Đêm ở ký túc xá tiểu đội một nam, tiếng ngáy vang lên như sấm. Triệu Thiên Lượng và Tề Dũng đang thì thầm to nhỏ với nhau.
Tề Dũng nằm quay mặt về phía Triệu Thiên Lượng: “Tôi yêu cầu cậu, ngày mai bắt buộc phải đi.”
Triệu Thiên Lượng nằm ngửa: “Không đi.”
“Tại sao không đi?”
“Cậu không có quyền ép buộc tôi phải đi chơi cùng mọi người. Ngày mai là ngày nghỉ, tôi muốn tiêu thế nào thì tiêu. Trong ngày nghỉ tôi có quyền tự do.”
Tề Dũng: “Vậy, coi như tôi khẩn cầu cậu. Cùng đi huyện thành chơi một ngày, có thể tăng cường tình đoàn kết.”
Triệu Thiên Lượng: “Mai rồi tính.” Cậu ta lật người, quay lưng lại với Tề Dũng.
Tề Dũng cũng hậm hực lật người lại, lẩm bẩm: “Lại giở bài này!”
Thực ra, Triệu Thiên Lượng không phải vì Tề Dũng làm tiểu đội trưởng mà cố tình gây khó dễ, đối đầu với cậu ta. Cậu ta cũng phải thừa nhận, xét về khoản làm tiểu đội trưởng thì Tề Dũng làm tốt hơn mình. Chỉ là trong lòng cậu ta đang treo một nỗi lo về cái nơi tên là thôn Dốc Đáy ở Thiểm Bắc, lo cho người anh trai và chị Hiểu Lan đang cắm đội ở đó, lo cho cả nhà Vương đại nương – những người đối đãi với cậu ta vô cùng thân thiết và chân thành, lo cho cô bé đáng yêu tên Xuân Mai. Từ bé đến giờ, lần đầu tiên cậu ta thấu hiểu được tư vị của sự lo lắng, cảm giác ấy giống như một người bị xẻ làm đôi, một nửa kia còn kẹt lại ở nơi nào đó vậy.
Hơn nữa, từ bé đến giờ, lần đầu tiên Triệu Thiên Lượng tận mắt chứng kiến, hóa ra ở Trung Quốc lại có những nơi nghèo khó đến thế, nghèo đến mức ngay cả ngụm nước trong cũng không có để uống. Cậu ta cũng không biết cha mẹ mình đã gửi tiền cho anh trai chưa. Nếu chưa gửi, chẳng phải ngày nào anh trai cũng mòn mỏi ngóng trông sao? Cậu ta hiểu anh mình lắm, anh không tự viết thư vay tiền cha mẹ, mà lại nhờ cậu ta nhắn gửi, đó là vì trong lòng anh cảm thấy hổ thẹn! Nhưng không có tiền, anh trai làm sao giải quyết được bài toán nước nôi cho thôn Dốc Đáy đây!
Ngoài sự lo lắng, còn có một nỗi bất an to lớn bắt đầu bao trùm lấy cậu. Đó chính là bức thư mà anh trai đã giao cho cậu.
Cậu rất hối hận vì đã bóc thư ra xem, nhưng cũng có chút may mắn vì mình đã xem. Cậu thấy may vì cuối cùng cũng biết được bức thư trong phong bì kia có uy lực đáng sợ như một quả bom. Biết vẫn hơn không! Cậu muốn xé nát bức thư đó đi cho rồi, nhưng lại hiểu rõ anh trai hy vọng Trương Cảm Phong nhìn thấy bức thư của mình đến nhường nào, nên không đành lòng báo tin Trương Cảm Phong đã hy sinh cho anh biết. Cuối cùng cậu cũng hiểu, tại sao có người cho rằng anh trai là một thanh niên có tư tưởng. Cũng cuối cùng hiểu ra, hóa ra trong đầu một người có tư tưởng cũng có thể là một chuyện đáng sợ. Mặc dù cậu đã khâu bức thư đó vào trong gối, nhưng trong lòng vẫn vì sự tồn tại của nó mà bồn chồn không yên. Cậu thực lòng hy vọng anh trai không có tư tưởng gì cả, như vậy thì cậu sẽ không cần phải lo lắng sợ hãi thay cho anh.
Thiểm Bắc, thôn Dốc Đáy, Xuân Mai trên vách núi, tiếng hát Tín Thiên Du, những dòng chữ “Nước Nga ốm rồi, nước Nga ốm rồi”... tâm trí Triệu Thiên Lượng đang chao đảo dữ dội.
“Không!” Triệu Thiên Lượng bật dậy, hét lớn.
Đèn bật sáng. Mọi người đều nhổm dậy nhìn Triệu Thiên Lượng.
Triệu Thiên Lượng xếp quần áo lại, cuộn tròn, lấy làm gối, ôm lấy gối mình rồi lại nằm xuống.
Phố Pửu Nhỏ: “Tôi vừa mới thiu thiu ngủ, làm giật bắn cả mình!”
Dương Nhất Phàm: “Gối quần áo, ôm gối, bệnh tật gì thế không biết!”
Trời sáng.
Tiểu Địa Bao tỉnh dậy, phát hiện mu bàn tay mình có chữ, kinh ngạc: “Ai viết chữ lên mu bàn tay tớ thế?”
Phố Pửu Nhỏ: “Quỷ!”
Hoàng Vĩ: “Quỷ nữ. Quỷ treo cổ xinh đẹp.”
Vương Khải: “Đêm qua nằm mơ hoa hả?”
Tiểu Địa Bao: “Đi mà gặp quỷ của mấy cậu ấy!” Cậu ta nhìn mu bàn tay, không chỉ một bàn tay viết chữ, mà cả hai mu bàn tay đều viết.
Thẩm Lực vừa dậy mặc quần áo vừa nói: “Chúng ta muốn gặp quỷ còn chẳng gặp được đây này, cô ta cũng chẳng có hứng thú với tay của chúng ta đâu!”
Dương Nhất Phàm: “Này, ‘Tiểu Địa Bao’, quỷ viết cái gì lên tay cậu đấy?”
Ngụy Minh: “Đã từng đi qua bể cả, nước chẳng còn đáng là nước, ngoại trừ núi Vu Sơn, mây chẳng còn đáng là mây, phải không?”
Tiểu Địa Bao: “Bày đặt văn chương cái gì! Đùa mấy cậu tí thôi, lại còn tưởng thật à!”
Suy nghĩ vẩn vơ cả đêm, Triệu Thiên Lượng vẫn không muốn đi. Nhưng Tề Dũng đã nói lời đanh thép, Triệu Thiên Lượng không đi thì đừng hòng ai được đi. Triệu Thiên Lượng không muốn làm mất hứng mọi người, đành phải theo mọi người lên xe ngựa.
Xe ngựa chầm chậm lăn bánh trên đường, trên xe ngồi toàn bộ chiến sĩ tiểu đội một nam.
Phố Pửu Nhỏ: “Người tiểu đội hai nhìn chúng ta mà ghen tức chết đi được!”
Vương Khải: “Ghen thì cũng vô ích thôi. Tiểu đội trưởng của chúng ta là ai, của họ là ai chứ? Có so sánh được không?”
Thẩm Lực huých cùi chỏ vào cậu ta, hất hàm về phía Triệu Thiên Lượng. Triệu Thiên Lượng ngồi quay lưng lại trên xe, hai tay ôm đầu gối, đăm đăm nhìn về phía xa.
Tề Dũng: “Thẩm Lực nói đúng không? Câu này tôi thích nghe. Từ miệng đám thanh niên trí thức Bắc Kinh các cậu nói ra, tôi – một thanh niên trí thức Cáp Nhĩ Tân làm tiểu đội trưởng đây – nghe lại càng thấy lọt tai!”
Trên mặt Triệu Thiên Lượng không có phản ứng gì, không biết là không nghe thấy thật, hay là giả vờ không nghe thấy.
Dương Nhất Phàm thấy Tiểu Địa Bao chắp tay trong ống tay áo, kỳ lạ hỏi: “Sao thế, cậu lạnh à?”
Tiểu Địa Bao lấp liếm: “Thói quen. Chỉ là thói quen thôi.”
Dương Nhất Phàm: “Còn chỉ là à? Anh em ơi, trên mu bàn tay cậu ta chắc chắn có chữ thật đấy!”
Tiểu Địa Bao hoảng hốt: “Không có, không có! Tớ bảo không có là không có...”
Vương Khải: “Có hay không, chúng ta xem cái là rõ trắng đen ngay thôi mà?”
Thế là mấy thanh niên trí thức Bắc Kinh ùa tới, đè Tiểu Địa Bao xuống, đòi lôi hai tay cậu ta ra khỏi ống tay áo.
Hoàng Vĩ nói với Phó Chính: “Chúng ta không can thiệp.”
Phó Chính: “Hay là lánh đi chỗ khác đi.”
Thế là hai người bọn họ nhảy xuống xe ngựa, đi bộ theo sau, đứng ngoài cuộc nhìn đám người trên xe nhốn nháo một hồi.
Phố Pửu Nhỏ cũng vì muốn bảo toàn bản thân mà nói: “Tôi cũng đừng có cản trở.”
Cậu ta cũng nhảy xuống xe.
Triệu Thiên Lượng cũng nhảy xuống xe.
Đôi tay của Tiểu Địa Bao cuối cùng cũng bị lôi ra khỏi ống tay áo, cậu ta đeo đôi “găng tay” làm từ tất, hơn nữa lại một đen một trắng... Ngụy Minh: “Xem ra đêm qua trong ký túc xá thật sự có quỷ rồi!”
Phó Chính: “Vậy thì, phải thành lập đội đỏ bắt quỷ thôi.”
Phố Pửu Nhỏ: “Nhìn kìa, đó là ai?”
Đôi “găng tay” trên tay Tiểu Địa Bao tuy chưa bị tháo ra, nhưng mấy người trên xe lập tức yên lặng – phía trước bên vệ đường, một nữ thanh niên trí thức đang đi vội vã.
Tề Dũng hô một tiếng “Giá”, đàn ngựa tung bốn vó chạy lên, tiếng chuông vang lên lanh lảnh. Nữ thanh niên trí thức đi phía trước nghe thấy tiếng vó ngựa và tiếng chuông xe, dừng bước, quay người lại. Là Châu Bình.
“Hô!” Tề Dũng dừng xe ngựa bên cạnh Châu Bình, “Đi đâu đấy?”
“Đoàn bộ.”
“Tiện đường, lên xe đi.”
Châu Bình nhìn những nam thanh niên trí thức đang ngồi chật kín trên xe, có chút do dự.
Tề Dũng giục: “Lên đi chứ.”
“Có được không?”
“Cái này có gì mà được với không được, nhanh lên.”
Châu Bình vẫn do dự: “Tôi sợ... họ ghét tôi.”
Tề Dũng quay đầu hỏi: “Có ai dị nghị không?”
Đám người trên xe đồng thanh: “Không!”
Tề Dũng: “Dám có xem! Ai có tôi cho xuống xe ngay!”
Vương Khải đưa tay kéo Châu Bình lên xe ngựa.
Xe ngựa tiếp tục tiến về phía trước, thanh niên trí thức tiểu đội một đều đã ngồi trên xe. Phố Pửu Nhỏ và Triệu Thiên Lượng ngồi hai bên Châu Bình. Vì có thêm Châu Bình, các chàng trai đều trở nên nghiêm túc, giữ ý tứ hơn hẳn.
Phố Pửu Nhỏ liên tục vuốt mái tóc bổ luống của mình, hỏi: “Châu Bình, lên đoàn bộ làm gì thế?”
Châu Bình: “Gửi thư.”
Phố Pửu Nhỏ ngạc nhiên: “Đi về hơn bảy mươi dặm, đưa cho nhân viên liên lạc là được mà?”
Châu Bình: “Nhân viên liên lạc ba ngày mới đi đoàn bộ một lần, tôi muốn bố mẹ sớm nhận được thư của tôi hơn.”
Tiểu Địa Bao: “Chà chà, thư gì mà quan trọng thế, đáng để đi về bảy mươi dặm vậy?”
Châu Bình: “Cũng không phải thư gì quan trọng lắm, chỉ là thư nhà bình thường thôi.”
Chữ “thư” này khiến Triệu Thiên Lượng vô thức sờ vào túi áo ngực, túi áo xẹp lép, không có gì cả. Cậu ta vội vàng lục lọi các túi khác, thần sắc hoảng hốt, hét lên với Tề Dũng: “Dừng lại một chút!”
Tề Dũng ghì cương ngựa, quay đầu nhìn cậu ta.
“Tôi mất một bức thư rồi, các cậu ai thấy không?”
Mọi người nhìn nhau, đều lắc đầu.
Vương Khải: “Có khi nào rơi trên đường rồi không?”
Tề Dũng không vui: “Thực sự không muốn đi cùng mọi người thì cứ nói thẳng ra, đừng có làm quá lên như diễn kịch thế!”
Triệu Thiên Lượng vỗ trán: “Nhớ ra rồi, không mất, không mất!”
Xe ngựa tiến vào huyện thành, dừng lại trước một quán ăn. Người cảnh sát giao thông già mà lần trước Tề Dũng gặp đi tới, đi vòng quanh xe ngựa.
Tề Dũng cười nói với ông: “Tôi vừa nói ông là người tốt thế nào, các chiến sĩ trong tiểu đội tôi ai nấy đều cảm động lắm, đều muốn tới làm quen với ông già đây.”
“Đừng có ông già ông già, tôi mới bốn mươi mấy tuổi. Cũng đừng có bắt quàng làm họ,” cảnh sát già nghiêm mặt, công tư phân minh, “Ở đây không được đỗ xe ngựa.”
Tề Dũng: “Đỗ một lúc thôi. Giữa trưa nắng nôi, chúng tôi cũng phải ăn bữa cơm chứ.”
Cảnh sát già: “Không ai cấm các anh ăn cơm. Rẽ trái ở đầu phố, có bãi đỗ xe ngựa, đỗ ở đó đi. Ở đó còn có dịch vụ cho ngựa ăn, cho ngựa uống nước.”
“Cái đó, chúng tôi còn mang cho ông ít mộc nhĩ, nấm hầu thủ gì đó...”
Cảnh sát già không khách sáo đưa tay ra: “Đưa đây.”
Tề Dũng gãi đầu: “Là có ý định mang cho ông, nhưng... đi gấp quá, quên mất...”
Cảnh sát già lườm cậu một cái, không nói gì nữa, nghiêm mặt, hất ngón cái về phía đầu phố.
Châu Bình “phì” cười.
Phố Pửu Nhỏ và Tiểu Địa Bao mỗi người một bên mở cửa, Tề Dũng đi vào đầu tiên.
Trên bức tường đối diện cửa quán ăn dán tờ giấy đỏ rực, viết “Vui vẻ, chào mừng Quốc khánh”.
