Người phụ nữ bước ngay bên cạnh tôi vẫn còn sống chỉ một giây trước thôi, rồi chiếc taxi trờ lên vỉa hè Phố 42 giữa Đại lộ 6 và 7, tông vào cô ấy và quẹo hướng, giờ người phụ

nữ ấy nằm sõng soài trên đường, người đầy máu. Việc này xảy ra ngay ngày đầu tiên, hoặc ngày thứ hai khi tôi bắt đầu làm việc tại HBO. Tôi cố gọi 911 ở bốt điện thoại trả tiền (vẫn còn bốt điện thoại công cộng vào tháng 8 năm 1994) rồi tôi phải đi ngay.

Người phụ nữ ấy đã chết. Tôi còn phải đi làm. Tôi yêu HBO như

con yêu cha mẹ vậy. Tôi muốn họ công nhận tôi. Và hôn tôi chúc ngủ ngon mỗi đêm.

Trước khi nhận được lời mời làm việc, tôi xem HBO cả ngày. Cậu bạn Peter và tôi dán mắt vào HBO hay MTV suốt 10 tiếng liền tù tì. Khoảng 1 giờ chiều tôi sẽ chạy qua nhà cậu ấy rồi đến 10 giờ

đêm chúng tôi sẽ nhìn nhau và thốt lên: “Bọn mình vừa làm quái gì thế nhỉ.” Tất tần tật từ “The Larry Sanders Show” trên HBO cho đến “Beavis & Butthead” trên MTV. Chúng tôi không ngừng được.

Tôi yêu các sản phẩm đó. Tôi muốn được làm ở nơi đó.

Nhìn lại, tôi mới thấy những gì mình làm hồi bấy giờ chính là nguyên tắc đầu tiên mà một nhân viên giàu có tuân thủ khi muốn làm việc ở nơi nào đó, tôi yêu sản phẩm đó. Những nguyên tắc còn lại đến với tôi sau này, khi tôi bị cuộc đời xô ngã hết lần này đến lần khác. Khó khăn lắm tôi mới ngộ ra được. Thật tốt là bạn không phải làm vậy; sau đây là 10 nguyên tắc, tất cả đã được hệ thống hóa và sẵn sàng mang lại lợi ích cho bạn:

Nguyên tắc 1:

YÊU SẢN PHẨM

Bạn phải yêu sản phẩm hiện thời của công ty. Nếu bạn làm việc tại HBO, hãy yêu những chương trình ở đó. Xem tất tật không chừa chương trình nào. Không viện cớ bỏ qua. Nếu bạn làm việc tại WD-40, hãy hiểu rõ mọi công dụng của chai chống gỉ sét đa năng WD-40. Hãy nghĩ thêm vài công dụng khác chưa ai từng nghĩ đến. Nếu bạn làm việc tại Otis Elevators, phải hiểu rõ mọi thuật toán xem thang máy quyết định dừng lại ở tầng nào và khi nào. Nếu bạn làm việc tại Goldman Sachs, hãy đọc mọi cuốn sách

về lịch sử của hãng, nghiền ngẫm mọi thương vụ họ đã thực hiện, nắm rõ các sở thích của Lloyd Blankfein3 và ông đã vươn lên từng nấc thang bằng cách nào. Bạn phải yêu sản phẩm như thể Derek Jeter4 mê chơi bóng chày vậy.

3 Lloyd Craig Blankfein là Giám đốc điều hành kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Goldman Sachs, bắt đầu nắm giữ vị trí này từ năm 2006 đến nay. (DG)

4 Derek Jeter, sinh năm 1974, là cựu cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp ở vị trí chặn ngắn (shortstop), huyền thoại của đội bóng chày New York Yankees, Mỹ. (DG)

Khi mới bắt đầu làm việc ở HBO, tôi đã mượn băng VHS5 từ thư

viện của hãng mỗi ngày. Tôi xem mọi chương trình suốt mười năm gần nhất. Có thời gian rảnh, tôi lại thức khuya và xem tivi.

