Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Mặc dầu chờ đợi đã lâu, cái mệnh lệnh vang lên trên sân kiểm soát vắng tanh và trong các nhà khối vào lúc cuối buổi chiều vẫn có tác dụng của một cái đòn dữ dội:

- Tất cả những người Do Thái ra xếp hàng ngay trên sân kiểm soát.

Tiếng nói của tên Rainơbốt làm cho cánh tượng xì xào bàn tán trong các khối im bặt, nhưng chỉ được một lát, dường như nó ngừng lại để lấy hơi, rồi sau đó tiếng ồn ào lại nổi lên to hơn. “Bắt đầu rồi đấy, bắt đầu rồi đấy! Các anh em Do Thái phải đi trước!”.

Số phận đã định thế rồi![1]

Việc dời trại bắt đầu!

Phải, các anh em Do Thái đi trước, nhưng ai cũng tin rằng sau đó là đến lượt mình và khối mình. Nhiều người đã chuẩn bị sẵn, cuộn chăn và gói ghém hành lý.

Có người đã ấp ủ những kế hoạch phiêu lưu để trốn khỏi việc dời trại. Họ sẽ đào một cái hố dưới đất ở đâu đấy ngoài trời, họ sẽ chui xuống dưới các nhà trại... Nhưng đó là những điều ảo tưởng. Mệnh lệnh nghiêm khắc kia đã thôi miên họ và khiến họ sững sờ, vừa hy vọng đợi chờ vừa phục tùng số phận.

Trong đám 6.000 anh em Do Thái trong trại, mệnh lệnh kia đã làm cho tình trạng sợ hãi tuyệt vọng tăng lên cực điểm. Đầu tiên, họ hét lên khủng khiếp. Họ không muốn rời bỏ nhà khối che chở cho họ. Họ kêu gào khóc lóc và không biết làm gì đây. Mệnh lệnh khiếp sợ kia đã nhảy chồm vào người họ như một con chó sói hung dữ, răng nó cắn sâu vào người họ, và họ không thể rứt nó ra được nữa. Bất chấp mệnh lệnh của tên Vaixangcơ không cho ra khỏi nhà khối, rất nhiều anh em Do Thái chạy xổ ra, hốt hoảng cuống cuồng. Họ chạy vào các khối khác, chạy vào những nhà truyền nhiễm của Trại Nhỏ, chạy vào y xá:

- Các anh cứu chúng tôi với! Giấu chúng tôi đi!

- Làm thế nào mà giấu các anh được? Chúng tôi cũng phải đi cơ mà!

Nhưng các khối vẫn nhận họ vào. Những phù hiệu dánh dấu họ là những người Do Thái bị giật ra và người ta đưa cho họ những phù hiệu khác. Kơn cho họ nằm vào giường những người ốm và cũng cho họ những phù hiệu mới, những số mới. Một số người bị săn đuổi, tự tìm chỗ nấp cho mình, họ bỏ vào trong hầm nhà xác của y xá. Những người khác rúc vào các chuồng ngựa trong Trại Nhỏ, biến vào đám đông, mặc dầu việc trốn tránh này là việc vô nghĩa nhất vì đây lại là nơi tập hợp những công dân Do Thái các nước khác. Nhưng còn ai tính toán, còn ai suy nghĩ được rõ ràng khi con chó sói đã đến ngay sau lưng...

Những người còn lại ở sâu trong các nhà khối tù nhân Do Thái đành cúi đầu phục tùng cái mệnh lệnh giết người kia. Những cặp mắt ngơ ngác của họ dán vào số phận của họ đang tới gần. Những trùm khối nào bản thân cũng là người Do Thái không sao có can đảm mở đầu cho cuộc đi ra cổng. Thần chết đang rình mò ngoài đó! Họ không thể đâu vẫn ở đây mà chờ đợi tử thần sao?

Bôkhâu đấu tranh với mình. Anh có dám chạy ra ngoài trong cái trại vắng lặng này không? Nhưng ngoài anh ra, còn ai trong đám những đồng chí ILK lúc này có thể đứng bên Krêmơ được? Vì vậy, Bôkhâu chạy đến phòng nhân viên.

- Nào, bây giờ thế nào? - Krêmơ chào hỏi anh, dường như vẫn đang chờ đợi anh và dường như vấn đề cũng chẳng có gì là tuyệt vọng.

- Có thể kéo dài việc đi được chừng nào cứ kéo!

