnh này, nhất định phải tìm cách an tử.

Còn một điểm nữa ông rất cảm ơn Trương Hoàn Hữu: đó là lúc ông vừa từ nhà tù được thả ra, "vấn đề" của ông vẫn chưa có lời giải thích, đang lúc bước đường cùng, đến Ủy ban Cách mạng tỉnh, lúc đó Trương Hoàn Hữu không những không kỳ thị ông, trái lại còn rất thân thiện với ông, phê giấy cho ông, cấp bù tiền lương. Trương Kính Hoài mỗi khi nhớ đến chuyện này, lại vô cùng cảm động.

Trương Kính Hoài dặn dò Cát bí thư: "Về cậu bảo với văn phòng, chuẩn bị hậu sự cho Trương chủ nhiệm."

Thực tế, ngọn đèn sinh mệnh của Trương Hoàn Hữu không lay lắt được đến cuối tháng, mà ông đã qua đời vào ngày thứ ba sau khi Trương Kính Hoài đến thăm.

Qua một tuần, khi sắp xếp lịch trình làm việc ngày hôm sau cho Trương Kính Hoài, Cát bí thư hỏi: "Ngày mai lễ truy điệu Trương Hoàn Hữu bí thư, anh có đi không? Chín giờ rưỡi sáng ạ."

Vốn dĩ "Ủy ban tang lễ" đã lập một kế hoạch viếng di hài. Nhưng khi viết "Tiểu sử cuộc đời", đã xảy ra tranh chấp với gia đình. Gia đình nhất định phải viết là "chiến sĩ cộng sản kiên trinh", người soạn điếu văn và các đồng chí trong ủy ban tang lễ đều không đồng ý. Lý do là ông từng làm "phó chủ nhiệm" trong "chính quyền đỏ", tuy khi thanh tra kỹ không thanh tra ra vấn đề lớn gì, nhưng ông cũng vẫn không chịu nổi thử thách, không tính là "chiến sĩ cộng sản kiên trinh". Thế nhưng, không viết câu này thì gia đình không đồng ý hỏa táng. Tranh chấp một ngày, vấn đề được đưa đến chỗ Trương Kính Hoài. Trương Kính Hoài nói: "Từ năm 1938 tham gia cách mạng, đến nay đã hơn nửa thế kỷ rồi, còn không tính là ’kiên trinh‘ sao? Còn việc có chút sai lầm về tư tưởng, càng là điều khó tránh khỏi ở mỗi người. Chuyện trong ’cách mạng văn hóa‘, là do chính Người lãnh đạo, chính Người phát động. Đồng chí Trương Hoàn Hữu vào ’cách mạng‘, một không phải bản ý của ông, hai là ông cũng không bức hại cán bộ lão thành... thế này là tốt rồi. Viết theo ý gia đình đi."

Trương Kính Hoài chốt hạ, mâu thuẫn giữa ủy ban tang lễ và gia đình đã được giải quyết.

Trương Kính Hoài nghĩ ngợi, bảo Cát bí thư trải giấy tuyên, viết một câu đối:

Giáo vàng ngựa sắt, tẩy cũ thay mới, công danh lưu bảng người hiền xưa;

Trị quốc tu thân, phải trái thành bại, thị phi để hậu thế luận bàn.

Trương Kính Hoài dặn Cát bí thư: Để ủy ban tang lễ treo trong linh đường, Cát bí thư hỏi Trương Kính Hoài: "Anh có đích thân dự lễ truy điệu không?"

"Đi chứ, đi chứ, sao có thể không đi?" Trương Kính Hoài khẳng định.

"Vậy..." Cát bí thư do dự nói: "Hội nghị trưởng ban tuyên truyền các địa phương cũng khai mạc vào ngày mai, Trương bí thư phải đọc diễn văn khai mạc mà. Lễ truy điệu Hoàn Hữu bí thư, Trương bí thư chẳng phải đã gửi câu đối và vòng hoa rồi sao?"

Dừng lại một chút lại bổ sung: "Lời này không nên nói, Trương bí thư ở tầng lãnh đạo tỉnh, quan hệ xã giao không tốt lắm, tôi đoán người đi dự lễ truy điệu sẽ không nhiều đâu."

Trương Kính Hoài nói: "Người khác có thể không đi, tôi không thể không đi."

"Hội nghị trưởng ban tuyên truyền tính sao ạ?"

Trương Kính Hoài nghĩ một chút: "Cậu gọi điện, bảo hội nghị trưởng ban tuyên truyền tám giờ khai mạc, tôi đi nói mấy câu, chủ yếu là nêu ra một số vấn đề để mọi người thảo luận, sẽ không quá nửa tiếng đâu. Nói xong, liền đi Trúc Tiết Cương."

Trúc Tiết Cương chính là lò hỏa táng, ở đó năm ngoái mới xây một linh đường, có thể chứa hơn năm trăm người dự lễ truy điệu.

Còn xây cả phòng linh để chứa cốt. Giống như tiệm thuốc bắc, mỗi hộp cốt một ngăn. Có một linh đường chuyên để cốt của cán bộ lãnh đạo cách mạng, ai đặt vị trí nào, là phân theo cấp khoa, phòng, ban, tỉnh mà đặt. Sau khi tiêu diệt Tứ nhân bang, Trương Kính Hoài từng dự nhiều lễ truy điệu các cán bộ lão thành bị bức hại đến chết. Lần nào ông cũng nghĩ, sau khi mình chết, không ở đây đâu. Lúc sống chia "cấp bậc" cả đời, rất nhiều người vì cấp bậc mà gây náo loạn long trời lở đất, sống dở chết dở, chết rồi thì đừng có ở đây "luận cấp xếp thứ" nữa. Hơn nữa ở đây là định "linh hồn chung thân", không thể đề bạt được nữa. Lần nào ông cũng nghĩ như vậy một lượt.

Hôm sau, Trương Kính Hoài phát biểu xong tại hội nghị trưởng ban tuyên truyền, vội vã lái xe lao tới Trúc Tiết Cương. Trên đường, từng chiếc xe con hướng về Trúc Tiết Cương, mỗi xe trước mũi đều buộc một bông hoa trắng lớn, rõ ràng đều là đi dự lễ truy điệu ở Trúc Tiết Cương. Tới Trúc Tiết Cương nhìn, không giống như Cát bí thư đoán là "người dự sẽ không nhiều", chưa đến giờ họp, bên ngoài linh đường đã đến mấy trăm người, trong đó phần lớn là lãnh đạo cấp sở ban ngành trong tỉnh. Mọi người ồn ào náo nhiệt bên ngoài linh đường, cười nói vui vẻ, hoàn toàn không giống bộ dạng đến dự lễ truy điệu.

