Hai người đứng trong góc không biết rằng họ đã bị một người đứng nghe trộm quan sát một lúc khá lâu. Người ấy là Xvailinh.
Hắn bước vào ngôi nhà một cách bất ngờ, Pipich đang đứng trong hành lang, giữa những đống bị quần áo, chăm chú nhìn vào góc nhà nên không để ý thấy hắn. Vừa bước vào, nhìn cử chỉ Pipich, tên Xvailinh đã biết ngay phía sau đang có chuyện gì.
Hắn rón rén bước đến phía sau lưng Pipich trong khi anh ta không dè tới, và nói bằng cái giọng đặc sệt của hắn:
- Mày thậm thụt gì ở đây hử?
Pipich quay ngoắt người lại, hoàng hốt nhìn tên Xvailinh, miệng há hốc. Tên thượng sĩ cười, cái cười nham hiểm và ranh mãnh, nói:
- Sao tự nhiên chúng mày im bặt đi thế?
- Thưa ngài thượng...
- Câm mồm!
Xvailinh rít lên nguy hiểm, rồi hắn len lén bước bằng đầu mũi giày, đến phía sau đứng im nghe ngóng bên đống bị chất cao. Khi Hơfen với Krôpinxki bỏ góc nhà đi ra và che lấp lối đi vào bằng một đống bị, họ không trông thấy Xvailinh. Đến lúc họ quay người đi ra, bất chợt họ thấy mình đang đứng trước mặt tên thượng sĩ. Máu trong người Hơfen ngừng chuyển, tim anh đang đông cứng lại như băng. Nhưng lập tức anh tự chủ được mình. Anh thản nhiên chỉ mấy chiếc bị và bảo Krôpinxki, vẻ rất bình thản:
- Rồi cậu chất cái của ấy ở chỗ này.
Xvailinh cũng làm ra vẻ thản nhiên:
- Chúng mày lại xếp bị thành đống nữa ư?
- Thưa ngài thượng sĩ, vâng, để cho mối khỏi xông ạ.
Krôpinxki nhanh trí xếp một đống khác nữa trước lối đi vào.
Xvailinh bước nhanh lên thúc đầu gối vào sống lưng Krôpinxki và xô đống bị sang một bên.
Pipich đứng đằng trước hoảng hồn thấy Xvailinh đi biến vào góc nhà. Hơfen và Krôpinxki im lặng đưa mắt nhìn nhau cảm thấy tình thế thật là nguy hiểm.
Khi Xvailinh vừa xuất hiện ở chỗ ngách thì đứa bé đã chạy trốn tên SS, bò vào một góc, cuộn tròn người lại. Hơfen cũng bước tới.
Xvailinh chúm miệng nở một nụ cười ngốc nghếch khiến cho những nét nhăn đóng thành một vòng quanh cằm.
- Quả là chúng mày có mối ở đây... - Hắn nói một câu tinh quái.
Điệu bộ nguy hiểm ấy của hắn là một lời cảnh cáo đối với Hơfen. Anh liền quyết định phải túm lấy sừng con bò mộng. Lúc này mà chỉ can đảm và thật thà như đếm thì sẽ chẳng làm nổi cái gì.
- Ngài thượng sĩ... - Hơfen vừa thốt lên.
- Sao?
- Để tôi xin nói...
- Ừ, tao biết thóp cả rồi.
Xvailinh đưa mũi giày trỏ vào đứa bé.
- Đem con mối này đi.
Krôpinxki bước theo sau hai người vào phòng giấy tên thượng sĩ. Hơfen đã đặt đứa bé xuống. Nó len lén bò vào trong góc. Xvailinh nguẩy tay một cái về phía Krôpinxki ra hiệu như muốn gạt anh đi. Krôpinxki phải ra khỏi buồng.
Vừa lúc chỉ còn một mình tên Xvailinh với Hơfen, và hắn vừa ngồi vào bàn thì tiếng còi ngoài cổng vang rống lên như tiếng mãnh thú vồ mồi. Xvailinh nhìn ra cửa sổ và Hơfen lợi dụng cơ hội đáng mừng này để chuyển sang vấn đề ấy.
- Báo động phi cơ oanh tạc, thưa ngài thượng sĩ, ngài không muốn xuống hầm sao?
Xvailinh nhếch mép, trông như hắn muốn cười. Chờ cho tiếng còi báo động tắt hẳn, hắn mới trả lời.
- Không, lần này tao ở lại đây với mày.