Tôi theo dõi mọi danh hài. Tôi thậm chí còn xem những trận so găng quyền anh vốn đã làm nên danh tiếng HBO thuở đầu. Chính việc này dẫn tôi đến với…

5 VHS (Video Home System) là một chuẩn của công nghệ thu hình analog trên băng cassette. (DG)

Nguyên tắc 2:

HIỂU RÕ LỊCH SỬ

Tại HBO, tôi đã tìm hiểu được chuyện Michael Fuchs (phụ trách chuyên mục HBO Thể thao thời bấy giờ, sau là Giám đốc điều hành của HBO) đã phát sóng trận quyền anh đầu tiên trên vệ tinh vào năm 1975. Cả chuyện Jerry Levin (Giám đốc điều hành của

HBO, sau là Giám đốc điều hành của Time Warner) sử dụng vệ

tinh để truyền tín hiệu đến các nhà cung cấp dịch vụ truyền hình cáp. Đó là lần đầu tiên việc này diễn ra. Ted Turner6 được truyền cảm hứng mạnh mẽ từ sự kiện này đến nỗi ông đã biến TBS –

công ty truyền hình địa phương của mình thành một đài truyền hình quốc gia, và phần còn lại đã đi vào lịch sử.

6 Robert Edward “Ted” Turner III, một trong những nhân vật truyền thông hàng đầu của nước Mỹ thế kỷ 20, người sáng lập CNN – kênh truyền hình cáp chuyên tin tức 24/24 đầu tiên trên thế giới vào năm 1980. (DG)

Nguyên tắc 3:

NẮM RÕ LAI LỊCH CỦA CÁC NHÂN VẬT ĐỨNG ĐẦU

Tại HBO tôi tìm hiểu mô hình tổ chức một cách đầy sùng kính.

Chức danh của tôi là “chuyên gia phân tích lập trình, phòng Công nghệ thông tin”, vậy mà tôi vẫn hỏi han khắp nơi: John Billock đã trở thành trưởng bộ phận Marketing như thế nào (ví dụ, ông đã đi từ nhà nọ sang nhà kia để bán thuê bao dài hạn HBO ở Lousiana khi Showtime mới bắt đầu vài chục năm về trước.) Rồi sếp của sếp của sếp của sếp tôi đã làm ở đâu trước khi tới HBO? (Pepsi). Phụ

trách bộ phận Chương trình tự sản xuất bắt đầu sự nghiệp như

thế nào? (Ông vốn là một cây hài độc thoại, sau là Giám đốc điều hành của HBO, trước khi bị buộc từ chức vì siết cổ bạn gái tại một bãi đỗ xe Las Vegas). Việc đó chẳng khác nào đọc về nguồn gốc xuất thân của các siêu anh hùng vậy. Tôi là một cậu nhóc hâm mộ

cuồng nhiệt còn anh hùng thần tượng của tôi chính là những vị

sếp kia. Tôi muốn trở thành một người như thế. Hoặc cừ hơn.

Tương tự như vậy: biết rõ đồng nghiệp của bạn, biết những mơ

ước và tham vọng của họ. Bắt tay vào làm việc trước họ hai tiếng đồng hồ. Nếu họ cần giúp đỡ, hãy sẵn lòng. Bạn có đến hai tiếng dư ra mỗi ngày kia mà. Bạn có thể làm bất cứ việc gì.

Nguyên tắc 4:

LÀM RẠNG RỠ CHO SẾP

Tất cả nhiệm vụ của bạn trong đời chính là làm sếp được nở mày nở mặt. Bạn không quản bản thân mình. Bạn chỉ muốn sếp được thăng chức, tăng lương, thưởng thêm… Hãy nhớ rằng bạn không bao giờ kiếm được nhiều hơn sếp mình. Do đó, sếp bạn kiếm được càng nhiều, càng thành đạt hơn, bạn cũng thành đạt hơn theo. Đó là cách duy nhất để vươn lên. Làm việc chăm chỉ, ghi hết công trạng mọi việc bạn làm cho sếp. Chớ giành lấy một phân một mảnh công cán. Rồi cuối cùng, ai cũng sẽ biết công trạng đó thuộc về người nào. Ngay cả lúc đó, hãy vẫn cảm ơn sếp vì mọi thứ và quy công trạng trở lại cho sếp. Sau đây là cách để làm sếp bạn được nở mày nở mặt:

Đi làm trước sếp hai tiếng đồng hồ. Nghĩa là bạn phải thức dậy và đến sở từ 5 giờ sáng. Hai tiếng đồng hồ làm thêm mỗi ngày, 500

giờ làm việc mỗi năm. Không có đồng nghiệp nào cạnh tranh nổi với bạn. Hãy cùng sếp đi ra xe, hoặc miệt mài rèn luyện khi sếp đã ra về. Bạn phải nắm rõ các mục tiêu, ý tưởng, kế hoạch, cả những rắc rối gia đình của sếp... Và, xin nhắc lại, trao cho sếp công trạng trong mọi việc. Và thường xuyên tỏ lòng biết ơn sếp vì cơ hội được thực hiện công việc bạn đang làm.

