NHÂN VIÊN GIÀU

CÓ LÀM THẾ NÀO

ĐỂ BIẾN ĐỔI CƠN

GIẬN THÀNH “HIỆU

QUẢ”?

T ôi thật sự rất ngốc. Tôi có thể nói trước như thế cho bạn biết. Tôi tự nhủ, nếu chịu chú tâm, tôi có thể trở nên thông minh. Nhưng ngay lúc này đây tôi vẫn chỉ như một tên ngốc. Tôi có kiến thức cần thiết nhưng lại để quá nhiều điều ngáng trở. Bạn biết đấy, “đủ thứ trên đời”. Nào âu lo, tội lỗi, hoang tưởng, cáu kỉnh, oán giận. Giống như việc tôi oán trách những người oán tôi. Tôi nghĩ họ oán giận tôi thật vô cớ, nên giờ đây tôi

oán trách lại họ. Một vòng luẩn quẩn. Tôi từng nghĩ cứ nhồi nhét thêm nhiều thứ vào não thì sẽ trở nên thông minh hơn. Nhưng điều đó không đúng. Ví dụ, nếu tôi thử tra xem Charlemagne ra đời khi nào, tôi chỉ cộng thêm một thông tin vào đầu mình thôi, và sẽ quên luôn vào ngày mai. Làm vậy không giúp tôi thông minh lên. Trừ đi, chứ không phải Cộng thêm, mới giúp cửa sổ dẫn tới trí não sáng rõ hơn, quét sạch lớp sương mù và cuốn tấm rèm lên.

Một ví dụ: ngày tôi vuột mất hợp đồng thực hiện trang web của nghệ sĩ rap Tupac, ngay sau đó tôi có một buổi học cờ vua. Tôi không tài nào chơi nổi. Cứ như thể tôi chẳng còn nhớ chút gì về

luật chơi. Thầy hướng dẫn hỏi, “hôm nay anh làm sao vậy?”

Nhưng tôi quá xấu hổ. Và tự giận bản thân nữa. Nên trí thông minh của tôi tụt dốc mất 80%. Nhân tiện, hãy để ý khi những thứ

kể trên xuất hiện. Không phải như thế nghĩa là bạn phải chữa bệnh thần kinh đâu. Nhưng hãy để ý khi nó xuất hiện. Nước chảy đá mòn. Mỗi khi bạn lưu ý, cửa sổ lại sáng rõ thêm một chút.

Sương mù tan đi. Bạn thấy tia sáng hé lộ bên ngoài kia.

Bạn lại thông minh thêm một chút. Có lẽ về sau bạn phải kiếm tìm những nguyên cớ thuộc về cảm xúc sâu xa lý giải tại sao bạn lại cảm thấy như thế. Và có rất nhiều lý do. Ai cũng trêu chọc bạn vì mấy cái mụn hồi trung học, giờ bạn lại muốn ai cũng yêu quý mình. (Chà, có lẽ đó là chuyện đã xảy ra với tôi). Nhưng giờ đây, ngay khoảnh khắc này, hãy tránh bị xe tông khi bạn băng qua đường.

Bạn có thể bảo, “Chờ một giây! Tất cả những thứ đấy cộng lại lớn hơn 100% đấy!” Hừm, tôi biết nói sao đây? Bạn thông minh hơn tôi rồi.

Sau đây là danh sách tuyệt vời của tôi.

1) LOẠN TRÍ

Tôi phát hiện ra trong những khoảnh khắc ta rối trí (cô ấy đang lừa dối mình chăng? Gã đó có lấy cắp không nhỉ? Họ đang bàn tán về mình sao? Họ có kiện mình không?), bạn đánh mất 30-50% trí thông minh. Một khối bự đấy. Với tôi, đó là bởi tôi không thể nghĩ

đến chuyện nào khác. Tôi sẽ lượn vòng vòng quanh nhà cô ấy cho đến khi đèn bật sáng và tôi gõ cửa. Hay tôi sẽ tới chỗ làm của gã kia và không chịu ra về đến khi nào gã chịu ló mặt ra. Loạn trí sẽ

hủy hoại bạn.

2) OÁN GIẬN

Một năm trước, có người đã viết những điều tệ hại về tôi. Và tôi nuôi lòng oán giận. Anh ta từng là một người bạn, vậy mà lại viết những điều tệ hại nhất về tôi. Nhưng khi nghĩ về chuyện đó, tôi phát hiện ra mình đánh mất chừng 20% trí thông minh. Nhất là khi những suy nghĩ ấy có dính dáng thù hằn. Khi đó, trí thông minh giảm chừng 30%.

