Khung cửa trên tường bùn đã lắp xong, nhưng chưa sơn, kính cũng chưa lắp. Các tri thức thanh niên dùng bay trát bùn lên mấy hàng gạch phôi trần phía trên khung cửa, trát cực kỳ tỉ mỉ, cuối cùng trát phẳng lì như gương.

Ký túc xá mới đã cơ bản hoàn thành. Vương Khải đứng trên giàn giáo, một tay cầm bay, một tay đỡ bàn xoa hồ, cao hứng làm thơ: "Tôi là con trai của công nhân xây dựng! Lý tưởng của tôi, là một độ cao nào đó! Một độ dày nào đó! Theo đuổi của tôi, là sự kiên cố ngàn năm, vạn năm không đổ!"

Mọi người dành cho cậu ta những tràng pháo tay nhiệt liệt.

Tri thức thanh niên nam lớp một và nữ lớp một đứng trước ngôi nhà đó, ai nấy đều lấm lem bùn đất, nhưng người nào cũng lộ vẻ đặc biệt phấn khích. Trong số họ, không thấy Tề Dũng, Nhị ban trưởng, Hoàng Vĩ, Ngụy Minh, Phó Chính, năm người tri thức thanh niên Cáp Nhĩ Tân đâu.

Vương Khải trên giàn giáo làm động tác tạ màn. Trên mặt, trên tóc, trên cánh tay cậu ta toàn là bùn đất.

Ngô Mẫn lạnh lùng nói: "Thổi phồng! Bệnh cuồng nhiệt của tiểu tư sản!" Nói xong, liền quay người đi tới chỗ đống cỏ khô ngồi xuống, dùng cỏ khô lau bùn trên tay, cạo bùn trên giày. Thế nhưng, trong tất cả mọi người, bùn trên người cô ta là ít nhất.

Tri thức thanh niên nữ Bắc Kinh Thang Dương Dương lườm cô ta một cái, châm chọc: "Có nhà phê bình lớn ở đây, sau này chúng ta tốt nhất đều biến thành người câm cho xong! Ngay cả ai vui vẻ một chút, tai người ta cũng có thể nghe ra tư tưởng phân tích theo giai cấp! Vậy còn ai dám mở miệng nói chuyện trước mặt loại người này nữa chứ!"

Tạ Phỉ phụ họa: "Đúng thế!"

Ngô Mẫn lập tức đứng dậy, chỉ trích Tạ Phỉ: "Cô hùa theo cái gì chứ! Nhất là các cô ở Thượng Hải, càng là sân khấu để tiểu tư sản tha hồ biểu diễn!"

Tri thức thanh niên nữ Thượng Hải Uông Tuyền và Tiết Diễm không chịu nổi, đứng cùng phe với Tạ Phỉ, ba người đấu một, cùng nhau vây đánh Ngô Mẫn:

"Thượng Hải là nơi có truyền thống cách mạng vẻ vang, cô sỉ nhục Thượng Hải là phản động!"

"Đảng Cộng sản Trung Quốc từng tổ chức đại hội đại biểu tại Thượng Hải! Thượng Hải là sân khấu lớn của cách mạng vô sản!"

"Thượng Hải là thành phố anh hùng mà sư đoàn một hai chín từng tắm máu chiến đấu với giặc Nhật!"

"Trần Vọng Đạo chính là người Thượng Hải! Trần Vọng Đạo có biết không?"

"Lỗ Tấn cũng mất tại Thượng Hải!"

"Sỉ nhục Thượng Hải, chính là sỉ nhục toàn thể quần chúng nhân dân cách mạng Thượng Hải!"

Một người sao đấu lại được ba người? Huống chi ba cô gái Thượng Hải nổi giận lên, thế mà cô nào cũng miệng lưỡi lanh lợi, lại còn nói bằng tiếng Thượng Hải, tốc độ cực nhanh – cảnh đó ví như ba anh hùng chiến Lữ Bố vậy. Ngô Mẫn nghe chỉ hiểu lơ mơ, chốc chốc lại chớp mắt, há miệng líu lưỡi, không thể thốt ra được lời nào nữa.

Những người khác từng người một cười trộm.

Tôn Mạn Linh nhịn cười, muốn tiến lên ngăn cản. Tri thức thanh niên nữ Cáp Nhĩ Tân Cao Khiết kéo cô ấy một cái, thì thầm: "Đừng quản, để cho người của Cáp Nhĩ Tân chúng ta trị cô ta một chút cũng tốt."

"Tớ chẳng phải là ban trưởng sao!" Tôn Mạn Linh nói nhỏ, nói xong vẫn tiến lên ngăn cản, "Thôi đi thôi đi, một câu hai câu, các cậu đây là đang làm gì thế!"

Tạ Phỉ nhẹ nhàng đẩy Tôn Mạn Linh ra, không chịu bỏ qua: "Tớ chỉ hỏi cô ta một câu, Trần Vọng Đạo là ai cô biết không? Trần trong tai, Vọng trong hy vọng, Đạo trong con đường. Không biết đúng không? Vậy để tớ nói cho cô biết, người đầu tiên dịch "Tuyên ngôn Đảng Cộng sản" ấy, người Thượng Hải chúng tôi đấy! Cô ngay cả điểm này cũng không biết, còn suốt ngày giả vờ làm nhà cách mạng cái gì!"

Tạ Phỉ câu tiếng phổ thông câu tiếng Thượng Hải, nói đoạn đó nghe cực kỳ buồn cười.

Ngô Mẫn lại ngồi phịch xuống đống cỏ khô. Tôn Mạn Linh dang hai tay ra, chặn đám Tạ Phỉ lại.

"Phố Pửu Nhỏ" ngầm giơ ngón tay cái với đám Tạ Phỉ, nói nhỏ: "Đồng tâm hiệp lực với các cậu!"

Tạ Phỉ bực mình đẩy cậu ta: "Cút sang một bên! Vừa nãy cậu ở đâu?"

Hai cô gái Thượng Hải còn lại cũng phụ họa:

"Khi tri thức thanh niên Thượng Hải chúng tôi bị tấn công, chưa bao giờ trông cậy được vào cậu!"

"Đồ chơi bời! Cái loại thùng rỗng kêu to!"

"Phố Pửu Nhỏ": "Cái này... tớ... chẳng phải là quân tử không chấp với tiểu nhân sao!"

Vương Khải không biết đã nhảy xuống từ bệ đứng từ bao giờ, lúc này cũng bước tới, chống hai tay ngang hông, hỏi tội Ngô Mẫn: "Vừa rồi cậu nói tôi thế nào? Nói tôi thổi phồng, bệnh cuồng nhiệt của tiểu tư sản có phải không? Tôi lại phải thỉnh giáo cậu đây, 'Công nhân dầu mỏ gầm một tiếng, trái đất cũng phải rung ba rung', cái này cũng là thổi phồng, cũng là bệnh cuồng nhiệt của tiểu tư sản sao?!"

Dương Nhất Phàm: "Không phải! Đó gọi là chủ nghĩa lãng mạn cách mạng! Chủ nghĩa lãng mạn cách mạng lấy chủ nghĩa lý tưởng cách mạng làm tiền đề, là sự thể hiện đầy tính thi vị của chủ nghĩa hiện thực cách mạng!"

Ngô Mẫn đột nhiên thét lên: "Tôn Mạn Linh, cậu mù à?!"

Mọi người nhất thời im lặng, Ngô Mẫn đứng dậy chạy mất.

Tôn Mạn Linh giận dữ nói với mọi người: "Các cậu mấy người thay phiên nhau huấn luyện một mình cô ấy, như vậy chẳng phải là bắt nạt người ta sao?"

Vương Khải có chút hối hận: "Chẳng phải là liên tục làm việc bao nhiêu ngày, hôm nay cuối cùng cũng xong việc, muốn vui vẻ một chút mà!"

Trên đường về ký túc xá, Ngô Mẫn gặp thông tin viên kiêm người thổi kèn Lý Minh. Lý Minh đưa mấy lá thư cho cô: "Ngô Mẫn, đây đều là thư của nữ lớp một các cậu, cũng có một lá của cậu đấy!"

Ngô Mẫn quay về ký túc xá nữ lớp một, giữ lại lá thư của mình, ném những lá thư khác tùy tiện lên giường đất, ngồi ngây ra ở chỗ nằm của mình tức giận. Cô ta tức đến phát khóc, vừa lau nước mắt vừa mở thư xem.

Thư là cha cô ta gửi tới:

Con gái Tiểu Mẫn:

Trước tiên cha phải nhắc nhở con, thư này xem xong, lập tức hủy đi, không được giữ lại dù chỉ một lát, càng không được cho bất kỳ ai xem, bất kể con có cho rằng người đó đáng tin đến mức nào.

Vấn đề con nêu trong thư với cha, bây giờ cha nói cho con biết sự thật – cái gọi là phong trào "lên núi xuống nông thôn", trước hết chẳng qua chỉ là để giải quyết vấn đề an trí cho mấy khóa học sinh tốt nghiệp đã từng nổi loạn ở thành phố như các con. Các con vừa không được học lên, cũng không tìm được việc làm, đối với thành phố mà nói thì đó là áp lực rất lớn, cũng có thể nói là sự đe dọa rất lớn. Cho nên, các con bắt buộc phải rời khỏi thành phố đến nông thôn, đây là kế hoãn binh. Đây gọi là chính trị, nhưng sau này các nhà máy vẫn sẽ tuyển công nhân, các trường đại học cũng vẫn sẽ tuyển sinh. Cho nên con bắt buộc phải thể hiện mình là một người có tư tưởng đặc biệt cách mạng. Một người như vậy đôi khi quả thực sẽ khiến người khác phản cảm, nhưng đây là cái giá con bắt buộc phải trả. Con hoàn toàn không cần phải vì thế mà phiền não, con cũng hoàn toàn không cần phải tin tưởng bất cứ ai ở Bắc Đại Hoang, yêu bất cứ ai, và trở thành bạn tốt với bất cứ ai! Con chỉ cần tiếp tục thể hiện mình là một người có tư tưởng đặc biệt cách mạng là được. Đường đi nước bước sau này, cha sẽ cố gắng sắp xếp cho con.

Trong lòng người cha có rất nhiều nỗi niềm không biết tỏ cùng ai. Tất cả những gì cha làm hiện tại, đều là vì con. Con là cô con gái duy nhất của chúng ta, mặc dù con đã làm tổn thương cha mẹ rất sâu sắc, nhưng chúng ta vẫn yêu con! Tuy nhiên, con cũng phải học cách khôn ngoan một chút, không cần thiết phải vì chứng minh tính cách mạng của bản thân mà làm quan hệ với các tri thức thanh niên khác căng thẳng đến mức như vậy. Sau này tuyển công nhân hay học đại học, nhất là học đại học, thông thường đều phải thông qua cửa ải giơ tay biểu quyết của quần chúng đấy.

---❊ ❖ ❊---

Hào sảng dẫn đầu đấu tố thầy giáo ở trường, dẫn dắt Hồng vệ binh phá cửa nhà, ném ảnh chụp chung của cha mẹ xuống đất, quát lệnh cha mẹ nhận lấy tờ "Quyết liệt thư" bằng giấy đỏ đó... từng cảnh từng cảnh một việc mình đã làm lại hiện về trước mắt cô ta.

Xem xong thư, Ngô Mẫn thần hồn nát thần tính liếc nhìn về phía cửa, vò nát lá thư.

Cô ta ngồi xổm xuống chỗ miệng lò lửa trên giường đất - miệng lò chỉ còn tro tàn; cô ta lại đứng dậy, tìm thứ gì đó có thể khều. Một lúc không tìm thấy, liền cầm ngược cái chổi, dùng cán chổi khều. Cuối cùng khều ra được một ít than lửa, nằm bò xuống đất từng hơi thổi; thổi bùng được lửa, ném nắm giấy trong tay vào miệng lò, cả phong bì cũng xé nát ném vào, tiếp tục khều, thổi. Cán chổi bắt lửa, cô ta giẫm mấy cái, cứ tưởng dập tắt rồi, thực ra vẫn chưa tắt.

Góc giường đất có tiếng động, tiếp đó là tiếng chuột gặm hòm và tiếng "chít chít" cắn nhau. Ngô Mẫn vứt cái chổi qua đó, cán chổi rơi xuống giữa hai chiếc chăn...

Chỗ ký túc xá mới xây, mọi người vẫn đang tranh luận gì đó, chỉ một mình Tôn Mạn Linh lặng lẽ thu dọn công cụ. Cô ấy ngồi xổm bên vũng nước, dùng cỏ khô rửa sạch bùn đất trên từng món công cụ.

Vương Khải: "So ra, tớ thà theo ban trưởng của chúng ta đi cầm búa tạ, khai thác đá, như thế còn hăng hơn, chứ không muốn ở đây xảy ra xung đột với một nhà phê bình nào đó!"

Thẩm Lực hỏi Dương Nhất Phàm: "Này, mấy câu vừa nãy của cậu, trình độ lý luận cao thế nhỉ? Học ở đâu ra đấy?"

Dương Nhất Phàm: "Mẹ tớ chẳng phải là người dạy lý luận văn học Mác-Lê à, còn cha tớ lại là người nghiên cứu văn học hiện đại Pháp, hai người suốt ngày tranh luận ở nhà, tai tớ đều nghe đến chai sạn rồi. Cho đến một ngày mẹ tớ cũng bị liệt vào danh sách 'thối tha cửu lão', mới giảng hòa, giống như một đôi cha mẹ, cũng giống như một đôi vợ chồng vậy."

"Tiểu Địa Bao" đột nhiên nói: "Tớ cho rằng lời của Ngô Mẫn nói rất đúng."

Quý nhân mở miệng muộn, lời nói ra lại kinh người. Ánh mắt mọi người đều tập trung vào cậu ta.

Ngay cả Tôn Mạn Linh cũng dừng việc cọ rửa, ngoái đầu nhìn em trai.

"Tiểu Địa Bao" vừa ném những cục bùn "bộp bộp" vừa nói: "Tớ là người này, bất kể là ai, bất kể người khác nhìn cô ấy thế nào, cũng không quản việc lời cô ấy bày tỏ quan điểm làm người ta khó chịu đến thế nào, chỉ cần quan điểm cơ bản của cô ấy là đúng, thì tớ đứng về phía cô ấy."

