Những ngày sau kế hoạch dời trại càng trở nên lộn xộn. Việc dời sạch tất cả trại như tên chỉ huy trưởng định làm, đã tỏ ra không thể được nữa. Nhiều khi những hồi báo động càng ngày càng dồn dập đã cứu được những chuyến tù đã được lệnh ra đi. Ngay cả việc tập hợp những chuyến tù cũng nhiều khi không làm được.

Trong những quãng thời gian giữa các cuộc báo động, các tù nhân bị bắt bừa, bất chấp mọi nguyên tắc, bị xua ra khỏi các khối, dồn lên sân kiểm soát, và khi đã tập hợp được khá nhiều thì bị lùa ra cổng. Mặc dầu có những chiến thuật trì hoãn, mặc dầu có nhiều hồi còi báo động ngăn trở những chuyến đi khiến họ được dễ thở, nhưng trong thời gian ấy, chúng vẫn tập hợp được hàng vạn người và lùa ra cổng. Trong 50.000 tù nhân, đến lúc cuối cùng chỉ còn lại 21.000 người trong trại.

Chẳng còn chút gì gọi là trật tự, kiểm soát nữa, Mỗi ngày, cảnh hỗn loạn tan rã lại càng tăng. Các tù nhân còn lại càng đấu tranh ráo riết để khỏi bị đẩy đi. Những tin tức không thể kiểm tra được khiến họ luôn luôn sống trong tình trạng kích động. Lúc đầu, họ nghe nói quân Mỹ đã đến Kala, ở đông nam Vaima, rồi những mũi dùi của chiến xa Mỹ đã đột nhập vào Butstêt. Xen vào những tin tức hỗn loạn chẳng ai kiểm soát được ấy lại có tin đồn rằng những chuyến tù đi sẽ ngừng lại và tên chỉ huy trưởng sẽ đầu hàng quân Mỹ.

Một buổi sáng, từ sáng sớm tuy chẳng có báo động gì đã có hai chiếc máy bay khu trục Mỹ xuất hiện trên trại, Các tù nhân chạy vội ra khỏi khối kêu lên:

- Họ đây rồi, họ đây rồi!

Nhưng sau khi lượn mấy vòng quanh trại, mấy chiếc máy bay lại bay đi.

Đôi khi trong những lúc báo động, không khí im lặng như chết, đôi khi có tiếng còi vừa dứt thì những bức tường mỏng các căn nhà trại rung lên do những tiếng động từ bên ngoài dội đến, dường như bom nổ và đại bác bắn nhau bên cạnh đó. Các tù nhân sốt ruột mong chờ, muốn giải phóng. Cảnh rối loạn do những nỗi thống khổ nặng nhọc của chiến tranh gây ra làm cả trại náo động. Và ngày lại ngày trôi qua. Đám người bị xua đi đây đó giống như một thân hình mênh mông có ngàn vạn những vết thương chảy máu, nhưng vẫn tự bảo vệ mình chống lại với những nanh vuốt giết người của một con mãnh thú bị thương. Đứng giữa cuộc đấu tranh tuyệt vọng ấy là Krêmơ, các trùm khối và đội tuần tra của trại.

Lợi dụng tình hình hỗn độn của một cuộc săn đuổi, Bôkhâu, Pribula và một số người trong những nhóm kháng chiến Ba Lan trốn vào phòng mổ ở y xá. Khi tên chỉ huy trưởng, bị tên Kluttich nằng nặc thúc, ra lệnh tìm cái đài phát tin bí mật, mà lúc đó thực tế là có, thì họ đã phải đem phá hủy đài đi. Bây giờ, mấy anh em tù nhân Ba Lan đem những bộ phận còn giữ lại cẩn thận ghép lại thành một cái đài phát tin khác. Dây ăng-ten khi đó được ngụy trang khéo léo trong ống thu lôi vẫn còn trong phòng mổ.

Khi cuộc săn bắt hỗn loạn diễn ra khắp trại thì những người dũng cảm kia kêu cứu bằng cái đài cổ sơ ấy.

“SOS! SOS!”[1] Trại tập trung Bukhânvan đây! Trại tập trung Bukhânvan đây! Cần cứu gấp! SOS! Trại tập trung Bukhânvan đây!”

Không biết những lời kêu gọi ấy có được nghe thấy không?