- Liệu chúng ta kéo được bao lâu?

- Không sao! Dù chỉ là mấy giờ thôi, Vante ạ! Dù chỉ là mấy giờ thôi!

Có tiếng lẹt rẹt trong ống loa. Giọng tên Rainơbốt vang lên, không còn uể oải hay xỏ xiên nữa:

- Trùm trại, ra gặp chỉ huy điểm danh!

Mỗi lần có thông báo vang tới là một lần có cảm giác nhoi nhói. Krêmơ giẫm chân đi lại buồn bực, anh vung cánh tay trỏ vào chiếc loa thù địch. “Đấy!”.

Krêmơ đội mũ lên đầu, khoác áo vào người. Bôkhâu nhìn theo những cử chỉ vội vàng.

- Vante! - Anh kêu lên.

- Sao, cái gì?

Tất cả cái gì họ có thể nói được với nhau đều bị nén trong những tiếng kêu ấm ớ trong miệng ấy. Họ cảm thấy thế. Krêmơ xua đi:

- Thôi chúng mình đừng nói về cái đó nữa.

- Anh cứ trở về khối đi, tôi sẽ có cách.

Tên Rainơbốt tiếp Krêmơ có vẻ nóng ruột:

- Bọn Do Thái đâu? Mày chịu khó lo liệu giúp cho những đồ quỷ ấy đi đi thôi! Hay mày nghĩ rằng mày không cần lo đến nữa?

Krêmơ nói dối:

- Tôi đang ở trong các khối và cố thi hành lệnh của ngài.

- Cố, cố, - tên Rainơbốt hét lên. - Phải cho những đồ ấy ra đi theo đúng kế hoạch. Trong khoảng một giờ nữa, chúng nó phải xếp hàng ra đây, không thì đừng có trách!

Thật là cay đắng mà phải đi đến những khối của các tù nhân Do Thái. Krêmơ bước đi như đeo chì dưới gót chân. Trong lồng ngực anh có tiếng hét: Cứ ở lại trong các khối, các đồng chí! Không ai ra đó cả! Chúng tôi có vũ khí, chúng tôi sẽ bảo vệ anh em! Nhưng tiếng kêu bùng lên lại tắt ngóm; Krêmơ bước vào khối thứ nhất.

Vẻ mặt sợ hãi, tiếng khóc run run trong cổ họng, những người bất hạnh ấy quây tròn chung quanh anh, dường như anh có thể là cứu tinh của họ.

- Chúng tôi ở lại đây! Chúng tôi không đi đâu!

Krêmơ phải có bắt mình làm nhiệm vụ đau đớn.

- Các bạn phải đi thôi, các bạn ạ. Chúng tôi cũng phải đi... Krêmơ quay sang anh trùm khối trẻ tuổi, một người anh biết rõ. - Cho họ xếp hàng ra, Akim, không còn con đường nào cả. Từ từ thôi, anh hiểu chưa, từ từ thôi. Cứ để nó hét trên đó mấy lần nữa. Có lẽ chúng ta có thể kéo dài đến lúc trời tối. Chúng nó không thể cho đi ban đêm được. Đến mai tình hình có thể dẫn tới một cái gì khác hẳn.

Khi các tù nhân chỉ ngập ngừng nghe theo yêu cầu của trùm khối, Krêmơ không dính vào đó. Anh đi sang những khối khác, ở đây, tình hình cũng như vậy. Những người tuyệt vọng vừa xếp hàng xong đã lại chạy trở về khối. Hàng ngũ người đi không xếp được. Tù nhân ở các nhà trại gần các khối Do Thái xúm xít sau cửa sổ nhìn cuộc đấu tranh bơ vơ tuyệt vọng. Từ khối tù nhân Ba Lan, người ta có thể thấy cảnh ấy.

Cùng với một số đồng chí trong nhóm kháng chiến Pribula bám vào cửa sổ, hai nắm tay tì vào kính. “Mẹ kiếp! Phải đứng đây mà nhìn! Mẹ kiếp!”.

Các đồng chí hiểu anh. Không nói gì, môi mím chặt, họ nhìn thảm cảnh bên ngoài, trong mắt lung linh những tia ánh sáng ủ dột. Nhưng họ cũng thấy là Krêmơ chẳng thiết làm gì để cho đám hỗn độn ấy trật tự lại. Một trung đội tù nhân Do Thái vừa ra khỏi một nhà khối thì Krêmơ đã bỏ đi sang khối khác. Rồi những người vừa sắp hàng ra lại biến ngay. Tình trạng đó cứ diễn lại đến hơn một tiếng đồng hồ.