3) HỐI HẬN

Tôi từng viết về điều này cả tỷ lần. Tôi đã thua lỗ rất nhiều tiền năm 2000-2001. Tôi hối hận lắm. Hoặc, tôi nên nói là, tôi đã hối hận lắm. Nhưng giờ thì không. Vì sao vậy? Vì tôi thấy nỗi hối hận sẽ tước đi mất 60% trí thông minh của tôi. Tôi không chịu nổi cái giá 60%. 2% thì tôi còn kham nổi. Chứ 60% thì chịu. Tôi không thể nào nảy ra những ý tưởng cho việc làm ăn mới cho đến khi sự

hối hận tan đi.

4) CHỦ NGHĨA HOÀN HẢO

Khi điều hành quỹ nào đó, tôi không muốn phải trải qua dù chỉ

một tháng sụt giảm. Tôi sợ phải nói chuyện với các nhà đầu tư

những lúc như thế. Một người bạn tốt của tôi bảo rằng, “nghe này, nếu anh muốn trở thành một giám đốc điều hành quỹ, anh phải có đủ khả năng nói chuyện với mọi người khi gặp phải một tháng tuột dốc.”

Nhưng tôi quá xấu hổ. Khi tôi bị mất nhà, tôi chuyển đến nơi ở

mới cách chỗ cũ cả trăm cây số. Tôi không muốn tình cờ đụng phải ai. Tôi thấy hổ thẹn. Khi viết một bài đăng blog mà tôi thấy chưa ổn, có thể tôi sẽ gỡ bài xuống trước khi có quá nhiều người đọc. Tôi quá xấu hổ về nó. Tôi muốn phải thắng cả giải thưởng Nobel hạng mục viết blog. Hay ít nhất phải có 10 nghìn lượt

“thích” trên Facebook. Nhưng làm sao tôi kiểm soát được điều đó.

Tôi không hoàn hảo. Nỗi xấu hổ về những điểm bất toàn tước đi ít nhất 20% trí thông minh của tôi. Vì người ta cảm nhận và trân trọng sự thành thực, và sự thành thực về sự không-hoàn-hảo, dù bạn có tin hay không, lại tạo ra những cơ may cực lớn. Tôi đã chứng kiến điều đó xảy ra trong đời tôi.

5) KIỂM SOÁT

Tôi muốn kiểm soát tất cả mọi thứ xung quanh tôi. Nhưng đôi khi mọi thứ rất tệ mà bạn không thể xoay chuyển gì được. Đôi khi bạn buộc phải quy hàng và thốt lên, “giờ mọi chuyện thật tệ, nhưng sau này nhiều điều tốt đẹp sẽ xảy ra.” Khi đó, một gánh nặng lớn lao sẽ được nhấc khỏi vai bạn.

Mọi người vẫn thường nói “một gánh nặng lớn lao được nhấc khỏi vai bạn” bởi não của bạn ở đó. Và não của bạn thì nặng lắm. Nó

ngự trên vai bạn chứ đâu. Khi mọi thứ kéo chì nó xuống, bạn mất đi khoảng 20% trí thông minh. Hãy từ bỏ thói kiểm soát và thông minh lên. Một ví dụ đơn giản: bạn bị trễ buổi họp rồi mà lại bị kẹt xe. Bạn có thể nghĩ bụng: “Chết tiệt! Sao lúc nào mình cũng vướng kẹt xe nhỉ?” Hoặc bạn có thể nghĩ về điều gì đó thông minh hơn, như: thịt muối có vị thơm ngon hấp dẫn ra sao. Mình có thể chế

biến món thịt muối ngon hơn được không? Hoặc làm cách nào mình gây dựng được một hãng vận tải trực thăng để đưa mình từ

đầu này sang đầu kia thành phố. Nghe chừng chỉ là những ý tưởng ngốc nghếch. Nhưng như thế còn khá hơn nhiều so với

“Kẹt xe chết tiệt!”

6) TỘI LỖI

Sáu tuần trước, một người bạn tốt viết thư cho tôi. Mỗi ngày ngủ

dậy tôi đều tự nhủ: đừng trả lời thư cho đến khi nào mình đọc, rồi viết. Nhưng sau đó tôi lại có quá nhiều việc khác phải làm. Nào họp hành. Những việc vặt vớ vẩn. Hay ăn uống. Tôi tự nhủ, “được rồi, mình sẽ trả lời lá thư đấy sau.” Rồi sau đó tôi lại thấy mình thật tệ vì không trả lời thư của anh bạn sớm hơn. Tôi cảm thấy tội lỗi. Việc này lấy mất 10% trí thông minh của tôi ngay lúc đó.

7) TRƯỜNG HỢP XẤU NHẤT

Giả sử, một ngày tôi mất 1.000 đô la trên thị trường chứng khoán.