Chỉ nghe họ chào hỏi nhau: "Sao anh cũng tới?"

"Tôi sao lại không tới chứ! Ủy ban tang lễ liệt tôi vào danh sách ’bằng hữu lúc sinh thời‘, cái hạng ’bằng hữu lúc sinh thời‘ như tôi đây còn có thể không tới sao!"

Trương Kính Hoài biết, người nói chuyện này là một trưởng ban của tỉnh ủy trước kia, có mâu thuẫn với Trương Hoàn Hữu, Trương Kính Hoài còn từng nói chuyện với cả hai bên, điều hòa mối quan hệ giữa hai người.

"Còn anh thì sao? Lão Trương kia vốn dĩ đối với anh ’ân trọng như núi‘... ha ha!"

"Thôi đi. Tôi đến là... rất nhiều chiến hữu cũ khó có dịp gặp mặt. Chúng ta hiện nay là ’giai cấp không xe‘. Đến đây là công ty xuất xe. Tổ chức cho mọi người một cơ hội gặp mặt, sao lại không đến?"

"Anh đối với lão Trương cũng không thể yêu cầu quá khắc nghiệt. Người ta vào ủy ban cách mạng, trong việc đối xử với cán bộ lão thành cũng đâu có thực hiện đường lối cực tả đó... Nhân vô thập toàn mà!"

"Đó cũng phải..."

Trong linh đường tấu lên nhạc buồn, có người gọi mọi người: "Các vị lãnh đạo, lễ truy điệu bắt đầu, xin khi vào linh đường, mỗi người đeo một bông hoa trắng..."

Mọi người lúc này mới tỉnh ra khỏi chuyện đông tây nam bắc, kéo dài mặt, tỏ ra bộ dạng đau buồn, bước vào linh đường. Trương Kính Hoài đi vào trước, mọi người lần lượt đi vào linh đường. Đợi mọi người đứng ổn định, Đơn bí thư trưởng, vốn trước kia là chủ nhiệm văn phòng tỉnh ủy, nay đọc "Tiểu sử cuộc đời đồng chí Trương Hoàn Hữu" đã được gia đình và ủy ban tang lễ đồng thuận sau nhiều lần sửa chữa trước đó. Trương Kính Hoài chú ý, trong khi đang đọc, đã có người khẽ thì thầm với nhau, chỉ là vì có nhạc buồn, giọng họ lại nhỏ, mọi người không nghe thấy mà thôi. Lại vì "Tiểu sử cuộc đời" được in trên ba trang giấy, bìa còn in ảnh di vật của Trương Hoàn Hữu có viền đen, lúc đọc căn bản không cần nghe. Trương Kính Hoài trong tiếng nhạc buồn, cúi đầu đi qua di thể Trương Hoàn Hữu đặt đầy hoa tươi, ngước mắt lên, thấy chuyên gia trang điểm tô mặt Trương Hoàn Hữu quá đỏ. Hai gò má lõm vào, trái lại trông rất khó coi. Trương Kính Hoài đột nhiên nghĩ: đời người này, mặt nạ tự trang điểm cho mình, quá nhiều rồi. Lúc sắp chết, nên để lại một gương mặt thật, trang điểm thêm nữa, quá không đáng. Trương Kính Hoài vội vàng dừng dòng tư tưởng vẩn vơ của mình, đi qua di thể, bắt tay từng người gia đình đứng bên cạnh, nói mấy câu bảo họ "tiết ai", rồi ra khỏi linh đường.

Cát bí thư cũng theo sau ra ngoài. Cát bí thư mở cửa xe cho ông, Trương Kính Hoài vào xe, liền lao nhanh về phía nội thành. Hội nghị trưởng ban tuyên truyền đang tiến hành thảo luận nhóm, Trương Kính Hoài muốn đi nghe tình hình, sau này ông còn phải làm tổng kết hội nghị nữa.

Trên đường, Cát bí thư đều muốn nói ra cảm tưởng của mình về một lễ truy điệu. Nhưng anh thấy Trương Kính Hoài cúi đầu, không có ý nói chuyện, liền không mở miệng.

Trương Kính Hoài nhiều lần đến đây dự lễ truy điệu các đồng chí lão thành qua đời, lần nào cũng có vài cảm tưởng. Hôm nay cảm tưởng lại càng nhiều hơn một chút. Ông nghĩ từ việc Trương Hoàn Hữu mắc ung thư: đặc biệt là vào thời khắc lâm chung cuối cùng của ông, nỗi đau đớn đó người thường khó mà tưởng tượng được. Nhưng bác sĩ vì suy xét "nhân đạo chủ nghĩa", vẫn không ngừng cứu chữa, dùng giá cao mua nỗi đau. Đây không phải nhân đạo chủ nghĩa, mà là "phản nhân đạo chủ nghĩa", ông nghĩ, nếu bản thân mắc căn bệnh này, nhất định yêu cầu an tử. Lúc này sự sống, đối với bệnh nhân, ngoài đau đớn đã không còn ý nghĩa gì nữa.

Đối với gia đình, đối với xã hội, đều như vậy. Nói nữa là viết cái "Tiểu sử cuộc đời" này, cả đời người bày ra đó, còn gì để viết đâu. Tục ngữ nói: "Trong hội nghị phê bình không có ưu điểm, trong lễ truy điệu không có khuyết điểm", tiểu sử cuộc đời toàn viết lời hay, đời người nghe không ít lời hay rồi, chết rồi lại đọc những lời hay mà bản thân không nghe thấy, có ý nghĩa gì chứ? Thế nhưng gia đình cứ tranh tranh, viết hay đến mấy, đọc một tràng như thế, đừng nói mọi người không nghe, hoặc nghe không rõ, dù có nghe, nghe rõ rồi, vừa ra cửa liền quên sạch, càng không có ý nghĩa. Nói nữa là mời nhiều "bằng hữu lúc sinh thời" như thế, một đời người, được một tri kỷ đã không dễ, làm gì có nhiều "bằng hữu lúc sinh thời" đến vậy? Rất nhiều người đến, hoặc vì nể mặt, hoặc mượn cơ hội gặp bạn bè, có mấy ai là thật sự đến "truy điệu" đâu?