- Bọn Do Thái đâu? Trùm trại! Cho họ đi lên ngay lập tức!

Tiếng loa ác nghiệt lại càng đẩy đám người kêu hét vào một tình trạng hỗn độn hơn nữa. Trước một nhà khối, có cái gì như một toán người đi đã xếp xong hàng ngũ, nhưng nó chỉ kéo được đến khối bên cạnh rồi đến đây nó lại tách rời ra và các tù nhân lại chạy vào khối hoặc biến về chỗ mình để trốn tránh, kêu, hét, khóc, chửi, nài xin. Họ bá chặt lấy cổ nhau, hôn nhau, nói với nhau lời vĩnh biệt. Anh trùm khối lại một lần nữa gọi họ ra xếp hàng. Họ trốn vào các nhà ngủ, bò xuống gầm giường hay nấp vào nhà xí và những điều ấy đều vô nghĩa vì không có chỗ nào che giấu được. Con chó sói đã cắm răng nanh vào thịt họ, ray rứt họ và không còn rút ra được nữa.

Lại cái tiếng ghê rợn của chiếc loa:

- Trùm trại! Cho chúng xếp hàng ra ngay đi!

Krêmơ lách lối đi qua đám đông tù nhân đứng chật ở cửa ra vào nhà khối như một cái tổ ong, rồi ngồi phịch xuống bên bàn anh trùm khối trẻ tuổi. Akim thấy rõ nỗi đau khổ của anh.

- Ta làm đi thôi, - Krêmơ nói. - Bây giờ không có cách nào đâu...

Krêmơ vung tay, đấm mạnh xuống bàn.

Đó chỉ là sự căng thẳng bùng nổ thôi. Anh vùng dậy, bước ra gào lên với Akim:

- Khi nào nó hét ở trên kia thì cho họ xếp hàng ra, chỉ có cho họ xếp hàng ra thôi!

Tên Svan đã mấy lần thúc tên chỉ huy điểm danh phải cho chuyển tù Do Thái đi ngay. Bọn chỉ huy khối đứng rình sẵn ở các cửa sổ phòng của chúng ngoài nhà cổng như một bầy chó săn bị nhốt. Nửa giờ nữa qua, sân kiểm soát vẫn vắng tanh.

Bôkhâu rất muốn không bị buộc vào khối của mình vì cái mệnh lệnh đã làm tê liệt cả trại! Anh chờ đợi, trong lòng vô cùng sốt ruột với những ý nghĩ bấp bênh day dứt. Không hiểu Krêmơ có thể làm được gì. Trong cái khối, các đồng chí Do Thái không biết đang có chuyện gì? Ở ngoài cổng đang xảy ra việc gì? Bỗng một câu thông báo nữa lại xé tan không khí căng thẳng.

- Đội tuần tra xếp hàng ở ngoài cổng ngay lập tức.

Bôkhâu đã nhận ra thái độ dứt khoát trong giọng nói của tên Rainơbốt. “Bây giờ chúng nó không đùa nữa rồi” - anh nói, và tù nhân ngồi đợi trong nhà ăn cùng với anh lo lắng ngước nhìn lên chiếc loa tàn nhẫn, mỗi lần thông báo lại càng trở nên đáng ghét và nguy hiểm. Trong bầu không khí yên lặng có tiếng nói:

- Bây giờ chúng nó dùng đến đội tuần tra...

Bỗng một người khác bắt đầu ngâm:

Lửa thiêu tàn nơi ấy

Giờ lạc lõng, cơn giông ghì ta lại

Trong hố sâu cửa sổ kia trống trải

Nỗi kinh hoàng ngự mãi

Từ trên khoảng trời cao,

Những đám mây nhìn vọng xuống đầu.

Một vài người cười, như tiếng chó sủa khô khan.