"Tiểu Địa Bao" lại chỉ vào ký túc xá mới xây, nhìn Vương Khải nói: "Đó cũng tính là một loại độ cao? Đó cũng tính là một loại độ dày? Cao bao nhiêu? Dày bao nhiêu? Thế là có thể kiên cố ngàn năm, vạn năm không đổ rồi? Tớ biết cậu đang biểu diễn vui vẻ. A, cho phép cậu nói lời vui vẻ, thì không cho phép người ta nghiêm túc với lời vui vẻ của cậu à? Ở thành phố, chúng ta đều từng hô những khẩu hiệu như vậy chưa? Giải phóng Luân Đôn! Giải phóng Niu York! Giải phóng Pari! Còn phải giải phóng Mátxcơva! Nghĩ kỹ lại xem, có phải đều là thổi phồng không? Sao chúng ta đến cả nói đùa cũng mang theo cái giọng thổi phồng ở thành phố thế kia? Sao chúng ta đều biến thành như thế này rồi?"

Tôn Mạn Linh đứng dậy: "Tiểu đệ, em câm miệng cho chị!"

"Tiểu Địa Bao": "Em nói này chị gái thân yêu, thân yêu nhất của em ơi, nếu chị không muốn nghe lời em, thì xin hãy đi chỗ khác, hoặc là bịt tai lại. Ngô thì thu hoạch chẳng được bao nhiêu, giờ đến bánh bao xanh cũng chẳng có mà ăn, ngày ba bữa toàn đậu nành luộc. Cái gì mà chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa lý tưởng, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, trên người em một chút cũng không còn, đều theo từng tiếng trung tiện kêu vang mà giải phóng hết sạch rồi. Cho nên nhé, bây giờ cứ nghe thấy ai nói lời thổi phồng, dù là nói đùa cho vui, tớ đều muốn nổi cáu với người đó!"

Tôn Mạn Linh: "Chỉ có mỗi mình em mệt, mình em ăn đậu nành à? Ăn nói hồ đồ! Còn nói bậy nữa xem chị có tát vỡ mồm em không!" Tôn Mạn Linh lại quay trái quay phải xin lỗi mọi người, "Đều coi như không nghe thấy nhé, là chị đây bình thường giáo dục nó không tốt, chị nhất định sẽ tìm cơ hội giáo dục nó thật tốt!"

"Tiểu Địa Bao": "Haizz, trước kia là một người chị tốt biết bao, vừa làm lên cái ban trưởng nhỏ, đã thay đổi thành thế này..."

"Tiểu Địa Bao" nói không được nữa, bởi vì Ngô Mẫn đã quay lại rồi.

Ngô Mẫn trái ngược hoàn toàn với thái độ thường ngày, nói với đám Tạ Phỉ: "Ba chiến hữu Thượng Hải, vừa nãy tớ chạy về ký túc xá suy ngẫm một mình, đã nhận ra lời nói của mình là không đúng rồi. Tạ Phỉ, Uông Tuyền, Tiết Diễm, bây giờ tớ chính thức xin lỗi các cậu, xin hãy tha thứ cho sự mạo phạm của tớ, được không?"

Biểu cảm và lời nói của cô ta đều đặc biệt chân thành, đám người Tạ Phỉ nhất thời cảm thấy khó hiểu, ngược lại đều bị cô ta làm cho không biết phải làm sao.

Ngô Mẫn lại nói với Vương Khải: "Vương Khải, cậu cũng đừng giận tớ nữa. Rõ ràng cậu đang nói đùa, chẳng qua muốn để mọi người vui vẻ một chút thôi. Lời nói của tớ ít nhất cũng tỏ ra quá thiếu khiếu hài hước rồi, tớ cũng chính thức xin lỗi cậu, xin hãy tha thứ cho sự vô lễ của tớ vừa nãy. Ở thành phố, nói chuyện kiểu đó quen rồi mà, mọi người cho tớ thời gian, tớ nhất định sẽ sửa chữa thói xấu của mình."

Vương Khải cũng bị làm cho ngơ ngác, lúng túng nói: "Thực ra, vừa nãy tớ đối xử với cậu như thế, vẫn là nói đùa thôi, không có ý gì khác đâu, cậu cũng đừng để trong lòng nhé!"

Tôn Mạn Linh vui mừng: "Tớ thấy chúng ta đều nên học tập Ngô Mẫn. Chủ tịch Mao dạy chúng ta rằng..."

Từ xa truyền đến từng tràng tiếng nổ lớn phá núi.

Mà Ngô Mẫn, đã đi tới chỗ vũng nước, ngồi xuống cọ rửa công cụ rồi.

Mọi người đều đang hơi ngơ ngác, Tề Dũng đi tới, nhìn ký túc xá mới nói: "Tiến độ nhanh thật đấy, tớ cứ tưởng hai vị ban trưởng của chúng ta đều không có ở đây, thì ở đây ai nấy đều là đại gia, ai cũng không quản được ai chứ!"

Cao Khiết bất mãn nói: "Ý cậu là gì hả? Mạn Linh không được tính là ban trưởng à?"

Tôn Mạn Linh cũng ngồi xuống vũng nước cọ rửa công cụ. Tề Dũng liếc nhìn bóng lưng cô ấy, không đáp lại lời Cao Khiết, mà hỏi Vương Khải: "Triệu Thiên Lượng đâu?"

Vương Khải: "Chẳng phải cậu bảo cậu ấy đi điểm danh để đi khai thác đá rồi sao?"

Tề Dũng: "Nhưng sáng nay hoàn toàn không thấy bóng dáng cậu ấy đâu!"

Dư Toa Toa nửa cố ý nửa vô tình: "Châu Bình cũng không biết đi đâu mất rồi."

Tạ Phỉ lập tức tiếp lời: "Đừng đoán bừa nhé, Châu Bình là ban trưởng cho nghỉ phép đấy."

Lâm Lệ trách móc Dư Toa Toa: "Cậu nói câu đó làm gì chứ?"

Tôn Mạn Linh hỏi Ngô Mẫn: "Lúc cậu về ký túc xá, Châu Bình đang làm gì vậy?"

"Châu Bình không ở trong ký túc xá." Ngô Mẫn cố tình nói cho ai cũng nghe thấy.

Mọi người nhất thời im lặng đầy ẩn ý.

Tề Dũng lầm bầm: "Được, rất tốt, rất tốt..."

Tôn Mạn Linh đứng dậy, trừng mắt nhìn Tề Dũng nghiêm nghị: "Tề Dũng, cậu với tư cách là ban trưởng, nói năng phải chú ý ảnh hưởng."

"Tớ cũng có nói lời nào ảnh hưởng xấu đâu."

"Vậy cậu tốt cái gì mà tốt? Âm dương quái khí."

Từ xa đột nhiên truyền đến tiếng kêu: "Ký túc xá nữ cháy rồi! Chữa cháy thôi!"

Tiếp đó, một tràng tiếng gõ lưỡi cày "căng căng" vang lên...

Ký túc xá nữ lớp một cháy tan hoang. Các tri thức thanh niên và những chiến sĩ già, công nhân viên cũ cũng như gia đình đến chữa cháy, mặt đầy tro bụi, nhìn ký túc xá đã sập khung mà thẫn thờ.

Tôn Mạn Linh và các tri thức thanh niên nữ lớp một đang tìm kiếm đồ đạc rách nát trong đống hỗn độn, Ngô Mẫn cũng đang tìm kiếm, nhưng cô ta rõ ràng đã hiểu nguyên nhân hỏa hoạn, thỉnh thoảng lại lén nhìn chiến hữu trong lớp mình.

Thang Dương Dương tìm thấy một hộp đồ hộp, vừa cầm lên, lại vứt đi, tiếp đó vẩy tay, thổi tay.

Tôn Mạn Linh: "Bị bỏng à?"

Thang Dương Dương chảy nước mắt: "Ban trưởng, đồ của tớ, chỉ còn lại một hộp đồ hộp này thôi."

Tôn Mạn Linh ôm cô ấy, vỗ nhẹ vai cô ấy, muốn nói câu an ủi nào đó, nhưng một câu cũng không nói ra được.

Tiết Diễm ngồi phịch xuống giường đất bẩn thỉu, gào khóc: "Lương của tớ! Lương của tớ cháy sạch rồi! Tớ còn chưa kịp gửi về nhà!"

Chỉ đạo viên, liên trưởng, Phương Uyển Chi và Doãn bài trưởng cũng đến, bốn người nhìn đống đổ nát thần tình nghiêm trọng.

"Hầy! Lặn lội xa xôi đón về bao nhiêu thứ đáng lo thế này làm gì cơ chứ!" Liên trưởng ôm đầu ngồi xổm xuống đất.

Triệu Thiên Lượng và Châu Bình vẫn chưa biết trong liên đội xảy ra chuyện gì. Họ đang đi sóng bước trên đường cái.

Triệu Thiên Lượng: "Tớ cứ cảm thấy, cậu đi như thế này không tốt lắm."

Châu Bình: "Tớ cũng biết, nhưng... lòng tự trọng của tớ không cho phép mình ở lại Sư đoàn bảy thêm một ngày nào nữa..."

"Cậu đây là ra đi không lời từ biệt."

"Tớ chẳng phải đã đưa cho cậu một lá thư rồi sao? Giao cho ban trưởng của bọn tớ là được."

"Sư đoàn bảy cũng đâu phải chỉ có ban trưởng các cậu mới tốt với cậu."

"Đúng vậy, chỉ đạo viên, liên trưởng, Phương bài trưởng, còn có đa số người trong nữ lớp một chúng tớ, đều khá tốt với tớ." Châu Bình dừng lại, nhìn Triệu Thiên Lượng, tình cảm dạt dào nói thêm, "Cậu cũng tốt với tớ. Lúc lấy cơm, tớ lén bảo cậu đến tiễn tớ, cậu không kịp xin nghỉ cũng đã đến tiễn tớ rồi. Ngoài lời cảm ơn với cậu, tớ đã nói trực tiếp cho cậu nghe rồi, sự cảm ơn với những người khác, tớ đều viết từng người một trong thư rồi..."

Một chiếc xe tải từ phía sau họ chạy tới, Châu Bình vẫy tay về phía xe tải.

Triệu Thiên Lượng: "Cậu đừng vội thế!"

Nhưng xe tải đã dừng lại, tài xế thò đầu ra nói: "Trong buồng lái có người rồi, muốn lên thì phải ngồi thùng sau thôi."

Triệu Thiên Lượng: "Vậy thì đợi chuyến khác đi."

Tài xế có chút thiếu kiên nhẫn: "Rốt cuộc là lên hay không lên?"

"Lên! Lên!" Châu Bình nhìn Triệu Thiên Lượng nói nhỏ, "Người ta đã dừng lại rồi, tớ phải lên xe thôi, giúp tớ một chút đi."

Triệu Thiên Lượng: "Sau này có khó khăn gì, nhất định phải viết thư cho tớ, tớ thực lòng thực ý muốn giúp cậu."

"Ừm."

Triệu Thiên Lượng đành phải giúp Châu Bình lên xe.

Xe tải khởi động, Châu Bình hét: "Chăn đệm mượn của Phương bài trưởng tớ đều đã tháo ra giặt rồi, thay tớ trả cho chị ấy!"

Triệu Thiên Lượng đuổi theo vài bước, dừng lại, man mác nhìn theo chiếc xe tải bụi mù bay xa.

Triệu Thiên Lượng quay về ký túc xá nam lớp một, thấy mọi người đều lặng lẽ ăn đậu nành. Hơn nữa, ai cũng chưa rửa mặt.

Triệu Thiên Lượng kỳ lạ: "Các cậu, đây là bị làm sao thế?"

Vương Khải: "Ký túc xá nữ lớp một cháy rồi, đồ đạc của họ về cơ bản cháy sạch rồi, tổn thất nặng nề lắm!"

Thẩm Lực: "Ký túc xá mới vừa xây xong, mặt giường đất còn chưa trát, muốn ở thì ít nhất cũng phải một tháng sau mới được, họ đều bị tạm thời phân tán đến ở nhà công nhân cũ rồi."

Triệu Thiên Lượng từ ngạc nhiên đến đờ đẫn.

Tề Dũng: "Những gì cần nói, chúng ta đều nói rồi. Nói về cậu đi, cũng không báo cho tớ một tiếng, cả buổi sáng đi đâu thế?"

Triệu Thiên Lượng: "Tớ tiễn Châu Bình đi."

Tề Dũng: "Tiễn cậu ấy? Tiễn cậu ấy đi đâu?"

Triệu Thiên Lượng: "Cậu ấy đi rồi."

Tề Dũng: "Đi rồi? Đi rồi nghĩa là gì?"

"Cậu ấy rời khỏi Sư đoàn bảy rồi, cậu ấy đã biết hồ sơ, hộ khẩu của mình ở đâu rồi."

"Phố Pửu Nhỏ": "Sơn Đông Thôn à?"

"Cậu ấy hy vọng lúc mình đi, có thể có một người tiễn cậu ấy. Cậu ấy bày tỏ ý này với tớ, tớ liền tiễn cậu ấy đi." Triệu Thiên Lượng dừng lại, lại nói với Tề Dũng, "Tớ không xin phép cậu, đã vi phạm kỷ luật, cậu muốn xử lý tớ thế nào thì xử lý!"

Tề Dũng: "Tớ có thể xử lý cậu thế nào đây!" Cậu ta đặt mạnh nắp hộp cơm xuống, đậu bắn tung tóe đầy đất. Sau đó lấy điếu thuốc ra hút.

Triệu Thiên Lượng chìa một tay về phía Tề Dũng, Tề Dũng trừng mắt nhìn Triệu Thiên Lượng một cái, miễn cưỡng đưa cho Triệu Thiên Lượng một điếu. Triệu Thiên Lượng châm thuốc vào đầu thuốc lá của Tề Dũng.

"Phố Pửu Nhỏ" cực kỳ thất vọng lầm bầm: "Cậu ấy có ý định đi, trước đó còn chẳng tiết lộ một chữ với tớ."

Triệu Thiên Lượng chặn lời cậu ta: "Cậu ấy cũng không tiết lộ một chữ với đám Tạ Phỉ! Này, các cậu nhìn tớ như vậy làm gì? Tớ và cậu ấy chẳng có chuyện gì cả! Tớ chỉ là hơi đồng cảm với cậu ấy thôi!"

Vương Khải: "Đừng 'chỉ là' nữa. Càng 'chỉ là', càng bằng với 'lạy ông tôi ở bụi này'."