Nói nữa là cái hộp cốt này, luận cấp xếp thứ đặt ở đó làm gì? Người khác ông không biết, bản thân sau khi chết là không "ở" đây đâu. Đặt ở nhà sao? Bản thân với vợ, con gái tình cảm không tốt, bất kể đặt ở đâu, họ chắc chắn xem như cái gai trong mắt. Dù là người vợ tình cảm tốt, con cái hiếu thảo nhất, đặt một năm nửa năm, cũng sẽ bị chuyển đặt dưới gầm giường tăm tối. Có ý nghĩa gì? Người có sinh có tử, đây là quy luật tự nhiên, dù là những đế vương tướng lĩnh, anh hùng hào kiệt trên thế giới, kết cục chẳng phải là một nắm đất sạch sao? Về phương diện này, Võ Tắc Thiên là phong thái của một chính trị gia lớn, bà dựng cho mình một "bia không chữ", tất cả để người đời sau bình phẩm, cao minh hết chỗ nói...

Trương Kính Hoài nghĩ đi nghĩ lại, bộ này hoàn toàn là quy tắc hủ lậu, phải phá! Bản thân có cơ hội nên viết trước "di chúc"...

Trương Kính Hoài đang tiếp tục suy nghĩ, Cát bí thư nói: "Trương bí thư, tới nơi rồi ạ. Anh dự thảo luận nhóm nào?"

Trương Kính Hoài đặt trọng tâm công tác vào việc cải tạo các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn. Liệu có thể làm cho các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn phục hồi hay không, là vấn đề liên quan đến sự sống còn của nền kinh tế quốc dân toàn tỉnh. Ông lấy Lâm Cương làm đơn vị thí điểm. Chỉ cần lấy được kinh nghiệm trong việc cải tạo Lâm Cương, là có thể phổ biến ra toàn tỉnh. Ông đặt Bặc Khuê ở Lâm Cương, và để Cát Hải Nham làm liên lạc viên, là vì hai người có thể thấu hiểu và quán triệt ý đồ của ông, trong việc cải tạo doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, rất nhiều ý tưởng liên quan của ông, khi thực hiện, nhờ có mối quan hệ tầng này, trong thực tiễn có thể thông suốt không trở ngại.

Sau gần hai năm tìm tòi, thực tiễn, việc cải tạo Lâm Cương đã đạt được thành quả rõ rệt. Trong quá trình cải tạo, có thể nói là kinh thiên động địa. Lò bằng luyện thép ban đầu, tất cả đều bị phá bỏ, cải thành lò chuyển tiên tiến, đồng thời nhập khẩu thiết bị "đúc liên tục", xây mới một lò cao được coi là số một châu Á. Về phía cán thép, cải tạo một nhà máy quy mô lớn, xây mới một nhà máy thép tấm mỏng, nhập khẩu một bộ thiết bị "cán liên tục". Thép trước kia vì chất lượng không tốt, bán không được, bây giờ không những trong nước trở thành hàng sốt, một số sản phẩm còn thâm nhập vào thị trường quốc tế. Vì cắt giảm và hợp nhất cơ quan, có hơn ba vạn công nhân xuống đài, cán bộ cấp sở trở lên gần một nghìn người mất quan chức, về phương diện này từng gặp phải lực cản. Trương Kính Hoài cho Bặc Khuê liều thuốc an thần là: trời không sập được. Nếu sập xuống, tôi đỡ cho cậu. Bặc Khuê khi hạ quyết tâm này, cũng dùng một câu tục ngữ: "Không bỏ được đứa trẻ thì không bắt được sói", cắn răng, "Làm"! Không từ bỏ lợi ích tạm thời của một số người, thì không cứu sống được doanh nghiệp, mọi người sẽ cùng chết! Về phương diện môi trường, khẩu hiệu được đưa ra là "công xưởng vườn hóa"...

Những ngày tháng hai năm nay, dường như không biết là vượt qua thế nào, giống như nằm mơ vậy, tỉnh dậy, cái gì cũng thay đổi rồi!

Sự thành công của cải tạo Lâm Cương, rất nhanh đã được phản ánh trên báo tỉnh, trên các tờ báo lớn cấp quốc gia, trong các bản tin của Tân Hoa Xã. Trong một thời kỳ, tin tức, thông tấn, bài đặc biệt, phỏng vấn nhân vật về Lâm Cương, giống như bông tuyết do sóng điện rải xuống, bay đầy trời. Bạn chỉ cần xem tiêu đề đó, có thể cảm nhận được tầm ảnh hưởng của Lâm Cương trong cả nước:

《Tìm tòi, cải cách, tiến lên──Một trong những kinh nghiệm cải tạo Lâm Cương》 tiếp đó là số hai, số ba v.v., liên tục đăng tám bài.

《Người dám làm tiên phong ắt sẽ thắng──Gan dạ tầm nhìn vượt trước của người Lâm Cương》

《Đặt vào chỗ chết rồi mới sống──Ghi chép về cải cách chế độ nhân sự Lâm Cương》

《Phân tách chỉ tiêu chi phí đến từng người──Bàn sơ về cải cách chế độ phân phối Lâm Cương》

《Xông ra khỏi cửa quốc gia, tiến tới thế giới》──Lâm Cương đã nắm bắt chất lượng sản phẩm như thế nào

《Nhà máy xây trong vườn, vườn xây trong nhà máy》

Còn về tin tức ngắn gọn, ba ngày hai đầu đều xuất hiện trên mặt báo, phát thanh và truyền hình, ví dụ không kể xiết.

Không tính phóng viên báo chí, người đến tham quan, học tập "thỉnh kinh", khảo sát nghiên cứu các chuyên gia và học giả, từ lãnh đạo quốc gia, đến nhà máy mỏ anh em, ngày càng nhiều. Phàm là người đến Lâm Cương, đều yêu cầu gặp Bặc Khuê, mời ông đích thân giới thiệu kinh nghiệm, có người yêu cầu không cao, chỉ là gặp mặt, bắt tay là được. Khách tham quan bình thường, có thể do bộ phận quan hệ công chúng tiếp đón, lãnh đạo không lớn không nhỏ, đích thân tiếp kiến chăng, công việc bình thường sẽ không cách nào tiến hành; không đích thân tiếp đón chăng? Lại mất lễ phép, làm Bặc Khuê khó xử.

Sau này, Bặc Khuê nghĩ ra một cách: phàm là người muốn nghe ông đích thân giới thiệu kinh nghiệm, ông đều ghi âm lại. Trước khi chính thức giới thiệu kinh nghiệm, có một đoạn nói ông bận thế nào, không thể đích thân tiếp đón, bày tỏ xin lỗi v.v., rồi phát đoạn ghi âm phát biểu của ông. Khi khách yêu cầu, còn có thể tặng một băng ghi âm.

Trương Kính Hoài thường xuyên đến Lâm Cương, nhưng cứ đến là ở khách sạn nhỏ, không bao giờ lộ diện, cũng không tiếp nhận phỏng vấn của phóng viên hay nói với ai về kinh nghiệm Lâm Cương.