Trong quán không có khách. Bà chủ trông chừng ba mươi mấy tuổi, cười đón tiếp, ân cần nhiệt tình: “Chẳng phải mai là ngày mùng một rồi sao, chiều là huyện thành nghỉ lễ rồi, nên không ai ăn ngoài nữa, chúng tôi cũng sắp đóng cửa rồi.” Vừa nói, bà vừa đánh giá Châu Bình đang chen giữa đám thanh niên nam. Châu Bình thấy ngượng ngùng, cứ nép sau lưng Triệu Thiên Lượng.
Tề Dũng hỏi: “Có gì ăn không?”
Bà chủ: “Bánh bao, màn thầu, bánh tam giác đường, lương khô loại gì cũng có. Canh thì có thể nấu ngay, nhanh lắm. Muốn ăn mì sợi cũng được, có mì khô.” Ánh mắt bà vẫn dừng lại trên người Châu Bình.
Tề Dũng: “Mỗi thứ làm một ít. Xào thêm mấy đĩa thức ăn nữa.”
Hoàng Vĩ: “Không cần nấu canh đâu, nấu ít mì khô là được, cả nước cả cái ăn cho tiện.”
Những người khác đã chia làm hai bàn ngồi xuống, Châu Bình ngồi giữa Triệu Thiên Lượng và Phó Chính. Phố Pửu Nhỏ đi từ bàn kia qua, nói với Triệu Thiên Lượng: “Hai ta đổi chỗ đi.”
Triệu Thiên Lượng vừa định đứng dậy, Châu Bình kín đáo kéo cậu lại, cậu lại ngồi xuống.
Châu Bình nói với Phố Pửu Nhỏ: “Tôi còn chuyện muốn hỏi cậu ấy.”
Phố Pửu Nhỏ lại nói với Phó Chính: “Thế hai ta đổi chỗ.”
Phó Chính: “Cậu bị bệnh gì thế?”
Phố Pửu Nhỏ cười ngượng nghịu: “Tôi cũng có chuyện cần nói với cô ấy.” Phó Chính đành đứng dậy đổi chỗ với cậu ta.
Tề Dũng đếm tiền đưa cho bà chủ, nói: “Tiền còn thừa, thối cho ai trong số họ cũng được.”
Bà chủ vẫn giơ một bàn tay: “Tem lương thực.”
Tề Dũng sững người: “Tiêu rồi, quên mất chuyện này thật!”
Thẩm Lực: “Xem ra bữa cơm này không ăn được rồi.”
“Tôi nghĩ ra rồi,” Triệu Thiên Lượng rút ví ra, cúi đầu nói, “Tem lương thực Bắc Kinh.”
Bà chủ lắc đầu.
Châu Bình hỏi: “Thế tem Thượng Hải có được không?”
Bà chủ: “Càng không. Hoặc là của Hắc Long Giang, hoặc là tem toàn quốc. Cấp trên quy định, tem lương thực địa phương của các tỉnh thành khác đều không được nhận.”
Tề Dũng: “Chị à, chúng tôi là người của binh đoàn mà.”
Bà chủ: “Vừa vào cửa đã nhìn ra rồi, người binh đoàn đi ăn quán cũng phải trả tem lương thực chứ, Trung ương Đảng và Chủ tịch Mao đâu có ra văn bản nói các anh được ngoại lệ!”
Tề Dũng: “Chị à, chị xem thế này có được không, tôi trả thêm chút tiền, chị cứ cho chúng tôi ăn bữa cơm trưa này đi.”
Bà chủ: “Muốn tôi phạm sai lầm hả? Mỗi tháng nhập bao nhiêu cân lương thực, thu bao nhiêu cân tem lương thực, cuối tháng phải đối chiếu sổ sách, chênh lệch nửa cân thôi cũng là chuyện lớn rồi.”
Mọi người nhìn nhau ngơ ngác.
Triệu Thiên Lượng: “Thế này đi chị, chị cứ cho chúng tôi ăn cơm trước đã, chúng tôi đảm bảo sẽ cho chị một kết quả hài lòng. Nếu chị không hài lòng, thì cứ giữ nữ chiến hữu này của chúng tôi lại.”
Cả nhóm bất ngờ. Vẻ mặt Châu Bình càng ngơ ngác hơn.
Tề Dũng vẫy tay ra hiệu cho Triệu Thiên Lượng. Triệu Thiên Lượng đi theo Tề Dũng ra ngoài cửa.
Tề Dũng nhỏ giọng nhưng nghiêm túc: “Cậu tính kế gì thế?”
Triệu Thiên Lượng: “Cậu cứ yên tâm ăn là được.”
“Nhưng tôi không thể ngồi ăn cùng mọi người được, tôi còn có chút việc gấp cần đi làm.”
“Vậy thì cậu đi làm việc của cậu đi, chuyện ở đây giao cho tôi.”
Tề Dũng lo lắng: “Cậu đừng gây rắc rối cho tiểu đội chúng ta đấy nhé!”
Triệu Thiên Lượng: “Tôi là hạng người hay gây rắc rối à? Chẳng qua là bị nhận một lần kỷ luật thôi mà!”
Tề Dũng vỗ vai Triệu Thiên Lượng: “Được, tôi tin cậu.”
Triệu Thiên Lượng giơ một bàn tay ra: “Để lại tiền.”
“Tiền cơm tôi trả hết rồi, còn dư mà.”
“Không phải tiền cơm. Đêm qua cậu nói đấy, ai đi cùng, còn phát hai tệ tiêu vặt.”
Tề Dũng: “Đó là tôi nói miệng thôi, là chiến thuật.”
Triệu Thiên Lượng: “Nhưng mọi người đều tưởng thật rồi. Cậu là tiểu đội trưởng, lời nói trịnh trọng như vậy, không thực hiện thì không hay đâu nhỉ?”
Tề Dũng: “Cái này... tôi cũng đâu có mang nhiều tiền thế!”
Bàn tay Triệu Thiên Lượng vẫn giơ ra: “Vậy có bao nhiêu thì tính bấy nhiêu, tôi giải thích hộ cậu.”
“Cái chức tiểu đội trưởng này của tôi!” Tề Dũng bất lực rút ví ra xem, rút vài tệ nhét vào túi mình, rồi đập cái ví vào tay Triệu Thiên Lượng.
“Thế mới đúng.”
“Đúng cái gì mà đúng!” Tề Dũng giật lấy mũ quân đội trên đầu Triệu Thiên Lượng, đội lên đầu mình, xoay người bỏ đi. Đi được vài bước, quay đầu hét lớn, “Thay tôi đính chính lại lời của tôi nhé, tôi nói là ‘cho mượn’, không phải ‘phát’! Châu Bình là ngoại lệ.”
Triệu Thiên Lượng: “Này, cậu đi đâu đấy?”
Tề Dũng: “Về bãi xe ngựa!”
Mọi người trong quán ăn ăn ngấu nghiến, bát đĩa sạch bong.
Triệu Thiên Lượng đột nhiên đứng dậy đi ra khỏi quán. Mọi người không biết cậu định làm gì, nhìn nhau đầy nghi hoặc.
Bà chủ trong quầy hắng giọng một tiếng thật mạnh, từ trong bếp lù lù xuất hiện một gã đàn ông to con, đội mũ trắng bẩn thỉu, đeo tay áo trắng. Gã bê một chiếc ghế dài chặn trước cửa, ngồi chắn ngang, hai chân đạp lên khung cửa bên kia, đọc thuộc lòng trích dẫn: “Ta không phạm người, người không phạm ta. Người nếu phạm ta, ta tất phạm người!”
Châu Bình chậm rãi nhai trong miệng, ánh mắt hoang mang.
Thẩm Lực nhỏ giọng hỏi Dương Nhất Phàm: “Thằng cha Thiên Lượng này rốt cuộc đang giở trò gì thế?”
Vương Khải: “Cậu ta đẩy tiểu đội trưởng đi rồi, nếu lại còn giở trò với chúng ta, thì đúng là quá khốn nạn.”
Phó Chính: “Tám phần mười là thế rồi.”
Hoàng Vĩ: “Có những chuyện có thể tha thứ, nhưng có những chuyện rất khó tha thứ.”
Tề Dũng đứng bên cạnh cửa hàng bách hóa huyện thành, cậu mặc áo khoác màu vàng đã giặt đến bạc màu, quần xanh cũng đã phai màu, chân đi đôi giày “Giải phóng” mới tinh, trên đầu đội chiếc mũ quân đội mới tinh của Triệu Thiên Lượng, trông cậu khá giống lính xuất ngũ. Đặc biệt là vẻ kiên định quyết đoán trên mặt cậu, chắc chắn là kiểu con gái huyện thành thích. Nhưng cái cặp sách khoác trên vai cậu to quá, bên trong nhồi nhét thứ gì mà căng phồng như quả bóng. Hơn nữa, sau lưng cậu còn đeo một cuộn da hươu, buộc bằng dây thừng trước ngực, điều này khiến dáng vẻ cậu có chút kỳ quặc, thân phận cũng có chút đáng ngờ, trông giống như một kẻ đi buôn lậu lâm sản giả danh chiến sĩ binh đoàn vậy.
Một cô gái bán hàng béo tròn trong cửa hàng đứng bên kia cửa, chỉ cho người ra, không cho người vào. Hai người dân huyện thành muốn vào nhưng bị cô chặn lại: “Xin lỗi, mai là ngày mùng một, hôm nay tan làm sớm nửa ngày, sắp đóng cửa rồi.”
Hai khách hàng kia vội vã: “Chúng tôi còn mấy loại tem phó thực phẩm chưa mua đâu, trong nhà ngoài lương thực ra chẳng còn gì, ngày lễ ăn gì đây?”
“Người nhà mình thì còn dễ đối phó, lỡ có khách đến thì sao?”
“Đúng đấy! Nếu đều quá hạn hết hạn thì các cô chịu trách nhiệm à?”
Cô béo khách khí nhưng kiên nhẫn: “Các ông các bà các chú các thím ơi, đừng vội. Phía sau có mở một cửa sổ tạm thời, chuyên bán những thứ cần tem phiếu cho ngày lễ đấy ạ.”
“Thế còn tạm được.” Khách hàng lúc này mới yên tâm rời đi.
Mấy cô gái bán hàng đi ra khỏi cửa hàng, chào cô béo một cách thân thiện:
“Đi đây!”
“Đến nhà tôi chơi nhé!”
“Đừng quên mai cùng xem phim!”
Sau khi cửa ra vào yên tĩnh lại, Tề Dũng chân thành nói: “Cô là người thật tốt.”
Cô béo cười: “Người đã không ra gì rồi, tính cách mà không rèn giũa cho tốt nữa thì càng khó lấy chồng hơn.”
Tề Dũng: “Tìm đối tượng ấy, phải dựa vào duyên phận. Đừng lo, không nghe câu này à, chỉ có đàn ông ế chứ không có đàn bà ế.”
Cô béo: “Nhìn anh có vẻ đáng tin cậy đấy, hay là anh giúp tôi tìm một người đi? Tôi thích con trai binh đoàn các anh, ai nấy đều chịu thương chịu khó! Điều kiện tôi không cao, người bình thường là được. Con trai tốt ở huyện thành cũng đều bị điều đi xuống nông thôn rồi, cắm đội gần đây, không có lương cao như các anh. Chúng tôi những cô gái này tuy may mắn được ở lại, công việc cũng có rồi, nhưng không tìm được một đối tượng tốt, ai mà chẳng sốt ruột như kiến bò chảo nóng chứ?” Nhắc đến chuyện tìm đối tượng, cô béo như mở cờ trong bụng, nghe ra toàn nỗi khổ tâm.
Tề Dũng thông cảm: “Hiểu, hiểu chứ.”
Cô béo: “Anh đừng chỉ nói hiểu không thôi, rốt cuộc có chịu giúp cô em một tay không?”
Tề Dũng: “Chịu, chịu. Cứ bao hết lên người tôi! Tôi là tiểu đội trưởng, dưới quyền có mười một mười hai thằng con trai, người Bắc Kinh, người Thượng Hải, người Cáp Nhĩ Tân đều có cả, hôm nào tôi đưa tất cả bọn chúng đến, ra lệnh cho chúng đứng nghiêm trước mặt cô, mặc cho cô chọn.”
Cô béo: “Cũng không cần phải đứng nghiêm, nghỉ là được rồi. Thế thì tôi chọn người Bắc Kinh, nhà chồng ở Bắc Kinh, cả đời này cũng có cơ hội đi Bắc Kinh vài lần chứ nhỉ? Đến lúc đó anh phải làm chủ cho tôi đấy!”
Tề Dũng nhận lời chắc nịch: “Nhất định, nhất định.”
“Nếu không phải anh và Tiểu Thái đã nhắm nhau rồi, tôi chắc chắn sẽ quay lại theo đuổi anh! Theo đuổi anh đến mức mê mẩn thì tôi mới hạnh phúc!” Cô béo lại nói nhỏ, “Bây giờ tôi mà theo đuổi anh thì có phải là quá vô đạo đức không nhỉ?”
Tề Dũng vô cùng lúng túng: “Thế không tốt. Chắc chắn là không tốt rồi.”
“Hay là tôi cho anh vào tìm cô ấy đi? Anh đợi lâu thế này rồi còn gì.”
Tề Dũng: “Không sao, tôi đợi được, chứng tỏ lòng tôi thành tâm.”
Cô béo nhìn vào bên trong: “Cô ấy đến rồi!”
Tề Dũng lập tức ưỡn ngực.
Tiểu Thái xuất hiện ở cửa, nói với cô béo: “Hẹn gặp lại sau lễ nhé.”
Cô béo chỉ Tề Dũng: “Cô nhìn xem đó là ai kìa?”
Tiểu Thái quay người lại, Tề Dũng cười hớn hở, dịu dàng: “Thái à...”
Tiểu Thái lại quay ngoắt người đi, đôi giày gót thấp nện xuống vỉa hè phát ra tiếng động. Tề Dũng vội đuổi theo: “Thái à!”
Tiểu Thái: “Không nghe thấy!”
Tề Dũng: “Thế này chứng tỏ là cô nghe thấy rồi còn gì.”
“Nghe thấy cũng không muốn để ý tới anh!”
“Thế thì cô không đúng rồi.”
Tiểu Thái quay ngoắt người: “Anh thì đúng chắc? Lần trước tôi giúp anh việc lớn thế, anh đến một chữ ‘cảm ơn’ cũng không nói, leo lên xe ngựa là chuồn thẳng! Anh đúng hả, anh đúng hả?!”
Tề Dũng: “Nói ‘cảm ơn’ chẳng phải là tỏ ra khách sáo rồi sao! Thực ra lúc đó, trong lòng tôi muốn nói những lời ngọt ngào, chỉ có những lời ngọt ngào mới biểu đạt được tâm trạng của tôi lúc đó. Nhưng nhìn thấy viên cảnh sát giao thông già kia, tôi không phải là không ngại nói sao!”
