NHÂN VIÊN GIÀU
CÓ HỌC HỎI NHƯ
THẾ NÀO?
NHÂN VIÊN GIÀU CÓ LUÔN LUÔN HỌC HỎI
A i đó đã bòn rút 90 triệu đô la từ một công ty tôi có liên quan. Tôi vốn kém khoản nhìn người. Có những điều mãi tôi không thể hiểu nổi. Tôi có xu hướng mến thích mọi người, nên thật khó đánh giá chính xác người khác, dù tôi có cố
gắng cỡ nào. Nên tôi tìm đến những người có khả năng đánh giá tinh tường và nhờ họ giúp đỡ.
Chớ có ép bản thân phải học điều gì đó bạn không muốn hay không có tài năng thiên phú. Tài năng thiên phú đóng vai trò ra sao? Rất nhỏ thôi. Nhưng bạn buộc phải bắt đầu từ đó. Tài năng
thiên phú là hạt giống của kỹ năng. Làm thế nào bạn biết mình có tài năng? Xem liệu bạn có thích nó từ khi mới lên mười hay không, bạn có mơ mộng về nó hay không, bạn có thích đọc về nó hay không. Hãy đọc những điều đưới đây và bạn sẽ biết mình có tài năng thiên phú về điều gì.
Hãy tin tôi: ai cũng có tài năng thiên phú ở rất nhiều mặt. Trong suốt 20 năm vừa qua, tôi đã muốn học cách thạo giỏi một số việc: viết lách, lập trình, kỹ năng kinh doanh (lãnh đạo, bán hàng, ra quyết định), hài kịch và chơi điện tử.
Do đó, tôi đã phát triển một kỹ thuật học tập gồm mười bước.
1) SAY MÊ
Nếu bạn không thể khởi đầu bằng “say mê”, vậy thì tất cả những người có niềm say mê sẽ đánh bại những người chỉ “thích” hay
“ghét”. Đây chính là quy luật của vũ trụ. Những người đầu tiên vượt qua miền băng vĩnh cửu của Bắc cực, từ Siberia đến Alaska dưới nhiệt độ -600C chắc phải say mê việc đó. Những người còn lại chỉ ghé thăm những trảng cỏ Đông Phi. Ngày đầu tiên tôi viết một chương trình máy tính, tôi đã mơ về những chiếc máy tính.
Tôi thức dậy lúc 4 giờ sáng để vào “phòng thí nghiệm máy tính”
và tạo ra những chương trình to tát hơn. Khi tôi bắt đầu viết lách, tôi say sưa viết mỗi ngày. Tôi không ngừng lại được. Và tất cả
những gì tôi muốn trò chuyện với mọi người là về các tác giả khác nhau. Khi mới lên mười tuổi, tôi đã viết một chuyên mục tán chuyện về các bạn cùng học lớp Năm. Tôi đọc mọi cuốn sách của Judy Blume. Tôi đọc mọi thứ tôi có thể. Tôi mê mẩn. Hầu hết bạn bè đều phát chán tôi và chẳng mấy chốc chỉ còn tôi đơn độc một mình. Trừ những lúc tôi viết lách.
2) ĐỌC
Bobby Fischer11 không chơi cờ giỏi đến thế đâu. Hồi nhỏ, Bobby có tài năng nhưng chẳng ai để ý nhiều đến cậu bé. Khi lên 12 tuổi, Bobby biến mất trong vòng một năm. Cuối những năm tháng tuổi đôi mươi, anh chàng còn lặp lại việc này một lần nữa. Nhưng đến 13 tuổi, khi tái xuất, Bobby đột nhiên trở thành tay cờ xuất sắc nhất nước Mỹ, thắng giải vô địch Mỹ, và trở thành đại kiện tướng trẻ nhất thế giới. Bobby đã làm cách nào? Anh chẳng mấy khi chơi cờ trong suốt một năm.
11 Robert James “Bobby” Fischer (9/3/1943-17/1/2008), đại kiện tướng cờ vua gốc Mỹ, vô địch thế giới năm 1972. Bobby Fischer được nhiều người đánh giá là kỳ thủ cờ vua vĩ đại nhất mọi thời.