Có một lần, Trương Kính Hoài đến Lâm Cương, nghe chuyện Bặc Khuê phát băng ghi âm cho khách, có chút tức giận, tìm ông ấy đến khách sạn, phê bình một trận: "Cậu Lâm Cương nổi tiếng rồi, ở toàn quốc nổi tiếng lắm rồi. Cậu phải qua ’cửa ải nổi đầu‘ rồi. Tôi nghe nói cậu phát băng ghi âm cho khách?"

"Tôi thật sự không rút được thời gian..." Bặc Khuê khó xử nói.

"Cậu tiết kiệm được thời gian, nhưng cậu mất đi cái gì? Ít nhất mất đi sự khiêm tốn và lễ phép rồi chứ?"

"Tôi cũng nghe thấy một số phản ánh."

"Càng vào lúc này, càng phải khiêm tốn cẩn trọng. Sao cậu biết người ta là đến ’thỉnh kinh‘. Cậu không thể nghe ý kiến phê bình từ khách sao? Không thể xin người ta chút kinh nghiệm sao?"

Bặc Khuê nói: "Tôi nhất định sửa."

Trương Kính Hoài lại bổ sung nói: "Cậu bây giờ rất đắc ý, một khi đắc ý, liền quên hình, liền kiêu ngạo, đây chính là khởi đầu của thất bại. Sự thất bại của con người, thường không phải vào lúc gian khổ phấn đấu, thường là bắt đầu từ lúc hoan hô thắng lợi. Bao nhiêu kinh nghiệm lịch sử chứng minh chân lý này..."

Cát Hải Nham làm thư ký cho Trương Kính Hoài, Trương Kính Hoài rất hài lòng. Nhưng cũng có hai lần nhận sự phê bình của Trương Kính Hoài.

Lần đầu tiên là một công nhân già, không biết nghe ngóng từ đâu Trương Kính Hoài ở khách sạn, chạy đến yêu cầu gặp Trương bí thư. Cát Hải Nham hỏi ông có việc gì. Công nhân già này nói: "Tôi nghỉ hưu rồi. Con trai tôi cũng xuống đài, vợ già lại trọng bệnh quấn thân..."

Cát bí thư hiểu rồi, là muốn giải quyết vấn đề công việc cho con trai ông ấy. Trương bí thư bao nhiêu việc lớn còn chưa quản xuể, đâu có thời gian quản những việc nhỏ này? Liền viết một tờ giấy, nói: "Ông cầm tờ giấy này, đi tìm bộ phận nhân sự công ty các ông đi."

Công nhân già nói, ông tìm bộ phận nhân sự rồi, không giải quyết được vấn đề, ông nghe người ta nói, Trương bí thư đến rồi, chỉ cần ông ấy nói một câu, chắc chắn giải quyết được vấn đề. Cát Hải Nham khuyên giải thế nào, ông ấy vẫn kiên quyết muốn gặp Trương bí thư. Hai người tranh chấp với nhau. Sau đó Trương Kính Hoài từ trong phòng đi ra, đưa công nhân già này vào phòng mình, nói chuyện suốt hai tiếng đồng hồ.

Trương Kính Hoài tiễn công nhân già đi sau, phê bình Cát bí thư: "Sao cậu lại ngăn một công nhân già ngoài cửa?"

"Ông ấy chính là tìm Trương bí thư giải quyết vấn đề công việc cho con trai, đằng nào việc này cũng phải đến bộ phận nhân sự họ giải quyết..."

"Sao cậu biết ông ấy đến tìm tôi chỉ giải quyết được việc công việc con trai? Chẳng lẽ tôi không thể từ ông ấy hiểu thêm chút tình hình? Nghiên cứu chút vấn đề?"

"Tôi cân nhắc Trương bí thư cần nghỉ ngơi..."

"Cậu là lòng tốt, cậu để tôi ngủ thêm lát ngủ trưa, nhưng để tôi mất đi một người bạn công nhân..."

Cát bí thư không nói gì.

Trương Kính Hoài nói: "Sau này, phàm là công nhân đến tìm tôi, tuyệt đối không được chặn cửa."

Đây là lần đầu tiên Trương Kính Hoài nổi nóng với Cát bí thư.

Trương Kính Hoài nổi nóng với Cát bí thư, còn có một lần nữa, cũng là vì chặn khách, lần này không phải người khác, mà lại là Phùng Di.

Phùng Di sau khi Bặc Khuê được điều đến Lâm Cương không lâu, cũng được điều đến Lâm Cương. Bặc Khuê phân cô đến bộ phận giáo dục. Dưới quyền Bặc Khuê, Trương Kính Hoài yên tâm. Nhưng, Trương Kính Hoài luôn nhớ cô. Ngay cả bản thân Trương Kính Hoài cũng nói không rõ, từ sau khi quen biết Phùng Di, ông thường cảm thấy, ở các dịp khác, bao gồm ở trong nhà mình, ông đều giống như đang diễn kịch. Nhưng chỉ khi ở bên cạnh Phùng Di, ông mới cảm thấy mình đổi thành một người khác. Ông và Phùng Di có thể tùy ý nói chuyện, có thể thảo luận bất kỳ vấn đề gì, ông không có quyền lực ra chỉ thị, hạ mệnh lệnh cho cô, Phùng Di có thể tranh luận với ông, tuổi tác có khác biệt, nhưng không có khác biệt cấp trên cấp dưới, hai người đều giao tiếp như những người bạn bình thường.

Họ có thể nói cười thoải mái, không cần bận tâm nói sai lời sẽ gây ra hậu quả xấu gì; cũng có thể gào thét nhảy nhót, không sợ người ta nói ông giống như đứa trẻ. Chỉ vào lúc này, ông mới thấy tự tại, vui vẻ, bản thân mới là "tôi" chân chính.

Tiểu Phùng chuyển đến Lâm Cương không lâu, Bặc Khuê đã phái cô đến Học viện Giáo dục bồi dưỡng, thời gian là hai năm. Sự sắp xếp này, Trương Kính Hoài rất hài lòng, vì Phùng Di từng nói, nguyện vọng lớn nhất của cô là học tập. Phùng Di đến trường sau, cũng từng viết cho ông vài lá thư, nhưng viết đều rất đơn giản, chỉ nói "mọi thứ đều tốt" v.v. Trương Kính Hoài đến Lâm Cương nhiều lần, lần nào cũng hỏi Bặc Khuê về Phùng Di, Bặc Khuê cũng không có thêm tin tức gì kể cho ông. Ông biết bao muốn gặp Phùng Di một lần, giống như ở Thúy Cốc Sơn Trang vậy, tùy ý nói chuyện phiếm! Đó là sự hưởng thụ cao nhất của nhân sinh.