Hoàng Vĩ vỗ vai cậu ấy nói: "Tiểu huynh đệ, nếu bàn về đồng cảm, chúng tôi cũng rất đồng cảm với cậu ấy. Sự đồng cảm của cậu, e là không chỉ một chút... 'chỉ là' đâu. Cậu phải thừa nhận, cái này có khác biệt đấy."

Triệu Thiên Lượng: "Thì đã sao?"

Phó Chính: "Vậy thì chứng minh, bản thân việc này đã là một câu chuyện rồi."

"Đủ rồi!" Tề Dũng ngắt lời họ, "Đều chưa xong à? Nữ lớp một bên kia cháy nhà, họ người người đều trắng tay, có người lương còn chưa kịp gửi về nhà, kết quả biến thành tro rồi! Các cậu ở đây tranh cãi cái gì? Có ý nghĩa không?"

Phó Chính: "Ban trưởng, xin cho phép tôi nói vài câu cuối cùng - bản thân tôi cho rằng, Châu Bình đi lần này, đối với cậu ấy là rất bất lợi. Có lẽ, cậu ấy sẽ càng đáng thương hơn..."

Tề Dũng: "Cậu còn chưa xong đúng không? Không được nói về cậu ấy nữa. Cái gì cũng không được nói nữa! Tất cả cho tớ im lặng ăn cơm!"

"Tiểu Địa Bao" chỉnh lại: "Ăn đậu nành."

Tề Dũng trừng mắt nhìn cậu ta một cái rồi tiếp tục nói: "Ăn xong tất cả im lặng nằm xuống, đi ngủ! Buổi chiều nên làm gì, vẫn làm cái đó!"

Hoàng Vĩ: "Ban trưởng, cậu không nghe hiểu ý của lão Phó. Nếu cậu là Châu Bình, cậu lặn lội xa xôi đi theo đến binh đoàn, cậu làm mọi việc nặng việc khó, phát quân phục lại không có phần cậu, phát lương cũng không có phần cậu, cậu còn vì vấn đề xuất thân mà thường xuyên bị người ta bắt nạt, cậu chân trước vừa đi, chân sau ký túc xá cậu từng ở cháy. Vậy điều đó có ý nghĩa gì chứ?"

"Đồ khốn!" Triệu Thiên Lượng ném một cái bánh bao xanh trong hộp cơm của Tề Dũng về phía Hoàng Vĩ.

Hoàng Vĩ dùng hai tay đỡ lấy như bắt bóng, nhưng không hề tức giận, đi tới, đặt bánh bao vào hộp cơm. Do bánh bao dính tay, đặt không thuận lợi lắm, Hoàng Vĩ vừa cẩn thận cạo tay ở mép hộp cơm, vừa nói: "Tôi chỉ là nói ra cái ý mà lão Phó muốn nói lại không nói rõ... 'chỉ là' thôi."

Phó Chính: "Đừng áp đặt cho tôi nhé!"

Tề Dũng tức giận đẩy Hoàng Vĩ ra: "Cậu cạo cái gì mà cạo! Đó dù sao cũng là bánh bao, không phải cứt đâu!"

Vương Khải ra vẻ Sherlock Holmes: "Bản thân tôi cho rằng, nguyên nhân cháy nhà không ngoài hai tình huống. Tình huống thứ nhất, là tự cháy. Ví dụ như mặt giường đất có sụt lún hoặc lỗ hổng. Nhưng tình huống này, cơ bản loại trừ. Bởi vì mọi thứ đều cháy sạch, mặt giường đất lại không có nghi vấn gì đủ để gây ra hỏa hoạn. Vậy thì, chỉ còn lại tình huống thứ hai - do con người. Do con người, lại chia làm hai tình huống..."

Có người thả một cái "rắm" rất to và dài, giống như người không biết thổi kèn đang thổi kèn. Nhưng không ai cười, không khí vẫn nặng nề.

Vương Khải kiên nhẫn đợi tiếng "rắm" kết thúc, tiếp tục nói: "Nữ lớp một cũng có người hút thuốc à? Không. Vậy chỉ còn lại một tình huống, không chỉ là do con người, mà còn là cố ý phóng hỏa. Ai có nghi vấn này nhất? Ngô Mẫn từng quay về ký túc xá một lần, nhưng nếu giả định là cô ta, thì động cơ tâm lý của cô ta là gì?" Cậu ta ra vẻ bí hiểm nhìn quanh mọi người hỏi, "Ai có thể trả lời câu hỏi của tôi?"

Thẩm Lực: "Trước khi cô ta chạy về ký túc xá, đã cãi nhau một trận với mọi người."

Dương Nhất Phàm: "Giả định đây cũng là một căn cứ nghi ngờ cô ta, vậy so với Châu Bình, khả năng cũng chỉ có ba mươi phần trăm mà thôi."

Triệu Thiên Lượng lầm bầm: "Không thể nào, không thể nào. Cậu nói bậy bạ!"

Vương Khải vỗ vai cậu ta, nói nhỏ: "Chúng ta nói toạc móng heo ra đi, tớ cũng thích Châu Bình, cậu ấy đã thay đổi cách nhìn của tớ về tri thức thanh niên Thượng Hải, nhất là nữ tri thức thanh niên. Cho nên, tâm trạng của tớ lúc này, thực ra cũng giống cậu thôi."

Triệu Thiên Lượng: "Nếu là cậu ấy, cậu ấy còn cần phải để tớ chuyển cho ban trưởng của họ một lá thư sao?"

Phó Chính: "Tôi nhắc cậu này, trong căn phòng này chẳng ai nói câu 'là cậu ấy' cả."

Vương Khải chìa một tay về phía Triệu Thiên Lượng, Triệu Thiên Lượng miễn cưỡng lấy thư ra, đưa vào tay Vương Khải. Vương Khải xem trước xem sau, phong bì không chữ, cậu ta đang định rút giấy thư ra, thư lại bị Triệu Thiên Lượng giật lại.

Tề Dũng: "Còn không giao lên liên bộ đi!"

Triệu Thiên Lượng cầm bánh bao trong hộp cơm cắn một miếng, đi ra ngoài cửa. Tề Dũng bỗng lại gọi Triệu Thiên Lượng lại, nói nhỏ: "Đợi đã! Đóng cửa lại."

Triệu Thiên Lượng đóng cửa lại sau, chậm rãi quay người - cậu ta nhìn ra ý nghĩa gì từ ánh mắt của mọi người, một tay đè lên túi áo, lầm bầm: "Tớ không thể, tớ không thể."

Hoàng Vĩ lại vỗ vai cậu ta: "Cậu chỉ là có đạo nghĩa với một người, nhưng mọi người đang quan tâm đến một sự kiện nghiêm trọng."

"Tiểu Địa Bao": "Lần này chị tớ tiêu rồi, với tư cách là ban trưởng, chị ấy cũng không thể thoái thác trách nhiệm được."

"Phố Pửu Nhỏ": "Hy vọng đừng biến thành một cuộc đấu tranh giai cấp."

Tề Dũng nhìn Triệu Thiên Lượng nói: "Không ai ép cậu, nhưng cậu cũng thấy đấy, mọi người muốn biết trong thư cậu ấy viết những gì đến mức nào."

Triệu Thiên Lượng lấy thư ra, đưa cho Hoàng Vĩ.

Hoàng Vĩ nhận thư nhìn một cái, lại đưa cho Phó Chính. Phó Chính lùi lại: "Thư được pháp luật bảo vệ, cha tôi lại từng làm cục trưởng bưu điện, để tôi đọc là không thích hợp nhất nhỉ?"

Hoàng Vĩ lại đưa thư cho Vương Khải. Vương Khải cũng đùn đẩy: "Tớ cũng không nói tớ muốn đọc mà."

Hoàng Vĩ quay người đi tới giữa Triệu Thiên Lượng và Tề Dũng, nhìn người này một cái, nhìn người kia một cái, cuối cùng đưa thư cho Tề Dũng. Tề Dũng thì nhận lấy, xem, nhìn Triệu Thiên Lượng nói: "Cậu thấy, tớ đọc tốt, hay cậu đọc tốt?"

Triệu Thiên Lượng giật lại lá thư từ tay Tề Dũng, dựa vào khung cửa, rút giấy thư ra. Cậu ấy thầm nói trong lòng: "Châu Bình, xin lỗi. Nhưng vì sự kiện cháy nhà, đến cả tớ cũng vô cùng muốn biết, rốt cuộc cậu viết những gì trong thư."

Lúc này Châu Bình đang ngồi trên xe tải trầm tư suy nghĩ. Trong lá thư đó, cậu ấy viết như thế này:

Ban trưởng thân mến:

Khi cậu nhìn thấy lá thư này, tớ đã rời khỏi Sư đoàn bảy rồi. Tớ trước hết hy vọng cậu có thể tha thứ cho lựa chọn ra đi không từ biệt này của tớ. Nhưng mà, vì tớ đã quyết định rời khỏi Sư đoàn bảy, ngoài lựa chọn này ra, lẽ nào còn có lựa chọn nào tốt hơn sao?

Ban trưởng, tớ vô cùng biết ơn cậu, vô cùng biết ơn các chiến hữu tri thức thanh niên nữ lớp một, vô cùng biết ơn Phương bài trưởng, vô cùng biết ơn liên trưởng và chỉ đạo viên. Tóm lại, tớ vô cùng biết ơn Sư đoàn bảy, Sư đoàn bảy đối với tớ lại không bỏ không chê, đây tuyệt đối không phải là sự đối xử mà bất cứ con gái của nhà tư bản nào ở bất cứ nơi đâu cũng có thể nhận được. Cho nên tớ cho rằng mình rất may mắn. Cho nên, tớ đầy lòng biết ơn mà rời khỏi Sư đoàn bảy. Ban trưởng, xin nhất định phải thay tớ nói với Tạ Phỉ, Uông Tuyền, Tiết Diễm ba người họ, tớ không những biết ơn họ không phân biệt đối xử với người Thượng Hải là con gái nhà tư bản như tớ, mà còn mong họ sau này có thể thường xuyên đến Sơn Đông Thôn thăm người đồng hương Thượng Hải là tớ. Còn tớ, xin hứa với tất cả mọi người, từ nay nhất định cố gắng làm một tri thức thanh niên xuống nông thôn có thể giáo dục tốt, cải tạo tốt.

---❊ ❖ ❊---

Xe tải chạy vào huyện thành, Châu Bình xuống xe, ngơ ngác nhìn quanh. Thấy có một người phụ nữ gánh ít rau vụ thu đi phía trước, Châu Bình liền chạy nhanh mấy bước đuổi theo người phụ nữ, hóa ra là bà chủ quán ăn nhỏ trong huyện thành đó. Châu Bình hỏi đường bà ấy, bà ấy vừa chỉ một hướng, Châu Bình đã vẫy tay chào tạm biệt bà ấy, vội vã đi về phía hướng đó. Cứ như vậy, Châu Bình vừa đi vừa hỏi, vội vã đi về phía Sơn Đông Thôn.

Không đợi Triệu Thiên Lượng ăn xong bữa trưa, Lý Minh đã đẩy cửa bước vào ký túc xá nam lớp một, nói là chỉ đạo viên và liên trưởng gọi Triệu Thiên Lượng đến liên bộ. Triệu Thiên Lượng vội vàng nhét thư vào phong bì.

Triệu Thiên Lượng theo Lý Minh đi về phía liên bộ, vừa vặn thấy Ngô Mẫn đang từ liên bộ đi ra; Ngô Mẫn rõ ràng cũng nhìn thấy cậu ấy, liền đi đường vòng mà tránh đi.

Lý Minh nói: "Trận hỏa hoạn này cháy cũng lạ quá, Phương bài trưởng thống kê sơ bộ, tổn thất của nữ lớp một tổng cộng không dưới ba bốn ngàn đồng. Chỉ riêng vali da mà người ta Tạ Phỉ mang từ Thượng Hải đến đã đáng giá năm sáu mươi đồng rồi, lần này Sư đoàn bảy chúng ta lại phải bị thông báo phê bình rồi."

Ở liên bộ, Hàn chỉ đạo viên, Trương liên trưởng, Phương Uyển Chi và Doãn bài trưởng đang bàn luận về sự kiện hỏa hoạn.

"Bị thông báo thì cũng thôi đi, mấu chốt là tổn thất của bao nhiêu cô gái nhà người ta tính sao đây? Dù sao cũng phải cho họ một lời giải thích chứ? Không đền, phải nói ra đạo lý không đền, nhưng nếu đền, liên đội lại lấy đâu ra một khoản tiền lớn như thế?" Trương liên trưởng càng nói càng phiền não, kích động đứng bật dậy.

Chỉ đạo viên vẫn khá bình tĩnh: "Lão Trương, cậu ngồi xuống, ngồi xuống. Cậu đứng bật dậy, trong lòng tôi liền rối loạn. Tôi thấy, việc đầu tiên chúng ta cần làm là, tìm hiểu nguyên nhân, tốt nhất có thể nắm bắt sơ bộ một số tình hình. Không thì, đến cả báo cáo lên đoàn cũng không cách nào viết nổi."

Trương liên trưởng lúc này mới ngoan ngoãn ngồi xuống.

Lúc này, ngoài cửa truyền đến tiếng "báo cáo" của Triệu Thiên Lượng. Doãn bài trưởng gọi cậu ấy vào, Triệu Thiên Lượng bước vào. Phương Uyển Chi vỗ nhẹ mặt một chiếc ghế đẩu chân cao: "Ngồi đi." Rõ ràng, Ngô Mẫn từng ngồi chiếc ghế đó, nó nằm giữa bốn vị chi ủy.

Sau khi Triệu Thiên Lượng ngồi xuống, chỉ đạo viên lên tiếng nói: "Tiểu Triệu, ký túc xá nữ lớp một gần trưa nay cháy rồi, tổn thất rất nghiêm trọng, việc này chắc cậu đã biết rồi. Gọi cậu đến, là muốn xác minh với cậu mấy vấn đề. Cậu đừng có gánh nặng tư tưởng và lo lắng gì, càng đừng coi là thẩm vấn, chỉ là hỏi thôi."

Triệu Thiên Lượng: "Các người muốn hỏi thế nào thì hỏi, tùy ý."

Chỉ đạo viên hỏi: "Là cậu tiễn Châu Bình đi hôm nay?"

"Đúng."