Đôi khi tôi nghĩ bụng: “tệ quá, nếu mình cứ mất chừng này mỗi ngày trong thời gian sắp tới thì…” Mọi chuyện cứ xấu dần, xấu dần. Trường hợp xấu nhất là những đứa trẻ của tôi phải xin ăn trên những dãy phố Bangalore nhiễu loạn. Tôi đã bỏ ra ít nhất một năm cuộc đời (nếu bạn tính tổng cộng) để nghĩ về những trường hợp xấu nhất. Mặc dù trường hợp xấu nhất đó CHƯA

TỪNG XẢY RA. Hoặc nếu có xảy ra thật, nó cũng không đến nỗi tồi tệ như tôi tưởng tượng. Tôi mắc phức cảm thiếu thốn. Nếu không mắc phải chứng đó, thế nào tôi cũng mắc “phức cảm dư

dả”. Và tôi tin tưởng chắc chắn, rằng dư dả sẽ xuất hiện sau phức cảm dư dả. Thế nên tôi thông minh hơn (và giàu có hơn) khi tôi từ bỏ phức cảm thiếu thốn.

8) TRÒ CHUYỆN

Claudia muốn nói chuyện gì đó quan trọng với tôi. Nhưng thay vào đó, tôi lại lên tiếng. Tôi truyền cho cô ấy trí tuệ tuyệt vời của tôi trước khi cô kịp thốt lời nào. Cuối cùng, cô ấy quên mất định nói gì. Có thể vì lời lẽ của tôi thông thái chẳng khác nào Kinh thánh. Hoặc giống như Những quy tắc làm việc của Robert18 vậy.

Hoặc Strunk và White.19 Tôi thông thái đến vậy cơ đấy. Nói dài nói dai nói lố tước mất ít nhất 15% trí thông minh của tôi. Vì đáng lẽ tôi đã có thể lắng nghe và học hỏi. Hoặc đọc về ngữ pháp.

Hoặc không bị tai nạn vì mải nói chuyện điện thoại. Đôi khi chúng ta chỉ cần IM LẶNG!

18 Nguyên văn là Robert’s Rules of Orders, tên cuốn sách của tác giả Robert Martyn Robert, một bộ cẩm nang gồm các nguyên tắc điều hành những cuộc thương nghị và ra quyết định tập thể.

19 Tác giả muốn nhắc tới cuốn The Elements of Style (tạm dịch: Những yếu tố làm nên văn phong) của William Strunk Jr. và E. B.

White, bao gồm những nguyên tắc chính tả, diễn đạt căn bản trong tiếng Anh.

9) VIỆN LÝ DO

Ai cũng bảo: “Tôi không thể.” Tôi không thể trở thành một chuyên gia y khoa trừ phi tôi đi học trường y. Tôi không thể trở

thành nhà làm phim trừ phi tôi huy động được 10 triệu đô la để

làm một bộ phim. Tôi không thể cưới một cô siêu mẫu vì tôi xấu mù. Tôi không thể tôi không thể tôi không thể. Cứ mỗi lần nói vậy bạn nên gửi cho tôi 10 đô la. Tôi có thể làm tất cả những việc đó, đặc biệt là nếu tôi có 10 đô la của bạn.

Chà, mới có 9 điều. Tôi thậm chí còn không thể biến mục này thành “danh sách 10” như đám dân chuyên tụi tôi vẫn hay gọi trong ngành viết blog. Ai đó hãy nghĩ hộ tôi cách thứ 10 với.

Nhân tiện, hãy để ý khi những điều kể trên xuất hiện. Không phải như thế nghĩa là bạn phải chữa bệnh thần kinh đâu, nhưng hãy để ý khi nó xuất hiện. Nước chảy đá mòn. Mỗi khi bạn lưu ý, cửa sổ lại sáng rõ thêm một chút. Sương mù tan đi. Bạn thấy tia sáng hé lộ bên ngoài kia.

Bạn lại thông minh thêm một chút. Có lẽ về sau bạn phải kiếm tìm những nguyên cớ thuộc về cảm xúc sâu xa lý giải tại sao bạn lại cảm thấy như thế. Và có rất nhiều lý do. Ai cũng trêu chọc bạn vì mấy cái mụn hồi trung học, giờ bạn lại muốn ai cũng yêu quý mình. (Chà, có lẽ đó là chuyện đã xảy ra với tôi). Nhưng giờ đây, ngay khoảnh khắc này, hãy tránh bị xe tông khi bạn băng qua đường.

Bạn có thể bảo: “Chờ một giây! Tất cả những thứ này cộng lại lớn hơn 100% đấy!” Hừm, tôi biết nói sao đây? Bạn thông minh hơn tôi rồi.