Tiểu Thái: “Lừa người! Tưởng con gái huyện thành chúng tôi dễ lừa lắm hả? Nhầm to rồi!” Nói xong quay người tiếp tục đi về phía trước.
Tề Dũng bám sát theo sau.
“Còn bám theo nữa là tôi gọi cảnh sát đấy!”
“Tôi mang cho cô nấm hương, mộc nhĩ, nấm hầu thủ, còn có cả hoa hiên nữa.”
“Không thèm!” Tiểu Thái không thèm quay đầu lại.
“Không nhìn thấy tôi đeo cái gì à? Hai tấm da hươu. Loại cực to, lông rất đẹp. Một tấm cho bố cô, một tấm cho mẹ cô...” Tiểu Thái không kìm được dừng bước, nhìn về phía sau lưng Tề Dũng.
Tề Dũng cười: “Tha lỗi cho tôi rồi hả?”
“Còn lâu!”
“Thế thì tôi bán rong giữa phố đây!”
“Tùy anh!”
Tề Dũng đứng lại thật, hô lớn với đám người đang chơi cờ và xem cờ ở vỉa hè đối diện: “Bán nấm hương mộc nhĩ nấm hầu thủ đây! Bán hoa hiên đây! Bán da hươu tấm lớn đây! Bán đặc sản chính gốc Bắc Đại Hoang đây! Giá rẻ bán tháo đây!”
Cậu vừa hét vừa đặt cặp sách xuống, tháo da hươu từ người xuống, tay xách mỗi tay một tấm.
Người chơi cờ, xem cờ lũ lượt chạy tới, vây quanh hỏi giá.
Tề Dũng: “Có cao kiến gì không?”
Tiểu Thái: “Anh bán, tức là đang đào góc tường của chủ nghĩa xã hội!” Nói xong, cô lại chỉ vào đám người: “Ai mua, tức là đang thông đồng với anh ta đào góc tường, thế thì tôi sẽ tố cáo với cơ quan thực thi pháp luật thương mại! Tôi là người của cửa hàng bách hóa, tôi có trách nhiệm này!”
Mọi người lũ lượt rời đi.
Tề Dũng: “Cho không cô thì cô không thèm; tôi muốn bán thì cô lại chặn đường tài lộc của tôi, tuyệt tình tuyệt nghĩa thế sao?”
Tiểu Thái “phì” cười: “Cố tình chọc giận anh đấy! Cuộn lại đi, đi cùng tôi đến cửa nhà. Tôi thay bộ quần áo, hai ta cùng đi xem phim – vở diễn mẫu ‘Kỳ tập Bạch Hổ Đoàn’.”
Tề Dũng cười, vội vàng cuộn da hươu lại...
Triệu Thiên Lượng vẫn chưa quay về. Bầu không khí trong quán ăn nhỏ căng thẳng.
Phố Pửu Nhỏ rút đồng hồ bỏ túi ra xem, lẩm bẩm: “Quá nửa tiếng rồi.”
Thẩm Lực gắt gỏng: “Lại quá thêm nửa tiếng nữa thì đừng có nói ra nữa nhé!”
Dương Nhất Phàm ghé đầu sát lại gần Phố Pửu Nhỏ: “Cho tớ xem với.”
Phố Pửu Nhỏ giấu đồng hồ vào trong túi: “Các đồng chí ơi, sao cậu ấy cứ quấn lấy tôi thế này!”
Phó Chính nhỏ giọng: “Chúng ta cứ ngồi không thế này cũng không phải cách, phải nghĩ cách gì đó chứ.”
Châu Bình ngược lại tỏ ra rất bình tĩnh, khí khái: “Nếu có ai ở lại cùng tôi, tôi cũng có thể làm con tin.”
Vương Khải liếc nhìn cô, tức giận: “Cái thằng Triệu Thiên Lượng này!”
Bà chủ: “Cách cô gái nói cũng là một cách giải quyết vấn đề. Vì bốn năm cân tem lương thực mà giữ các cậu lại ở đây, chúng tôi cũng thấy áy náy lắm.”
Gã to con chặn ngang cửa lúc nãy cũng chen vào: “Cái người đi rồi kia cũng thâm độc quá, cậu ta thế này chẳng phải là đem cả hai bên chúng ta ra làm trò đùa sao!”
Lời gã vừa dứt, Triệu Thiên Lượng quay lại, vác trên vai một bao bột mì.
Không đợi mọi người phản ứng, Triệu Thiên Lượng ra lệnh: “Lấy chậu tới.”
Bà chủ mang tới một cái chậu.
Triệu Thiên Lượng nhìn một cái: “Nhỏ quá, lấy cái lớn.”
Gã kia mang tới một cái chậu nhào bột lớn đặt dưới đất.
Triệu Thiên Lượng: “Dao.”
Bà chủ đưa cho cậu một con dao nhọn lọc thịt.
Triệu Thiên Lượng: “Tiền đã trả rồi, chỉ thiếu tem lương thực thôi đúng không? Chúng tôi lấy bột mì bù vào tem lương thực, thế này chắc được rồi chứ? Bột mì của binh đoàn chúng tôi là bột tiêu chuẩn hạng nhất quốc gia, xuất khẩu bằng cả toa tàu đấy! Chúng ta cũng đừng dùng cân nữa, tôi đổ vào chậu của chị, chị nhìn thấy đủ rồi thì lên tiếng, tôi sẽ dừng. Chị không nói tôi không dừng, người binh đoàn chúng tôi không chiếm món hời nhỏ đâu.”
Cậu cắm phập dao vào bao bột, rạch một đường, nhấc bao bột lên đổ vào chậu.
Những người có mặt đều không ngờ cậu lại chơi chiêu này, tất cả đều nhìn đến ngây người.
Bột mì trắng tinh sắp đổ đầy chậu, Châu Bình không nhịn được kêu lên: “Đủ rồi!”
Gã kia cũng nói: “Đúng đúng, đủ rồi. Thật ngại quá, quên chưa nói.”
Lúc này Triệu Thiên Lượng mới dừng tay: “Người của chúng tôi có thể đi được chưa?”
Bà chủ: “Đi đi đi, lúc nãy cũng đâu có cố tình giữ các cậu lại đâu!”
Thế là mọi người lũ lượt đi ra ngoài. Châu Bình đi sau cùng, bà chủ gọi cô lại: “Cô gái cô ở lại chút đã, còn phải thối tiền cho các người nữa. Người binh đoàn các người rộng rãi, thì người địa phương chúng tôi cũng không thể chiếm món hời của các người được.”
Các thanh niên trí thức nam đều đã đi ra ngoài, chỉ còn mình Châu Bình. Bà chủ nhìn tờ giấy dính đầy dầu mỡ, vừa gảy bàn tính vừa hỏi như đang tán gẫu: “Mấy tuổi rồi?”
“Mười tám.”
“Tuổi mụ hay tuổi thật?”
“Vừa mới qua sinh nhật tuổi mụ.”
“Có người yêu chưa?”
“Mới mười tám, không muốn yêu.”
Bà chủ mở ngăn kéo, đếm số tiền, đưa cho Châu Bình, nói: “Phải thối cho các người chừng này, yên tâm, không thiếu một xu.”
Khi Châu Bình nhận tiền, bà chủ tiện tay nắm lấy bàn tay còn lại của cô: “Nhìn bàn tay nhỏ này của cô, trắng thế, khéo thế, lại còn mài ra vết chai rồi, nhìn mà xót quá!”
Châu Bình càng thấy ngại, rút tay lại, nhưng không rút được.
Bà chủ nhìn ra ngoài cửa sổ, bí mật: “Đừng ngại, mười tám tuổi cũng nên yêu đương rồi. Tôi nói cho cô nghe này, những vị lãnh đạo của ‘Ủy ban cách mạng’ huyện chúng tôi, dù là chính họ hay là con trai họ, đều rất thích kết đôi với nữ thanh niên trí thức Thượng Hải đấy! Với dáng vẻ xinh xắn như cô, chỉ cần chịu gả cho họ, chuyển hộ khẩu vào huyện thành, lại được sắp xếp một công việc tốt gió không lùa, mưa không tới, nắng không soi, thì đó chẳng phải chuyện khó khăn gì...”
Châu Bình cảm thấy bị xúc phạm, lớn tiếng nói: “Buông ra!”
Triệu Thiên Lượng bước vào, Châu Bình nhân cơ hội rút tay ra, chạy thẳng ra khỏi quán.
Bà chủ ngượng nghịu: “Cái đó, tôi khen tay cô ấy trắng, dáng dấp đẹp, cô ấy ngượng đấy mà...”
Vương Khải xách nửa bao bột mì, vừa đi vừa nói: “Bao bột này là Doãn bài trưởng nhờ tiểu đội trưởng mang cho bạn anh ấy, lát nữa gặp tiểu đội trưởng thì nói thế nào?”
Triệu Thiên Lượng: “Thì nói thật.”
Phố Pửu Nhỏ: “Ai nói cơ?”
Triệu Thiên Lượng: “Tất nhiên là tôi nói.”
Tiểu Địa Bao: “Cậu ấy chắc chắn sẽ nổi giận.”
Triệu Thiên Lượng: “Cậu ấy nổi giận tôi cũng không còn cách nào khác. Cậu ấy nói đi là đi, thế chúng ta biết làm sao? Chẳng lẽ cứ nhịn đói một bữa?”
Dương Nhất Phàm: “Đúng đấy, ở liên đội không có thì ít nhất còn món màn thầu xanh đó ăn mà!”
Hoàng Vĩ vỗ vai Triệu Thiên Lượng: “Cậu cứ nói thật, cậu ấy giận là đáng đời, hai chúng tôi sẽ đối phó với cậu ấy.” Phó Chính cũng đứng bên cạnh gật đầu.
Họ đi đến trước nhà tắm công cộng, trên biển hiệu viết “Nhà tắm công cộng Công Nông Binh”.
Châu Bình đi đến bên cạnh Triệu Thiên Lượng, đưa số tiền trong tay cho Thiên Lượng: “Thiên Lượng, đây là tiền thối lại.”
Phố Pửu Nhỏ: “Này, tiểu đội trưởng chẳng phải nói, mỗi người còn được phát hai tệ tiêu vặt sao?”
“Suýt quên mất chuyện này.” Triệu Thiên Lượng rút ví ra, “Cậu ấy bảo tôi đính chính lại, cậu ấy nói là ‘cho mượn’, không phải ‘cho’.”
Dương Nhất Phàm: “Anh em ơi, mọi người đều có tai cả đấy, đêm qua cậu ấy nói là ‘cho mượn’ thật à?”
Tiểu Địa Bao lẩm bẩm: “Cậu ấy mà nói thế thì tớ đã không đến đây rồi! Cái huyện nhỏ tí tẹo thế này, có gì mà chơi chứ!”
Triệu Thiên Lượng nhìn ví tiền nói: “Số tiền trong ví này, mỗi người cho mượn hai tệ cũng không đủ. Mỗi người một tệ thì còn tạm được.”
Thẩm Lực: “Mỗi người có một tệ? Thế thì làm được gì?”
“Đi tắm một lần, xem một bộ phim, ăn thêm hai que kem bơ, cũng coi như không bõ công đến.” Triệu Thiên Lượng bắt đầu phát cho mỗi người một tệ. Các nam thanh niên trí thức ai nấy đều chê ít, miệng lẩm bẩm cau có, nhưng vẫn phải nhận.
Khi Tiểu Địa Bao dùng bàn tay đeo “găng” nhận lấy một tệ, Triệu Thiên Lượng nói: “Phải có người chuyển những thứ nhà ăn cần lên xe trước đã. Không biết tiểu đội trưởng đi đâu rồi, khi nào về, tôi sợ lỡ việc. Cậu phải đi làm mấy việc đó trước với tôi.”
Tiểu Địa Bao vặn lại Triệu Thiên Lượng: “Cậu thành tiểu đội trưởng rồi à?”
Triệu Thiên Lượng: “Cậu cứ muốn nghĩ thế cũng được. Dù sao mấy việc đó cũng không cần tất cả mọi người đi làm, nhưng lại bắt buộc phải có người làm.”
Hoàng Vĩ: “Cậu ta không đi thì thôi, tôi và Phó Chính đi với cậu.”
Triệu Thiên Lượng: “Hai người là đủ rồi. Tôi bảo cậu ấy đi, là có lý do của tôi.”
Hoàng Vĩ nhìn Tiểu Địa Bao nói: “Thế tôi đề nghị, coi như quyết định chung của mọi người, cậu chịu khó một chút nhé.”
Tiểu Địa Bao không vui quay ngoắt đầu, nhưng cũng không có cớ gì để từ chối.
Khi Triệu Thiên Lượng phát tiền đến chỗ Châu Bình, cậu đưa cho cô ba tệ, nói: “Tiểu đội trưởng có lời từ trước rồi, cô là ngoại lệ, không cần trả lại cậu ấy.”
Châu Bình nghiêm túc nói: “Tôi có lương nhất định sẽ trả lại cậu ấy.”
“Thế thì đó là chuyện giữa hai người rồi.” Triệu Thiên Lượng giơ cái ví đã trống không cho mọi người xem, “Việc tiểu đội trưởng giao cho tôi, tôi cơ bản đã hoàn thành.”
Châu Bình hỏi: “Thế còn cậu?”
“Tôi không muốn đi tắm, cũng không muốn xem phim. Các cậu ai rộng rãi, mời tôi một que kem hoặc một chai nước ngọt, là tôi mãn nguyện rồi.”
Châu Bình: “Nhìn cậu kìa, tội nghiệp quá! Cậu cũng phải cầm một tệ đi!”
Hai người đang trong lúc người đưa kẻ từ chối, thì có ba cô gái từ nhà tắm bước ra. Đó là ba nữ thanh niên trí thức Thượng Hải đang cắm đội ở thôn Sơn Đông gần huyện thành, một trong số họ phát hiện ra Châu Bình, bất ngờ: “Châu Bình!”
Châu Bình cũng vui mừng gọi tên họ: “Từ Yến Yến, Lưu Phương, Hách Hân, là các cậu à!”
Họ không để ý bên cạnh có nhiều nam thanh niên trí thức, ôm chầm lấy nhau thân thiết, vừa cười vừa nhảy, nói bằng tiếng Thượng Hải những câu đại loại như “Cậu gầy đi rồi”, “Cậu béo lên rồi”, “Cậu đen đi rồi”, “Nhớ cậu quá”.
Các nam thanh niên trí thức đứng bên cạnh thức thời lùi lại vài bước, nhìn họ, cũng bị cảm xúc của họ lây lan.