Nguyên tắc 5:

QUEN BIẾT MỌI THƯ KÝ

Nói ra thật sáo rỗng, nhưng chính các thư ký điều hành công ty.

Họ kiểm soát mọi lịch trình. Họ phân phát mọi đặc ân. Hãy đưa càng nhiều thư ký đi ăn trưa càng tốt. Không phải chỉ phòng ban của bạn, mà mọi thư ký ở phòng ban khác.

Đặc biệt lưu ý đến bộ phận Nhân sự, hoặc phòng “Phụ trách lao động” vì họ biết mọi chuyện đàm tiếu. Họ nắm rõ mọi chuyện đang xảy ra. Làm việc này cũng không khó gì. Trước hết, phòng Nhân sự cung cấp cho bạn mọi tài liệu giới thiệu khi bạn mới gia nhập công ty. Hãy mời những người đó đi ăn sau khi bạn đã ổn định ở chỗ làm được vài tuần. Nếu có người viết một bản tin cập nhật nội bộ công ty, hãy mời người đó đi ăn trưa. Hãy mời thư ký của sếp của sếp của sếp của sếp bạn đi ăn trưa. Không ai nghĩ là bạn đang qua mặt họ đâu. Bạn đang mời một thư ký đi ăn trưa thôi mà, đâu có gì to tát. Với tôi, đây là việc vô giá ở mọi công ty tôi từng làm việc.

Nguyên tắc 6:

KIỂM CHỨNG GIÁ TRỊ CỦA BẠN

Liên tục kiểm chứng giá trị của bạn trên thị trường. Thị trường việc làm cũng giống như mọi thị trường khác. Có cung và cầu. Và bạn là một sản phẩm bày bán ở một chợ phiên lớn mà thôi. Mỗi năm bạn cần phải khám phá xem giá trị của bản thân trên thị

trường là bao nhiêu. Vì một lý do: cách hay nhất để được tăng lương và thăng chức là phải di chuyển lên trên, chứ không phải sang ngang.

Tiếp nữa, bạn không muốn bị “chết vai”. Một người bạn tốt của tôi đã làm tại bộ phận marketing ở HBO suốt 17 năm. Tôi chủ trì một bữa tối và mời cô ấy, có cả Giám đốc điều hành của một đại lý quảng cáo đang tuyển người, và tôi. Vị giám đốc này là một trong những bạn thân nhất của tôi. Vậy mà cô không thể thuê người bạn HBO của tôi làm việc. “Cô ấy bị chết vai quá rồi,” vị giám đốc nói. “Cô ấy sẽ không thể từ bỏ lối làm việc kiểu HBO ra khỏi đầu.”

Khi còn làm việc ở HBO, tôi liên tục nói chuyện với mọi người ở

các công ty khác. Tôi ăn trưa với những người đứng đầu ở

Showtime. Tôi biết nhiều người ở mọi phòng ban khác nhau của Time Warner. Tôi luôn luôn mời mọi người dùng bữa trưa hoặc bữa sáng. Tôi còn nhận được lời mời làm việc từ ngành ngân hàng. Tôi cố gắng thử sức ở vài bộ phận khác nhau tại HBO. Mỗi lần tôi nhận được lời mời làm việc, tôi lại được tăng lương và đề

bạt ở HBO, đôi khi rất đáng kể (tăng lương tới 35%). Các sếp cũng oán tôi vụ này lắm, nhưng rồi trở lại “Nguyên tắc 4”, thường thì họ cũng được tăng lương mà.

Cũng phải nói thêm rằng, tôi rất rụt rè. Nếu đi dự tiệc, tôi luôn đứng chôn chân một góc và chẳng biết phải nói gì.

Tôi nghĩ có nhiều người hướng nội. Nhưng bí mật ở đây là: người hướng nội có một kỹ năng mạnh mẽ. Họ có thể lắng nghe. Không mất nhiều công sức mới mời được ai đó đi ăn trưa. Chỉ cần gửi một email.