Đêm đó, các đồng chí ILK lại triệu tập những người lãnh đạo các nhóm kháng chiến. Họ họp nhau trong một khối nhà đã trống rỗng. Vì những nhóm Liên xô bị hụt đi, nên cần phải tổ chức lại lực lượng. Những nhóm người Đức, Pháp, Tiệp và Hà Lan được chỉ định phụ trách khu vực tổng hành dinh của tên chỉ huy trưởng cũng gánh luôn cả nhiệm vụ của các nhóm Liên Xô là tấn công vào các nhà trại của bọn SS.

Không có tin tức gì dứt khoát và đáng tin cậy về tình hìnhmặt trận; tuy nhiên tình hình cũng giống như đứng trước một cơn bão táp sắp tới, số phận của trại có thể tính từng ngày, từng giờ, không chừng một ngày nào, một giờ nào đó bọn phát xít sẽ phải rút khỏi trại. Mặt trận đã gần, gần lắm! Không còn nghi ngờ gì nữa; những việc dời tù đi hấp tấp, thái độ giận dữ gắt gỏng của bọn SS đã sôi lên cao độ, vô số những lời đồn đại và tin tức, những báo cáo ngày càng nhiều, hoạt động ngày càng ráo riết của không quân và sau cùng, nhưng chưa phải là hết, tiếng động của chiến sự đã nghe rõ mồn một, tất cả khớp vào nhau thành một hình ảnh nêu lên rõ ràng sự thật của tình hình. Giờ dành cho quyết định cuối cùng đã tới.

Bôkhâu nói ra điều đó. Mắt anh gặp đôi mắt Pribula, và không cần rào đón, anh nói thẳng với anh chàng Ba Lan trẻ tuổi:

- Với thái độ sốt ruột thường xuyên của đồng chí, đồng chí thường làm khó khăn cho chúng tôi, nhưng tuy thế đồng chí vẫn luôn luôn giữ kỷ luật. Tôi cảm ơn đồng chí về chỗ đó, đồng chí là bạn của tôi.

Bôkhâu ngồi xuống một chiếc bàn để mọi người nghe được rõ hơn.

- Vũ trang khởi nghĩa - anh nói gọn - có hai khả năng. Hoặc là việc chạy trốn của bọn phát xít sẽ ráo riết đến nỗi chúng không còn nghĩ đến việc tiêu diệt trại nữa, trong trường hợp đó chúng ta không cần phải chiến đấu. Hoặc là chúng định quét sạch chúng ta trong phút cuối cùng, lúc đó thì chúng ta phải chiến đấu! Dù thế nào thì mặt trận đã đủ gần để chúng ta dám dựa vào đó mà khởi nghĩa được. Rõ như vậy chứ?

Không ai trả lời, có người gật đầu, nhưng tất cả đều ngồi sát lại chỗ Bôkhâu. Anh nói tiếp khẽ hơn:

- Bọn phát xít ngoài bản thân chúng nó ra không còn dựa vào ai được. Chúng sẽ không có cả lục quân lẫn không quân giúp đỡ. Chúng ta thấy được lý do đó và biết tại sao cho đến nay, tên Svan đã không tiêu diệt trại. Điều đó cũng không loại trừ khả năng là đến phút cuối cùng nó có thể xảy ra. Có lẽ ngay ngày mai đấy. Chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng đối phó.

Mọi người vươn đầu ra phía trước.

- Ngày mai, các đồng chí ạ, bất cứ giờ nào có hiệu lệnh báo động, giai đoạn hai của chúng ta có thể chuyển sang giai đoạn ba. Như vậy có nghĩa là các nhóm chiếm lĩnh vị trí xuất phát của mình và vũ khí sẽ được phân phối. Ngoài những vũ khí để đâm và chém, chúng ta có 90 khẩu các-bin, 200 chai đựng chất cháy, 16 quả lựu đạn, 15 khẩu súng lục và súng ngắn và một khẩu liên thanh nhẹ. Như vậy không nhiều lắm.

Bôkhâu nhìn những gương mặt im lặng.

- Hai nhân tố sẽ giúp chúng ta trong chiến đấu: mặt trận đến gần, và tình trạng hoang mang của bọn phát xít. Việc chạy trốn của chúng sẽ rất vội vã mặc dầu chúng còn dám bắn trước. Như vậy có rõ không?