Xa cách hàng nghìn dặm, người đồng hương gặp nhau tất nhiên đặc biệt xúc động. Sau khi phấn khích qua đi, nhóm Từ Yến Yến bắn liên thanh bằng tiếng Thượng Hải hỏi Châu Bình, còn Châu Bình thì trả lời bằng tiếng phổ thông.
“Châu Bình, rốt cuộc cậu đã trở thành chiến sĩ binh đoàn rồi à?”
“Đúng thế, gần đây bọn mình sắp được phát quân phục, phát lương rồi.”
“Quân phục của các cậu có phải là đồ quân đội không?”
“Nghe nói là thế, chỉ là không có phù hiệu cổ áo mũ thôi. Còn phát cả áo khoác quân đội nữa.”
“Thế lương lậu thì sao? Lương bao nhiêu?”
“Ba mươi hai tệ, cộng thêm hơn chín tệ phụ cấp vùng lạnh, mỗi tháng tầm bốn mươi hai tệ.”
“Bốn mươi hai tệ?!”
“Thế còn ăn uống?”
“Ngày nào cũng bột mì trắng, không có lương thực thô.”
“Châu Bình, số cậu sướng thật đấy! Lúc trước bọn mình mà giống cậu, chết theo người dẫn đầu binh đoàn thì tốt biết mấy!”
“Bọn mình mỗi phân chỉ có tám chín xu thôi! Như ba đứa bọn mình, một ngày chẳng kiếm được mấy phân.”
“Mọi người đều có vấn đề về gia đình, binh đoàn dựa vào cái gì mà nhận cậu, không nhận bọn mình? Bất công quá!”
“Châu Bình, sau này bọn mình phải làm sao đây?”
“Số tiền bọn mình mang theo tiêu hết sạch rồi, mai là ngày mùng một, hôm nay góp tiền lại, mới đủ để bọn mình vào huyện thành tắm một lần đấy.”
“Muốn mua giấy vệ sinh cũng không có tiền!”
Câu chuyện vừa đến nước này, sự phấn khích ban nãy tan biến sạch sành sanh, biến thành cảnh người đồng hương gặp nhau, lệ rơi đầy mặt. Ba nữ thanh niên trí thức Thượng Hải cắm đội cùng ôm Châu Bình khóc nức nở.
Châu Bình muốn đưa số tiền ba tệ trong tay mình cho họ, nhưng họ kiên quyết không nhận. Ba tệ lẻ loi, chẳng giải quyết được khó khăn thực tế gì, lại còn làm tổn thương lòng tự trọng.
Thẩm Lực: “Tôi còn thấy cảm giác có tội nữa.”
Phố Pửu Nhỏ: “Đừng nói tôi cũng là người Thượng Hải nhé!”
Hoàng Vĩ: “Ngậm cái mồm cậu lại!”
Triệu Thiên Lượng kéo Vương Khải sang một bên, thì thầm vài câu. Vương Khải gật đầu, quay lại, vơ lấy số tiền một tệ trong tay mấy thanh niên trí thức Bắc Kinh, gom hết lại đưa cho Triệu Thiên Lượng.
Mọi người hiểu ý Triệu Thiên Lượng, lũ lượt đưa tiền trong tay mình cho Triệu Thiên Lượng.
Triệu Thiên Lượng đưa hết số tiền cho Châu Bình, ra hiệu cho cô đưa cho ba nữ thanh niên trí thức cắm đội kia. Ban đầu họ vẫn không nhận, Châu Bình nóng nảy, nói một câu: “Chê tôi là con gái nhà tư bản à!” Lúc này họ mới ngẩn người ra, Lưu Phương nhận lấy tiền.
Vương Khải xách nửa bao bột mì qua, đặt bên cạnh chân Lưu Phương, ấp úng: “Đừng chê không thèm nhé, chúng tôi là thành tâm thành ý đấy!”
Từ Yến Yến sụt sịt mũi: “Bột mì thì bọn mình lấy, dạo này toàn ăn lương thực thô thôi!”
Hách Hân lập tức xách bao bột lên.
Mọi người dõi theo ba nữ thanh niên trí thức cắm đội đi xa.
Lưu Phương quay đầu hét: “Sau này nhất định sẽ trả lại các cậu!”
Hoàng Vĩ nói với Châu Bình: “Bảo họ là không cần trả.”
Châu Bình nước mắt đầm đìa, há miệng, không nói nên lời.
Phố Pửu Nhỏ sốt ruột: “Nói đi chứ!”
Châu Bình: “Không cần trả...” Giọng cô nhỏ đến mức chỉ có mình cô nghe thấy.
Hoàng Vĩ: “Cậu nói to lên chút đi chứ!”
Châu Bình lại há miệng: “Tôi hét không ra tiếng!” Nói xong quay người khóc nức nở.
Trong sân Cung tiêu xã huyện, Triệu Thiên Lượng và Tiểu Địa Bao đang chất đồ lên xe ngựa, chẳng qua cũng là nồi niêu xoong chảo nước tương muối mắm các loại.
Triệu Thiên Lượng: “Tôi biết trên mu bàn tay cậu viết cái gì.”
Tiểu Địa Bao không thèm để ý đến cậu.
“Mu bàn tay trái viết là ‘Chị cậu bảo tớ nhắn với cậu’, mu bàn tay phải viết là ‘Chị ấy không điều đi nữa đâu’.”
Tiểu Địa Bao trừng mắt nhìn cậu nhẫn nhịn.
“Vì là tớ viết.”
Tiểu Địa Bao nổi nóng: “Mày lại nói gì với chị tao nữa hả?!”
“Ăn nói sạch sẽ chút đi! Nghe cho kỹ đây, Triệu Thiên Lượng tôi có thể không có ưu điểm nào khác, nhưng tôi là người đáng tin! Cả nhà tôi đều là những người đáng tin! Cậu mà còn dùng điểm này để tấn công tôi, tôi sẽ không khách khí với cậu đâu!”
“Không phải cậu thì là Tề Dũng à? Hai cậu dám đối chất trước mặt tôi không?”
Từ trong kho có một ông lão đi ra, lớn tiếng: “Bảo tiểu đội trưởng hậu cần của các cậu ấy, lần sau tự mình đến thanh toán nốt khoản nợ!”
Đợi ông lão đi vào văn phòng, Triệu Thiên Lượng lại nói: “Tôi mới không đối chất với cậu ta! Cậu có quyền gì mà bắt chúng tôi đối chất? Theo tính cách của tôi, vốn dĩ muốn vĩnh viễn không nói chuyện với hạng người như cậu nữa, nên mới thà viết lên mu bàn tay cậu! Nhưng chúng ta ở cùng một tiểu đội, vĩnh viễn không nói chuyện là làm được à? Tại sao cậu không hỏi xem chị cậu biết bằng cách nào?”
Tề Dũng đột nhiên bước đi hùng hổ tới.
Triệu Thiên Lượng: “Cậu có kiểu làm việc như thế à? Rốt cuộc cậu là tiểu đội trưởng hay tôi là tiểu đội trưởng?”
Tề Dũng cười nói: “Tôi phong cậu làm tiểu đội phó! Thế này chẳng phải mọi chuyện trôi chảy thuận lợi rồi sao!” Vừa nói vừa ngồi phịch lên xe, rút mũ trên đầu xuống quạt quạt, “Tôi về bãi xe ngựa trước, thấy xe chúng ta không ở đó, người cũng không ở đó, đoán là các cậu chắc chắn đến đây rồi. Họ đâu? Đi tắm hay xem phim rồi?”
Triệu Thiên Lượng giật lấy chiếc mũ, đội lên đầu mình.
Tề Dũng nhìn xung quanh hỏi: “Đi chụp ảnh cả rồi à?”
Tiểu Địa Bao gắt gỏng: “Ảnh cái đầu ấy! Có tiền à?!”
Tề Dũng khó hiểu nhìn Triệu Thiên Lượng. Triệu Thiên Lượng siết chặt sợi dây cố định hàng hóa: “Lát nữa rồi nói!”
Đột nhiên, hai người đàn ông xông vào sân. Một người hơn năm mươi tuổi, một người hơn ba mươi tuổi.
Người đàn ông hơn năm mươi tuổi hét lớn với ba người bọn họ: “Ai là Tề Dũng?”
Tề Dũng hơi căng thẳng, nhảy xuống xe, đáp: “Tôi.”
Người đàn ông hơn ba mươi tuổi không nói một lời, vơ lấy chiếc roi trên xe quất về phía Tề Dũng.
Tề Dũng vòng qua xe ngựa tránh né: “Này này này, sao chưa nói một lời đã đánh người thế!”
Người đàn ông hơn ba mươi tuổi: “Ai bảo mày đến huyện thành dụ dỗ em gái tao! Cái loại hộ khẩu nông nghiệp mày, đồ cóc ghẻ đòi ăn thịt thiên nga!”
Người đàn ông hơn năm mươi tuổi: “Con trai, thay bố trị nó cho ra hồn!”
Chiếc roi rít lên trong gió quất về phía Tề Dũng, bị Tề Dũng tránh được. Đầu roi rơi xuống mặt Triệu Thiên Lượng, cậu sờ mặt, trên tay có máu.
Triệu Thiên Lượng từ trên xe ngựa lao xuống, vồ lấy người đàn ông hơn ba mươi tuổi, hai người lăn lộn trên đất. Tiểu Địa Bao lại ngồi lên xe ngựa, lạnh lùng đứng nhìn.
Tề Dũng bước một bước đến trước mặt người đàn ông hơn năm mươi tuổi, chỉ trích: “Con gái ông thích tôi, tôi cũng khá thích cô ấy, đây gọi là tự do yêu đương, hợp pháp, ông hiểu chưa?”
“Hợp pháp? Ở chỗ tao thì không hợp pháp!” Người đàn ông hơn năm mươi tuổi nhấc một thùng nước tương ném xuống đất.
Tề Dũng giáng cho ông ta một cái tát.
Người đàn ông hơn năm mươi tuổi ôm mặt: “Mày, mày dám ra tay đánh bố vợ à?!”
Tề Dũng gầm lên: “Sao lúc nãy không nói ông là bố vợ!”
Hai người đang lăn lộn dưới đất đều đứng dậy, chiếc roi bị Triệu Thiên Lượng giật được trong tay, đến lượt Triệu Thiên Lượng quất đối phương, đối phương vòng quanh xe ngựa tránh né.
Triệu Thiên Lượng quất một roi vào con ngựa, ngựa bị kinh, kéo xe ngựa chạy về phía trước.
Tiểu Địa Bao cùng cả xe nồi niêu xoong chảo bị hất văng xuống đất...
Trời tối. Thanh niên trí thức tiểu đội một nam trở về ký túc xá. Trong ký túc xá lại thay đổi, chăn đệm trên hai cái sập lại dồn chung vào một sập, mặt sập còn lại vừa được trát một lớp bùn mới, đang bốc hơi nước.
Triệu Thiên Lượng: “Chăn đệm của tôi đâu? Chăn đệm của tôi đâu?” Cậu buông tay đang dùng khăn mùi xoa che má xuống, trên má có một vết roi, chiếc khăn rơi xuống đất.
Cuối cùng cậu cũng phát hiện ra chiếc chăn của mình, kéo ra giũ tung, gối biến mất rồi!
Triệu Thiên Lượng kinh hãi: “Gối của tôi đâu?! Gối của tôi đâu?!”
Cậu vẫn đi giày nhảy lên sập, giẫm đạp lên chăn đệm của người khác, hất chăn đệm trên sập lên loạn xạ.
Phố Pửu Nhỏ: “Cậu tháo giày ra có được không?! Trong gối giấu vàng thỏi à?”
Triệu Thiên Lượng trừng mắt nhìn Phố Pửu Nhỏ.
Vương Khải: “Cậu ấy ốm rồi.”
Triệu Thiên Lượng lại trừng mắt nhìn Vương Khải.
Dương Nhất Phàm: “Xem ra ốm thật rồi.”
Triệu Thiên Lượng: “Nếu tôi không tìm thấy gối, tối nay không ai được ngủ!”
Dưới sự chứng kiến của mọi người, cậu lại hất tung, quăng quật loạn xạ.
Sáng ngày hôm sau – chính xác mà nói, là ngày mùng một tháng mười năm 1969, các thanh niên trí thức tiểu đội một nam vẫn còn đang ngủ nướng, trong khi ánh nắng đã chan hòa khắp ký túc xá. Mặt sập mới trát cũng không còn bốc hơi nước nữa, đã se se khô rồi.
Doãn bài trưởng bước vào ký túc xá, đi dọc từ đầu sập đến cuối sập nơi mọi người đang ngủ, nhìn dáng ngủ đủ kiểu, nằm ngang dọc trên giường của đám thanh niên, lắc đầu bất lực trước sự thiếu ý tứ của họ, thỉnh thoảng lại mỉm cười. Anh lại đi tới cái sập trống, cầm chiếc bay trên mặt sập, san phẳng những vết nứt nẻ khô khốc ở chỗ này chỗ kia. Sau đó lại ngồi xuống mép sập, nhìn đồng hồ, vỗ vỗ tay.
Vương Khải: “Ai thế, ghét thế!”
Doãn bài trưởng: “Ghét cũng phải gọi các cậu dậy thôi!”
Tề Dũng phản ứng nhanh nhẹn lật người ngồi dậy, lớn tiếng: “Dậy hết cả đi, bài trưởng đến rồi.”
Thế là mọi người lũ lượt ngồi dậy, ai nấy đều nhìn Doãn bài trưởng đầy bất an.
Tề Dũng: “Bài trưởng, có chỉ thị ạ?”
Doãn bài trưởng: “Đâu ra lắm chỉ thị thế? Có vài câu, hỏi thăm chút thôi.”
Tề Dũng: “Mặc quần áo vào hết đi! Nửa phút nữa xuống đất, đứng thành hàng ngang.”
Doãn bài trưởng: “Khỏi đi. Cứ ngồi đó nghe tôi hỏi là được rồi, vài câu chuyện thôi.” Nói xong rút thuốc lá ra, châm một điếu.
Mọi người nhìn nhau, trong lòng hiểu rõ chuyện gì.
Doãn bài trưởng nhìn Tề Dũng hỏi: “Bao bột mì tôi bảo cậu mang cho bạn, đã gửi chưa?”
Tề Dũng ấp úng: “Mất... mất rồi ạ.”
Doãn bài trưởng rõ ràng đã có sự chuẩn bị tâm lý cho câu trả lời kiểu này, nhưng vẫn hỏi thêm một câu: “Mất? Sao lại mất được?”
Tề Dũng: “Đến huyện thành kiểm tra, không thấy trên xe nữa. Chắc là rơi dọc đường rồi...”
Doãn bài trưởng: “Cũng không ai phát hiện ra là rơi xuống à?”
Tề Dũng: “Phát hiện ra thì đã không mất rồi... Bài trưởng, xin lỗi ạ.”