Mọi khi, đội tuần tra chạy rất nhanh ra cổng. Lần này họ đi thành hàng đến sân kiểm soát. Như vậy cũng mất thêm mấy phút nữa, và họ đấu tranh để trì hoãn từng phút. Các tù nhân đứng ở cửa sổ dãy nhà khối hàng đầu gần nhất theo dõi hết sức chăm chú những diễn biến ở cổng, trong khi một trăm người của đội tuần tra ra trình diện. Họ thấy tên Rainơbốt bước qua cổng, thấy anh Kapô của đội tuần tra báo cáo, thấy tên Rainơbốt lại biến sau cổng. Mấy phút trôi qua, rồi tên gác cổng mở toang hai cánh cổng sắt đúc ra và một toán chỉ huy khối xông vào trại, kêu xuống sân kiểm soát, trong tay cầm gậy gộc. Có tiếng kêu kinh hãi trong đám tù nhân đứng ở cửa sổ: “Chúng nó tìm bắt anh em Do Thái”.

Toán đó ùa đến như một cơn gió lốc bất chợt thổi vào đám tù nhân Do Thái, họ kêu la chạy vào các khối. Nhưng rồi họ lại bị xua ra bằng một trận gậy dã man. Krêmơ có mặt trong đám hỗn loạn thê thảm ấy. Krêmơ giằng lấy một người đang bị nguy nhất khỏi những nhát đòn của bọn cướp hung dữ, bất chấp cả những nhát gậy giáng lên chính đầu anh. Một vài tên chỉ huy khối đứng chặn cửa ra vào các nhà khối, những tên khác kéo đám người đang kêu la lên sân kiểm soát. Những người nào giữa đường ngã xuống bị đám người xô đẩy xéo lên rồi bị đá, phải đứng lên.

Sau khi vụ săn man rợ ấy đã tan, Krêmơ ở lại. Trước cửa các nhà khối trông như cảnh tàn phá. Quần áo, mũ, chén, cốc uống nước, chén bát vứt lỏng chỏng, trong nhà bàn ghế bị lật tung cả lên, các ngăn trong tường mở toang, các nệm cỏ trong nhà ngủ bị kéo từ trên giường xuống và bị xé tung. Trên bàn giấy anh trùm khối, bản đồ mặt trận rũ xuống rách nát. Krêmơ đứng thở nặng nề một lúc lâu trong cái nhà khối bị tàn phá để cho hai bên phổi hổn hển của anh được nghỉ một chút. Anh đứng đó, trông như một con vật bị thương nặng chỉ chờ lúc nằm gục xuống đất. Anh hất mũ ra sau đầu, đưa tay lên lau trán đẫm mồ hôi; cánh tay lại rơi xuống như chết ở bên hông. Anh nhìn lại mình rồi bỏ đi. Ở đây chẳng còn cái việc gì phải làm nữa...

Đội tuần tra ở ngoài cổng phải làm thành một cái dây để ngăn hàng nghìn người lũ lượt bị dồn ra. Bọn chỉ huy khối đã biến đâu cả. Chung quanh nhà cổng vắng ngắt. Một giờ, hai giờ qua, đám đông người vẫn đứng đó. Trời tối dần. Chuyến tù không thể đi được. Tên Svan gọi dây nói liên tiếp cho nhà ga Vaima. Các chuyến tàu chở hàng đã sẵn sàng, nhưng không kéo ra được, đường tàu bị nghẽn. Một giờ nữa trôi qua, và đám người vẫn còn đứng ngoài cổng. Trên đầu họ, bọn lính gác ở tháp canh chính, đứng trong hành lang, nhìn qua lan can, chốc chốc chúng lại tò mò nhìn xuống đám người ở dưới. Các anh em tuần tra đứng im lặng chung quanh đám người đông đảo. Họ đã nắm tay nhau làm thành một dây xích.

Các tù nhân Do Thái kinh hãi chờ đợi. Ở đây, dưới con mắt bọn SS, không người nào dám nói chuyện với đội tuần tra. Nhưng những cặp mắt họ van lơn: Các anh cũng như chúng tôi, tại sao các anh giữ chúng tôi lại đây? Một anh tuần tra trông thấy đôi mắt của một tù nhân Do Thái chăm chăm nhìn mình, nghĩ thầm nếu như cậu ấy chạy đi ngay bây giờ mình cũng chẳng giữ lại... Phải chăng đó là một sự trao đổi bí mật trong tâm tư? Hai người tù nhân nhìn nhau, mắt không chớp. Người tù nhân Do Thái đứng cứng đờ như nín thở. Tư thế cứng đờ ấy là sự tập trung vào một quyết định. Bỗng anh ta thụp xuống. Anh tuần tra thấy người đứng bên cạnh mình cựa tay một cái nhưng anh tù nhân Do Thái đã luồn được dưới, những bàn tay nối với nhau của họ và chạy đi.