Buổi trưa hôm đó, Trương Kính Hoài vừa nghỉ trưa, có một nữ đồng chí đến, xem bộ dạng chưa đầy ba mươi tuổi, không chào hỏi ai, liền xông vào khách sạn. Và nói lớn: "Trương bí thư ở đâu?"

Cát bí thư vội vàng đón ra: "Đồng chí, xin cô nói nhỏ chút. Cô tìm ai?"

Vì Bặc Khuê không giới thiệu Phùng Di với Cát bí thư, nên anh còn chưa quen cô. Cát Hải Nham tỉ mỉ quan sát vị khách nữ này, dáng dấp khá đẹp, nhưng không trang điểm, thái độ rất tùy ý, vì thời tiết khá nóng, dùng một quyển tạp chí quạt gió, thái độ với anh vị thư ký này, cũng không cung kính như những người khách khác.

Cát Hải Nham hỏi: "Cô tìm Trương bí thư làm gì?"

"Không có việc gì, chỉ đến thăm ông ấy."

Cát Hải Nham nghĩ: Việc chính của Trương bí thư còn chưa bận xuể, nói: "Không có việc gì, cô đừng đến."

"Đến thăm Trương bí thư các anh không được sao?"

"Không được, dù là đến thăm Trương bí thư, cũng phải hẹn trước." Thái độ Cát bí thư rất kiên quyết.

"Vậy, anh thông báo một tiếng được không, nói là một người tên Phùng Di, đến thăm ông ấy."

Cát Hải Nham nghĩ một lúc nói: "Trương bí thư đang nghỉ ngơi, lịch hoạt động của ông ấy sắp xếp rất chặt. Cô chờ đó, tôi báo cáo với Trương bí thư, ông ấy đồng ý gặp cô, tôi mới sắp xếp thời gian."

"Không cần đâu, anh cứ đi thông báo một tiếng đi!"

"Không được."

"Xem ra, anh là thư ký của ông ấy, các thư ký các anh... là một bức tường!"

"Sao cô có thể nói thế được?"

"Chính là như thế!"

"Xin cô về đi."

"Tôi có thể chờ ở đây."

"Cô tốt nhất vẫn nên về trước, Trương bí thư hôm nay không có thời gian."

Phùng Di kiên trì nói: "Tôi tặng Trương bí thư chút đồ tổng có thể chứ?"

Cát Hải Nham vẫn không chịu, Phùng Di gần như rưng rưng nước mắt cầu xin anh: "Anh yên tâm, Trương bí thư sẽ không vì việc này mà trách anh đâu."

Vẫn là trăm lần "không được!" Phùng Di lại đưa ra một lý do, nói là: Trương bí thư nhờ cô mua giúp ít đồ, cô tổng phải gửi cho ông ấy chứ?"

"Trương bí thư không tùy tiện nhận quà, xin cô chú ý, việc này sẽ có ảnh hưởng xấu đến Trương bí thư!"

Phùng Di thoạt đầu sửng sốt, sau đó liền có chút kích động: "Tôi ảnh hưởng lão Trương cái gì? Tôi làm sao ảnh hưởng lão Trương? Lại còn ’xấu‘!"

Cát Hải Nham vẫn là lần đầu tiên nghe người ta gọi Trương bí thư là "lão Trương", tự biết nhất thời lỡ lời, không biết giải thích thế nào.

Lúc này, Trương Kính Hoài từ trong phòng đi ra, nói: "Tiểu Phùng à! Đến đến đến!"

Cát Hải Nham không tiện nói thêm gì, Phùng Di liền theo Trương Kính Hoài vào phòng.

Trương Kính Hoài thấy Phùng Di rưng rưng nước mắt, hỏi: "Sao vậy."

Phùng Di mỉm cười một cái nói: "Một hạt bụi bay vào mắt thôi."

Trương Kính Hoài nói: "Cô đừng nói nữa, tôi đều nghe thấy cả rồi."

Phùng Di vội dặn dò: "Muốn gặp các lãnh đạo cao cấp như các anh, phải trước hết qua cửa ải thư ký, anh ấy đang chặn cửa, làm tròn trách nhiệm của mình, anh đừng phê bình anh ấy đấy!"

Trương Kính Hoài cười: "Cô nghĩ chu đáo thật." lại hỏi "Sao cô về rồi? Tốt nghiệp rồi à?"

"Còn nửa năm," Phùng Di nói "Đây chẳng phải nghỉ hè sao! Tôi vừa nghe nói anh đến, liền hớt hải chạy đến, thử vận may..."

"Ở trường thế nào? Sao không viết thư? Thỉnh thoảng có thư, cũng viết ngắn gọn quá."

"Mọi thứ đều tốt, không có gì để viết nhiều. Trên thư lại không thể nói chuyện phiếm."

"Thế cũng nên viết nhiều mấy câu chứ!"

Phùng Di cầm túi xách, mỉm cười hỏi Trương Kính Hoài: "Anh đoán tôi mang gì cho anh?"

Trương Kính Hoài nói: "Tôi đoán không ra, cô mở ra xem."

"Không đâu, tôi cứ để anh đoán cơ!"

"Đồ ăn."

"Đoán đúng rồi, đồ ăn gì?"

"Không phải bánh bao thịt đấy chứ?"

Phùng Di cười ha hả: "Bây giờ không phải thời kỳ khó khăn nữa, ai còn tặng thứ đó chứ. Huống hồ anh ở khách sạn Lâm Cương này, đồ ngon gì không có chứ? Đoán tiếp."

"Không đoán nữa. Cô mà còn bán đố, tôi không cần quà của cô đâu. Bản nhân không chấp nhận hối lộ!"

"Nếu thực sự hối lộ anh, xin lỗi, tôi cũng không dám tặng đâu." Nói rồi mở một hộp giấy, bên trong đặt bốn năm củ cà rốt nhỏ.

Trương Kính Hoài nói: "Tôi cứ tưởng là bảo bối gì, hóa ra là cà rốt. Dựa vào thứ này, muốn nhờ tôi làm việc à, cô cũng quá xem thường tôi rồi."

Phùng Di cười, "Tôi thấy anh là mù thực vật, đây là nhân sâm mới thu hoạch năm nay!"

"Nhân sâm thì không dám nhận, nếu là sâm núi, nghe nói một cành đã phải mấy trăm đồng rồi đấy."

Phùng Di nói: "Sâm núi tôi thì không nuôi nổi. Sâm vườn tươi này, là sâm vườn bốn năm nhân tạo, một người bạn tặng tôi. Nghe nói nhân sâm này ’hỏa‘ lớn. Người trẻ tuổi không dám ăn. Tặng anh đấy."