Bôkhâu đưa hai tay bóp trán.

- Chúng ta không biết tình hình sẽ đi đến đâu. Có thể chúng sẽ bắn một vòng từ trên các tháp canh. Có thể chúng sẽ vào trại và dùng súng phun lửa đốt cháy các khối nhà...

- Có thể chúng không làm được những việc ấy đâu, bọn chó đẻ - người lãnh đạo nhóm người Đức lầm bầm.

Nhận xét chua chát ấy cắt đứt luồng tư tưởng của Bôkhâu. Anh bỏ hai tay xuống.

- Dù cho chúng định quét chúng ta bằng cách gì, thì cuộc chiến đấu của chúng ta vẫn phải tấn công. Bên trong dây thép gai, chúng ta còn là trong tay chúng, cơ hội duy nhất của chúng ta phải là phá ra thật nhanh.

- Thế nếu vòng gác ba chặng ấy vẫn còn? - Một người ngắt lời.

Bôkhâu lắc đầu. Pribula trả lời hộ anh:

- Nhưng bọn phát xít đang chạy trốn! Tất cả chúng nó chạy nhanh lắm! Vừa bắn vừa chạy. Chúng nó còn làm gì được với vòng vây canh gác ấy?

- Đúng, - Bôkhâu xác nhận - chúng nó sẽ vừa bắn vừa chạy, sẽ không còn vòng vây canh gác đâu.

Tất cả đều thấy rõ điều đó.

- Chúng ta phải ra ngoài trại thật nhanh. Nhiệm vụ các nhóm Ba Lan và Nam Tư là phải mở lối cho chúng ta.

Những người lãnh đạo các nhóm ấy gật đầu. Họ đã biết nhiệm vụ của họ.

Bỗng một tiếng kêu báo hiệu của trình sát nói vào qua cửa sổ. Đèn lập tức tắt ngay.

- Gì thế?

- Có một xe cam-nhông qua cổng đi vào.

- Vào lối này?

- Nó đỗ lại rồi.

- Bật đèn lên! - Bôkhâu gọi.

Đèn điện lại bật sáng.

- Vào nhà ngủ mau! Lên giường!

Mọi người trèo qua bàn, qua ghế vào nhà ngủ, cởi bộ quần áo, trèo lên những chiếc giường ba tầng kéo chăn đắp.

Một chiếc xe nữa đến. Chúng nó đang rẽ sang bên trái.

Đèn lại tắt. Bôkhâu đứng với người trinh sát.

Mấy chiếc xe chạy sang lò đốt xác. Tên hạ sĩ trông coi lò ở cổng sau. Mấy chiếc xe rẽ vào. Tên Svan bước vào nhà đốt cùng với mấy tên tùy tùng.

- Ra lò cháy phải không? - Hắn hỏi lại cho chắc.

- Như đã ra lệnh, - tên hạ sĩ báo cáo.

- Thế thì cho làm đi.

Bọn SS ra gỡ hành lý trên xe xuống. Hàng núi những tài liệu kéo vào trong nhà đốt, vứt vào lò.

- Chúng nó đang đốt cái gì đấy... - Anh trinh sát nói khẽ.

Bôkhâu ghé mắt vào lỗ nhỏ của cánh cửa, ống khói đen ngòm của lò đốt xác tung lên một chùm lớn những tia lửa vào khoảng trời tối. Vô số mảnh vụn đen bay vật vờ loạn xạ trong làn ánh sáng đỏ.

Bọn SS bê hết đống này đến đống khác vào. Tên Svan cùng mấy tên của hắn im lặng đứng gần đó. Hắn sốt ruột rít điếu thuốc lá. Khi cánh cửa lò nặng né kéo lên, ánh sáng ghê rợn chiếu hất vào mặt chúng. Tên Svan cười một mình. Hắn nhìn tên Vittich.

- Xem tôi có tài không?

Tên sĩ quan tùy tòng gật gù tán thành.

- Bây giờ không ai có thể có chứng cớ gì về chúng mình nữa, - tên Vaixangcơ lẩm bẩm, đắc chí.

Bôkhâu nằm bò bên cửa sổ gần hai tiếng đồng hồ. Sau cùng anh thấy những chiếc xe bỏ đi. Xe chạy qua cổng, cánh cổng sắt đúc đóng lại.