Doãn bài trưởng: “Lời xin lỗi thì đừng nói nữa, các cậu cũng không phải cố ý. Chỉ là đúng là khiến người ta xót thật, đó là bao bột mì tinh, tôi nhờ xưởng chế biến của đoàn sàng thêm một lần cho tôi đấy. Người bạn huyện thành đó của tôi, giao thiệp nhiều năm rồi, cũng là lính xuất ngũ, làm việc ở Cục Lâm nghiệp. Vợ mất rồi, một mình nuôi ba đứa con, cuộc sống vất vả lắm. Vốn trông chờ các cậu mang đến ngày hôm qua, hôm nay mùng một, có thể bày tỏ chút tấm lòng của tôi...”
Mọi người đều cúi đầu.
Doãn bài trưởng nhìn chằm chằm Tề Dũng không kịp đề phòng: “Tiểu đội trưởng các cậu ở huyện thành chẳng phải cũng có bạn sao?”
Tề Dũng vô cùng lúng túng: “Cái đó của tôi, mối quan hệ bình thường thôi, không thể so với mối quan hệ bạn bè kiểu các anh được.”
Doãn bài trưởng nhìn Triệu Thiên Lượng lại hỏi: “Mặt cậu bị sao thế?”
“Mặt tôi...”
Tề Dũng: “Chuyện nghĩa hiệp ạ. Gặp tiểu lưu manh ức hiếp người, tôi và cậu ấy dũng cảm ngăn cản, kết quả là... cậu ấy bị thương một chút...”
Tiểu Địa Bao đột nhiên cười lớn: “Ha! Ha! Ha! Ha!”
Doãn bài trưởng: “Tôn Kính Văn, phát ra tiếng quái gì đấy?”
Tiểu Địa Bao: “Bị cảm động, cảm động quá ấy mà! Không kiềm chế được.”
“Huyện thành đó mấy năm nay làm gì có tiểu lưu manh nào.” Doãn bài trưởng đột ngột đổi giọng, “Chuyện nước tương lại là sao? Đĩa với bát là chuyện thế nào nữa? Đừng để mỗi một mình tiểu đội trưởng các cậu kể cho tôi nghe nữa, Từ Tiến Bộ cậu nói cho tôi biết đi.”
Phố Pửu Nhỏ: “Cái này... chuyện bột mì tôi biết, chính là như tiểu đội trưởng nói. Còn chuyện nước tương với bát đĩa, bài trưởng ạ, tôi thực sự cũng không rõ lắm...”
Doãn bài trưởng: “Vương Khải, thế cậu nói cho tôi biết.”
Tề Dũng thúc nhẹ vào người Triệu Thiên Lượng. Triệu Thiên Lượng vội nói: “Bài trưởng, Vương Khải cũng không rõ lắm. Nó, nó là như thế này... Tôi và tiểu đội trưởng vừa chất lên xe, ngựa bị kinh. Tất cả rơi xuống. Đã chất lên xe chúng ta rồi, tổn thất thì chúng ta đành chịu thôi ạ.”
“Đúng, đúng, chính là như thế!” Tề Dũng liên tục phụ họa.
Doãn bài trưởng vứt đầu thuốc lá xuống đất, giẫm một cái, đá vào lò sưởi, đứng dậy nói: “Hôm qua, các cậu chưa về, có người ở huyện thành gọi điện đến liên đội, kiện hai người các cậu. Biết ai là người nghe điện thoại không? Trùng hợp thật, lại đúng là tôi.”
Anh lại đi dọc mép sập, nhìn từng người một, bình thản: “Tiểu đội trưởng dẫn đầu nói dối, có người giúp tiểu đội trưởng nói dối tròn. Phong cách này, nhất định phải sửa đổi! Không sửa đổi thì tương đương với dung túng, sau này là sẽ gây ra chuyện lớn đấy!”
Phố Pửu Nhỏ: “Bài trưởng, tôi không hề nói dối.”
Dương Nhất Phàm: “Chúng tôi cũng không nói dối ạ, hơn nữa chúng tôi cũng thực sự không làm chuyện xấu gì ở huyện thành cả.”
Doãn bài trưởng giơ một bàn tay lên ngăn lại, nghiêm túc nói với Tề Dũng: “Tiểu đội trưởng một, cậu viết hai bản báo cáo về tình hình hôm qua cho tôi. Một bản cho quản lý hành chính, một bản cho tôi. Bản cho quản lý hành chính, tôi không xem, cậu tự giải trình cho tròn trịa là được. Bản cho tôi, không được phép bịa đặt nữa!” Nói xong, vỗ vỗ vai Triệu Thiên Lượng, nói đầy ẩn ý, “Đừng làm quân sư quạt mo cho cậu ta, nhớ chưa?”
Doãn bài trưởng vừa đi ra ngoài, mọi người không nhịn được hỏi nhau.
Hoàng Vĩ hỏi Tề Dũng: “Lão Tề, có chuyện gì mà đến cả tôi và Phó Chính mà cậu cũng bắt đầu giấu diếm?”
Tề Dũng bực bội: “Đừng hỏi nữa! Có gì mà hay ho để hỏi đâu!”
Nhóm Vương Khải thì vẫn đang hỏi Tiểu Địa Bao ở đầu sập bên kia:
“Này, cậu biết cái gì? Nói đi, nói đi!”
“Cái tiếng cười quái đản lúc nãy của cậu chứng tỏ cậu biết rõ mồn một.”
Tề Dũng gầm lên một tiếng với Tiểu Địa Bao: “Mày dám!”
“Tiểu Địa Bao” đứng phắt dậy, hai tay chống nạnh, khá là ghê gớm: “Muốn giữ chút thể diện cho lớp trưởng, thì anh đừng có đe dọa tôi.”
Thẩm Lực nhìn ra cửa sổ bảo: “Suỵt, bài trưởng lại về rồi!”
“Tiểu Địa Bao” vội vàng ngồi xuống.
Doãn bài trưởng bước vào, nói: “Vừa rồi quên dặn một chuyện. Hôm qua, đoàn đã chuyển quần áo mùa đông của các tân binh các cậu tới. Hôm nay lại là ngày 'Mười một', đoàn quyết định phát luôn lương cho các tân binh các cậu. Do một số tình huống đặc biệt, nên đã giữ lại của các cậu hai tháng, số tiền mỗi người không phải ít đâu. Đừng có tiền vừa tới tay đã tiêu xài lung tung. Gửi về nhà nhiều một chút, để bố mẹ vui mừng...”
Vương Khải đột nhiên lăn lộn trên giường đất reo lên: “Có tiền rồi! Có tiền rồi!”
Lúc này, ký túc xá nữ lớp một cũng đang vui mừng vì chuyện phát lương. Lâm Lệ và Tiết Diễm vây quanh Tạ Phỉ, nhìn Tạ Phỉ tính toán trên giấy, sốt sắng hỏi:
“Tính ra chưa? Tổng cộng bao nhiêu tiền?”
“Tớ cũng không biết tính thế nào cho đúng, chắc khoảng hơn một trăm đồng.”
“Trời đất, bố tớ làm việc cả đời, lương hưu mới có hơn năm mươi đồng!”
Tại phòng liên bộ, Phương Uyển Chi và Châu Bình ngồi đối diện nói chuyện.
Phương Uyển Chi hỏi: “Đồng đội trong lớp đối xử với em thế nào?”
Châu Bình đáp: “Rất tốt ạ. Đặc biệt là lớp trưởng rất tốt với em, trong lòng em rất cảm kích chị ấy, cũng tự yêu cầu bản thân phải học tập chị ấy mọi mặt. Học tập sự chịu thương chịu khó, tiên nhân hậu kỷ, tiên công hậu tư của chị ấy.”
Phương Uyển Chi nói: “Tiểu Châu này, có một tình hình chị bắt buộc phải nói cho em biết ngay bây giờ. Đó là, đó là... lát nữa phát quần áo, không có phần của em...”
Châu Bình sững sờ, ngay sau đó cố kiềm chế: “Điều này em hiểu ạ. Xuất thân của em như vậy, em có thể trở thành chiến sĩ binh đoàn đã là rất may mắn rồi...”
“Nhưng mà... cả lương cũng không có phần của em...”
Đôi mắt Châu Bình lập tức tràn đầy lệ, môi run rẩy: “Bài trưởng, tại sao ạ?”
Phương Uyển Chi khó khăn nói: “Bởi vì phía đoàn nói với chúng tôi rằng, tuy người em đã theo đến binh đoàn, nhưng quan hệ hồ sơ hộ khẩu lại không hề nằm trong hệ thống binh đoàn, mà ở nơi khác...”
Châu Bình cúi đầu, hai tay che mặt, khóc không thành tiếng. Sự im lặng còn hơn cả lời nói, Phương Uyển Chi cũng cảm thấy buồn bã.
“Tiểu Châu, thực ra chỉ đạo viên, liên trưởng, bao gồm cả chị, đều có ấn tượng rất tốt về em. Tuy trông em có vẻ yếu đuối, nhưng khi làm việc thì chẳng hề tiểu thư chút nào...”
Châu Bình vừa đứng dậy đã muốn chạy ra ngoài.
Phương Uyển Chi kéo cô lại: “Tiểu Châu, em nghe chị nói hết đã. Chuyện thành ra thế này, ai cũng không ngờ tới. Liên trưởng lúc đó nhận em là có chút miễn cưỡng. Nhưng biểu hiện thực tế sau khi em đến đại đội bảy đã khiến liên trưởng thay đổi thái độ từ lâu rồi. Ông ấy sốt ruột quá, đã gọi điện cãi nhau một trận với người bên đoàn. Không biết phải đối mặt với em thế nào nên đã về nhà tức giận. Nhưng việc này bây giờ muốn xoay chuyển thì rất phiền phức. Có sốt ruột cũng vô ích, có tức giận cũng vô ích. Chỉ đạo viên sáng sớm đã đạp xe tới đoàn vì chuyện của em rồi, có lẽ ông ấy sẽ mang về kết quả tốt. Chị cho rằng em là một cô gái có khả năng chịu đựng tâm lý rất mạnh, tạm thời phải đối mặt với hoàn cảnh của mình một cách lý trí, biết không?”
Châu Bình đẫm lệ gật đầu, sà vào lòng Phương Uyển Chi mà khóc.
Lý Minh nghe thấy cuộc trò chuyện của họ ở phòng ngoài liên bộ. Trên đường đến nhà ăn, Lý Minh gặp Triệu Thiên Lượng và mấy thanh niên trí thức Bắc Kinh khác, không nhịn được cảm thán: “Châu Bình thật đáng thương.”
Triệu Thiên Lượng sững sờ: “Sao vậy? Ngô Mẫn lại gây khó dễ cho cậu ấy à?”
“Phát quần áo, phát lương đều không có phần của cậu ấy, có lẽ cuối cùng vẫn không thể trở thành người của binh đoàn.”
Triệu Thiên Lượng và những người khác ngẩn người.
Quần áo phát cho thanh niên trí thức không chỉ là một bộ áo bông quần bông, mà còn có áo khoác bông, mũ bông lông cừu, giày mũi to lót lông bên trong. Khi những thanh niên trí thức khác đang vui vẻ nhận lương, nhận quần áo trong nhà ăn, thì Châu Bình một mình lẳng lặng ở lại ký túc xá.
Thế nhưng cô không có được sự yên tĩnh.
Ngô Mẫn ôm quần áo đi vào ký túc xá, vừa vặn va phải Châu Bình đang ra ngoài lấy nước. Giày và mũ của Ngô Mẫn rơi xuống đất.
“Xin lỗi.” Châu Bình vội ngồi xổm xuống nhặt chiếc mũ, đặt lên chiếc áo khoác Ngô Mẫn đang ôm.
Ngô Mẫn lạnh lùng trừng mắt nhìn cô: “Vừa rồi là giày ở giữa, mũ ở trên giày. Chẳng ai lại để giày của mình lên trên mũ của mình cả, cái đó gọi là đặt sai vị trí.”
Châu Bình lần thứ hai ngồi xổm xuống nhặt đôi giày mũi to, Ngô Mẫn lại cố ý làm rơi chiếc mũ xuống đất. Châu Bình đành một tay xách hai chiếc giày, một tay cầm mũ đứng dậy. Cô lặng lẽ đặt đôi giày mũi to lên trên áo khoác.
Ngô Mẫn: “Đặt cho ngay ngắn. Tôi thích mọi thứ đều ở đúng vị trí của nó.”
Châu Bình đặt đôi giày mũi to ngay ngắn, đặt chiếc mũ lên trên đôi giày, rồi lùi lại một bước, né vào bên cửa.
Ngô Mẫn hất hàm bước vào, giọng âm dương quái khí: “Có người ấy à, cứ không chịu nhận mệnh. Rõ ràng đã định sẵn là nhân vật phản diện, nhưng cứ khăng khăng muốn đóng vai chính diện. Có lẽ ban đầu có thể lừa người, nhưng cuối cùng vẫn sẽ diễn hỏng thôi. Kết quả là, đến cuối cùng lại tự chuốc lấy khổ sở.”
Châu Bình mặt không cảm xúc nghe, như thể căn bản không nghe thấy gì, đợi Ngô Mẫn không nói nữa, lúc này mới rời khỏi ký túc xá.
Đi ngang qua nhà ăn, Châu Bình né ở ngoài cửa nhà ăn ngưỡng mộ nhìn vào trong. Lớp trưởng lớp hai và một số nam thanh niên trí thức đã mặc áo khoác bông, đội mũ bông, vừa hát vừa làm điệu bộ: “Xuyên rừng biển, vượt tuyết nguyên...”
Còn một số nữ thanh niên trí thức thì đang đếm xấp tiền dày cộm trong tay.
Nhóm Triệu Thiên Lượng ôm quần áo đi ra, nhìn thấy Châu Bình. Châu Bình ban đầu biểu hiện rất không tự nhiên, sau đó đau xót nhưng cũng rất chân thành nói: “Chúc mừng các bạn...”
Triệu Thiên Lượng mở miệng nhưng không nói nên lời.
Thẩm Lực chân thành nói: “Châu Bình, chúng tôi đều rất đồng cảm với cậu.”
Châu Bình mở miệng nhưng cũng không nói nên lời.
Không khí ký túc xá nam lớp một nặng nề.
Hoàng Vĩ: “Đi đoàn bộ phản đối?”
Phó Chính: “Ý tưởng của ai?”
Tề Dũng: “Của tôi. Châu Bình đi đến đại đội bảy như thế nào, sau khi đến đây biểu hiện ra sao, tôi không nói thì tin rằng mọi người đều có kết luận thống nhất, công bằng. Tôi và lớp trưởng, hai chúng tôi không muốn kéo tất cả mọi người xuống nước, nhà ai có vấn đề gì, cứ tuyên bố một tiếng, có thể không tham gia. Những người xuất thân 'Năm loại đỏ' tuyệt đối, vào lúc này vì một cô gái tốt mà mạo hiểm một chút, tôi cho rằng đó là biểu hiện của chính nghĩa.”