"Tiễn đến đâu?"

"Tiễn đến đường cái."

"Cụ thể một chút, bao xa?"

"Cách liên đội bảy tám dặm, có một chiếc xe tải tới, cậu ấy lên xe, cứ thế đi mất."

"Mấy ngày trước cậu đã biết cậu ấy quyết định rời khỏi Sư đoàn bảy rồi?"

"Đúng. Ngày đó cậu ấy giặt đồ bên sông. Cậu ấy tháo chăn đệm mượn của Phương bài trưởng ra, giặt vỏ chăn vỏ đệm. Tớ đi giặt quần áo bên sông, chúng tớ gặp nhau, cậu ấy nói cho tớ quyết định của mình."

"Trong liên đội bao nhiêu người, cậu ấy lại chỉ nói cho mỗi mình cậu, xem ra quan hệ hai người khá tốt nhỉ."

Triệu Thiên Lượng cứng nhắc nói: "Quan hệ của chúng tớ rất bình thường."

"Tại sao không báo cáo kịp thời cho liên đội?" Liên trưởng trách móc.

Triệu Thiên Lượng đứng bật dậy: "Tại sao tớ cứ phải báo cáo cho liên đội? Cậu ấy tin tưởng tớ như vậy, hy vọng tớ trước khi cậu ấy đi đừng nói cho bất cứ ai, tớ có thể quay người lại liền báo cáo cho các người sao? Vậy tớ thành loại người gì? Cậu ấy quyết định đi, tớ hoàn toàn hiểu cậu ấy, việc này có gì đáng báo cáo? Đổi lại là tớ cũng thế, tớ cũng đi, một ngày cũng không ở lại Sư đoàn bảy thêm!"

Trương liên trưởng nén giận: "Cậu!... Cậu cho tớ ngồi xuống! Sao việc rắc rối nào cũng có thể liên quan đến cậu Triệu Thiên Lượng thế nhỉ?!"

Triệu Thiên Lượng: "Chẳng phải tớ chỉ là không xin nghỉ, đi chuyến Thiểm Bắc thăm anh trai tớ thôi sao? Chẳng phải vì việc đó mà xử lý tớ rồi sao? Ngoài việc đó ra, tớ rốt cuộc đã gây ra rắc rối gì cho Sư đoàn bảy nữa?"

Trương liên trưởng bị nghẹn đến sững người.

Phương Uyển Chi: "Tiểu Triệu, cậu ngồi xuống. Lão Trương, tôi cũng mời cậu ngồi xuống!"

Trương liên trưởng không vui đi ra ngoài, đứng ngoài cửa hút thuốc.

Doãn bài trưởng cũng đứng dậy: "Chỉ đạo viên, chị dâu, buổi chiều tôi còn phải dẫn người lên núi đặt mấy phát mìn, đi trước đây."

Doãn bài trưởng cũng đi ra ngoài, kéo Trương liên trưởng sang một bên, nhỏ giọng quở trách: "Cậu huấn luyện chiến sĩ của tôi thái độ không tốt, cậu đối với chị dâu thái độ lại tốt à? Chị ấy bảo cậu ngồi xuống, sao cậu lại chạy ra ngoài? Chỉ đạo viên vừa hỏi vài câu, cậu liền liên tục chen ngang. Cũng chỉ có chỉ đạo viên tính khí tốt, nếu là tôi, tôi ý kiến với cậu lớn rồi!"

Trong phòng, chỉ đạo viên tiếp tục hỏi Triệu Thiên Lượng: "Tiểu Triệu, trên đường cậu tiễn Châu Bình, cậu ấy đã nói với cậu những gì?"

"Cậu ấy dọc đường cứ nói những lời biết ơn các người, biết ơn Sư đoàn bảy. Cậu ấy còn có một lá thư, nhờ tớ giao cho ban trưởng của họ." Triệu Thiên Lượng lấy thư ra, "Cậu ấy muốn nhờ ban trưởng giao cho các người."

Phương Uyển Chi: "Đã vậy, chúng ta bây giờ có thể xem rồi." Nói rồi liền nhận lấy thư, chuyển đưa cho chỉ đạo viên. Chỉ đạo viên xem trước sau, lại đưa trả cho Phương Uyển Chi, ý là để cô ấy xem trước. Khi Phương Uyển Chi xem, chỉ đạo viên lại hỏi: "Cậu đã xem chưa?"

"Tớ không xem riêng."

"Ừm? Ý gì?"

"Tớ đã đọc ở lớp một của bọn tớ rồi." Triệu Thiên Lượng cảm xúc kích động lên, "Các người chẳng phải nghi ngờ là cậu ấy phóng hỏa sao? Không sai, cậu ấy chân trước vừa đi, chân sau ký túc xá cậu ấy từng ở cháy, điều này đối với cậu ấy rất bất lợi. Hoàn cảnh cậu ấy gặp phải, cộng thêm cậu ấy là con gái nhà tư bản, đều sẽ khiến cậu ấy trở thành người đáng nghi nhất. Nhưng Triệu Thiên Lượng tớ dám đứng ra bảo lãnh cho Châu Bình - con gái nhà tư bản này, ký túc xá nữ lớp một cháy chắc chắn có nguyên nhân khác, chắc chắn hoàn toàn không liên quan gì đến cậu ấy!"

Chỉ đạo viên đang trầm tư, Phương Uyển Chi lặng lẽ đọc thư:

...Chỉ đạo viên, liên trưởng, Phương bài trưởng, tớ đã lặng lẽ rời khỏi Sư đoàn bảy, hy vọng các người có thể tha thứ cho cách làm của tớ. Tớ đi, không phải vì có oán giận gì với các người, mà vì không muốn làm các người phải nhọc lòng vì chuyện của tớ. Tớ là con gái nhà tư bản, hộ khẩu và hồ sơ lại rõ ràng bị chuyển đến nông thôn nơi tớ vốn nên xuống nông thôn, tớ rõ ràng bản thân muốn trở thành một chiến sĩ binh đoàn, trong tình huống này khó khăn như thế nào. Tớ thật sự không nỡ làm các người phải khó xử nữa. Kiếp này, lại có cơ hội gọi các người là chỉ đạo viên, liên trưởng, bài trưởng, tớ đã cảm thấy vô cùng may mắn rồi. Có thể sống ở một liên đội binh đoàn hơn hai tháng, tham gia thu hoạch lúa mì, đậu nành, và cùng các chiến hữu tri thức thanh niên là chiến sĩ binh đoàn xây lên hai dãy ký túc xá tri thức thanh niên, tư tưởng và cơ thể đều đạt được sự rèn luyện lớn, tớ đã đặc biệt mãn nguyện rồi...

Lúc này Châu Bình đang ở nhà Lương Hỷ Hỷ. Lương Hỷ Hỷ đang cán mì, Châu Bình đứng bên cạnh bà ấy, hai người cứ thế đối đáp qua lại:

Lương Hỷ Hỷ cười nói: "Hôm nay là sinh nhật bốn mươi tư tuổi của tôi, năm sau là bốn mươi lăm rồi. Trước kia tôi rất ít khi đón sinh nhật, nhưng năm nay, sắp bốn mươi lăm rồi, bỗng nhiên muốn đón... Cậu để cặp sách lên giường đất trong phòng đi, trước tiên thay tôi đun nước."

Châu Bình lập tức tháo cặp sách, đi vào phòng trong, vừa để cặp sách, vừa quan sát xung quanh.

"Không phải bảo cậu thay tôi đun nước sao?"

"Đến ngay ạ." Châu Bình đáp lại, đi ra khỏi phòng trong, lặng lẽ ngồi xổm ở miệng bếp nhét củi vào lò.

Lương Hỷ Hỷ: "Châu Bình, cậu hôm nay có thể chủ động đến Sơn Đông Thôn, đây là lựa chọn đúng đắn, tôi rất mừng cho cậu. Nếu cậu không chủ động đến, tôi còn muốn đại diện công xã, đại diện văn phòng tri thức thanh niên huyện, đến đoàn của các cậu để đòi người đây. Tôi ở văn phòng tri thức thanh niên huyện cũng có chút chức vụ, một phó chủ nhiệm treo tên thôi. Nếu trong đoàn các cậu không đưa, chúng tôi sẽ kiện lên bộ tư lệnh binh đoàn. Vẫn không đưa, thì chúng tôi sẽ kiện lên trung ương."

Châu Bình khó hiểu ngẩng đầu nhìn Lương Hỷ Hỷ.

Lương Hỷ Hỷ chỉ cúi đầu, vừa cắt mì nhanh thoăn thoắt, vừa tự nói tự nghe: "Thực ra tôi và đoàn trưởng các cậu là đồng hương Sơn Đông, cùng một huyện, quan hệ đó là cực kỳ tốt. Theo vai vế, ông ta còn được tính là anh rể họ trong năm đời của tôi. Nhưng vấn đề nguyên tắc là không thể pha tạp dù chỉ một chút tình cảm cá nhân. Cậu nằm trong danh sách tri thức thanh niên xuống nông thôn của huyện chúng tôi. Cụ thể mà nói, ở công xã chúng tôi. Hơn nữa hộ khẩu của cậu, hồ sơ của cậu, đều đã rơi ở Sơn Đông Thôn chúng tôi rồi. Đây là sự thật đinh đóng cột, cũng là một vấn đề nguyên tắc bắt buộc phải kiên trì, tuyệt đối không được nhượng bộ."

Châu Bình quên tiếp củi, nhịn mấy lần không nhịn được, cuối cùng hỏi: "Tớ... đối với Sơn Đông Thôn, quan trọng đến thế sao?"

Lương Hỷ Hỷ vừa rũ mì vừa nói: "Quan trọng, đương nhiên quan trọng! Đừng dừng việc tiếp lửa chứ."

Châu Bình lại bắt đầu tiếp củi, không nhịn được lại hỏi: "Nhưng tớ... chẳng qua chỉ là một con gái nhà tư bản..."

Châu Bình khó hiểu: "Tại sao ạ?"

Lương Hỷ Hỷ thả mì vào nồi, vừa khuấy vừa nói: "Đạo lý rất đơn giản. Một tri thức thanh niên, thành phần gia đình càng không tốt, lá gan càng nhỏ, lá gan càng nhỏ, thì càng nghe lời. Bảo đi hướng đông, tuyệt đối không dám hướng tây; bảo đi hướng tây, thậm chí không dám liếc về hướng đông một cái. Thế này dễ sai khiến. Không giống mấy 'Hồng ngũ loại' đó, tự cho mình là cha thiên hạ cách mạng nhất, đến nông thôn xuống nông thôn rồi, vẫn suốt ngày suy nghĩ xem làm thế nào để cách mạng cái này, tạo phản cái nọ, nghịch ngợm phá phách, thường không phục tùng quản lý. Cậu vừa nói câu trên, người ta đã có câu dưới không ra gì chờ sẵn rồi. Sau lưng còn thường làm mấy chuyện trộm gà bắt chó, chọc giận bà con. Tri thức thanh niên xuất thân không tốt, thì hoàn toàn không dám có mấy thói xấu này. Cho một ánh mắt tốt, trong lòng liền ấm áp. Nói vài lời tốt đẹp, liền cảm động đến rơi nước mắt..."

Châu Bình nghe, đầu càng cúi càng thấp, từng nắm từng nắm một cách máy móc nhét cỏ vào lò, suýt nữa nhét đầy cả lò.

Lương Hỷ Hỷ vớt mì vào chậu, tiếp tục nói: "Vì từ tình hình chúng tôi nắm được, cậu quả thực là một con gái nhà tư bản biểu hiện không tệ, vậy chúng tôi sao có lý do bỏ qua không nhận chứ? Công xã cũng vậy, huyện cũng vậy, đang thiếu một điển hình 'con em có thể giáo dục tốt'. Một phong trào vĩ đại, không có điển hình các cấp thì làm sao được? Tôi mười tám tuổi đã vào Đảng rồi, hai mươi tuổi đã làm phó huyện trưởng rồi, nói về làm phong trào, tôi cũng không ngoại đạo. Không có điển hình, thì không có phong trào oanh oanh liệt liệt. Chúng tôi có ý muốn xây dựng cậu thành điển hình 'con em có thể giáo dục tốt' của toàn công xã, toàn huyện, chỉ xem bản thân cậu có nỗ lực tranh thủ hay không thôi."

Châu Bình đột nhiên ôm đầu khóc nức nở. Cậu ấy khóc trăm cảm ngàn xúc, đau lòng như vậy, nhưng âm thanh lại rất nhỏ, rất kìm nén. Chính vì kìm nén, nghe rất đau lòng.

Lương Hỷ Hỷ ngạc nhiên, kéo Châu Bình lên, kỳ lạ: "Cậu khóc cái gì chứ? Tôi nói với cậu đều là lời thật lòng, sao cậu ngược lại khóc lên rồi? A, hiểu rồi, vì không làm được chiến sĩ binh đoàn rồi, trong lòng oán hận tôi phải không?"

Châu Bình không nói gì, chỉ khóc.

Lương Hỷ Hỷ: "Nói đi! Oán hận thì thừa nhận oán hận. Nếu trong lòng rõ ràng có, lại không nói ra, thế thì là giả tạo rồi!"

Châu Bình gật đầu.

Lương Hỷ Hỷ cười khanh khách. Tiếng cười của bà ấy rất vang dội, cũng có thể nói là hào sảng: "Oán hận mà, lại không dám nói thẳng. Ép nói, mới gật đầu. Tôi vừa nãy nói loại tri thức thanh niên các cậu lá gan nhỏ, không nói sai mà! Đây chính là lý do tôi hoan nghênh loại tri thức thanh niên các cậu mà! Tôi hoan nghênh các cậu, thì đại diện cho Sơn Đông Thôn hoan nghênh các cậu. Cậu dù sao cũng đã gật đầu thừa nhận trong lòng có oán hận rồi, đây là biểu hiện trung thực. Làm người thì phải trung thực, tôi thích người trung thực. Tôi cho phép cậu trong lòng có oán hận, nhưng không cho phép có lâu dài. Lâu dài có thì không phải là vấn đề đối với tôi thế nào nữa, mà là đối với một phong trào vĩ đại thế nào rồi. Được rồi được rồi, đừng khóc nữa. Ngoan, phải nghe lời, biết chưa?"