(DG)
Thay vào đó, anh làm hai việc:
A. Anh nghiền ngẫm mọi ván cờ diễn ra trong một thế kỷ trước đó. Hồi những năm 1800.
Khi trở lại, anh nổi tiếng là vào trận theo kiểu cũ, nhưng có cải thiện. Không ai tìm ra cách khuất phục những cải thiện này. Thật ra, trong trận chung kết giải vô địch thế giới năm 1972, khi Bobby đối đầu với Spassky, anh đã triển khai kho vũ khí những năm 1800 của mình để trở thành nhà vô địch thế giới. Spassky nhất thiết phải thắng để duy trì trận đấu. Fischer cần thủ hòa để giành được danh hiệu. Spassky khai cuộc với nước đi tấn công rất hiện đại (“Kiểu người Sicily”). Nhưng đến chừng lượt đánh thứ 13, tất cả các bình luận viên theo dõi đều phải trầm trồ kinh ngạc.
Fischer đã khéo léo biến đổi nước khai cuộc thành một nước đi
kiểu thế kỷ 19 với tên gọi “Cuộc chơi Ê-cốt”. Sau nước cờ đó, Spassky không còn đường thoát.
B. Anh học tiếng Nga đủ giỏi để đọc các tạp chí cờ vua tiếng Nga.
Thời bấy giờ, tất cả 20 kỳ thủ hàng đầu thế giới đều là người Nga.
Người Mỹ không có cửa. Do đó, Fischer nghiền ngẫm các ván cờ
của Nga trong khi mọi tay cờ người Mỹ khác chỉ ngồi loay hoay với các nước khai cuộc và những phong cách mà người Nga đã thừa biết cách đánh bại.
Kết quả là, khi Fischer tranh tài trong giải vô địch Mỹ hồi đầu thập niên 1960, đó là một chuỗi thắng tuyệt đối, chỉ có chiến thắng, không một trận hòa. Nghiền ngẫm lịch sử, học hỏi từ
những tay cờ cừ khôi nhất chính là chìa khóa để trở thành kỳ thủ
giỏi nhất. Kể cả khi bạn khởi đầu với một tài năng cỡ thường thường bậc trung.
3) HÃY THỬ ĐI. NHƯNG ĐỪNG QUÁ CỐ GẮNG
Nếu bạn muốn trở thành một cây viết, hay một nhà kinh doanh, hoặc một lập trình viên, bạn phải viết thật nhiều, gây dựng thật nhiều việc làm ăn, hay lập trình thật nhiều. Mọi việc đều hỏng bét cả. Đây chính là lý do tại sao ban đầu số lượng quan trọng hơn chất lượng. Đường cong học tập ta đều phải trải qua không được dựng nên bởi những thành tựu. Nó chỉ được xây lên bằng số
lượng. Nếu bạn quan sát điều gì đó 1.000 lần, bạn sẽ hơn một người chỉ mới quan sát điều đó 10 lần. Chớ quên một quy tắc quan trọng: bí mật của hạnh phúc không phải là “vĩ đại” mà là
“trưởng thành”. Nếu bạn “thử xem sao”, bạn sẽ chỉ đạt mức bẩm sinh vốn vậy. Nhưng sẽ không có sự trưởng thành, và bạn không thể nào hạnh phúc.
4) TÌM MỘT GIÁO VIÊN (KÈM QUY TẮC 10X)
Nếu tìm cách tự học tiếng Tây Ban Nha, tôi sẽ không đạt được kết quả gì cả. Nhưng khi tôi hẹn hò (và giờ là kết hôn) với ai đó đến từ
Argentina, tôi học được tiếng Tây Ban Nha nhiều hơn. Với cờ vua, viết lách, lập trình, kinh doanh, tôi luôn tìm ra ai đó giỏi hơn tôi, và tôi chọn ra một thời điểm mỗi tuần để nhờ họ giải đáp cả núi câu hỏi, nhờ họ giao bài tập cho tôi, xem xét những sai sót và nhận xét tôi đã sai ở đâu. Với những điều bạn say mê, hãy tìm một giáo viên, việc này sẽ giúp bạn học nhanh hơn gấp 10 lần. Thật ra, tất cả những việc tôi liệt kê trong danh sách này đều giúp bạn học tập nhanh gấp 10 lần. Nếu bạn chịu thực hiện tất cả mọi việc trong danh sách này, bạn sẽ học được 10 bí quyết tăng tốc theo mũ số 10 so với những người khác. Đó là cách bạn trở nên thạo giỏi một việc gì đó.