Một khoảng lặng.
“Phố Pửu Nhỏ”: “Lớp trưởng, tôi... tôi thuộc diện không mạo hiểm nổi. Bố tôi là công nhân nhà máy đóng tàu. Chủ yếu không phải vấn đề gia đình, chủ yếu là tôi bẩm sinh đã nhát gan sợ chuyện...”
Dương Nhất Phàm thẳng thắn: “Bố mẹ tôi đều là 'hũ nút thối', cũng từng bị phê đấu. Nhưng tôi đã quen rồi, tôi có thể tham gia việc này.”
Thẩm Lực: “Bố mẹ tôi là nhân viên mỹ thuật bình thường, Nhất Phàm còn dám tham gia, tôi cũng dám.”
Tề Dũng quay đầu nhìn Triệu Thiên Lượng vẫn không lên tiếng: “Còn cậu?”
Triệu Thiên Lượng dứt khoát: “Không tham gia.”
Tề Dũng như thể nghe lầm: “Không tham gia?”
“Đúng, không tham gia.”
Tề Dũng mỉa mai: “Cậu cũng có nỗi lo gia đình rồi?”
Triệu Thiên Lượng: “Tôi thấy ý tưởng của các cậu là làm loạn, ngược lại sẽ hại Châu Bình!”
Tề Dũng: “Cậu nói ý tưởng muốn bày tỏ sự đồng cảm và chính nghĩa ngược lại sẽ hại người?”
Triệu Thiên Lượng: “Cậu nghĩ kỹ lại đi! Còn là học sinh lớp hai cấp ba đấy!” Nói xong liền lao ra khỏi phòng.
Các cô gái ký túc xá nữ lớp một cũng tụ tập lại. Châu Bình ngồi nghiêng trên giường mình, nhìn ra ngoài cửa sổ. Còn Ngô Mẫn và những người khác thì đều đang đếm tiền trong tay.
Cao Khiết ôm chặt số tiền trong tay vào ngực, kích động nói: “Không ngờ đời này lần đầu tiên nhận lương, một lần lại được nhiều tiền thế này!”
Dư Sa Sa: “Ngày mai tôi sẽ gửi tiền về nhà, gửi sáu mươi!”
Lâm Lệ: “Hai cậu nói nhỏ chút.” Vừa nói vừa liếc mắt về phía Châu Bình.
Cao Khiết: “Châu Bình, tôi không cần gửi nhiều về nhà như vậy, tôi cho cậu vay hai mươi đồng trước nhé?”
Châu Bình quay đầu đáp lại bằng một nụ cười đau xót nhưng biết ơn: “Tạm thời chưa cần đâu. Khi nào cần, nhất định sẽ vay cậu.”
Ngô Mẫn cười lạnh một tiếng: “Vay tiền cũng phải vay cho người có khả năng hoàn trả chứ. Tôi thì dù thế nào cũng không cho người sắp phải dựa vào việc kiếm công điểm để nuôi sống bản thân vay tiền đâu.”
Cao Khiết: “Tôi không nói chuyện với cậu!”
Ngô Mẫn: “Tôi cũng không nói chuyện với cậu!”
Châu Bình lặng lẽ quay mặt về phía cửa sổ, cô nhìn thấy Triệu Thiên Lượng đang ở ngoài ký túc xá, đang nói gì đó với nhóm Tạ Phỉ.
Ba người Tạ Phỉ đi vào ký túc xá, mỗi người ôm đồ ăn đồ dùng mua từ cửa hàng cung tiêu.
Tạ Phỉ: “Thế này thì hay rồi, đồ trong cửa hàng cung tiêu sắp bị mua sạch rồi. Không tranh thủ nhập hàng nữa là chỉ còn lại kệ trống thôi.”
Tiết Diễm: “Châu Bình, tối nay cải thiện bữa ăn, cùng ăn đồ hộp nhé?”
Tạ Phỉ: “Ba chúng tôi gặp Triệu Thiên Lượng trước cửa, cậu ấy bảo tôi trả lại cậu ba mươi đồng.”
Châu Bình ngẩn người, tâm trạng phức tạp.
Ngô Mẫn cũng nghĩ ra là chuyện gì, tâm trạng cũng phức tạp nhìn Châu Bình và Tạ Phỉ.
Tạ Phỉ nhét tiền vào tay Châu Bình: “Cả ba chúng tôi đều muốn cho cậu vay, nhận lấy đi.”
Châu Bình trăm mối ngổn ngang nhận lấy tiền. Khi nhìn ra ngoài cửa sổ lần nữa, chỉ còn thấy bóng lưng của Triệu Thiên Lượng.
Căn nhà gỗ đường sắt ở ga tàu Bạch Hoa Lâm. Ngoài cửa đỗ một chiếc xe đạp cũ.
Trong phòng, Hàn chỉ đạo viên và Dương Bỉnh Khuê đang nói chuyện. Dương Bỉnh Khuê hút thuốc, Hàn chỉ đạo viên đang dùng chiếc ca men lớn của Dương Bỉnh Khuê uống trà.
Hàn chỉ đạo viên: “Tôi đi đoàn đâu đâu cũng bị từ chối, thật sự hết cách rồi, không còn cách nào khác mới phải đến tìm ông.”
Dương Bỉnh Khuê: “Chẳng phải là hồ sơ, hộ khẩu bị chuyển tới nơi khác thôi sao? Vậy thì phiền phía địa phương giúp tìm kiếm là được mà. Ở huyện thì để đoàn cử người đến huyện lấy về là xong! Ở công xã thì mình đến công xã lấy, ở thôn nào thì mình đến thôn đó lấy, chẳng phải chuyện chỉ có thế thôi sao?”
Hàn chỉ đạo viên: “Đồng chí trạm trưởng của tôi ơi, không dễ dàng như cậu nghĩ đâu! Các bộ phận trong đoàn đều nói giọng quan liêu với tôi. Nói nếu ép phải đưa con gái của một tư sản mà hồ sơ, hộ khẩu đã thuộc về nông thôn đến binh đoàn, sợ gây ra tâm lý bất mãn cho thanh niên trí thức cắm đội...”
Dương Bỉnh Khuê: “Chính ủy giải quyết những chuyện phức tạp là giỏi nhất, tìm chính ủy đi.”
Hàn chỉ đạo viên: “Trạm trưởng già của tôi ơi! Tôi thấy ông trốn ở một nơi tĩnh lặng như thế này làm trạm trưởng sắp thành thần tiên rồi! Ông quên rồi à? Chính ủy điều đi rồi, chính ủy mới còn chưa được cử tới. Bây giờ, đoàn trưởng chúng ta đang kiêm nhiệm chính ủy đấy! Tìm chính ủy thì cũng là tìm ông ấy. Tìm đoàn trưởng thì ông ấy không gặp tôi. Ông bảo tôi phải làm sao? Cô gái Châu Bình kia, biểu hiện ở đại đội bảy chúng tôi rất tốt. Người ta tham gia cả thu hoạch lúa mì, thu hoạch đậu, vất vả làm lụng hơn hai tháng, vết phồng rộp trên tay còn chưa tiêu, chúng ta không thể chỉ vì một câu nói mà đuổi người ta đi được? Thế thì người binh đoàn chúng ta làm việc cũng lộ vẻ thiếu tình người quá! Lúc đầu đại đội bảy giữ cậu ấy lại là nể mặt ông đấy!”
Dương Bỉnh Khuê: “Đừng dùng lời lẽ kích bác tôi. Ý cậu là, phải đích thân tôi xuất mã?”
Hàn chỉ đạo viên: “Không phải ông đích thân xuất mã thì không được nữa rồi! Châu Bình nếu không thể tiếp tục ở lại đại đội bảy, mặt mũi của ông mất hết đấy!”
“Hửm?!” Dương Bỉnh Khuê trừng mắt nhìn cậu ta.
“Tôi không cố tình kích bác ông, sự việc chính là như thế đấy!”
Dương Bỉnh Khuê đứng dậy nhìn “Ghi chép tàu qua lại” viết trên bảng đen, lẩm bẩm: “Hai ngày nay đúng là không có tàu qua.” Quay đầu lại hỏi Hàn chỉ đạo viên, “Chiếc xe đạp đó của cậu, lốp đủ hơi không?”
“Đủ, đủ! Chở ông thì tuyệt đối không thành vấn đề!”
Xe đạp bị nổ lốp giữa đường, hai người đến tối muộn mới tới đoàn.
Hàn chỉ đạo viên đi sửa xe đạp. Dương Bỉnh Khuê bước vào văn phòng đoàn trưởng.
Cảnh vệ Tiểu Cung đang lau bàn, thấy người đến là Dương Bỉnh Khuê, liền cười đón lên: “Ôi ông lão, gió nào thổi ông đến đây thế?”
Dương Bỉnh Khuê mặt lạnh: “Đoàn trưởng đâu?”
Tiểu Cung: “Là chỉ đạo viên đại đội bảy nhờ ông đến đấy à?”
Dương Bỉnh Khuê: “Tôi hỏi cậu đoàn trưởng đâu!”
“Cái này... tôi cũng không rõ lắm.”
“Cậu là cảnh vệ đoàn trưởng mà không biết đoàn trưởng đi đâu à? Tôi đánh cậu đấy!” Dương Bỉnh Khuê trừng mắt nhìn Tiểu Cung.
Tiểu Cung cười lấy lòng: “Ông lão, đừng nổi nóng, đừng nổi nóng. Được, tôi nói thật, đoàn trưởng đi Sơn Đông Đồn rồi.”
“Ông ta đi Sơn Đông Đồn làm gì?”
“Cái này... cái này thì tôi thật sự không rõ.”
“Dẫn tôi đi.”
“Ông lão, ông nói đùa à? Ba mươi mấy dặm đường đấy. Chiếc xe Jeep đó đoàn trưởng tự lái đi rồi, hai chúng ta đi bộ à?”
“Chân tôi mỏi nhừ rồi, tôi không đi đâu. Cậu kiếm chiếc xe khác đi, tôi biết nhóc con cậu trừ máy bay ra cái gì cũng lái được.”
“Ông lão, ông không làm khó tôi à! Tan làm hết rồi, lúc này tôi đi đâu kiếm xe chứ!”
“Cậu nói làm khó, nghĩa là làm khó rồi đấy. Tôi không tin, cái đoàn bộ lớn thế này mà không tìm ra cái gì có bánh xe.” Dương Bỉnh Khuê giật lấy giẻ lau từ tay Tiểu Cung, ném lên bàn: “Bây giờ đi tìm cho tôi!”
Tiểu Cung kiếm được một chiếc máy kéo loại lốp xe bánh trước nhỏ, bánh sau lớn. Khi Dương Bỉnh Khuê và Tiểu Cung đến Sơn Đông Đồn thì trời đã tối.
Phía tường hồi của một căn nhà tranh đất đỗ một chiếc xe Jeep. Mấy nam nữ thanh niên trí thức cắm đội nấp hai bên cửa sổ, lén nhìn vào trong nhà. Dương Bỉnh Khuê ho khan một tiếng, đám thanh niên trí thức biết ý giải tán.
Trong phòng, đoàn trưởng Lữ Sơn Đông và một người phụ nữ tầm bốn mươi lăm, bốn mươi sáu tuổi ngồi xếp bằng đối diện nhau. Một chiếc bàn thấp đặt giữa hai người, trên bàn bày dưa muối, bánh ngô, hành tây, nước sốt, còn có nửa chai rượu, hai chén rượu. Người phụ nữ đó tên là Lương Hỉ Hỉ, là bí thư thôn Sơn Đông Đồn, bản thân cũng là người Sơn Đông.
Đoàn trưởng chấm đoạn hành tây trong tay vào nước sốt: “Chỉ thích ăn bánh ngô cô dán. Cũng chỉ có ở chỗ cô mới ăn được nước mắm tôm, tương chính tông quê mình.”
Lương Hỉ Hỉ cầm chai rượu rót: “Nước mắm tôm là đầu năm người quê mình gửi cho tôi. Chị dâu sao không nhờ người gửi cho anh chút ít?”
Đoàn trưởng: “Bà ấy cũng nhờ người gửi. Mỗi lần gửi đến, tôi còn chưa kịp nếm mấy miếng đã bị lũ mèo tham ăn ở cơ quan chia mất rồi. Hơn nữa, bà con quê nhà đến chỗ tôi làm sao có thể so với số người đến Sơn Đông Đồn chỗ cô chứ. Nào nào nào, uống cùng tôi một chén.”
Lương Hỉ Hỉ: “Tôi thấy ấy, anh muốn biến chỗ tôi thành tửu quán riêng của đoàn trưởng anh đấy.”
“Ở đoàn, uống rượu không phải luôn cần tìm lý do sao, ở chỗ cô thì không cần lý do gì cả!”
Hai người vừa chạm chén, ngoài cửa vang lên tiếng ho khan của Dương Bỉnh Khuê.
“Tìm anh đấy, không liên quan đến tôi. Chén này của tôi, không được rót công cốc rồi!” Đoàn trưởng uống cạn rượu trong chén.
Lương Hỉ Hỉ không uống, đặt chén xuống hỏi: “Ai đấy?”
“Tôi. Dương Bỉnh Khuê.” Nói xong, Dương Bỉnh Khuê mở cửa bước vào.
Đoàn trưởng vội vàng xỏ giày vào, thần sắc không tránh khỏi lúng túng: “Ơ, ông anh, sao ông lại đến đây?”
Dương Bỉnh Khuê nhìn Lương Hỉ Hỉ, nói với đoàn trưởng: “Tìm cậu đấy.”
“Tìm tôi thì ông phải đến đoàn bộ tìm chứ! Chắc chắn là nhóc con Tiểu Cung đó dẫn ông đến, xem tôi dạy dỗ nó thế nào!” Đoàn trưởng đứng trên đất, ngượng ngùng giới thiệu: “Đây là Lương Hỉ Hỉ, bí thư Sơn Đông Đồn. Ông ấy chính là Dương Bỉnh Khuê, trạm trưởng Dương mà tôi vẫn thường nhắc với cô.”
Dương Bỉnh Khuê: “Cậu vẫn thường nhắc với cô ấy tôi làm gì?”
Lương Hỉ Hỉ: “Khi không có chuyện gì để nói với tôi thì anh ta nhắc đến ông đấy. Lên sập ngồi, uống hai chén không?”
Dương Bỉnh Khuê lạnh lùng: “Cô bớt đi.”
Lương Hỉ Hỉ: “Bớt cũng không phải bớt của tôi, bớt của anh ta ấy.”