Lương Hỷ Hỷ trìu mến ôm Châu Bình, vì hai tay dính bột, thực ra giống như dùng khuỷu tay kẹp Châu Bình hơn. Mà Châu Bình cảm thấy an ủi nép vào lòng Lương Hỷ Hỷ.

Lương Hỷ Hỷ lại nói: "Từ nay về sau, cậu chính là một tri thức thanh niên mà tôi quan tâm chủ yếu. Ai bắt nạt cậu, nói với tôi, xem tôi không thu dọn nó. Tri thức thanh niên muốn xây dựng thành điển hình, thì phải đối xử trọng điểm. Một ngày nào đó cậu thực sự trở thành điển hình, tôi cũng được thơm lây theo! ... Ái chà, tôi trong nồi còn mì!"

Nồi trào rồi.

Không lâu sau, Lương Hỷ Hỷ và Châu Bình đã được ăn mì tương. Ăn kèm mì chẳng qua là sợi củ cải, lõi cải thảo, hành tỏi các loại.

Lương Hỷ Hỷ lật mì trong bát: "Tiếc là nấu nát rồi."

Châu Bình: "Ngon ạ!"

"Ăn thêm bát nữa không?"

"Không, no rồi." Châu Bình thỏa mãn ợ một cái.

Lương Hỷ Hỷ cười nói: "Trước 'giải phóng', tiểu thư nhà tư bản nếu ợ trên bàn ăn, thì là sẽ bị người ta chê cười đấy."

Châu Bình cũng ngại ngùng cười.

Lương Hỷ Hỷ đặt bát đũa xuống nói: "Tôi cũng no rồi, không ăn nữa."

"Con rửa bát đũa ạ!" Châu Bình nhanh chóng thu dọn bát đũa, đi vào gian bếp.

Lương Hỷ Hỷ nhìn bóng lưng cậu ấy, khen: "Thật hiểu chuyện."

Trời tối rồi, Lương Hỷ Hỷ tiễn Châu Bình về ký túc xá tri thức thanh niên. Lương Hỷ Hỷ đột nhiên nhớ ra điều gì, hỏi: "Vừa nãy quên hỏi, chăn đệm các thứ của cậu đâu?"

"Trên đường từ Thượng Hải đến bị mất rồi. Ở Sư đoàn bảy, bài trưởng bọn tớ cho tớ mượn một bộ."

"Vậy mai tôi cũng cho cậu mượn một bộ, sau này tính sau."

"Cảm ơn... Con nên gọi cô là gì ạ?"

"Đương nhiên phải gọi tôi là Bí thư. Trước mặt người khác bắt buộc phải gọi tôi là Bí thư. Còn sau lưng ấy, ở Thượng Hải cậu gọi người vai vế này của tôi thế nào?"

"Gọi là dì ạ."

"Dì là dì, còn 'a' cái gì! Người Thượng Hải các cậu gọi người khác cứ điệu đà. Điệu đà là tư sản, ít nhất là thói xấu chua ngoa của các bà các cô tiểu tư sản! Nhớ kỹ, sau này không được làm điệu!"

Châu Bình đứng lại, gật đầu.

Lương Hỷ Hỷ thấy Châu Bình hơi ngẩn người, cười nói: "Tôi không thích cậu gọi tôi là dì, sau lưng cũng không thích. Theo cách gọi của người Sơn Đông chúng tôi, cậu gọi tôi là 'Thím' đi. Gọi một lần."

"Thím."

Lương Hỷ Hỷ dạy bảo không biết mệt: "Nghe thế này mới không giả chút nào! Sau này, việc khổ, việc bẩn, việc mệt, kể cả việc nguy hiểm, cậu đều phải giành làm trước người khác! Việc có lợi, cậu đều phải lén lút trốn ra sau. Ngay cả khi người khác đẩy việc tốt đó đến trước mặt cậu, cậu cũng phải nhường rồi lại nhường. Còn phải đoàn kết tốt với tri thức thanh niên khác. Xảy ra mâu thuẫn gì, ngay cả khi lỗi ở đối phương, cậu cũng phải cao thượng, chủ động tự phê bình. Tóm lại, cậu phải lột xác!"

Ký túc xá tri thức thanh niên nữ Sơn Đông Thôn tổng cộng có năm cô gái. Ngoài ba cô gái Thượng Hải mà Châu Bình đã gặp ở huyện thành, còn có hai cô gái lạ mặt. Họ cũng là từ Thượng Hải đến, chịu sự liên lụy bởi vấn đề này hay vấn đề khác của cha mẹ.

Năm cô gái đang bàn tán xôn xao vì sự xuất hiện của Châu Bình:

"Thú thực, lần trước ba cậu nói Châu Bình cuối cùng đã ở lại binh đoàn, trong lòng tớ không phải vị gì cả, nửa đêm còn lén khóc một trận đây này. Giờ trong lòng tớ cân bằng hơn nhiều rồi."

"Đúng đấy. Đều là nhà có vấn đề, tại sao cậu ấy có thể mặc quân phục binh đoàn, kiếm lương, chúng ta thì không? Cha cậu ấy còn là nhà tư bản đấy, cha tớ mới là mãi bản."

Từ Yến Yến: "Mãi bản là người thế nào nhỉ? Chúng ta sáu sáu mới học trung học, vào học không lâu liền 'Cách mạng Văn hóa' rồi, trên danh nghĩa là học sinh lớp hai, thực ra chẳng học hành nghiêm túc được mấy ngày, thật sự không biết mãi bản rốt cuộc là người thế nào."

Lưu Phương suy nghĩ rồi hỏi: "Mãi bản có phải là 'tiểu khai' mà người Thượng Hải chúng ta nói trước 'giải phóng' không?"

Cô gái bị hỏi tức giận lườm cậu ấy một cái: "Cha cậu mới là 'tiểu khai'!"

"Cậu đừng giận chứ, tớ chẳng phải không hiểu mới hỏi sao."

Cô gái đó thở dài: "Thực ra tớ cũng không hiểu. Khi Hồng vệ binh lục soát nhà tớ, chỉ vào mũi cha tớ, nói năng hùng hồn 'ông là tư sản mãi bản thế này thế nọ'. Lớn thế này rồi, cho đến ngày đó, tớ mới biết cha tớ là 'mãi bản' gì. Hồng vệ binh đi rồi, cha tớ vẫn cúi đầu, đến nhìn tớ cũng không dám nhìn, dáng vẻ đó tội nghiệp vô cùng, hận không thể đất nứt ra một cái lỗ để chui xuống. Ông ấy lần đầu tiên bị người ta sỉ nhục trước mặt con gái mình. Tớ lúc đó thực sự muốn nói với ông ấy - Cha, chỉ cần cha trước khi 'giải phóng' không làm Hán gian, thì cha vẫn là cha của con..."

Cô ấy xót xa, cuối cùng không nói nữa, ngửa người nằm xuống, kéo khăn gối che mặt.

Hách Hân vẫn luôn đan áo len, lúc này hỏi: "Này, tớ nhớ trước kia lúc tớ đến nhà cậu, đã từng gặp xe con của thành phố đón cha cậu đi họp mà!"

Cô gái đó lại giật phắt khăn gối trên mặt, ngồi bật dậy, cảm xúc dữ dội: "Cái đó đương nhiên! Hồi đó cha tớ là nhân sĩ giới công thương nổi tiếng!"

“Trước đây được xe con đón đi họp vài lần thì có gì ghê gớm chứ! Trong căn phòng này, cha của ai mà trước ‘Cách mạng Văn hóa’ lại không có chút danh tiếng chứ? Cha tôi còn từng làm ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị thành phố hai khóa đấy!” Một cô gái khác chỉ chỉ Lưu Phương nói: “Cha của cô ấy là nhà thơ nổi tiếng!”

Lưu Phương: “Đừng nhắc đến cha tôi, đừng nhắc đến cha tôi nữa, thơ ông ấy viết chẳng có chút tính cách mạng vô sản nào, chẳng qua chỉ là viết không ít chuyện phong hoa tuyết nguyệt mà thôi. Trước ‘Cách mạng Văn hóa’ đã chẳng ít lần bị người ta phê bình, vậy mà vẫn không phục, cứ khăng khăng cho rằng mình là người ca hát chân chính của vẻ đẹp tự nhiên. Giờ thì hay rồi, có hối hận cũng đã muộn, chắc chắn là tiếng xấu muôn đời. Đến cả tôi cũng bị ông ấy liên lụy, lưu lạc đến cái chỗ này! Nếu ở thời cổ đại, đây chẳng phải gọi là bị phát lưu sao?”

Từ Yến Yến: “Nói năng chú ý chút đi! Đừng có vừa kích động là cái gì cũng nói bừa. Ngộ nhỡ mở hội nghị phê bình cô, bắt chúng tôi khó xử thì sao. Không phê bình cô thì không được, mà phê bình thì lại không đành lòng, đằng nào cũng đều là người Thượng Hải cả.”

Cô gái khác nửa đùa nửa thật nói: “Tôi thì chẳng có gì không đành lòng cả, bảo tôi phê bình ai là tôi phê bình người đó! Đã phê bình thì phải phê bình cho đổ, cho thối! Câu đó nói thế nào ấy nhỉ? — Phải giống như đấu lưỡi lê trên chiến trường vậy, dao trắng đâm vào, dao đỏ rút ra, đúng không?”

Hách Hân bất ngờ đẩy cô ấy ngã ngửa ra sau: “Sao cậu lại học được cái thói xấu xa thế này? Thật muốn cho cậu một châm!”

Mọi người đều bật cười.

Cửa đột ngột mở ra, Lương Hỷ Hỷ giống như đang trở về nhà mình, nói với người ngoài cửa: “Vào đi, còn sợ gặp bọn họ hay sao?”

Ba nữ thanh niên tri thức đang ngồi bên mép sưởi lập tức đứng dậy, còn hai người đang ngồi trên sưởi cũng vội vàng xuống đất, xỏ giày vào. Tuy họ không đứng thành hàng nghiêm chỉnh, nhưng có thể nói là đang đứng nghiêm. Nhìn ra được, họ đều có chút sợ Lương Hỷ Hỷ. Và rõ ràng, trong lòng họ, Lương Hỷ Hỷ là người không chút nghi ngờ gì đang nắm giữ vận mệnh của họ. Mà điểm này, lại khác biệt hoàn toàn với mối quan hệ giữa cán bộ và quần chúng trong binh đoàn, tạo thành một sự tương phản.

Châu Bình bước vào, ánh mắt của năm nữ thanh niên tri thức đều đổ dồn về phía Châu Bình. Có ánh mắt thân thiện, có ánh mắt lạnh lùng, lại có ánh mắt dường như lộ rõ vẻ hả hê không thể che giấu. Châu Bình tỏ ra có chút gượng gạo, lại còn có chút tự ti.

Lương Hỷ Hỷ hỏi Châu Bình: “Bọn họ cô đều quen cả chứ?”

Châu Bình chỉ chỉ Từ Yến Yến và mấy người bọn họ: “Quen ba người bọn họ, chúng tôi cùng trường, tôi và cô ấy còn là bạn học.”

“Hai người chưa quen, một lát nữa cô cũng sẽ quen thôi. Tôi không giới thiệu nữa. Bây giờ, tính cả cô, Sơn Đông Đồn chúng ta tổng cộng có năm nữ thanh niên tri thức, đều là người Thượng Hải cả. Sau này, các cô không chỉ phải yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống và lao động, mà còn phải thúc đẩy lẫn nhau về tư tưởng, cùng nhau tiến bộ, nhé?”

Châu Bình đã không tự chủ được mà đứng cùng một chỗ với năm cô gái, họ liên tục gật đầu.

Lương Hỷ Hỷ phát hiện ra vật đan trên sưởi, nhặt lên xem, hỏi: “Ai đan?” Trên mặt cô ta không có lấy một nụ cười. Mà lúc này, cô ta đặc biệt khiến các cô gái cảm thấy không thể lại gần, xa cách ngàn dặm.

Hách Hân rụt rè: “Là em ạ…”

“Đan cái gì?”

“Áo ghi lê len ạ.”

“Đan cho ai?”

“Bà ngoại em. Bà ấy sắp tám mươi tuổi rồi, sống ở ngôi nhà cũ dưới quê, mùa đông trong nhà vừa âm u vừa lạnh lẽo…”

“Vậy chỗ len này của cô không đủ đâu.”

“Ở Thượng Hải đan chưa xong, cũng chưa kịp mua thêm len, nên mang theo đến đây luôn… Định viết thư bảo người nhà gửi len lên…”

“Đợi người nhà nhận được thư của cô, đợi cô nhận được len người nhà gửi, đan xong lại gửi về, mùa đông năm nay chẳng phải đã trôi qua hơn một nửa rồi sao?”

“Vậy… vậy em không đan nữa…”

“Không đan, bà ngoại cô uổng công có người cháu gái như cô rồi! Nhà tôi vẫn còn hai cuộn len, nhớ kỹ, ngày mai đến nhà tôi lấy. Màu sắc khác nhau, cô đan ra hoa văn cũng sẽ rất đẹp đấy.” Những lời này của Lương Hỷ Hỷ đều là nói với khuôn mặt lạnh tanh. Sau đó cô ta lại nói với mọi người: “Châu Bình tạm thời chưa có chăn đệm, tối nay tạm ngủ chen chúc với các cô đi. Không được tán gẫu quá muộn.” Cô ta vươn tay sờ sờ sưởi rồi rời đi. Đi đến cửa, đứng lại, ngoảnh đầu nhìn Hách Hân nói thêm: “Nếu thật sự có thể đan ra hoa văn mới, sau này dạy tôi với.”

Sau khi cửa đóng lại, Hách Hân ôm ngực nói: “Cứ tưởng chị ấy cấm mình đan, làm mình sợ đến mức tim đập thình thịch!”

Một cô gái phụ họa: “Tôi cũng tưởng thế.”

Cô gái có cha là nhà tư sản mại bản nói: “Tôi nói trước nhé, tôi không quen ngủ chen chúc với người khác đâu! Từ nhỏ đến giờ chưa bao giờ ngủ chen với ai cả.”

Từ Yến Yến chỉ vào Lưu Phương, nói: “Đệm của hai đứa tôi sát nhau, cô ngủ ở giữa hai đứa tôi nhé.”

Hách Hân bảo Châu Bình: “Còn không mau đặt túi xách xuống!”

Châu Bình vừa đặt túi xách xuống, Lưu Phương đã nắm lấy một tay cô, nói: “Mau cởi giày lên sưởi đi, trên sưởi ấm áp lắm!”