5) NGHIỀN NGẪM LỊCH SỬ, XEM XÉT HIỆN TẠI
Nếu bạn muốn học cách trở thành một lập trình viên VĨ ĐẠI, không chỉ đủ giỏi trong việc lập trình một ứng dụng, mà phải đủ
giỏi để trở nên VĨ ĐẠI, hãy học ngôn ngữ máy tính. Hãy nghiền ngẫm những số 1 và số 0. Nghiền ngẫm lịch sử máy tính, học cách tạo nên một hệ điều hành, các ngôn ngữ Fortran, Cobol, Pascal, Lisp, C, C++, đến các ngôn ngữ hiện đại như Python.
Nếu bạn muốn viết hay hơn, hãy đọc những cuốn sách tuyệt vời từ thế kỉ 19. Đọc Hemingway, Virginia Woolf và các thành viên Beat , những tác phẩm đã chống chịu được thử thách thời gian, vượt qua hàng triệu cuốn sách khác. Đó là những tác phẩm xuất sắc nhất thế giới. Rồi hãy nghiềm ngẫm những bài phê bình các
cuốn sách đó để xem bạn đã bỏ qua những gì. Việc này cũng quan trọng không kém việc đọc ban đầu.
Nếu bạn muốn học cách kinh doanh, hãy đọc hồi ký của Rockerfeller, Carnegie, phiên giao dịch đầu tiên tại Amsterdam, cuộc bùng nổ trái phiếu lãi cao, thập niên 1990, vỡ nợ tài chính.
Mọi cuộc suy thoái, tất cả những việc làm ăn bừng nở trong mỗi cuộc suy thoái.
Hãy đọc Không đến Một của Peter Thiel. Xem The Pro t trên kênh CNBC. Hãy đọc về Steve Jobs. Đọc về sự sụp đổ của Kodak trong The End of Power (tạm dịch: Quyền lực lụi tàn).
Đừng có đọc mấy cuốn sách cẩm nang kinh doanh. Chẳng ích gì đâu. Bạn đang sắp bước vào một địa hạt rộng lớn, địa hạt cách tân tạo nên xã hội hiện đại. Đừng đọc mấy cuốn sách thường thường mới ra năm ngoái. Hãy nâng cấp cuộc chơi của bạn, hãy đọc về
những người và những cách tân đã thay đổi thế giới thành diện mạo như ngày nay. Hãy đọc xem Henry Ford đã phải gây dựng đến ba công ty xe hơi mới có thể làm đúng và tại sao “ba” lại là con số quan trọng với ông. Hãy đọc để hiểu vì sao kỹ thuật nhượng quyền thương mại của Ray Kroc đã tạo nên chuỗi nhà hàng lớn nhất thế giới. Hãy đọc xem tại sao Coca-Cola chẳng tạo ra bất-cứ-thứ-gì, nhưng lại đang là công ty đồ uống lớn nhất thế giới. Hãy viết ra những điều bạn học hỏi được từ mỗi lần đọc.
6) THỰC HIỆN NHỮNG DỰ ÁN ĐƠN GIẢN TRƯỚC
Tony Robbins kể tôi nghe anh đã sợ chết khiếp với công việc giảng dạy chính đầu tiên của mình. Anh phải dạy cho một nhóm lính thủy đánh bộ cách cải thiện khả năng bắn chuẩn. “Tôi thậm chí còn chưa từng bắn súng trong đời,” anh kể lại. Anh có học hỏi
chút đỉnh từ các tay chuyên nghiệp, nhưng rồi anh đưa ra một kỹ
thuật đem lại thành tích tốt nhất trong bất cứ lớp học bắn nào xưa nay. Anh đưa mục tiêu lại gần hơn, đặt mục tiêu chỉ cách người bắn 1,5 mét. Tất cả đều bắn trúng hồng tâm. Rồi anh di chuyển mục tiêu lùi lại từng chút, từng chút một cho đến khi đạt khoảng cách tiêu chuẩn. Học viên vẫn bắn trúng hồng tâm.