Dương Bỉnh Khuê nhìn đoàn trưởng nói: “Đã tự giác xỏ giày vào rồi, vậy thì về đoàn với tôi đi.”
Đoàn trưởng xem đồng hồ, lẩm bẩm: “Mới mấy giờ chứ!”
Dương Bỉnh Khuê: “Cậu muốn uống đến nằm bò ra, qua đêm ở đây à?”
Lương Hỉ Hỉ nghiêm túc hẳn lên: “Đừng nói năng bậy bạ nhé! Anh ta chưa bao giờ uống đến nằm bò ở chỗ tôi, càng chưa bao giờ qua đêm ở chỗ tôi. Người binh đoàn các anh nói chuyện phải chịu trách nhiệm chút đi.”
Dương Bỉnh Khuê: “Chính vì hai chữ 'trách nhiệm', tôi mới đến đây tìm cậu ta. Đi đi đi, về đoàn bộ với tôi!” Nói đoạn, kéo đoàn trưởng đi ra ngoài.
Đoàn trưởng bị kéo ra ngoài, vùng tay ra, vô cùng bất mãn: “Ông tính làm gì thế này!”
Đoàn trưởng lại sải bước quay vào phòng, nói với Lương Hỉ Hỉ: “Người cũng gặp rồi, ấn tượng thế nào? Tôi cũng chạy đến chỗ cô mấy lần rồi, ít nhất cô cũng phải cho tôi một thái độ chứ, tôi còn có lời ăn nói với chị dâu anh chứ!”
Lương Hỉ Hỉ: “Quá tệ! Râu ria xồm xoàm, vừa già, vừa bướng, đối với phụ nữ chẳng có chút tình cảm nào, lại còn vô lễ như vậy! Đối với phụ nữ không tình cảm, thì cứ tự sống một mình cho xong! Chuyện này dừng ở đây, không được phép nhắc với tôi một chữ nào nữa!”
Đoàn trưởng và Dương Bỉnh Khuê trở về đoàn bộ. Đoàn trưởng tháo mũ, ném xuống bàn, sau đó đập tay xuống bàn hướng về phía Dương Bỉnh Khuê: “Sao ông không cạo râu đi!”
Dương Bỉnh Khuê ngồi xuống, sờ mặt, bình thản nói: “Cậu và người phụ nữ như vậy tụ tập uống rượu, tôi chỉnh sửa mặt mũi làm gì?”
Đoàn trưởng: “Ông định làm kẻ độc thân cả đời à? Bảo ông kết hôn, đó là nhiệm vụ đặc biệt sư trưởng và chính ủy sư giao cho tôi đấy! Tôi đến chỗ người ta, không chỉ vì tìm chỗ thanh tịnh uống vài chén rượu! Chỗ ông chẳng phải thanh tịnh hơn một cái thôn sao! Tôi mỗi lần đến chỗ cô ấy, ngoài cửa sổ đều có người lén nhìn, ông tưởng tôi không biết gì à? Tôi chủ yếu là vì ông mà dọn đường đấy! Nhưng ông... người ta đối với ông ấn tượng kém cực kỳ!”
Dương Bỉnh Khuê: “Tôi đối với cô ta ấn tượng còn kém cực kỳ đây! Gặp đàn ông là nói 'lên sập ngồi, uống hai chén', loại đàn bà này tôi dám cưới à? Cậu bớt lo giùm tôi chuyện đó đi!”
“Ông không cho tôi lo, là tôi không lo à?” Đoàn trưởng ngồi xuống, bình tĩnh lại cảm xúc: “Nói đi, chuyện gì?”
“Vì chuyện một thanh niên trí thức đại đội bảy, cô ấy tên Châu Bình...”
“Đợi đã, đợi đã.” Đoàn trưởng ngắt lời: “Có phải người từ Thượng Hải theo đến tận Đại Hoang Bắc... cái đó... con gái tư sản dân tộc?”
“Cậu làm đoàn trưởng cũng không phí công, nói đúng rồi.”
Đoàn trưởng: “Vấn đề của cô ấy không phải giải quyết từ lâu rồi à? Chẳng phải ông đã viết một mẩu giấy cho đại đội bảy rồi sao? Thế là được rồi chứ gì?”
Dương Bỉnh Khuê: “Phát sinh vấn đề rồi. Người thì theo đến binh đoàn chúng ta rồi, nhưng hồ sơ, hộ khẩu quan hệ các thứ, đều đi đâu về đâu ở huyện rồi...”
“Văn phòng thanh niên trí thức huyện.”
Dương Bỉnh Khuê: “Thế nên, phát quần áo, không có phần cô ấy. Phát lương, cũng không có phần người ta. Nhưng người ta tham gia thu hoạch lúa mì, thu hoạch đậu, một ngày không thiếu, đều tham gia cả. Nếu cứ để người ta đi như vậy, thì người binh đoàn chúng ta có vẻ thiếu nhân nghĩa quá nhỉ?”
Đoàn trưởng: “Ông anh à, bây giờ không phải thời đại giảng nhân nghĩa, là thời đại giảng xuất thân.”
Dương Bỉnh Khuê cũng đập bàn: “Bậy bạ! Không giảng nhân nghĩa thì cách mạng có thành công không? Không giảng nhân nghĩa, lúc đầu nhiều con cái nhà giàu có như vậy, đi theo mấy gã nghèo kiết xác như chúng ta làm cách mạng?”
Đoàn trưởng: “Lúc đó là lúc đó, bây giờ là bây giờ. Đến lúc nào nói lúc ấy.”
Dương Bỉnh Khuê: “Cậu cãi chày cãi cối với tôi à? Vậy thì cãi! Tôi ngược lại phải hỏi cậu, thiên hạ bao nhiêu phụ nữ, sao cậu cứ nhất định tìm con gái địa chủ làm vợ? Nhà vợ cậu, trước 'giải phóng' chẳng phải là địa chủ lớn ở Truy Bác, Sơn Đông à?”
Đoàn trưởng không nói gì nữa, chỉ cúi đầu hút thuốc.
“Nói một câu dứt khoát, giúp, hay không giúp? Không giúp tôi cũng không mài miệng với cậu nữa, bây giờ đi luôn!”
Đoàn trưởng như thể không nghe thấy gì.
“Còn thật sự coi thường mặt mũi tôi! Được thôi, hôm khác đi sư bộ, cầu xin sư trưởng và chính ủy sư vậy.” Dương Bỉnh Khuê đứng dậy đi ra ngoài.
Đoàn trưởng gọi giật ông lại: “Này này này, đừng đi đừng đi! Ông sốt ruột cái gì chứ? Tôi bảo không quản đâu à? Tôi không phải đang cân nhắc xem quản thế nào sao!”
Dương Bỉnh Khuê lúc này mới lại ngồi xuống.
Đoàn trưởng: “Ông anh, có hy vọng rồi. Nếu ông mà nên duyên với Lương Hỉ Hỉ, hai người đàm phán trên gối, cô ấy buông lỏng ở đầu đó, chúng ta thu nhận chính thức ở đầu này, chẳng phải xong việc rồi sao? Ông thấy thế nào?”
Dương Bỉnh Khuê: “Đừng lôi chuyện này và người phụ nữ đó vào với nhau. Hai việc khác nhau. Tôi Dương Bỉnh Khuê thích giúp người là thật, giúp thành rồi, cái nhận được là niềm vui đó, nhưng tuyệt đối không bao giờ đánh đổi nhân cách của mình.”
“Ông nói gì thế?! Người ta cũng là người nhập đảng trước 'giải phóng' đấy! Lôi kéo với ông chút mà hạ thấp nhân cách của ông à?”
“Tôi vẫn câu nói đó, muốn giúp thì giúp, không giúp thì thôi.”
Triệu Thiên Lượng đang viết thư trong nhà ăn đại đội bảy. Cậu vặn nắp đèn pin, dựng bên cạnh giấy viết thư, viết: “Anh: Hồi nhỏ, em chưa từng nghĩ tới, có ngày chúng ta lại cách xa nhau thế này, hơn nữa đều rời xa bố mẹ, rời xa Bắc Kinh. Bây giờ điều em cảm thấy tội lỗi nhất là, trên đường trở lại đại đội em đã về nhà một chuyến công cốc, chuyện anh dặn em làm em lại làm hỏng bét. Còn bức thư anh bắt em tìm cơ hội đưa tận tay Trương Cảm Phong, đến nay vẫn bị em khâu trong gối. Anh à, em thấy trong bức thư đó, anh bộc lộ một tư tưởng cực kỳ nguy hiểm. Không những cực kỳ nguy hiểm cho bản thân anh, mà còn cực kỳ nguy hiểm cho bố mẹ và em. Về một số việc, em cũng cực kỳ không vừa mắt. Về một số người, em cũng cực kỳ đồng cảm. Khi nên thể hiện lòng chính nghĩa tối thiểu của một con người, em tuyệt đối sẽ không làm một người ngoài cuộc thờ ơ, tê liệt. Nhưng em chưa bao giờ nghi ngờ rằng, Trung Quốc của chúng ta có phải 'bị bệnh' hay không. Chúng ta là quốc gia xã hội chủ nghĩa. Quốc gia xã hội chủ nghĩa không tiếp tục cách mạng thì còn gọi là quốc gia xã hội chủ nghĩa được nữa sao? Tiếp tục cách mạng chẳng phải là phải không ngừng làm vận động sao? Làm vận động chẳng phải là một số người cải tạo một số người khác sao? Ngay cả con em gia đình quân nhân cách mạng như chúng ta bây giờ đều phải chấp nhận sự giáo dục lại của bần nông, trung nông, thì anh làm sao có thể căn cứ vào một số cảm nhận cá nhân mà cho rằng Trung Quốc chúng ta 'bị bệnh' được? Anh à, nghe lời khuyên của em, bức thư đó đừng đưa cho Trương Cảm Phong nữa! Nói đi nói lại, câu em muốn nói nhất thực ra là, em chỉ có mỗi anh là anh trai thôi, em không chịu nổi đả kích mất đi người anh này vào một ngày nào đó! Về tình hình của bản thân em, em không có nhiều điều để nói với anh, chẳng qua cũng chỉ là như dự liệu mà thôi. 'Mười một' vừa qua, chúng ta sắp xây ký túc xá rồi...”
Triệu Thiên Lượng đặt bút xuống, hồi tưởng lại hồi nhỏ —
Anh và em trai hai người bắt dế trong ngõ, anh trai cuối cùng đã bắt được một con, hai tay chụm lại, con dế lộ râu ra từ kẽ ngón tay, cậu nhìn mà cười...
Anh em hai người đi dạo hội chùa, Triệu Thiên Lượng nhìn những chuỗi kẹo hồ lô hấp dẫn, lộ vẻ thèm thuồng. Triệu Thự Quang móc túi, đếm tiền xu, mua một chuỗi kẹo hồ lô cho em trai. Em trai cắn một viên, cũng bảo anh ăn. Anh lắc lắc đầu, ra dáng người lớn xoa xoa đầu em trai...
Tết Nguyên đán, Triệu Thự Quang dán cho em trai một chiếc đèn giấy, thay em trai châm nến, đưa cho em trai xách đi chơi. Em trai để cảm ơn anh trai, bóc một viên kẹo nhét vào miệng anh trai...
Triệu Thự Quang đeo hoa đỏ trên ngực đang tạm biệt bố mẹ, tranh thủ lúc bố mẹ đang nói chuyện với Phùng Hiểu Lan, hai anh em lưu luyến ôm chặt lấy nhau...
Khi Triệu Thiên Lượng chìm đắm trong hồi ức, Trương Tĩnh Nghiêm, Tề Dũng, Hoàng Vĩ, Phó Chính, Ngụy Minh, năm thanh niên trí thức cấp ba lại tụ tập trong chuồng ngựa.
Trương Tĩnh Nghiêm quở trách Tề Dũng: “Triệu Thiên Lượng nói đúng, uổng công cậu còn là học sinh cũ lớp hai cấp ba! Không những muốn tổ chức chiến sĩ trong lớp đến đoàn phản đối, còn muốn thành lập cái gọi là Ủy ban bảo vệ quyền lợi thanh niên trí thức gì đó! Cậu tưởng cậu là ai đấy? Cậu tưởng cậu vẫn còn ở trong trường học à?”
Tề Dũng: “Tôi đó không phải là nhất thời bốc đồng sao!”
Trương Tĩnh Nghiêm: “May mà chỉ là suy nghĩ bốc đồng của cậu, không phải hành động thiếu suy nghĩ! Nếu không cậu sẽ hại chết Châu Bình rồi! Cũng sẽ hại chết Phó Chính! Cả lớp đều sẽ bị liên lụy, tôi, Hoàng Vĩ, Ngụy Minh, ba chúng tôi chắc chắn sẽ phải vào lớp học tập, chắc chắn sẽ bị ép tố giác cậu, vạch rõ ranh giới với cậu.”
Hoàng Vĩ: “Sau đó, năm người chúng ta, chắc chắn sẽ bị điều mỗi người một nơi, muốn gặp lại nhau cũng khó!”
Trương Tĩnh Nghiêm lại quở trách Phó Chính: “Cậu đấy Phó Chính, bình thường là một người điềm đạm, sao lại cũng bộc lộ thái độ đó trước mặt mấy thanh niên trí thức nhỏ tuổi chứ?! Bố cậu hôm nay bị đánh đổ, ngày mai được kết hợp, ngày kia lại bị đánh đổ, tình hình này cậu không rõ à?”
Phó Chính: “Đôi khi, tâm trạng tôi quá ức chế, muốn tìm cơ hội giải tỏa một chút.”
“Cậu đây là giải tỏa cái gì?! Hả? Tôi đã bị xử phạt rồi, cậu và Tề Dũng lại bị ghi tên vào danh sách thanh niên trí thức, Hoàng Vĩ và Ngụy Minh sẽ có tâm trạng thế nào?!”
Hoàng Vĩ: “Vậy tôi chắc chắn không vui vẻ nổi nữa! Chủ nghĩa lạc quan của tôi chủ yếu dựa vào hai điểm tựa, một là lương, hai là tình bạn giữa mấy anh em.”
Ngụy Minh hỏi: “Tĩnh Nghiêm nói nãy giờ, hai cậu rốt cuộc có nghe lọt tai không đấy?”
Tề Dũng: “Hai chúng tôi đâu có phản bác đâu!”
“Tĩnh Nghiêm, hút điếu thuốc, bớt giận đi.” Ngụy Minh lấy thuốc ra, đi đến trước mặt Trương Tĩnh Nghiêm, đưa cho Trương Tĩnh Nghiêm một điếu, châm lửa cho anh ta.
Khi Trương Tĩnh Nghiêm hút thuốc, Ngụy Minh lại nói: “Tĩnh Nghiêm, anh xem thế này được không, mấy người chúng ta, mỗi tháng ít nhất ngồi lại với nhau như hôm nay một lần, tâm sự với nhau, triển khai phê bình và tự phê bình.”