Châu Bình mỉm cười đáp lại, lặng lẽ cởi giày, ngồi lên sưởi.

Cô gái vừa nãy cứ dò hỏi "mại bản" là gì lên tiếng: “Châu Bình, cha cậu là nhà tư sản, vậy cậu chắc chắn biết mại bản là người như thế nào rồi? Nhà tư sản và mại bản chẳng phải luôn bị gắn liền với nhau sao?”

Châu Bình nhìn Từ Yến Yến, không biết có nên trả lời câu hỏi như vậy hay không.

Từ Yến Yến giải thích: “Vừa nãy rảnh rỗi, tán gẫu đến chủ đề này. Mọi người đều không rõ lắm, nếu cậu biết thì nói xem sao.”

Châu Bình nghĩ một lát rồi nói: “Giải thích tiêu chuẩn trong sách giáo khoa lịch sử là — Mại bản là người đại diện lợi ích kinh tế mà các nhà tư bản của các nước tư bản chủ nghĩa chọn lựa ở Trung Quốc. Đây là một khái niệm khá bao quát, nếu phân biệt ra, thì nên có loại mại bản làm việc cho nhà tư bản Nhật Bản bóc lột người Trung Quốc, mại bản làm việc cho nhà tư bản Mỹ, Anh, Pháp bóc lột người Trung Quốc. Vì họ là công cụ bóc lột được các nhà tư bản nước ngoài thuê mướn, nên còn bị người Trung Quốc ghét hơn cả nhà tư bản dân tộc của Trung Quốc…”

Cô gái có cha là nhà tư sản mại bản nói: “Châu Bình, cậu đừng có ý đồ xấu! Theo cách nói của cậu, cha tôi còn đáng ghét hơn cha cậu sao?”

Châu Bình kinh ngạc nhìn cô ấy.

Lưu Phương hòa giải: “Cậu đừng nóng giận mà, Chủ tịch Mao dạy chúng ta rằng, biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết…”

“Phản động! Bịa đặt trích dẫn của Chủ tịch Mao! Đó là Khổng lão Nhị nói! Đả đảo nó, đả đảo nó!”

Thế là ba cô gái còn lại nhào vào cô ấy, bốn người đùa nghịch thành một đống trên sưởi, cười khúc khích.

Ký túc xá yên tĩnh trở lại, ngoại trừ Châu Bình và Từ Yến Yến nằm bên cạnh, các cô gái khác đều đã chìm vào giấc ngủ.

Châu Bình hỏi Từ Yến Yến: “Thanh niên tri thức ở binh đoàn có tiểu đội trưởng, trung đội trưởng, còn ở chỗ chúng ta thì sao?”

Từ Yến Yến: “Đây là nông thôn, không phải đại đội của binh đoàn. Cứ gọi là ‘tiểu đội trưởng’, dân làng nghe thấy sẽ thấy kỳ cục, chỗ chúng ta gọi là ‘tập thể’, tôi coi như là người triệu tập vậy.”

“Sao chỗ chúng ta toàn là người giống như chúng ta thế nhỉ.”

“Nghe nói, tỉnh có chỉ thị, những thanh niên tri thức có vấn đề gia đình nghiêm trọng thì cố gắng tập trung lại một chỗ, chỗ chúng ta gần biên giới quá, tiện cho việc quản lý thống nhất mà.”

“Còn cậu thì vì sao?”

Từ Yến Yến im lặng.

“Nếu không muốn nói thì thôi… Tôi rất cần một người bạn tri kỷ. Tôi nghĩ, mối quan hệ bạn bè như thế nên hiểu nhau nhiều hơn một chút…”

Từ Yến Yến: “Cha tôi trước ‘Cách mạng Văn hóa’ là Tổng biên tập nhà xuất bản, hiện tại bị xác định là một trong những nhân vật ‘đường lối đen’ văn nghệ phản động nhất Thượng Hải. Nhưng dù có đấu tố ông thế nào, ông vẫn không chịu thừa nhận mình là phản động. Trước khi xuống nông thôn, tôi đã khuyên ông, bảo ông cứ thừa nhận đại đi cho xong. Như vậy chẳng phải có thể bớt phải chịu khổ sao? Kết quả là, ông còn mắng tôi một trận, nói rằng không bao giờ muốn nhìn thấy đứa con gái như tôi nữa.” Từ Yến Yến sắp khóc, xoay người đi chỗ khác.

Châu Bình không kìm được mà ôm lấy cô từ phía sau.

Châu Bình: “Chỗ chúng ta việc gì bẩn nhất, mệt nhất, không ai muốn làm?”

Từ Yến Yến: “Múc phân. Hôm qua vừa mới bắt đầu, phải chuẩn bị phân bón mùa đông.”

“Múc thế nào?”

“Đi từng nhà từng nhà dọn chuồng lợn, múc hố xí. Dọn chuồng lợn còn đỡ, múc hố xí thì… quá là… cái đó lắm. Dùng cái gáo lớn cán dài, múc từng gáo đổ vào thùng, rồi từng gánh gánh đến ruộng phân ngoài làng. Múc xong nhà này lại đến nhà kia. Mệt thì không sao, làm xong việc đó rồi, về ký túc xá là không muốn ăn cơm nữa.”

“Ngày mai phái tôi đi làm việc đó.”

“Tôi là người triệu tập, tôi không thể không làm việc đó.” Từ Yến Yến xoay người lại phía Châu Bình, nói khẽ: “Cậu mới đến, tôi không thể để cậu đi làm việc đó. Ngoài ra còn bốn người nữa, tại sao nhất định phải là cậu? Ngày mai tôi phái cậu đến nhà xay xát đẩy cối xay. Gạo, mì chúng ta ăn đều phải tự mình đi vỏ, tự mình xay.”

Châu Bình bướng bỉnh: “Không. Tôi đi múc phân.”

“Cậu việc gì phải cố chấp như vậy chứ? Cố chấp với ai? Chẳng có ý nghĩa gì cả.”

“Tôi không phải cố chấp với ai. Tôi chỉ đang nghĩ, nông dân Đông Bắc cũng vậy, nông dân phương Nam chúng ta cũng vậy, chẳng phải đời đời kiếp kiếp đều tích phân như thế sao? Họ là người, chúng ta cũng là người. Công việc họ đã thành thói quen, đến lượt chúng ta làm thì có gì mà không làm được chứ?”

“Vậy, nếu cậu nhất định nghĩ như thế, thì tôi không chăm sóc được cậu đâu. Ngày mai tôi tìm cho cậu một bộ quần áo bẩn. Nhưng cậu phải nhớ, lúc về phải cởi ra ngoài ký túc xá, tuyệt đối đừng mặc cả như thế mà vào. Hôm qua tôi quên mất điểm này, kết quả là bị mọi người mắng cho một trận!”

Trong ký túc xá nam tiểu đội một đại đội bảy, tiếng ngáy ngủ lúc nặng lúc nhẹ xen lẫn với tiếng đánh rắm lúc dài lúc ngắn, hết đợt này đến đợt khác. Thỉnh thoảng có người nói mớ:

“Chữa cháy… chữa cháy…”

“Đại đội bảy có người xấu… chắc chắn có…”

“Cơm trắng, cho thêm một bát nữa…”

Triệu Thiên Lượng nằm sấp trong chăn, ngực đè lên gối, đầu phủ chăn, một tay cầm đèn pin, một tay cầm bút, viết thư dưới ánh đèn pin lờ mờ —

Anh:

Lá thư trước, cũng không biết anh đã nhận được chưa? Chúng em đã phát lương rồi. Vốn dĩ em muốn gửi cho anh năm mươi tệ, có lẽ sẽ giúp anh giải quyết chút khó khăn cấp bách. Nhưng vì một số nguyên nhân đặc biệt, chỉ có thể gửi cho anh hai mươi tệ thôi.

---❊ ❖ ❊---

Một bóng người đứng dậy đi vệ sinh, loạng choạng, một chân dẫm đổ chậu nước người khác vừa rửa chân xong lười đi đổ, phát ra tiếng động.

Triệu Thiên Lượng ngừng viết thư, dùng đèn pin chiếu sáng cho người đi vệ sinh — người đó là Phố Pửu Nhỏ, tuy có ánh đèn pin chiếu, cậu ta vẫn đâm sầm vào bức tường bên cạnh cửa, giống như người mù dùng hai tay mò mẫm mới đẩy cửa ra ngoài.

Tiếng đi tiểu ào ào truyền đến, rõ ràng là một bãi nước tiểu nhịn đã lâu.

Tề Dũng không hề cử động, nhưng rõ ràng là đã tỉnh, giận dữ nói: “Thằng oắt con nào đấy! Là súc sinh à? Đứng ngay cửa mà đái à?!”

Đương nhiên không ai lên tiếng.

Cửa mở ra, Phố Pửu Nhỏ đi vào. Triệu Thiên Lượng tiếp tục dùng đèn pin chiếu sáng cho cậu ta, dù vậy, Phố Pửu Nhỏ vẫn lại đá trúng cái chậu không, phát ra tiếng động.

Tề Dũng không hề cử động nói: “Mù mắt à?!”

Phố Pửu Nhỏ loạng choạng lao về phía sưởi, không lao trúng chăn của mình, mà lại lao trúng Vương Khải bên cạnh. Vương Khải hất cậu ta ra, cáu kỉnh nói: “Giả vờ làm con lợn chết gì chứ!”

Phố Pửu Nhỏ cuối cùng cũng về lại chỗ nằm của mình, cứ thế mà nằm ngủ, chân hướng ra ngoài đầu hướng vào trong…

Ký túc xá cuối cùng cũng khôi phục lại sự yên tĩnh, Triệu Thiên Lượng tiếp tục viết thư —

Anh, thật hy vọng anh không phải ở thôn Pha Đáy, mà là ở Đại Hoang Bắc, ở trong binh đoàn. Dù không thể ở cùng một đại đội với em, ở cùng một trung đoàn với em cũng tốt biết bao, trong lòng em có vài điều khó hiểu, không biết phải tâm sự cùng ai. Ngoài tiểu đội trưởng Tề Dũng của em ra, những thanh niên tri thức khác trong tiểu đội cũng giống em, tư tưởng đơn giản lại ngây thơ, rõ ràng là đơn giản, vậy mà cứ phải giả vờ ra vẻ phức tạp. Rõ ràng là ngây thơ, lại còn giả vờ ra vẻ sâu sắc. Mà sự khó hiểu và buồn phiền của em, lại không thể nói với tiểu đội trưởng của bọn em. Anh ấy đối xử với em rất tốt, nhân cách cũng không có vấn đề gì. Em cảm thấy anh ấy là kiểu người rất coi trọng nghĩa khí anh em, có thể vì anh em mà vào sinh ra tử. Nhưng lại không phải là kiểu người như anh, giỏi dùng tư tưởng của mình để khơi dậy tư tưởng của người khác.

---❊ ❖ ❊---

Trong những khe rãnh của cao nguyên Hoàng Thổ, thỉnh thoảng lại truyền đến tiếng hát. Đó là Vũ Hồng Binh đang hát Tín Thiên Du.

Từng đôi chim hỉ thước đứng trên đỉnh lò,

Một lòng chân thành muốn trải trên mình anh.

Ngày nào cũng gió ngày nào cũng mưa,

Ngày nào cũng gặp mặt lại không nói được lời nào.

Chim hỉ thước bay cao lại bay thấp,

Bệnh tương tư phải nhờ vào mình anh.

Cá chép sông lớn xuôi theo dòng nước bơi,

Ngày lành không biết ở năm nào tháng nào?

Ngày nào tháng nào ngày lành được trôi qua,

Anh xin thuê kiệu hoa đón em về đầu sưởi.

---❊ ❖ ❊---

Gia đình bốn người của Bí thư đang ăn sáng, tiếng hát của Vũ Hồng Binh truyền đến tai Bí thư. Bí thư đặt đũa xuống, tâm trạng u uất hút thuốc.

Vợ Bí thư khuyên ông: “Ông cứ coi như không nghe thấy không được sao?”

Bí thư gắt gỏng: “Tôi rõ ràng là đã nghe thấy mà! Bảo tôi giả làm thằng đần à? Dù sao tôi cũng là Bí thư một thôn, không phải thằng đần bẩm sinh!”

Thúy Hoa: “Vậy ông cứ cậy mình là Bí thư mà đi cấm chú Vương nhà con đi!” Cô rõ ràng là đang mỉa mai.

Bí thư: “Con tưởng ta chưa từng cấm chắc? Ông ấy lớn tuổi hơn ta, tuổi đảng lâu hơn ta, ông ấy còn là người giới thiệu ta vào Đảng! Là ông ấy vun vén ta thành Bí thư đấy! Ta phê bình ông ấy một câu, ông ấy có mười câu chờ sẵn để đối phó với ta! Ta có mặt mũi nào mà trở mặt với ông ấy chứ? Trước đây ta đã không hạn chế được ông ấy, bây giờ ông ấy ốm thành ra như vậy, ta lại càng bó tay!”

Vợ Bí thư: “Vậy thì ông hạn chế Vũ Hồng Binh! Ông là Bí thư, không quản được một thanh niên tri thức cắm đội trong thôn à?”

Bí thư: “Ta muốn quản cứng rắn thì tất nhiên quản được! Nhưng cái thằng Vũ Hồng Binh đó, bây giờ đã trở thành đồ đệ chính thức của ông ấy rồi, nghe nói còn quỳ xuống dập đầu nữa! Ta mà nhất định không cho Vũ Hồng Binh hát, chẳng phải bằng cái tát vào mặt sư phụ nó sao? Ôi, cái chức Bí thư này của ta, cái chức Bí thư này của ta mà, công xã, thôn xóm, bên nào cũng không làm vừa lòng.”

“Cha, mẹ, Thúy Hoa, mọi người ăn từ từ, ăn từ từ nhé.” Con rể Bí thư đặt bát đũa xuống rồi đi ra ngoài.

Bí thư lườm Thúy Hoa: “Con đã làm gì nó rồi?”

Thúy Hoa không vui: “Cha nói gì thế? Anh ấy là chồng con, con có thể làm gì anh ấy chứ? Cha thấy anh ấy thiếu tay hay cụt chân chỗ nào à?”

Vợ Bí thư: “Nghe đấy, nghe đấy, đây chính là đứa con gái tốt của ông đấy!”