Richard Branson khởi sự một tạp chí trước khi thành lập hãng hàng không. Bill Gates viết BASIC trước khi nhóm của anh viết hệ
điều hành Windows.
E. L. James (đúng vậy, tôi đưa cả cô vào đây) viết tiểu thuyết hư
cấu từ cốt truyện Twilight trước khi tự viết 50 sắc thái.
Ernest Hemingway chưa từng nghĩ ông có thể viết tiểu thuyết. Do đó, ông đã sáng tác rất nhiều truyện ngắn.
Các lập trình viên viết những chương trình “Hello, world!” trước khi tạo ra các công cụ tìm kiếm.
Nhiều đại kiện tướng cờ vua khuyến khích bạn nghiên cứu cờ tàn trước (khi chỉ còn vài quân trên bàn) trước khi nghiền ngẫm những phần khác.
Những điều này mang lại cho bạn lòng tin, sự khôn ngoan, cùng cảm giác lớn lao hơn sự trưởng thành và tiến bộ đó chính là những bước đi trên con đường dẫn đến thành công.
7) NGHIỀN NGẪM NHỮNG GÌ BẠN ĐÃ LÀM
Một ngày tôi quẳng đi mọi thứ. Tất cả mọi thứ. Tôi quẳng đi toàn bộ sách vở (quyên góp). Tôi quẳng đi tất cả quần áo. Tôi quẳng đi
máy tính cũ. Tôi quẳng đi những cái đĩa tôi chưa dùng bao giờ. Tôi quẳng đi những chiếc ga trải giường không bao giờ có khách đến để dùng tới. Tôi quẳng đồ đạc (bốn cái giá sách), tivi, báo cũ và những thứ khác. Tôi muốn dọn dẹp sạch sẽ. Tôi tìm ra một tập tiểu thuyết tôi viết năm 1991. 24 năm trước. Tệ khủng khiếp. Lần đầu tiên sau 24 năm trời, tôi đọc lại bản thảo đó. Tôi nghiền ngẫm xem mình đã sai ở đâu (Nhân vật rời rạc. Cốt truyện quá hiển nhiên. Kiểu “vị thần đến từ cỗ máy” lộn xộn khắp nơi.) Có người kể tôi nghe câu chuyện về Amy Schumer, một trong những cây hài yêu thích của tôi. Cô ghi lại tất cả những buổi biểu diễn của mình. Rồi cô trở về phòng và nghiền ngẫm mỗi màn biểu diễn, chi tiết từng giây, “Đáng ra tôi phải dừng lại một phần tư
giây chỗ này”. Cô muốn trở thành cây hài giỏi nhất. Cô nghiên cứu mọi màn biểu diễn của mình.
Khi chơi cờ, nếu bị thua, tôi sẽ nhập ván cờ đó vào máy tính. Tôi quan sát mọi nước đi, xem máy tính đề xuất nước đi nào tốt hơn, tôi đã nghĩ gì lúc đi một nước hỏng… Một vụ làm ăn tôi mới đầu tư gần đây đã xôi hỏng bỏng không. Thật đau lòng, nhưng tôi buộc phải nhìn lại xem mình đã mắc lỗi chỗ nào. Ở mọi bước, tôi đều lật lại và ghi chép xem chuyện gì đã xảy ra và những điểm nào tôi có thể làm tốt hơn, tôi đã bỏ qua những gì. Nếu không bị
ám ảnh bởi những sai lầm của mình, bạn đã không cố gắng đủ
nhiều để thạo giỏi hơn nữa. Bạn đặt ra những câu hỏi tệ hại: “Sao mình lại kém cỏi thế?” Thay vì những câu hỏi hay: “Mình đã làm gì sai và làm thế nào để cải thiện?” Khi bạn liên tục đặt những câu hỏi hay về công việc của mình, bạn sẽ giỏi hơn những người đóng băng bản thân trong những câu hỏi tệ hại. Lấy ví dụ: Tôi ghét xem mình xuất hiện trên tivi sau mỗi lần ghi hình. Tôi chưa từng xem lại chúng. Nên tôi sẽ không bao giờ giỏi việc đó hơn được.