"Thế thì cảm ơn nhé."

Phùng Di liếc mắt thấy trong tủ có một cốc đun nước điện, nói: "Tôi bây giờ đun cho anh một cành, uống nước, rồi ăn nhân sâm như ăn cà rốt là được." Nói rồi bỏ một cành nhân sâm vào cốc đun điện, cắm phích cắm vào.

"Tôi lại càng không biết cảm ơn thế nào rồi."

Đun một lúc, nước biến thành màu trà nhạt, Phùng Di rót cho Trương Kính Hoài vào một chiếc cốc sứ khác, bưng cho Trương Kính Hoài, nói đùa: "Mời lão Phật gia uống sâm thang!" Nói rồi tự cười phá lên. Trương Kính Hoài cũng cười sảng khoái.

Hai người nói chuyện hơn một tiếng, Cát bí thư vào nói: "Hai rưỡi rồi ạ." Cát bí thư nhắc Trương Kính Hoài, Lâm Cương có một triển lãm đổi mới kỹ thuật, lễ khai mạc, Trương bí thư phải đi phát biểu.

Trương Kính Hoài hỏi: "Ngày mai có sắp xếp gì?"

Cát bí thư báo cáo lịch trình, Trương Kính Hoài nghĩ một chút: "Không có gì quan trọng cả. Đều lùi lại đi." Quay sang Phùng Di "Ngày mai cô đến đi."

Phùng Di nói: "Vậy tôi cáo từ. Mai gặp." Nói rồi bước ra khỏi khách sạn.

Thấy Phùng Di đi xa rồi, Trương Kính Hoài càng nghĩ càng giận, nổi cáu với Cát Hải Nham: "Tôi bảo cậu mấy lần rồi? Phàm là người đến tìm tôi, tuyệt đối không được chặn cửa, sao không nghe?"

"Cô ấy nói cô ấy không có việc gì..."

"Hừ, bách tính không có việc gì thì không được phép nói chuyện phiếm với lãnh đạo à?"

"Nếu như thế, cửa nhà tấp nập, anh không cách nào làm việc được!"

Trương Kính Hoài không nghe lời biện giải của anh: "Cửa nhà tấp nập tốt chứ! Cửa nhà tấp nập chứng tỏ bách tính đến tìm cậu, là tin tưởng cậu! Cửa nhà tấp nập tốt hơn cửa vắng như chùa bà đanh. Đạo lý này cậu còn không hiểu, còn làm thư ký!"

Đây là lần thứ hai Cát Hải Nham vì có người đến thăm mà bị Trương bí thư phê bình.

Nếu việc này để Bặc Khuê gặp phải, phương thức xử lý của ông, chắc chắn chu toàn hơn Cát Hải Nham. Cát Hải Nham và Bặc Khuê khác nhau, cá tính và lòng tự trọng của anh khá mạnh.

Buổi tối hôm đó, Cát Hải Nham đến phòng Trương Kính Hoài, do dự nửa ngày, nói: "Tôi nhận sự phê bình của Trương bí thư, xem ra tôi không phải là một thư ký xứng chức. Nếu Trương bí thư đồng ý, tôi xin từ chức."

Trương Kính Hoài thoạt đầu sửng sốt, nghĩ lại, là vì chuyện Tiểu Phùng chiều nay. Là mình không đúng. Anh ấy với tư cách thư ký, nên làm tròn trách nhiệm của mình, nếu thực sự như mình nói, anh ấy không cách nào làm việc được. Liền bình tâm tĩnh khí nói: "Cát bí thư à, là tôi không đúng. Những ngày này, có nhiều việc, khiến người ta phiền não. Là tôi ’trút giận‘. Khổng Tử nói, ’bất thiên nộ, bất nhị quá‘. Tôi trút giận rồi, không ’nhị quá‘ nữa. Cậu theo tôi hơn một năm rồi. Tôi rất hài lòng với cậu. Tôi vô cớ nổi nóng một lần, cậu liền từ chức, loạn đàn cầm!" Nói rồi tự cười.

Cát Hải Nham cũng cười. Đây là mâu thuẫn sắc bén nhất xảy ra giữa Trương Kính Hoài và Cát Hải Nham, sau này không xảy ra nữa.

Trương Kính Hoài không những phản đối chủ nghĩa hình thức, thậm chí phản đối rất nhiều hình thức. Ví dụ như việc mừng sinh nhật này, chẳng qua là ăn một bữa cơm, uống chén rượu, nói mấy lời may mắn. Đến cuối cùng, tôi vẫn là tôi. Vất vả làm việc một trận, bỏ ra rất nhiều, mà lại không thúc đẩy sự phát triển thay đổi của sự vật, ông gọi đó là "hình thức". Mừng sinh nhật là một hình thức, cho nên ông chưa bao giờ mừng sinh nhật.

Trương Kính Hoài không mừng sinh nhật, sinh nhật vợ và con gái là nhất định phải mừng. Mẹ thay con gái tổ chức; con gái thay mẹ tổ chức, mỗi năm đều tổ chức rất hoành tráng.

Cải cách mở cửa những năm này, nước ta nhập khẩu một số khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý của các nước phát triển, rất nhiều phong tục tập quán của người phương Tây, cũng không mời mà đến. Ví dụ như "Lễ Giáng sinh", "Ngày lễ tình nhân", "Ngày cá tháng Tư" v.v., chẳng lẽ khoa học kỹ thuật phát triển, phong tục tập quán cũng tiên tiến sao? Giống như mừng sinh nhật vậy, hát bài hát "Chúc mừng sinh nhật", tiếp đó là thổi nến, cũng dần dần phổ biến. Tại sao phong tục Tết Nguyên Đán của nước ta, đến phương Tây chỉ lưu hành trong vòng tròn người Hoa, mà những ngày lễ phương Tây này, ở Trung Quốc lại phổ biến nhanh thế? Có người nói, đây là "hiện tượng văn hóa mạnh". Giống như việc "thổi đèn nhổ nến" trong sinh nhật của người phương Tây, ông rất không tán thành. Trong tâm trí nhân dân nước ta, "thổi đèn nhổ nến" là từ đồng nghĩa rất xấu và thất bại. Tại sao lúc mừng sinh nhật lại phải thổi tắt ngọn lửa sinh mệnh chứ?

Mấy năm nay, vợ và con gái mừng sinh nhật, cũng "thổi đèn nhổ nến", mặc kệ họ "thổi", "nhổ", Trương Kính Hoài không đi quản, cũng không quản được.