Và rồi bạn lắng nghe. Chẳng mấy chốc, bạn đã nghe chuyện của tất cả mọi người. Và họ rất vui được tâm sự với bạn. Bạn sẽ biết được vấn đề của họ. Bạn sẽ biết có thể giúp đỡ họ ra sao, rồi bạn sẽ

làm vậy. Đó là cách bạn trở nên quan trọng không thể thiếu được.

Nguyên tắc 7:

NGHIỀN NGẪM CÁC CHIẾN DỊCH MARKETING

Nghiền ngẫm mọi chiến dịch marketing. Ví dụ, vào năm 1996, HBO đã đổi câu khẩu hiệu của mình thành “It’s not TV. It’s HBO.”

Câu khẩu hiệu này được sử dụng suốt 13 năm. Trước đó, khẩu hiệu là “Simply the Best”, rồi “Something Special’s On.” Khi họ đổi sang “It’s not TV”, Eric Kessler, trưởng bộ phận marketing đã tổ

chức một cuộc nói chuyện giải thích họ đã tìm ra câu khẩu hiệu này như thế nào. Tất cả nhân viên dưới quyền ông đều có mặt trong khán phòng. Và cả tôi, đến từ phòng Công nghệ thông tin.

Không ai đi cùng với tôi. Tôi biết rõ mọi câu khẩu hiệu HBO từng sử dụng.

Nguyên tắc 8:

TÌM HIỂU TOÀN BỘ NGÀNH CỦA MÌNH

Điều gì khiến HBO khác biệt với Showtime, hay Cinemax? Hay một kênh truyền hình cáp miễn phí? Hay các kênh phát sóng nói chung? Tôi đã đọc mọi cuốn sách về lịch sử truyền hình tôi có thể

tìm được. Tôi sẽ đến nghe các buổi giảng bài tại Viện bảo tàng Phát thanh và Truyền hình trên Phố 52. Tuyệt nhất là buổi các thành viên của chương trình MTV “The Real World”7 chủ trì hội thảo. Sau buổi hội thảo, tôi theo chân một nhóm thính giả suốt 30 dãy phố trong khi họ trò chuyện về bài giảng và chương trình.

Tôi muốn chen vào biết bao lần. Họ sẽ trở thành những người bạn thân mới của tôi. Chúng tôi sẽ tổ chức tiệc tùng quanh các buổi chiếu “The Real World”. Nhưng tôi e dè quá và cuối cùng họ tản ra mỗi người một hướng, còn lại tôi chơ vơ một mình. Jessica Reif

Cohen là chuyên gia phân tích truyền thông của Merrill. Tôi lại không biết gì về cổ phiếu. Nhưng tôi đọc mọi thứ cô viết và sẽ

quét hết lượt tờ Thời báo Phố Wall (WSJ) để tìm những chỗ nhắc đến tên cô.

7 Tên chương trình truyền hình thực tế của kênh MTV, lên sóng từ năm 1992 đến 2013, lâu nhất trong lịch sử truyền hình. Nội dung xoay quanh cuộc sống mỗi ngày của 7 đến 8 nhân vật được lựa chọn ngẫu nhiên tại một thành phố hoàn toàn mới mẻ. (DG) Khi tôi cố gắng chào bán Reset, công ty đầu tiên của tôi. Tôi gọi cho mọi tên tuổi trong ngành. Omnicom, Razor sh, Agency.com… Tôi đọc mọi tài liệu lưu trữ của Ủy ban Chứng khoán Liên bang (SEC) để nắm được mọi sắc thái trong tất cả hoạt động giao dịch và cấp vốn của họ. Khi gây dựng Stockpickr, tôi ám ảnh với cơ chế hoạt động của Yahoo Finance và cách mà nàng (Yahoo Finance là “nàng”, và tôi yêu nàng) phân phối lượng truy cập đến tất cả các kênh truyền thông của mình. Với HBO, điều đó thật lôi cuốn vì có lúc, Giám đốc điều hành của Showtime, Time Warner, Universal, Viacom, Fox Sports… đều là cựu lãnh đạo của HBO.

Nguyên tắc 9:

TRỞ THÀNH CHÍNH CÔNG TY

Tôi chỉ là một lập trình viên quèn ở phòng Công nghệ thông tin.