Thúy Hoa cũng đặt mạnh bát đũa xuống, đi ra ngoài.

“Sao ta cứ thấy con rể chúng ta trước kia không như thế này nhỉ!” Bí thư rít một hơi thuốc thật mạnh, phả ra.

Vợ Bí thư: “Con rể ở rể, sống lâu cùng bố vợ mẹ vợ thì đều thế cả. Vả lại con Thúy Hoa nhà ta ghê gớm, ngày dài tháng rộng, chẳng phải lén lút dạy bảo nó thành ra như bây giờ rồi sao. Tôi thấy cũng không có gì, con rể bây giờ như thế này rất tốt.”

Bí thư: “Tốt cái nỗi gì, cả ngày cúi đầu ủ rũ, như thể ba gậy không đánh ra được một tiếng rắm ấy! Ôi, ta đây đâu giống như có con rể, mà giống như nuôi một con cừu, lại còn là cừu cái nữa chứ!”

Vương đại gia khoác áo ngồi dậy trên sưởi, kéo hộp giấy đựng lá thuốc, châm tẩu thuốc lào, vừa tập trung lắng nghe Vũ Hồng Binh hát:

Trong hoa màu không gì cao bằng cao lương,

Trong con người không ai tốt bằng em.

Cháo bột mì trắng không dầu không muối cũng uống ngon miệng,

Duyên phận xứng đôi không tiền có ý cũng dài lâu.

Đèn nhỏ thắp đèn nửa sưởi sưởi sáng,

Tìm đến bạc đầu cũng phải chọn người mình ưng ý.

---❊ ❖ ❊---

Vương đại gia lúc thì gật đầu thỏa mãn, lúc lại lắc đầu không hài lòng. Khói thuốc làm ông sặc ho liên hồi.

Vương đại nương bưng hai bát đi vào nhà, đặt cả hai bát lên sưởi, giật lấy tẩu thuốc của Vương đại gia, gõ vào lỗ sưởi, trách móc: “Còn hút! Không muốn sống nữa à!”

“Tôi không phải nghe thấy vui tai sao! Tiểu Vũ cái cậu thanh niên tri thức đó, càng hát càng vào guồng rồi! Sau này biết đâu cậu ấy cũng có thể trở thành một ca vương.”

“Một bát thuốc thang, Tiểu Vũ đích thân đến tận huyện thành bốc cho ông; một bát mì xào dầu, Hiểu Lan nhờ người mua từ huyện thành về cho ông, ông định uống cái gì trước?”

“Dạo này, tôi uống bát thuốc đó, dạ dày nóng như muốn bốc cháy, thôi thì uống mì xào dầu trước vậy. Ngọt ngọt, thơm thơm, tôi thích uống.”

Vương đại nương ngồi bên mép sưởi, bưng bát mì xào dầu lên nói: “Tôi bón cho ông uống. Để ông tự uống, bưng bát lên uống ực một cái là hết, như uống nước ấy. Uống như vậy thì phí của giời hết!”

Vương đại nương từng thìa từng thìa bón mì xào cho Vương đại gia, nói: “Tôi không tán thành ông dạy Tiểu Vũ hát những thứ đó, càng không tán thành ông chính thức nhận nó làm đồ đệ. Ông làm vậy, khiến Bí thư khó xử biết bao! Ông ấy là bạn từ nhỏ của ông đấy, ông sao nỡ lòng làm khó ông ấy?”

Vương đại gia: “Tôi không cố tình làm khó nó, là nó cố tình làm khó chính mình. Chỉ hát xung quanh sườn dốc trong thôn, bọn tạp chủng ở công xã có nghe thấy được không? Bọn tạp chủng ở huyện có nghe thấy được không? Thôn Pha Đáy lại không có kẻ nhiều chuyện mách lẻo, nó cứ phải nơm nớp lo sợ cái gì chứ?”

“Ngộ nhỡ trong đám thanh niên tri thức có người báo cáo thì sao?”

“Bà nói Lý Quân Đình à? Tôi nghĩ đến nó cũng sẽ không làm thế. Đều là thanh niên tri thức từ Bắc Kinh cùng đến cắm đội, nó cũng không đến mức làm việc tuyệt tình như vậy. Như thế, đám thanh niên tri thức bọn họ cũng sẽ không tha cho nó đâu.”

“Thời buổi này, cám dỗ không ít người làm chuyện tuyệt đường, tôi thấy vẫn nên suy nghĩ nhiều hơn thì hơn.”

“Bà này bà này, đều sống quá hơn nửa đời người rồi, sao càng sống bụng dạ càng hẹp hòi thế nhỉ? Suy đoán về một cô bé Bắc Kinh như vậy có hay không chứ?”

Vương đại nương không vui, không bón cho Vương đại gia nữa, đặt bát lên sưởi, tranh luận: “Đó đều là chưa nói đến, ông cũng phải nghĩ cho con trai của chúng ta một chút chứ? Vũ Hồng Binh từ khi trở thành đồ đệ của ông, cả ngày hát hăng say như thế, Đồn Tử nghe thấy trong lòng sẽ có cảm giác gì?”

Vương đại gia: “Nó tự mình bị câm, không thể không cho người khác hát. Cảm giác có không tốt thế nào, thì cũng chỉ có thể nuốt nước đắng vào bụng thôi! Từ khi Vũ Hồng Binh trở thành đồ đệ của tôi, nó đã lễ phép với mọi người, làm việc càng không tiếc sức lực, cũng đoàn kết với các thanh niên tri thức khác, ngay cả Bí thư, cũng phải thừa nhận nó đã thay đổi tốt lên rồi! Chẳng phải Chủ tịch Mao bảo họ đến để nhận giáo dục lại sao? Tôi giáo dục không nổi nhiều người như vậy, chỉ giáo dục tốt một người, đó cũng là thành tích, là vinh quang của tôi!”

Vương đại gia bưng bát thuốc lên, ực một hơi hết sạch, đặt bát xuống, lại nằm xuống.

Tiếng hát của Vũ Hồng Binh tiếp tục:

Em biến thành cánh bướm bay ở phía trước,

Anh biến thành chuồn chuồn đỏ đuổi theo phía sau.

Khăn quàng đầu bằng dạ cừu bọc lấy đầu,

Anh ưng ý em vì tâm tính em tốt.

---❊ ❖ ❊---

Vương đại nương khẽ thở dài một tiếng, đang định nhặt hai cái bát đi ra ngoài nhà.

Vương đại gia gọi bà lại hỏi: “Trứng gà lại tích góp được mấy quả rồi?”

“Mười mấy quả.”

“Ngày mai, bà đi chợ một chuyến, bán hết đi.”

“Vì sao chứ.”

“Số tiền đó không được phép dùng vào việc khác, thay tôi đóng đảng phí cho Bí thư.”

“Ông có khi nào chậm trễ đảng phí đâu? Chẳng phải tháng nào cũng đóng đúng hạn sao?”

“Lần này đóng gộp đến cuối năm.”

Vương đại nương khó hiểu nhìn Vương đại gia, có chút miễn cưỡng: “Vậy thì mong cầu cái gì chứ?”

Vương đại gia trở mình, chống người lườm bà nói: “Cái gì gọi là mong cầu cái gì? Đảng viên đóng đảng phí, thì có thể mong cầu cái gì chứ? Ngộ nhỡ bệnh của tôi không khỏi được thì sao? Tôi không biết ngày nào ra đi, nên đảng phí phải đóng trước!”

“Đừng nói nữa!” Vương đại nương xoay người, vén vạt áo lau nước mắt…

Vũ Hồng Binh vẫn đang hát Tín Thiên Du trên sườn đất. Trong đàn cừu cậu chăn có thêm một con cừu nhỏ, trong lòng cậu còn ôm một con nhỏ hơn. Cậu vừa hát, vừa rắc muối lên một phiến đá lớn, thế là đàn cừu đều tụ lại liếm muối. Trên đầu cậu còn quấn chiếc khăn trắng, trông có vẻ giống nông dân Thiểm Bắc rồi — cậu quả thực cảm thấy bản thân rất khá.

Đồn Tử xuất hiện, ho khan một tiếng thật lớn. Vũ Hồng Binh nhìn thấy cậu ấy, cười thân thiết. Đồn Tử cũng cười thân thiết, vẫy tay gọi Vũ Hồng Binh. Vũ Hồng Binh đặt con cừu nhỏ trong lòng xuống, đi đến trước mặt Đồn Tử, định vỗ vai Đồn Tử, bị Đồn Tử chặn tay cậu lại, đẩy cậu ra xa một cái thật mạnh.

Còn chưa kịp phản ứng, cậu đã bị Đồn Tử tát cho một cái thật mạnh. Cái tát này thực sự tát rất đau, Vũ Hồng Binh lùi lại mấy bước, cuối cùng vẫn đứng không vững, ngã xuống đất. Vũ Hồng Binh vừa bò dậy, Đồn Tử đã đi đến trước mặt cậu.

Vũ Hồng Binh ôm mặt mình, dùng ngón tay chỉ Đồn Tử: “Cậu?!”

Đồn Tử bước về phía Vũ Hồng Binh, Vũ Hồng Binh ưỡn ngực, ưỡn cổ, một vẻ dù đánh thế nào cũng không đánh trả. Đồn Tử lại không tát cậu lần nữa, ngược lại ôm chặt lấy cậu, ôm rất chặt rất chặt.

Vũ Hồng Binh không hiểu sao, ngẩn người ở đó. Tay Đồn Tử khẽ vỗ vài cái trên lưng Vũ Hồng Binh, từ trong lòng mình lấy ra một cuộn giấy, nhét vào túi áo Vũ Hồng Binh. Sau đó liền quay người đi thẳng không ngoảnh lại.

Vũ Hồng Binh nhìn bóng lưng cậu, lau khóe miệng, trên tay có máu. Cậu lấy cuộn giấy trong túi ra — là một cuộn "giấy gói thô" cực kỳ thô ráp, được đóng ghim lại, trang đầu tiên, viết bằng nét chữ ngay ngắn nhưng xiêu vẹo "Đồn Tử sưu tầm biên soạn".

Vũ Hồng Binh mở ra xem, thì ra từng trang đều là chép lời bài hát Tín Thiên Du. Cậu lại nhìn về hướng Đồn Tử vừa đi, đã không còn bóng dáng Đồn Tử nữa. Cậu đột nhiên nằm ngửa ra, dùng tập thơ đó che mặt, hai vai run lên bần bật.

Cậu nức nở nói nhỏ: “Anh Đồn Tử, em hiểu tiếng lòng của anh, em hiểu. Nhưng, nếu không hát to lên, nội tâm em trống rỗng lắm!”

Trên sân phơi tập thể trong thôn, các thanh niên tri thức, phụ nữ, Bí thư đều đang bện dây cỏ và chiếu cỏ. Triệu Thự Quang đang vận hành một cái máy bện dây cỏ, vì quá cũ nát, cái máy đó được buộc chặt cố định bằng dây thép thô — không buộc chặt như thế, nó sẽ rời ra mất.

Lưu Giang: “Ôi, cả ngày tụ tập làm việc cùng mấy bà mấy chị, đôi khi tôi còn quên mất mình là đàn ông.”

Một thanh niên tri thức khác: “Nam nữ phối hợp, làm việc không mệt mà.”

Thế là hai người nhỏ giọng tranh luận:

“Thế cũng phải xem phối hợp kiểu gì, toàn là mẹ của hai ba đứa con rồi, cậu không mệt chứ tôi mệt. Nếu tôi có quyền tự chủ lựa chọn, thà đi xuống hầm mỏ với mấy người đàn ông trong thôn còn hơn.”

“Cậu muốn thế nào hả? Muốn giống Giả Bảo Ngọc trong ‘Hồng Lâu Mộng’ ấy, khi làm việc xung quanh toàn là mỹ nhân như Tiết Bảo Thoa, Lâm Đại Ngọc, Tập Nhân, Sử Tương Vân à? Tư tưởng gì thế! Đừng quên cậu đến đây để nhận giáo dục lại!”

“Tôi thì không có yêu cầu cao như vậy, nhưng ít nhất cũng phải như mấy người phụ nữ nông thôn đáng yêu như Tiêu Thục Hồng trong ‘Diễm Dương Thiên’ chứ? Làm việc thế mới không mệt. Vừa làm việc vừa nói cười vui vẻ, thơ mộng biết bao! Mác nói, ‘Lao động là nhu cầu đầu tiên của con người’, tôi nghĩ, điều người thầy muốn nói chắc chắn là loại lao động có chất thơ hơn.”

Phùng Hiểu Lan nghe xong thì cười trộm.

Thanh niên đang than phiền lại nói: “Nếu thôn Pha Đáy có thêm mấy người như Phùng Hiểu Lan nhà chúng ta, không cần cắm rễ cây tôi cũng cam lòng cắm rễ!”

Ma thẩm đột nhiên chỉ vào cậu ta mắng lớn: “Đồ thỏ con! Còn không mau khép cái mồm nhai dòi bọ của mày lại!”

Thanh niên đang than phiền: “Cháu… cháu cũng có nói gì đâu!”

“Không nói gì? Tao nhịn nghe nãy giờ rồi!” Ma thẩm lườm cậu ta, quay sang tố cáo với các phụ nữ: “Vừa nãy nó cứ nói phụ nữ thôn Pha Đáy chúng ta đều không đẹp, làm việc cùng chúng ta, làm nhục mắt nó!”

Các phụ nữ kẻ nói người vào:

“Thế này là không được! Không thể tha cho nó!”

“Chúng ta có không đẹp thế nào, thì cũng chống đỡ nửa bầu trời của thôn Pha Đáy!”

“Chúng ta còn là bảo vật trong lòng đàn ông thôn Pha Đáy đây này! Vợ ông nào chết, thì ngày tháng của ông đó coi như không sống nổi nữa!”

“Nói mấy cái này làm gì! Ma thẩm, thay mặt Chủ tịch Mao, cũng thay mặt mọi người chúng ta giáo dục nó một trận đi!”

Thế là Ma thẩm vung nắm dây cỏ quất vào cậu thanh niên tri thức đang than phiền kia, cậu thanh niên đó thì ôm đầu chạy trốn. Người quất kẻ chạy, chẳng qua là giả vờ, mang màu sắc biểu diễn khoa trương, thực chất là thể hiện bản năng tạo niềm vui. Còn các phụ nữ khác thì giúp Ma thẩm vây bắt.