Thoắt cái, Cát bí thư làm thư ký cho Trương Kính Hoài đã được hai năm. Lúc anh vừa "nhậm chức", cuộc nói chuyện riêng của Bặc thư ký với anh, chính là do Trương Kính Hoài ủy thác. Trương Kính Hoài bảo Bặc Khuê nói với Cát Hải Nham, là muốn anh chú ý quan hệ tốt với Ngải Vinh, nếu không đắc tội bà già đó, thì sắc mặt đó sẽ khiến thư ký như anh không xuống đài được. Lúc vợ không vui, phải có chút tính "nhẫn".

Cát bí thư không giống Bặc Khuê có thể "nhẫn", nhưng gặp phải loại việc này, vẫn là "nhẫn" rồi. Cát Hải Nham tất nhiên biết, sự bất hòa lâu năm của vợ chồng Trương Kính Hoài, trách nhiệm ở phía người vợ. Phàm là lúc vợ chồng họ cãi nhau, Cát Hải Nham theo "chiến lược" của Bặc Khuê, "tránh là thượng sách". Vợ hay sai khiến Cát Hải Nham làm việc này việc nọ, đây vốn không phải nhiệm vụ của thư ký, nhưng vì công việc, cũng vì nể mặt, Cát Hải Nham chưa bao giờ từ chối. Ví dụ, bà đôi khi nhờ Cát Hải Nham đi mua chút gì đó, Cát Hải Nham mua về nhà rồi, đem đồ mua được và tiền lẻ còn lại cùng giao cho bà. Đồ mua về hơi có tì vết, vì trả đổi, có thể phải chạy mấy lần đường. Tiền lẻ mang về, bà cũng đếm đi đếm lại, dường như Cát bí thư sẽ "tham ô" vậy. Có một lần, còn dư mấy đồng xu tiền lẻ, Cát Hải Nham không móc sạch trong túi, bà già đếm mấy lần, nói còn thiếu hai xu, Cát Hải Nham một móc túi, quả nhiên lại móc ra hai xu, đưa cho bà, làm cho thư ký này không xuống đài được. Những việc này anh đều "nhẫn" rồi.

Cát Hải Nham đồng cảm với Trương Kính Hoài, vợ chồng bất hòa, sống ly thân quanh năm, gia đình không giống gia đình, từ phương diện này mà nói, anh thường làm chút công tác điều hòa, để giảm bớt một số phiền não cho Trương Kính Hoài.

Chủ nhật tuần sau là sinh nhật năm mươi tuổi của vợ Ngải Vinh, Cát bí thư sợ quên, viết trước vào lịch. Ngày hôm đó, anh nhắc nhở Trương Kính Hoài, nói: "Thứ hai tuần sau là sinh nhật đồng chí Ngải Vinh, là một con số chẵn, theo xã hội cũ là ’đại thọ năm mươi‘, xử lý thế nào ạ?"

Trương Kính Hoài vô ý móc từ trong người ra một trăm đồng, đưa cho Cát bí thư: "Cậu nhìn xem mà xử lý đi."

"Mua món gì, vợ có thể vui ạ?" Cát bí thư hỏi ý kiến Trương Kính Hoài.

"Mua được một cái quan, bà ấy mới vui." Trương Kính Hoài lạnh lùng nói. Cát bí thư cũng không hỏi nữa. Kết quả là mua một chiếc khăn choàng lông mịn và một chiếc đài bán dẫn. Lúc tặng vợ, nói là Trương Kính Hoài dặn anh mua.

Vợ nghe xong còn không tin, nói: "Ông ấy còn nhớ được sinh nhật tôi?"

Cát bí thư lại bàn với bếp trưởng, vào ngày sinh nhật Ngải Vinh, làm một bàn tiệc thịnh soạn. Bày xong, Trương Kính Hoài cũng muốn mượn cơ hội làm dịu mâu thuẫn gia đình, gắng gượng cười ngồi cạnh vợ. Gia đình ba người họ, cộng thêm lái xe, bếp trưởng, người giúp việc, đều ngồi ổn định. Cát Hải Nham chủ động làm người dẫn chương trình, nói: "Hôm nay là đại thọ năm mươi của đồng chí Ngải Vinh, Trương bí thư, anh nói đi."

Ngải Vinh chèn một câu: "Bây giờ năm mươi tuổi không tính là ’đại thọ‘ gì cả..."

"Trương bí thư nói đi ạ." Cát Hải Nham lại bổ sung một câu.

Trương Kính Hoài nâng ly dường như cũng rất vui: "Chúc người vợ tốt và chiến hữu tốt của tôi mạnh khỏe trường thọ nhé, mọi người cạn ly." Bản thân đứng dậy trước, mọi người cũng đều đứng dậy. Trương Kính Hoài còn cụng ly với vợ và từng người ngồi đó, mọi người cũng đều cạn ly. Người đứng dậy thứ hai là con gái Thắng Mỹ, cô chúc mẹ "mãi mãi mạnh khỏe". Cô nói lời chúc này xong, chợt nhớ ra phạm vào kiêng kỵ "mãi mãi mạnh khỏe" đối với Lâm Bưu thời cách mạng văn hóa, Cát Hải Nham vội chèn vào ngắt lời nói: "Chúc đồng chí Ngải Vinh và Thắng Mỹ sự nghiệp thành công!"

"Công ty Công thương Bàn Cổ" do Thắng Mỹ mở làm ăn phát đạt. Ngải Vinh cảm thấy, dù có làm "trưởng phòng" gì đó, kiếm trăm tám đồng, đã không có ý nghĩa rồi. Ngày nay "quan hệ chính là tài sản", doanh nghiệp làm rất hồng hỏa, lời chúc này của Cát bí thư, vợ rất vui, mọi người đều cạn ly.

Lúc này chợt điện thoại văn phòng Trương Kính Hoài reo. Cát Hải Nham vội đến nghe, vừa nghe giọng, anh liền biết là điện thoại của Phùng Di gọi đến. Cát Hải Nham vội nói: "Hôm nay Trương bí thư quá bận, hôm khác cô hẹn thời gian lại đi."

Phùng Di vội nói: "Anh bảo lão Trương, tuần sau tôi đi du học nước ngoài, nếu có thể, tôi muốn gặp ông ấy một lần."

Cát Hải Nham biết phụ nữ về phương diện này rất nhạy cảm, nói: "Hẹn lại đi." vội đặt điện thoại, quay về chỗ ngồi. Vợ hỏi: "Điện thoại ai?"

Cát Hải Nham nói: "Gọi nhầm ạ."