Những chùm tia lửa dụi xuống. Lúc này, ống khói thỉnh thoảng phụt lên trước khi tắt hẳn.

- Chúng nó đốt gì thế nhỉ?

Bôkhâu nhún vai.

- Chắc không phải là xác...

Ngày lại bắt đầu đầy những lo lắng. Các anh em trong đội Commando phục vụ bọn SS không được ra khỏi trại nữa nên họ trở về khối. Những tin tức họ đem về chiều hôm trước lan đi khắp trại như một ngọn lửa rừng và gây nên tình trạng xôn xao cực điểm. Có lẽ Ecfuôc đã thất thủ và quân Mỹ chỉ còn cách Vaima bảy dặm. Tình hình có thể biến đổi từng giờ. Không ai trong đám tù nhân có thể tin rằng bọn phát xít sẽ để nguyên trại như thế mà chạy, nếu như chúng bắt buộc phải chạy. Ai cũng cho rằng không thể có chuyến đi nào nữa. Quân Mỹ chắc là đã đến quá gần nên chúng không làm việc đó được, nhưng cũng chưa gần quá đến mức có thể ngăn chặn một cuộc tàn sát. Sự bất trắc đi theo sát với thời gian, và mỗi giờ qua không có tai họa xảy ra đều là giành được trong cuộc đấu tranh chống sự đe dọa thường xuyên.

Bôkhâu nghĩ đã đến lúc Runki ra khỏi chỗ ẩn nấp. Trong khi mỗi giờ có thể đưa đến quyết định sống hay chết thì Runki còn ở trong cái “vọng lâu” ấy làm gì nữa? Râu mọc tưa tủa, gầy guộc, Runki bò ra khỏi hố trở về giữa niềm vui hân hoan của các đồng chí. Trên bàn giấy trùm khối của anh, đứa bé ngồi đó, trong một bộ quần áo tù cắt nhỏ lại đem khâu vội vàng cho nó mặc. Họ bế cái mớ nhỏ tí của nhân loại ấy giơ cho Runki:

- Đồng chí trẻ nhất của chúng ta đây!

Những toán đặc biệt của đội tuần tra trại đã tìm được những dụng cụ để đem dùng khi phải phá những chỗ nấp mà ra những xà beng, với những kìm cắt để phá hàng rào dây điện. Những toán khác của đội tuần tra trèo lên quãng đất trống ở sườn phía bắc trại. Họ soát lại những thứ đã chuẩn bị từ mấy tuần trước cho giờ phá rào. Gỗ, ván, và một số cánh cửa hỏng nằm rải rác trên mặt đất giữa các bụi cây và các gốc cây bị đẵn. Chúng được xem là những vật liệu xây dựng bỏ quên hay những thứ bỏ đi. Không ai chú ý đến những vật đó, và cũng không ai ngờ đến mục đích bí mật của thứ đồ vụn vặt này đang nằm đó dường như vô tình: tương lại, đấy là những chiếc cầu bắc qua những hàng rào dây thép gai ở khu vực không có điện.

Các nhóm kháng chiến ở các khối đều sẵn sàng chờ mệnh lệnh. Bỗng một tiếng động cơ rú lên khiến các tù nhân chạy ra ngoài các nhà khối. Họ đứng hàng ngàn người trên đường, nhìn lên trời. Những chiếc máy bay oanh tạc của Mỹ lại đến. Hai chiếc, ba chiếc, bốn chiếc... Chúng lượn vòng trên trại rồi quay về phía Tây, theo hướng Vaima. Lại vẫn không có còi báo động. Lát sau, có những tiếng nổ ở xa. Có phải bom rơi xuống Vaima không? Tiếng ầm ầm của chiến trận vang lên. Những tràng đạn hung hãn rít lên, tiếng nghe nhỏ đi.

Krêmơ ở lại trong phòng giấy nhỏ của anh với Bôkhâu và một số người lãnh đạo nhóm. Họ nghe tiếng ình ình ở bên ngoài, đầu óc hết sức căng thẳng. Phải chăng chỉ vì tiếng ầm ầm của bom đạn đã tạo ra một ảo tưởng là chiến trận đã đến gần? Cảnh yên lặng của chết chóc khắp chung quanh trại thật là nguy hiểm và không thể chịu được. Không ai nói với ai một lời. Họ đăm đăm nhìn ra ngoài qua sân kiểm soát vắng tanh. Trên các tháp canh, bọn lính gác đứng im lìm. Trên tháp chính ở cổng có thể thấy rõ những khẩu ba-dô-ka. Những gỗ đạn súng liên thanh chỉ chờ một ngón tay ấn vào. Mọi vật sao mà im lìm, cứng nhắc, không tự nhiên như thế...