Thế là mọi người đều rất vui vẻ, ngay cả Phùng Hiểu Lan vốn dĩ luôn u uất ít khi cười vui vẻ, cũng không nhịn được mà cười tươi như hoa.

Bí thư lẩm bẩm: “Đây chính là giáo dục lại họ đấy ư? Cũng không biết Chủ tịch Mao nhìn thấy sẽ nói gì.”

Cậu thanh niên tri thức đột nhiên kêu lên: “Không dám nữa, không dám nữa, cháu đầu hàng, cháu bị bụi bay vào mắt rồi!”

Ma thẩm nhìn hai tay mình, hỏi: “Tay tao vụng, ai biết lật mi mắt, mau thổi cho nó đi!”

Phùng Hiểu Lan lau tay lên vạt áo, lật mi mắt cho cậu thanh niên kia, thổi mắt cho cậu ta.

Cái máy bện dây cỏ phát ra một tiếng động lạ thường, rồi dừng lại. Triệu Thự Quang ngắt cầu dao điện, kiểm tra vấn đề.

Bí thư đi tới, nói: “Thự Quang à, tôi thấy, hay là thôi không làm dây cỏ nữa. Nhặt được cái máy cũ, lại tốn điện, làm ra một bó cũng chẳng kiếm được mấy tiền, có đáng không? Chỉ bện chút chiếu cỏ bán là được rồi!”

“Bí thư, tính toán không thể tính như ông được. Bện chiếu cỏ tuy không tốn điện, nhưng chẳng phải chúng ta phải tự mình mang ra chợ bán sao? Ở chợ bán chiếu cỏ nhiều như vậy, bán không được, lại tốn công nhân lực, chẳng phải một xu cũng không đổi lại được sao? Dây cỏ này là đơn vị mà tôi khó khăn lắm mới liên hệ được, người ta đặt cho chúng ta đơn hàng lớn, chúng ta bện được bao nhiêu, người ta lấy bấy nhiêu. Chúng ta thiếu gì rơm rạ cọng lúa, thế chẳng phải cả mùa đông đều có việc kiếm ra tiền ngay à? Tôi đã tính toán kỹ rồi, tuy tốn chút điện, nhưng cuối cùng vẫn sẽ kiếm được một khoản tiền!”

“Tôi là thấy nó hay hỏng, cứ hỏng là cậu vã mồ hôi hột, sửa không được là cậu cáu, tôi thấy xót cậu quá.”

Triệu Thự Quang cười cười: “Không sao đâu ạ. Ông đừng xót cháu. Mày mò qua lại, cháu cũng đại khái hiểu nguyên lý cơ khí của nó rồi. Không phức tạp lắm, đơn giản lắm. Cháu đây chẳng phải cũng coi như học được kỹ năng trong quá trình thực hành sao. Sau này thôn chúng ta chắc chắn dùng đến kỹ năng của cháu…”

Xuân Mai chạy tới, thở hổn hển: “Anh Thự Quang, anh Thiên Lượng có thư gửi đến này!”

“Ồ?” Triệu Thự Quang lập tức đón lấy lá thư, vì đó là lá thư mong đợi đã lâu, cậu kích động đến mức hai tay run rẩy.

Sân phơi nhất thời yên lặng, ánh mắt mọi người đều đổ dồn về phía Triệu Thự Quang, giống như đó là một lá thư viết cho tất cả mọi người, nội dung cũng dường như là tin vui mà mọi người mong đợi bấy lâu nay.

Bí thư hỏi Xuân Mai: “Chỉ có một lá thư thôi à?”

Xuân Mai gật đầu.

Bí thư: “Không có… cái đó đó, giấy gửi tiền à?”

Xuân Mai lắc đầu.

Bí thư: “Thật không có?”

Xuân Mai: “Thật sự không có mà, có thì em còn dám giấu à?”

Đám thanh niên tri thức và các phụ nữ từng người một vây quanh.

Triệu Thự Quang lại siết chặt lá thư, vò nát thành một nắm, nhét vào túi.

Mọi người đã hiểu, lá thư đó không mang đến tin vui nào mà họ mong đợi.

Phùng Hiểu Lan vươn một tay ra, trách móc: “Cậu vò nó làm gì chứ?”

Triệu Thự Quang: “Cậu không cần thiết phải xem đâu.”

Tay Phùng Hiểu Lan từ từ rụt lại, lặng lẽ xoay người rời đi.

Xuân Mai dù sao vẫn là trẻ con, khác với sự mong đợi của người lớn, sốt sắng hỏi: “Anh Thiên Lượng có nhắc đến em không?”

Triệu Thự Quang cũng không nhìn cô bé, ánh mắt mơ màng nhìn về phía xa, lắc đầu, sau đó lại cúi đầu sửa cái máy bện dây cỏ. Trong mắt Xuân Mai lập tức ứa lệ, ngẩn người một lát, xoay người chạy đi.

Mọi người lặng lẽ tản đi.

Bí thư cố nén thất vọng, giả vờ như không có chuyện gì, nói lớn: “Cái đó, cũng sắp đến trưa rồi, mọi người về sớm đi, về đi.”

Trong chớp mắt, trên sân phơi chỉ còn lại ba người — Bí thư, Triệu Thự Quang và Phùng Hiểu Lan.

Triệu Thự Quang cuối cùng cũng sửa xong máy, không một tiếng động lại vận hành tiếp.

Phùng Hiểu Lan nhìn cái máy nói: “Dừng lại đi.”

Triệu Thự Quang như thể không nghe thấy. Phùng Hiểu Lan đi tới ngắt cầu dao điện. Triệu Thự Quang lại đóng cầu dao lên, Phùng Hiểu Lan lại một lần nữa ngắt cầu dao.

Phùng Hiểu Lan: “Thư Thiên Lượng viết cho cậu, đến tôi cũng không được xem sao?”

Triệu Thự Quang: “Nếu không muốn cho cậu xem, vừa nãy tôi đã xé rồi, việc gì còn phải nhét vào túi!”

Cậu phát hiện Bí thư đang ngồi xổm một chỗ, đi tới, nhỏ giọng đầy áy náy: “Bí thư, cùng về thôi ạ.”

Bí thư ngẩng đầu nhìn cậu, nói: “Thự Quang, tôi… cậu đừng cảm thấy có gì có lỗi với thôn Pha Đáy. Các cậu thanh niên tri thức chẳng nợ thôn Pha Đáy gì cả, là thôn ta quá nghèo, khiến các cậu ăn cũng không ngon, ở cũng không yên, dậy sớm thức khuya làm việc, cũng chẳng kiếm được mấy công điểm, tôi và mọi người đều thấy rất có lỗi với các cậu.”

“Bí thư, đừng nói thế, ông nói thế, cháu nghe thấy trong lòng khó chịu lắm.”

Phùng Hiểu Lan cũng đi tới, khuyên: “Bí thư, chúng cháu đều cảm thấy, ông và bà con đã đối xử với chúng cháu rất tốt rồi, nghèo cũng không phải là điều ai muốn, không phải lỗi của các ông…”

Tiếng hát của Vũ Hồng Binh truyền đến:

Tay đánh xe bò tay ôm lấy roi,

Ôi chao không tự chủ được nghĩ về trước “Giải phóng”.

Uống nửa bát cháo chua vội vàng đi,

Nửa đêm canh năm đến đầu ruộng.

Trời đổ tuyết trên mặt đất trắng xóa,

Rõ ràng là vất vả mà cứ phải chịu khổ.

---❊ ❖ ❊---

Triệu Thự Quang và Phùng Hiểu Lan nhìn Bí thư, đều nghe đến ngẩn người. Bí thư đột nhiên dùng hai tay tát vào miệng mình, và nói: “Tôi vô dụng! Vô dụng! Không có bản lĩnh đưa mọi người sống cuộc sống tốt đẹp, lại mong chờ thanh niên tri thức vay tiền nhà để giải quyết khó khăn trong thôn! Tôi… tôi là cái loại Bí thư gì chứ!”

Phùng Hiểu Lan khóc: “Bí thư, ông đừng như vậy mà! Ông cũng là chỗ dựa tinh thần của chúng cháu!”

Triệu Thự Quang kéo Bí thư dậy.

“Thự Quang, tôi… tôi già rồi, mệt rồi, cậu… cậu viết đơn xin vào Đảng đi!”

Triệu Thự Quang đột nhiên ôm chặt lấy thân hình gầy gò nhỏ bé của Bí thư, như ôm một đứa trẻ. Cậu cũng khóc, nói: “Bí thư, cháu viết! Vì thôn Pha Đáy của chúng ta, cháu nhất định viết!”

Tiếng hát của Vũ Hồng Binh vẫn tiếp tục:

Vì mấy miếng ăn nỗi buồn không dứt,

Ôi chao cuộc sống nghèo khó bao giờ mới có hồi kết?

Con cừu nhỏ bú sữa hai chân quỳ,

Ôi chao người nông dân chúng ta lại phải quỳ trước ai đây?

---❊ ❖ ❊---

Triệu Thự Quang và Phùng Hiểu Lan ngồi trên sườn dốc hướng dương.

Phùng Hiểu Lan cầm lá thư bị vò nát trên tay, cô vừa mới xem xong nội dung thư.

Triệu Thự Quang: “Xé đi.”

“Đương nhiên là phải xé.”

“Xé vụn ra.”

Phùng Hiểu Lan xé nát những mảnh giấy thư đã xé thành dải lại thành vụn hơn nữa, vung tay, giấy vụn bị gió cuốn lên.

Triệu Thự Quang: “Không ngờ nó vẫn xem thư của tôi. Hơn nữa, đến giờ vẫn chưa chuyển cho Trương Cảm Phong thì chớ, lại còn giữ lại! Sao nó lại không có đầu óc thế chứ?”

“Nó viết trong thư bao nhiêu chuyện lo lắng cho cậu, chứng tỏ nó có đầu óc. Tôi thấy, phải mau chóng viết thư trả lời nó, bảo nó lá thư đó cũng không cần chuyển cho Trương Cảm Phong nữa, càng không được giữ lại.”

Triệu Thự Quang im lặng.

Phùng Hiểu Lan: “Nếu cậu không có tâm trí viết, tôi viết giúp cậu nhé?”

“Giúp tôi mắng nó một trận tơi bời đi! Tôi thấy nó chính là một bệnh nhân Trung Quốc!”

“Vì cha mẹ cậu, vì Thiên Lượng, cũng vì tôi, sau này đừng suy nghĩ những vấn đề nặng nề đó nữa, được không?”

“Luôn phải có người suy nghĩ chứ!”

“Để người khác suy nghĩ đi.”

Triệu Thự Quang không vui, vừa định nói gì đó, Phùng Hiểu Lan không muốn để cậu nói tiếp, hai tay nâng khuôn mặt cậu, hôn cậu nồng nhiệt…

Phùng Hiểu Lan ăn trưa tại nhà Vương đại gia. Cô vừa ăn vừa hỏi Vương đại nương: “Ông hôm nay khá hơn chút nào không ạ?”

“Ông ấy nói khá hơn chút rồi, vừa uống xong một bát mì xào dầu, đang ngủ rồi.”

“Sao anh Đồn Tử của cháu vẫn chưa về ăn cơm ạ?”

“Cái giếng đó sắp cạn rồi. Trước đây lấy một xe nước mất hai tiếng, giờ lấy một xe nước phải mất cả buổi sáng. Sau này thôn Pha Đáy biết phải làm sao đây!… Xuân Mai, sao vẫn chưa ăn cơm!”

Xuân Mai dỗi nói: “Không đói!”

Vương đại nương: “Con bé này, lại dỗi chuyện gì thế!”

Xuân Mai ôm gối nằm sấp trên sưởi. Phùng Hiểu Lan đi qua, dịu dàng nói: “Xuân Mai, không được vì chút chuyện nhỏ mà bướng bỉnh, mau ra ăn cơm đi, nhé?”

Xuân Mai ngồi dậy, liếc nhìn chiếc phong bì, không nhịn được cầm lên xem. Cảm thấy trong phong bì vẫn còn giấy thư, lấy ra, quả nhiên lấy được nửa tờ giấy thư, nhìn một cái, lập tức mày mở mắt cười, nói lớn: “Anh Thự Quang của em xấu xa! Lừa em! Anh Thiên Lượng không quên em!”

Cô cầm nửa tờ giấy đi ra ngoài nhà, khoe với mẹ và Phùng Hiểu Lan.

Phùng Hiểu Lan cười nói: “Anh Thự Quang của em chắc chắn không lừa em đâu, đến chị còn chẳng sờ ra là còn nửa tờ giấy nữa đấy.”

Vương đại nương cũng vui vẻ: “Mau đọc cho mẹ nghe xem nào.”

Xuân Mai đọc lên:

Em gái Xuân Mai thân yêu:

Em khỏe không? Vẫn hoạt bát, vẫn nghịch ngợm như thế chứ? Chúng anh đã phát lương rồi, em nhất định phải học hành cho giỏi, sau này anh muốn nuôi em đi học. Em muốn gì, cứ gửi thư cho anh, anh tin, thứ em muốn anh cơ bản có thể dùng lương mua được.

Vương đại nương giục cô: “Đọc tiếp đi!”

“Hết rồi!” Xuân Mai ngồi xuống ăn ngấu nghiến.

Phùng Hiểu Lan cười.

Vương đại nương: “Chẳng nhắc đến mẹ, nhắc đến cha con câu nào à?”

Xuân Mai: “Mẹ nhìn xem, nửa tờ giấy viết kín mít rồi, làm gì còn chỗ viết thêm mấy chữ nữa ạ! Anh Thiên Lượng gọi em là ‘thân yêu’! Lần đầu tiên có người gọi em là ‘thân yêu’! Mẹ, mẹ và cha và anh chưa bao giờ gọi con là ‘thân yêu’ cả! Chị Hiểu Lan, em nghịch ngợm à?”

Phùng Hiểu Lan: “Hoạt bát và nghịch ngợm đi liền với nhau, đó là từ khen em đấy.”

Vương đại nương: “Đừng nói nữa, ăn cơm cũng không chặn được cái miệng của con!”

Đồn Tử đột nhiên xông vào, há miệng mấy lần, mặt đỏ bừng, nhưng chỉ phát ra mấy tiếng “á”. Cậu một tay kéo mẹ, một tay kéo Phùng Hiểu Lan, rồi đi ra ngoài.