Phòng tôi cách xa các hoạt động kinh doanh thông thường của công ty đến nỗi họ thậm chí còn bố trí chúng tôi ở một tòa nhà khác. Nhưng tôi chẳng nề hà. Tôi chính là HBO. Đó là phương châm của tôi. Tôi chăm chú tới mọi khía cạnh hoạt động của công

ty, tôi biết bất cứ ý tưởng nào tôi nảy ra cũng là một sáng kiến cho công ty. Chí ít là tôi cảm thấy thế (còn không chắc có ai nghĩ thế

không). Tôi không bao giờ nói, “Tôi nghĩ là”, mà thường nói

“Chúng ta nên làm điều này”. HBO và tôi là “chúng ta”. Không thể

tách rời.

Bạn chưa thể thăng tiến được chừng nào bạn chưa có cảm giác đồng nhất với công ty bạn làm việc. Tuy vậy, bí quyết là: khi bạn có một ý tưởng nào đó, hãy đảm bảo là bạn biết cách thực thi ý tưởng đó, thật chi tiết. Những chỉ dẫn thực thi rõ ràng đáng giá hàng triệu đô la. Và tôi đặc biệt nhấn mạnh điều này, nếu bạn thực thi được một ý tưởng hay, bạn có thể kiếm được hàng triệu đô la, hoặc hơn, từ đó.

Nguyên tắc 10:

RỜI BỎ

Mọi điều tốt đẹp sẽ đều đi đến hồi kết. Từ ngày đầu tiên bạn bắt đầu, bạn đã phải lên kế hoạch rời đi. Không giống như nguyên tắc 6 nhằm hiểu rõ giá trị của bản thân, bạn cố gắng khám phá giá trị

lương bổng trong doanh nghiệp của mình. Rời bỏ có nghĩa khác.

Điều đó nghĩa là bạn sẽ rời đi mãi. Nếu bạn đã thuần thục các nguyên tắc từ 1 đến 9 ở một công ty nào đó, thì bạn đã hiểu đủ về

doanh nghiệp và ngành của mình để gây dựng cơ nghiệp riêng.

Để trở thành một đơn vị cạnh tranh, hoặc một nhà cung cấp dịch vụ. Mà bạn đã có sẵn nguồn khách hàng rồi vì danh sách liên hệ

và mạng lưới mở rộng của bạn tràn ngập các tên tuổi trong ngành. Nếu bạn không ngừng suy nghĩ như một chủ doanh nghiệp ngay từ giây phút đầu tiên bạn bước vào nơi làm việc, bạn sẽ liên tục tìm kiếm những khoảng thiếu hụt mà bạn có thể lấp

đầy. Đây chính là cách bạn nhảy xuống vực sâu. Bạn đảm bảo là dưới vực đó đã có sẵn một khách hàng chờ đợi bạn.

Tôi đã làm mọi việc sai cách trong vài tháng đầu tiên ở HBO. Tôi không biết gì về thành phố New York. Tôi không hiểu gì về văn hóa doanh nghiệp. Tôi mặc cùng một bộ com lê suốt năm ngày liên tục cho đến khi nhận ra chẳng có ai đóng bộ như thế, và tôi không bao giờ mặc nữa. Tôi không có bộ kỹ năng cần thiết để tồn tại ở vị trí của mình (đến nỗi họ phải gửi tôi đến một trường bổ

túc lập trình, dù tôi đã có bằng chuyên ngành lập trình VÀ còn theo học thạc sĩ khoa học máy tính). Tôi quá ám ảnh với Internet mà HBO thậm chí còn chưa sở hữu HBO.com vào thời điểm đó.

Sếp của sếp của sếp tôi còn bảo với sếp tôi, “tách anh chàng khỏi Internet để làm việc thực tế chút đi.”

Một lần sếp đến bàn làm việc của tôi, và nói trong lúc mọi người đang dỏng tai nghe từ các góc làm việc khác, “chúng tôi muốn anh thành công ở đây nhưng anh cần phải biết việc thêm, nếu không sẽ chẳng đi đến đâu cả.” Tôi đã vô cùng xấu hổ, mọi người xung quanh chẳng thể bắt được ánh mắt tôi cả vài tuần sau đó.

Tôi là xác sống. Ngày nào tôi cũng chắc là mình sắp bị đuổi việc.

Nhưng tôi đã sống sót. Mỗi ngày, kể từ đó.