Hắn châm một điếu thuốc lá hút và nhìn trước mặt. Mồm hắn ngoạc ra. Hắn có vẻ suy nghĩ điều gì.
Hơfen, sẵn sàng đối phó với mọi điều có thể xảy ra, theo dõi nhìn cử chỉ khác thường ấy của Xvailinh có vẻ nghi hoặc. Sau cùng, hắn ngước mắt nhìn về phía Hơfen, trông như hắn đang theo đuổi ý nghĩ riêng của hắn.
- Hôm qua chúng đã đến Ecfuôc. - Xvailinh bất chợt nói. Hơfen lặng thinh; nó muốn nói gì kia chứ? Xvailinh lè cái lưỡi trên môi dưới trễ xuống của hắn, nhìn anh tù nhân đứng trước mặt, nét mặt điềm nhiên như không. Hắn ngừng một lát rồi nói: - Tao xưa nay vẫn tử tế với chúng mày...
Trong khi hắn nheo mắt lại nhìn Hơfen qua kẽ mắt, chờ đợi anh trả lời. Nhưng Hơfen vẫn nhất định đứng im, không biết chắc tên Xvalinh đang muốn gì.
Xvailinh đứng dậy, thong thả bước đến góc phòng, chỗ đứa bé lẩn vào đó. Hắn nhìn cái sinh vật ấy một lúc bằng con mắt thẫn thờ, rồi đưa mũi giày khe khẽ chạm vào đứa bé. Đứa bé trườn ra xa, Hơfen càng thấy căng thẳng.
Bên ngoài, Krôpinxki và Pipich đứng bên chiếc quầy dài. Họ đang bận soạn đồ dạc cho chuyến tù đi, nhưng vẫn nghe ngóng xem tình hình bên trong như thế nào. Họ đã chờ đợi một tấn thảm kịch và rất ngạc nhiên không hiểu tại sao trong phòng tên Xvailinh lại yên lặng thế. Thế rồi, họ thấy tên Xvailinh lại bước đến gần Hơfen và hình như hắn nói gì thân mật với Hơfen. Không biết có chuyện gì đây.
Đúng là Xvailinh đến chỗ Hơfen thật. Trên môi hắn nở một nụ cười.
- Nếu tao mà muốn - hắn nói - nếu tao muốn thế, thì đêm nay mày sẽ vào ngồi boong-ke[1] - hắn nheo mắt thân mật chờ đợi phản ứng của Hơfen.
Hai người đứng bên quầy, thấy tên Xvailinh cười nhăn nhở, đưa ngón tay lên quét ngang cổ họng.
- Điệu này thì hỏng mất. - Pipich sợ hãi nói thầm với Krôpinxki, nhưng trên gương mặt Hơfen vẫn không lộ vẻ gì. Anh đứng im không động đậy trước mặt Xvailinh, nhưng trong óc anh đang rối lên. “Nó muốn gì mình đây”.
Bỗng tên Xvailinh ngẩng đầu lên nghe ngóng. Những đoàn máy bay đang ù ù kinh khủng ngay trên nóc nhà. Hắn nghe tiếng động ghê rợn đó một lúc rồi lại quay sang nhìn Hơfen. Bốn mắt nhìn nhau im lặng, mỗi bên theo đuổi ý nghĩ riêng của mình. Bộ mặt tên Xvailinh đần đẫn ra nên không thể nào biểu lộ được ý nghĩ gì của hắn; chỉ có đôi mắt hắn nheo lại chứng tỏ đằng sau cái trán buồn thảm kia đang có một cái gì. Sau một lúc lâu im lặng, hắn nói:
- Nhưng tao không muốn thế...
Pipich bối rối nói se sẽ:
- Ước gì biết được thằng kia đang muốn nói gì với Hơfen.
Krôpinxki thì thầm lại:
- Có lẽ nó cho cậu ấy xuống boong-ke chăng?
Máu bị đông lại bỗng dưng dồn lên đầu Hơfen, anh chợt hiểu ý nghĩa của cái cử chỉ của Xvailinh. Anh ngạc nhiên quá đến nỗi không trả lời được. Tên Xvailinh nhận thấy Hơfen đã hiểu ý hắn. Run sợ trước cái can đảm của chính mình, hắn quay người đi và lại ngồi xuống bàn, bắt đầu thẫn thờ lục lọi đống giấy tờ trong hộp Thư đi. Cái nhìn xoi mói của Hơfen khiến hắn khó chịu, nhưng bây giờ không thể quay lại được nữa.
Hắn đã đâm lao thi phải theo lao.