Tiếp đó mọi người chúc rượu nhau, Trương Kính Hoài và vợ cảm ơn Cát bí thư vì công việc nhiệt tình, phục vụ chu đáo cho gia đình họ, đồng thời cũng cảm ơn sự phục vụ của bếp trưởng và người giúp việc. Mọi người đều nhặt lời làm người ta vui vẻ, nói không ít.

Con gái Thắng Mỹ thấy bố vui, liền đưa ra một vấn đề: "Bố à, con gái bố hoàn toàn là dựa vào bản lĩnh của mình, làm nên doanh nghiệp lớn này của chúng con. Con gái bố, bây giờ tiền thì đủ dùng rồi, nhưng doanh nghiệp chúng con còn phải phát triển, còn phải kiếm nhiều tiền hơn nữa. Con gái bố không phải vì để tiêu, mà là muốn thử xem năng lượng của mình lớn đến đâu, có thể làm thành sự nghiệp lớn thế nào, thực hiện giá trị nhân sinh. Cho nên con vẫn phải phát triển. Gần đây, một thương gia giàu có người Hoa, Hoa kiều yêu nước, muốn biện một nhà máy điện tử ở tỉnh ta, chủ yếu là sản xuất điện thoại. Ngoại ô thành phố có một mảnh đất, khoảng mười héc ta. Chúng con và thành phố cũng bàn bạc ổn rồi. Hoa kiều xuất tám mươi triệu đô la Mỹ, chúng con xuất đất và lao động. Doanh nghiệp này thành lập, mỗi năm có thể tạo ra hai trăm triệu sản lượng. Đây là một sự kiện lớn của cải cách mở cửa. Cần chốt hồ sơ, cần tỉnh phê duyệt. Tất cả tài liệu xin của chúng con, đã chuẩn bị xong, khi đến tỉnh ủy thảo luận, bí thư là bố đây, sẽ không bật đèn đỏ cho dự án này chứ?..."

Trương Kính Hoài im lặng một lát, nói: "Bật đèn gì, phải để tỉnh ủy thảo luận, lại không phải việc một mình bố có thể quyết định."

Con gái vội nói: "Cha là người đứng đầu toàn tỉnh cơ mà, thái độ của cha đóng vai trò quyết định đấy. Con gái chưa từng cầu xin cha điều gì, giờ ngay trước mặt mẹ, lại đúng dịp sinh nhật năm mươi tuổi của mẹ, con cầu xin cha lần này."

Sắc mặt Trương Kính Hoài có chút khó coi: "Chúng ta đừng thảo luận những vấn đề thuộc thẩm quyền quyết định của Tỉnh ủy ở nhà được không?"

Thái độ này của Trương Kính Hoài đã khơi dậy nỗi đau của phu nhân, bà nói: "Tôi không biết đến bao giờ mới có thể trông cậy vào ông làm chút việc cho gia đình này. Cứ nói riêng chuyện của tôi đi: giống như người ta, có kinh nghiệm cách mạng như tôi..."

Trương Kính Hoài ngắt lời: "Bà đừng nói nữa, bà đã nói một trăm lần rồi."

"Đều là tại ông!" Phu nhân hét lên.

Cát Hải Nham muốn xen vào để xoay chuyển tình thế, nhưng Trương Kính Hoài đã mất kiên nhẫn, ông nói: "Chẳng lẽ bà gả cho tôi chỉ để được hưởng vinh quang thôi sao?"

Ngải Vinh cũng đau lòng nói: "Ông nói câu này thật không có lương tâm! Năm xưa trên chiến trường Triều Tiên, nếu không phải tôi cứu ông..."

Mỗi khi hai người cãi vã, bà ta lại lôi chuyện mình là ân nhân cứu mạng của Trương Kính Hoài ra để đay nghiến ông. Quả thực, trên chiến trường, chính bà là người đã cõng ông rời khỏi chiến tuyến. Ban đầu, lý do Trương Kính Hoài kết hôn với bà cũng có một phần vì lòng biết ơn đó, nhưng bà cứ nhắc đi nhắc lại chuyện này khiến Trương Kính Hoài không thể chịu nổi. Lúc này, Trương Kính Hoài đột nhiên buông một câu: "Bà cõng tôi rời khỏi chiến trường không sai, bà là nhân viên cứu thương của đội y tế mà, đó là trách nhiệm của bà, cứ đem chuyện này ra nói mãi thì chẳng còn ý nghĩa gì nữa."

Cát Hải Nham vội vàng nói đỡ: "Hôm nay không bàn chuyện công việc..."

Không khí nhất thời trở nên lạnh lẽo. Trương Kính Hoài nhìn đồng hồ rồi nói: "Hôm nay chẳng phải phía thành phố Tam Bình sẽ đến báo cáo sao?"

Cát Hải Nham hiểu Trương Kính Hoài muốn rời tiệc, liền nói: "Vâng, vâng, đúng vậy."

"Chúng ta đi thôi."

"Ông đừng đi, đừng đi, tôi vẫn còn lời muốn nói... Chúng ta cứ sống tạm bợ thế này thực sự chẳng có ý nghĩa gì cả, ly hôn đi." Đây là câu nói bà đã kìm nén trong lòng bao nhiêu năm, nay lần đầu tiên thốt ra.

"Ly thì ly!" Trương Kính Hoài nói.

"Ly thì ly!" Phu nhân nói, "Ông đừng tưởng không có ông cái chức Bí thư Tỉnh ủy này thì trái đất ngừng quay." Nói rồi bà ngất xỉu, thân người trượt xuống dưới gầm bàn. Mọi người vội vàng đưa phu nhân vào bệnh viện.

Thực ra, những người có trải nghiệm như Trương Kính Hoài và Ngải Vinh đều mang nặng quan niệm truyền thống. Họ nói toàn là lời trong lúc nóng giận, dù thế nào đi nữa họ cũng không thể ly hôn. Điều họ nghĩ đến là vì ảnh hưởng xã hội, vì quan niệm tổ chức, vì nguyên tắc Đảng tính, lại thêm mối quan hệ chiến hữu vào sinh ra tử như vậy, làm sao có thể ly hôn chứ? Tình cảm không hòa hợp? Dù có đưa ra lý do gì đi chăng nữa thì tổ chức cũng sẽ không bao giờ phê chuẩn.

Phu nhân nằm viện nghỉ ngơi vài ngày là khỏe lại, thế nhưng, Trương Kính Hoài lại vì quá lao lực mà đổ bệnh. Bác sĩ đề nghị Trương Kính Hoài nên nghỉ ngơi điều dưỡng một thời gian, dưới sự sắp xếp của Đơn bí thư trưởng, ông lại chuyển đến Thúy Cốc Sơn Trang.