Việc chạy trốn táo bạo ấy gây ra một phản ứng dây chuyền. Bốn, năm, rồi mười người luồn chạy bay khỏi sân kiểm soát. Cả đám người bắt đầu rối loạn xô đẩy. Cái dây của những anh em tuần tra viên xích lại, chặn đứt việc chạy trốn. Nhưng cái dòng bí mật đã lan khắp vòng. Các anh em tuần tra chỉ có thể hạn chế những người chuồn đi để ngăn tất cả bọn họ khỏi cùng chạy trốn một lúc. Nhưng rồi tự họ cũng nhấc tay lên để cho toán khác luồn qua được dễ dàng hơn. Những ý nghĩ kỳ lạ diễn ra trong óc anh em tuần tra trong khi việc đó tiếp tục. Chúng tôi làm thế nào được? Họ chạy trốn cả! Chúng tôi đã hết sức giữ họ lại, nhưng không được...

Song còn lạ hơn nữa là ở ngoài cổng chẳng có gì động đậy. Bọn lính gác trên tháp canh không báo động; mặc dầu trời tối, nhưng chúng vẫn phải trông thấy việc chạy trốn ấy, chứ chẳng có tên Rainơbốt mà cũng chẳng có ai chạy ra. Không có gì xảy ra hết! Không khí căng thẳng trong khi diễn ra việc chạy trốn không để cho ai có thì giờ tự giải thích cho mình sao lại có thể có cái chuyện kỳ lạ chưa bao giờ nghe nói đến như vậy. Có lẽ cái đó có thể có, vì tên Rainơbốt khi ấy đang ở chỗ tên chỉ huy trưởng. Hay những tên lính trên tháp canh cũng nghĩ: Chúng bay cứ chạy đi, chúng tao cần gì. Dù sao cũng sắp xong cả rồi. Đội tuần tra để cho hết toán này đến toán khác biến đi, và cuối cùng chỉ còn có họ đứng ở cổng.

Anh kapô nhún vai:

- Thôi được, chúng mình cũng đi thôi, nào xếp hàng lại.

Nhẹ nhàng như không muốn để ai nghe thấy, những người trong đội tuần tra xếp hàng. Lúc đầu hơi ngập ngừng, nhưng rồi càng vững dạ hơn, họ bước vào chỗ và đi xuống sân kiểm soát. Đi qua dãy khối đầu tiên. Krêmơ bước đến chỗ họ; anh đã nhìn rõ tất cả sự việc. Anh kapô lại nhún vai, ra vẻ như đành vậy.

- Quay về khối các anh đi, - Krêmơ nói, vì trong tình hình đặc biệt ấy chẳng có gì khác nữa mà nói.

- Về đi thôi, - Krêmơ cũng nói như thế với các tù nhân trong phòng nhân viên khi anh trở lại đó, rồi anh cũng đi về khối mình, khối số Ba Lan. Vunđelích hỏi anh có thổi còi giới nghiêm nữa không, anh chỉ nói xẵng:

- Chúng nó có thể liếm... tôi hết thổi còi rồi.

Không thể quan niệm được rằng sau vụ chạy trốn của các tù nhân Do Thái mà lại không có gì xảy ra. Tên Rainơbốt sau khi ở chỗ tên chỉ huy trưởng về, có lẽ cũng đã tự nói với nó y như tên lính canh ở trên tháp chăng? Hắn có báo cáo một tí nào với tên chỉ huy trưởng về việc các tù nhân Do Thái biến đi không? Hay tên Kluttich vắng mặt? Chắc là hắn phải điên tiết và bắt đầu làm ầm ở ngoài cổng.

Tối, rồi đến đêm, trong các khối đều đã biết là các đội tuần tra đã để cho những anh em Do Thái chạy trốn và mọi người đều chờ đợi xem cái gì sẽ xảy tới. Họ nghi hoặc, lắng nghe trong im lặng, chờ đợi tiếng loa rống lên bất cứ lúc nào. Nhưng cái vật tai hại ấy trên cửa nhà ăn vẫn câm miệng. Phút chờ đợi tan đi. Nhiều người lui về nhà ngủ và bò lên giường nằm.

❀ ❀ ❀

[1] Nguyên văn: con xúc xắc đã ném xuống! Ý nói: không cưỡng lại được cái chiều hướng ấy.