8) BẠN LÀ TRUNG BÌNH CỘNG CỦA NĂM NGƯỜI QUANH BẠN
Hãy nhìn vào bối cảnh văn chương, nghệ thuật và kinh doanh.
Con người hiếm khi tiến bộ khi là một cá nhân đơn độc. Họ giỏi lên khi hợp thành một nhóm.
Nhóm Beats: Jack Kerouac, Allen Ginsberg, William Burroughs cùng những tên tuổi khác.
Nhóm lập trình viên: Steve Jobs, Bill Gates, Ted Leonsis, Paul Allen, Steve Wozniak và những người xuất thân từ Câu lạc bộ
Homebrew.12
12 Câu lạc bộ Máy tính Homebrew, với các thành viên yêu thích lập trình máy tính, tập hợp ở thung lũng Silicon từ 5/3/1975 đến tháng 12/1986 trong các cuộc họp định kỳ hai tuần một lần. Các hoạt động của câu lạc bộ này đóng vai trò quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng máy tính cá nhân. (DG)
Bối cảnh nghệ thuật vào thập niên 1950: Jasper Johns, De Kooning, Pollack... Tất cả đều sống trên CÙNG MỘT CON PHỐ ở
thành phố New York.
YouTube, LinkedIn, Tesla, Palantir và ở một mức độ nào đó –
Facebook, cùng hơn mười công ty khác đều xuất thân từ “xã hội đen PayPal”.
Tất cả những tên tuổi kể trên đều có thể tự tìm tòi một mình.
Nhưng con người là loài động vật có vú sống theo bầy đàn. Ta cần làm việc với các nhóm để tiến bộ hơn.
Hãy tìm ra nhóm giỏi nhất, dành thật nhiều thời gian với họ. Đó là một “bối cảnh”, bạn phải trở thành một phần trong bối cảnh đó.
Mọi người thách thức nhau, ganh đua, yêu thích công việc của nhau, ganh tỵ với nhau và lần lượt vượt qua nhau.
9) LÀM ĐI LÀM LẠI THẬT NHIỀU
Những gì bạn làm mỗi ngày đóng vai trò quan trọng hơn những việc thi thoảng bạn mới làm. Tôi có một người bạn muốn vẽ giỏi hơn. Nhưng cô cho rằng mình phải đến Paris thì mọi điều kiện mới thuận lợi. Cô không bao giờ đến được Paris. Giờ cô ngồi trong một khoang làm việc dưới ánh sáng đèn huỳnh quang, cặm cụi điền giấy tờ cả ngày.
Hãy viết mỗi ngày, kết nối mạng lưới mỗi ngày, chơi mỗi ngày, sống lành mạnh mỗi ngày. Hãy đo lường cuộc đời bằng số lần bạn làm mọi việc. Khi bạn qua đời: Tuổi thọ của bạn chỉ bằng “hai bản viết lách”? Hay con số đó là 50.000?
10) TÌM RA KẾ HOẠCH XẤU XA CỦA BẠN
Cuối cùng thì học trò sẽ vượt mặt người thầy. Giám đốc quỹ
phòng vệ đầu tiên nơi tôi làm việc giờ đây căm ghét tôi. Tôi đã thành lập quỹ phòng vệ của riêng tôi, còn quỹ của ông bị phá sản.
Nhưng bằng cách nào?
Sau tất cả những việc kể trên, bạn tìm ra một giọng nói độc đáo của riêng bạn. Và khi bạn lên tiếng bằng giọng nói đó, cả thế giới nghe thấy những điều chưa từng nghe bao giờ. Có lẽ các giáo viên và bạn bè của bạn không muốn nghe giọng nói ấy. Nhưng nếu bạn ở xung quanh những người yêu thương và tôn trọng bạn, họ sẽ
khích lệ giọng nói mới mẻ ấy. Có người bảo “làm gì có ý tưởng mới”. Nhưng có đấy. Có những ý tưởng xưa cũ kết hợp với con người mới mẻ đẹp đẽ là bạn. Giờ đến lượt bạn giảng dạy, kèm cặp, sáng tạo, đổi mới và biến chuyển cả thế giới.