Mặt Bôkhâu trông tái đi, anh không thể chịu được không khí ấy lâu hơn nữa. Anh bỗng quay ngoắt từ cửa sổ vào phòng, đi đi lại lại. Một người lãnh đạo nhóm Đức cũng không thể đứng đó nữa, anh ta đưa tay đấm một quả vào thành cửa sổ.

- Mẹ kiếp! Sắp có chuyện gì đây...

Krêmơ lẩm bẩm.

Bôkhâu đứng dừng lại chú ý nghe. Những tiếng nổ có thể nghe thấy rất rõ. Gần... gần ghẽ lắm...

Bỗng khoảng mười giờ sáng, cái yên lặng thái bình ấy bị tiếng nói của tên Rainơbốt xé tan.

- Trùm trại và các trùm khối ra cổng ngay!

Tù nhân chạy quanh quẩn, kêu, hét! Những trùm khối còn lại tập họp trước cửa phòng nhân viên, mặt họ tái nhợt đi vì lo lắng. Krêmơ bước ra khỏi phòng giấy.

- Ta đi thôi...

Họ đứng một lát ở cổng, các anh em tù nhân từ những lối đi nhỏ giữa các nhà khối chăm chú nhìn họ. Tên chỉ huy khối trực nhật mở cánh cổng sắt đúc, và tên Rainơbốt bước vào. Chỉ có tên Rainơbốt, không còn ai khác đi theo hắn; trên mép hắn thoáng một nụ cười rúm ró khác thường.

Krêmơ bước lên trước mặt báo cáo. Tên Rainơbốt vẫn thủng thẳng. Hắn trịnh trọng đeo đôi găng da lợn vào tay, vuốt vuốt trên những ngón tay. Gác hai tay ra sau lưng, hắn lắng nghe có vẻ chăm chú về phía có đại bác nổ, nhìn qua một lượt những hàng trùm khối đứng nghiêm, và sau cùng hắn nói:

- Các vị... - hắn mỉm cười, rất đểu. - Chúng ta phải đi thôi. Mười hai giờ trưa, trại phải đi hết.

Hắn nắm lấy khuy áo ngoài của Krêmơ:

- Mười hai giờ! Nghe thấy chưa, ông đại tướng? Đúng mười hai giờ không sai một phút, trại đã phải bắt đầu đi rồi. Sẵn sàng đi, không thì….Tên Rainơbốt búng ngón tay một cách lịch sự vào chiếc khuy áo và bước qua cổng.

Trong khi Bôkhâutrở về trại cùng với các trùm khối, anh tính trước hết khả năng này đến khả năng khác. Mặt trận đã đến sát đây rồi! Những giờ phút trì hoãn có thể cứu được mạng người. Nhưng cái cách tên Rainơbốt búng ngón tay của hắn như vậy là một dấu hiệu nguy hiểm.

Cho đến lúc này, đó là nguy hiểm lớn hơn cả... Họ phải chọn giữa cái đó với hy vọng đang bao trùm lên trại với những tiếng súng gầm.

Trước phòng nhân viên, các trùm khối bị các anh em tù nhân vây chung quanh. Tin ấy thoáng một cái đã truyền đi khắp trại. Đến mười hai giờ toàn trại sẽ phải dời đi!

Mọi người cùng kêu lên một lúc. Chúng tôi không đi! Chúng tôi không đi! Chúng tôi không đi!

Bôkhâu ở lại với Krêmơ.

Bây giờ thế nào? Chúng ta làm gì? Báo động giai đoạn ba chăng?

Bôkhâu nhấc mũ ra, đưa hai tay xoa xoa lên đầu.

Quyết định này thật là gay go lắm...

- Báo động giai đoạn ba à? - Chưa, không, chưa đâu! Khoan đã.

❀ ❀ ❀

[1] Tín hiệu quốc tế dùng trong những trường hợp khẩn cấp đặc biệt.