Trương Tĩnh Nghiêm: “Khúc cán sự tiết lộ với tôi, đoàn có khả năng muốn điều tôi đi.”
Mọi người đều sững sờ.
Phó Chính hỏi: “Điều đi đâu?”
Trương Tĩnh Nghiêm: “Cậu ấy không nói với tôi. Chính là tôi rời khỏi đại đội bảy rồi, cũng hy vọng mấy người các cậu có thể như lời Ngụy Minh nói. Làm thế rất cần thiết...”
Dưới ánh mặt trời giữa trưa, Châu Bình hai tay nắm chạc, vất vả xúc một đống bùn lớn từ đống bùn lên. Có lẽ đống bùn đó quá nặng, có lẽ cô quá mệt, mồ hôi đã thấm ướt cả trước ngực sau lưng áo cô. Nam nữ thanh niên trí thức đều xắn quần, chân trần. Ngôi nhà đã hình thành quy mô ban đầu, nam thanh niên trí thức quét vôi trên giá, nữ thanh niên trí thức vận chuyển bùn cho họ, kết hợp một chọi một, Triệu Thiên Lượng và lớp trưởng lớp hai đứng cùng nhau.
Qua ngày "Mười một" không bao lâu, trong đại đội ngay cả màn thầu xanh cũng thực hiện chế độ phân phối, một ngày hai cái, mỗi cái hai lạng. Sáng tối mỗi bữa nửa cái, trưa một cái, do nhà ăn kiểm soát thống nhất bán. Ai sức ăn lớn, mỗi bữa được phép mua một lạng đậu nành luộc nước trong. Nhưng ngay cả như vậy, cứ hễ bắt tay vào làm việc, mọi người vẫn không khỏi thi đua, tranh tài.
Lớp trưởng lớp hai dùng bàn xoa gõ ván bùn, thúc giục Châu Bình: “Tăng tốc lên, tăng tốc lên, Châu Bình, cậu đừng có cung không đủ cầu đấy!”
Triệu Thiên Lượng nhìn Châu Bình một cái, chịu thua nói: “Không thi nữa, không thi nữa, coi như cậu nhanh hơn tôi được chưa?”
Mặt tường hai người đang quét vôi, thực ra tiến độ cao thấp cũng xấp xỉ nhau.
Lớp trưởng lớp hai: “Cái gì gọi là 'coi như cậu nhanh hơn tôi', rõ ràng là sắp vượt qua cậu rồi mà!”
Khi Châu Bình giơ chạc đưa bùn, “rắc” một tiếng, cán chạc gãy, đống bùn đập vào vai Châu Bình. Chân cô trượt một cái, ngã nhào.
Lớp trưởng lớp hai vội nhảy xuống giá, chính mình cũng ngã nhào. Cậu đỡ Châu Bình dậy, quần áo hai người đều dính đầy bùn loãng, như hai con khỉ bùn.
Lớp trưởng lớp hai áy náy nói: “Xin lỗi, tôi không nên giục cậu.”
“Là tại tôi quá ngốc!” Châu Bình dậm chân, giận chính mình: “Sao mình lại ngốc thế này!”
Triệu Thiên Lượng nhắc nhở: “Còn không vứt đầu chạc ra xa đi! Lại trượt ngã, không phải sẽ bị đâm phải sao?”
Lớp trưởng lớp hai vứt đầu chạc ra một bên.
Tôn Mạn Linh đang giẫm bùn trong đống bùn đi tới, nói với Châu Bình: “Châu Bình, đừng làm nữa, về nghỉ đi.”
“Em không.” Châu Bình bướng bỉnh cầm lấy một cái chạc khác.
Tôn Mạn Linh giật lấy cái chạc từ trong tay cô: “Nghe lời nào... ai đưa nó về đi?”
Thanh niên trí thức nữ Bắc Kinh Thang Dương Dương xung phong: “Em, em.”
Trên đường, Thang Dương Dương càm ràm Châu Bình: “Cậu ngốc à? Quần áo không có phần cậu, lương không có phần cậu, không biết ngày nào đuổi cậu đi, cậu lại đang đến kỳ kinh nguyệt, còn gắng sức bú mớm làm cho ai xem hả? Có lẽ ký túc xá mới xây xong cậu cũng chẳng ở được ngày nào đâu!”
Châu Bình: “Nếu có thể nhìn thấy mọi người sớm ở được ký túc xá mới, trong lòng tớ cũng vui mà!”
Thang Dương Dương dừng lại, nghiên cứu nhìn Châu Bình, hồi lâu mới nói: “Tớ hiểu rồi.”
“Hiểu cái gì?”
“Thảo nào có không ít người công khai hay lén lút đồng cảm với cậu, bảo vệ cậu, cậu thuần khiết quá đấy! Ông trời lại khiến cậu trở thành con gái nhà tư sản, đúng là mù mắt rồi! Sao ông ta không để loại người như Ngô Mẫn làm con gái nhà tư sản nhỉ?”
Châu Bình đột nhiên chỉ về phía sau Thang Dương Dương: “Ngô Mẫn!”
Thang Dương Dương giật mình quay đầu, phía sau chẳng có ai cả.
Châu Bình cười khúc khích.
Thang Dương Dương tay ôm ngực, mắng: “Cậu cái đồ này, dọa tớ hết hồn! Vừa khen cậu vài câu, cậu đã xấu tính thế này, đúng là không chịu nổi khen, đánh cậu!” Nói rồi, liền muốn đánh Châu Bình. Châu Bình chạy mất, Thang Dương Dương đuổi theo, hai người cười khúc khích.
Hai người về tới ký túc xá, rất tận hưởng ăn một hộp đồ hộp.
Thang Dương Dương: “Xin lỗi nhé, tớ phải cất đi đây. Những ngày gian khổ, đồ ăn ngon phải tiết kiệm mà ăn.”
Châu Bình: “Cho tớ ăn thêm miếng nữa, một miếng thôi.”
Thang Dương Dương đưa một đũa thịt đồ hộp về phía Châu Bình, sau khi Châu Bình ăn vào miệng, Thang Dương Dương cất đồ hộp vào trong hòm nhỏ, khóa lại.
Châu Bình: “Dương Dương, cậu mau về làm việc đi.”
Thang Dương Dương: “Cái gì? Lớp trưởng bảo tớ đưa cậu về, tớ còn cho cậu ăn đồ hộp, tớ còn chưa ngồi đã đời, cậu lại giục tớ mau về làm việc! Thật giống con gái nhà tư sản! Chu Bóc Lột, Chu Bóc Lột!”
Châu Bình cười khổ: “Tớ là sợ cậu về muộn, người khác lại nói ra nói vào.”
Trong ký túc xá chỉ còn lại Châu Bình một mình, cô đứng trước giường, ngẩn ngơ nhìn chiếc chăn hoa mặt lụa Phương Uyển Chi cho mượn, đột nhiên kéo qua, dùng răng cắn đứt đầu chỉ, tháo chăn ra...
Châu Bình giặt vỏ chăn bên bờ sông. Vỏ gối đã giặt xong phơi trên bụi cây. Triệu Thiên Lượng kẹp chậu đi tới, nhìn thấy bóng lưng Châu Bình, dừng lại, do dự một chút, xoay người lặng lẽ đi về chỗ khác.
Châu Bình vắt vỏ chăn, một mình không vắt nổi, làm ướt hết cả áo quần. Cô vô tình phát hiện Triệu Thiên Lượng đang xoay người rời đi, liền gọi cậu lại: “Triệu Thiên Lượng!”
Triệu Thiên Lượng xoay người, thấy Châu Bình vẫy tay với cậu, liền quay lại bên cạnh cô.
Châu Bình: “Cũng giặt quần áo buổi trưa à? Sao không ngủ trưa?”
Triệu Thiên Lượng: “Chiều tà bờ sông ồn ào quá, lúc đó tớ không cần đến giặt nữa, một mình ở trong ký túc xá cho yên tĩnh, muốn ngủ thì nằm xuống sớm chút, chẳng phải như nhau sao?”
“Tớ cũng nghĩ vậy. Giúp tớ vắt với.”
Thế là, Triệu Thiên Lượng giúp Châu Bình vắt khô chăn, giúp cô phơi xong. Sau đó liền ngồi bên bờ sông, nhìn mặt sông ngẩn người.
Châu Bình thấy Triệu Thiên Lượng vứt chậu sang một bên, không có ý giặt quần áo, hỏi: “Sao lại không giặt nữa rồi?”
“Ngồi một lát rồi giặt.”
“Nếu thực sự lười giặt, tớ giặt giúp cậu rồi phơi lên, cậu về vẫn có thể ngủ được hơn một tiếng đấy.”
“Không buồn ngủ.”
“Vậy, tớ đi trước đây.” Châu Bình cầm chậu, nhìn Triệu Thiên Lượng đang ngồi một mình bên bờ sông, xoay người bỏ đi.
Triệu Thiên Lượng không quay đầu lại: “Châu Bình...”
Châu Bình không xoay người, cũng không quay đầu, nhưng khựng bước chân lại.
Triệu Thiên Lượng: “Cậu... buồn ngủ không?”
“Không.”
“Về có việc à?”
“Không.”
“Vậy, ngồi xuống, nói chuyện một lát, được không?”
Châu Bình cuối cùng xoay người, đi lại, ngồi bên cạnh Triệu Thiên Lượng.
Châu Bình: “Cảm ơn cậu đã kịp thời cho tớ vay ba mươi đồng, lại còn nói với người khác là trả lại cho tớ. Lúc đó tớ thực sự ngay cả tiền mua phiếu ăn cũng không còn.”
Triệu Thiên Lượng: “Nếu không phải hai tháng lương cùng lúc cấp bù, tớ cũng không thể đưa cậu nhiều tiền như vậy.”
Châu Bình: “Đừng nói là cho, lương của mọi người đều đổi bằng mồ hôi, tớ không thể tùy tiện nhận tiền của bất kỳ ai. Một khi tớ có thể trả, nhất định sẽ trả cậu.”
Triệu Thiên Lượng: “Chuyện của cậu, tớ rất bất bình thay cậu, nhưng lại không biết nên giúp cậu thế nào. Tớ nói là lời thật lòng, cậu tin không?” Triệu Thiên Lượng quay mặt đi nhìn Châu Bình, Châu Bình cũng đang nhìn cậu.
Châu Bình muốn nói lại thôi.
Triệu Thiên Lượng: “Tớ biết cậu muốn nói gì.”
“Nói gì?”
“Cậu muốn nói, cậu không cần sự đồng cảm.”
Châu Bình cười đau xót: “Cậu đoán sai rồi. Con người trong hoàn cảnh số phận đáng thương, không có ai là không cần sự đồng cảm cả. Người như vậy nói những lời như vậy, thực ra là đang lừa người đấy. Tớ cần sự đồng cảm, với mỗi phần đồng cảm đều ghi lòng tạc dạ. Nếu không còn sự đồng cảm, thì thế giới này chẳng phải lạnh lẽo quá sao?”
“Cậu thường xuyên rất đau lòng, lại thường xuyên cố gồng mình cười có phải không?”
“Tớ thường xuyên rất đau lòng, đây là thật, nhưng nụ cười của tớ đôi khi không phải là giả cho ai xem, mà là do cảm thấy may mắn.”
Triệu Thiên Lượng có chút kinh ngạc: “May mắn?”
Châu Bình gật gật đầu: “Tớ là con gái nhà tư sản, nhất quyết theo đến binh đoàn, vẫn có không ít người đồng cảm với tớ, so với mấy con cái nhà 'Năm loại đen' khác, tớ thực sự là quá may mắn rồi!”
Triệu Thiên Lượng mở miệng, không nói nên lời.
Châu Bình: “Tớ sắp chủ động rời khỏi đại đội bảy rồi.”
“Đi... đâu?”
“Một nông thôn, Sơn Đông Đồn. Đó mới là nơi tớ nên đến. Ở huyện thành, cậu đã gặp ba cô gái Thượng Hải cắm đội ở đó rồi, họ cũng là do nguyên nhân gia đình nên không thể trở thành chiến sĩ binh đoàn. Tớ vốn nên là một trong số họ, nếu tớ còn mặt dày ở lại đại đội bảy, có lẽ sự đồng cảm sẽ biến thành sự khinh miệt đấy. Lòng người là luôn thay đổi, điểm này tớ hiểu.”
Triệu Thiên Lượng chậm rãi đứng dậy, Châu Bình cũng đứng dậy, hai người lặng lẽ nhìn nhau.
Triệu Thiên Lượng: “Vậy... vậy tớ sẽ thường xuyên đến thăm cậu!”
Châu Bình: “Thực ra, đôi khi tớ lại cảm thấy cô đơn quá, chính là lúc này đây. Quyết tâm đã hạ rồi, nhưng trong lòng muốn khóc... Trước khi chia tay, ôm tớ một cái đi...”
Triệu Thiên Lượng lúng túng.
Châu Bình: “Ôm một cái thôi.”
Triệu Thiên Lượng lóng ngóng ôm lấy Châu Bình.
Châu Bình nép trong lòng cậu, nhắm mắt lại, lẩm bẩm: “Tớ lớn lên đến sau mười tuổi, ngoài mẹ tớ ra, không còn người thân nào ôm tớ như thế này nữa, là tớ không cho họ ôm tớ như vậy nữa.”
Triệu Thiên Lượng ngơ ngác: “'Một cái', là bao lâu?”
“Tùy cậu.” Châu Bình khẽ nói: “Ở huyện thành, biết người phụ nữ trong quán ăn đó nói với tớ những gì không?”
“Không biết.”
“Bà ấy nói muốn giới thiệu cho tớ một người đàn ông ở huyện thành, bây giờ có quyền thế, hoặc là con trai của họ. Nói nếu tớ chịu gả cho họ, số phận của tớ sẽ thay đổi hoàn toàn, ít nhất là ở huyện thành đó. Sau khi về tớ cũng đã suy nghĩ nghiêm túc, cho rằng đó có lẽ là điều đáng cân nhắc...”
Triệu Thiên Lượng: “Đừng! Châu Bình, tuyệt đối đừng!”
Châu Bình: “Những câu sau là trêu cậu đấy.”
“Người phụ nữ đó không phải đồ tốt lành gì!”
“Đừng mắng người ta, hôn nhân được giới thiệu cũng chưa chắc không hạnh phúc...”
“Không đâu! Chắc chắn không!” Triệu Thiên Lượng không kìm được ôm chặt Châu Bình.
Cá nhảy đớp nước, trong sông vang lên tiếng “bõm” một cái.
Hai người lập tức tách ra, đều ngượng ngùng. Châu Bình nhanh chóng hôn lên mặt Triệu Thiên Lượng một cái, cầm chậu, chạy mất...