Với một mức độ kín đáo hơn nữa, hắn nói:
- Nếu nó ở lại đây thì nó sẽ yên lành.
Lúc này vấn đề đã rõ hơn. Những phản ứng của Hơfen lộn xộn. Tất cả những gì đè nặng lèn người anh từ nãy đến giờ bỗng bị quét sạch, và anh chỉ thấy cơ hội là có thể che giấu đứa bé mà không gặp nguy hiểm gì. Anh vội bước một bước về phía Xvailinh, hắn bất chợt trở nên hoảng hốt. Hắn giơ ngón tay trỏ vào Hơfen hét lên:
- Nếu họ bắt được chúng mày, thì mày là thủ phạm chứ không phải tao đâu nhé, hiểu chưa?
Không cần phải giữ gìn gì nữa, Hơfen đáp:
- Tôi có thể nói là tôi hiểu ngài lắm.
Sợ mình đã đi quá xa, tên Xvailinh co rúm người lại, hắn lại phải dùng ngay cái giọng ra lệnh như mọi khi. Hắn hất đầu về phía đứa bé:
- Đem nó ra ngoài kia!
Hơfen bế đứa bé lên, sắp sửa ra khỏì phòng. Nhưng ra đến cửa Xvailinh bỗng gọi anh lại:
- Hơfen!
Hai bên nhìn nhau thăm dò, không nói nửa lời; tên Xvailinh nhíu mặt lại:
- Mày muốn còn sống mà ra khỏi chỗ này chứ?
Một phút im lặng tiếp theo như hai bên phục kích lẫn nhau, rồi Hơfen trả lời:
- Cũng như ngài thôi, thưa ngài thượng sĩ.
Anh vội vã bước ra khỏi phòng.
Pipich thấy rõ tình trạng bối rối của Hơfen khi anh ra đến quầy, nên cũng biết kìm hãm tính tò mò của mình lại. Hơfen cố giữ bình tĩnh.
- Lại đem nó về góc nhà, - Hơfen nói với Krôpinxki rồi trao đứa bé cho anh. Krôpinxki muốn hỏi một câu nhưng Pipich gạt đi, bảo:
- Hãy đem nó đi đã, mau lên!
Krôpinxki ôm chặt đứa bé vào lòng đi vội về phía sau.
Tai họa vẫn chờ đợi ấy không những đã không xảy ra, trái lại đã biến thành một thứ tình hình hoàn toàn mới mẻ, và, trong lúc này đây, vẫn còn rất khó hiểu. Hơfen không thể giải thích được gì, còn Pipich thì thấy không cần phải giải thích gì hết. Khi nhìn Hơfen, trong mắt anh vẫn đầy đủ những điều anh đã thấy trong phòng tên Xvailinh. Không ai nói với nhau một lời. Hơfen nặng nề quay ra bước về phòng nhân viên như có ai đẩy sau lưng, Pipich vẫn đứng yên đó, kệ cho Hơfen đi một mình.
Qua khung cửa sổ, Xvailinh nhìn ra bằng đôi mắt giận dữ, căm ghét. Cái đám người đứng ngoài kia bây giờ đang nghĩ gì về hắn đây. Hắn háo hức muốn nhảy ra rống vào mặt họ để che giấu tình cảnh lo ngại của hắn bằng cái lối hống hách cậy quyền xưa nay. Nhưng bỗng hắn hoảng hốt nhìn quanh; hắn nghe rõ từ đằng xa tiếng bom ình ình liên tiếp. Miệng há hốc sợ hãi, hắn trố mắt nhìn lên không trung. Bực dọc, hắn xoa xoa tay lên má như chỗ đó có râu chưa cạo.
Còi báo động đã nổi lên bất ngờ, trong lúc đó mười sáu anh em hộ lý đang đứng chờ để trình diện bên ngoài phòng làm việc của tên chỉ huy trưởng với cách ăn mặc không bình thường của họ.
Trong trại, các anh em tù nhân đang chạy về nhà khối của mình. Những con đường ở trước trại nhộn nhịp những người. Những đội lao công đang báo cáo và rảo bước vào trong trại. Bọn SS cũng nhanh chân rút về những hầm trú ẩn của chúng.
Vì có báo động, các sĩ quan cao cấp đã tụ tập ở trong phòng làm việc tên chỉ huy trưởng, và khi Rainơbôt bước vào trình báo về tiểu đội cứu thương thì tên Svan quay ra gắt với lên chỉ huy điểm danh:
- Gì thế? À, biết rồi.
Hắn hất tay khó chịu; bây giờ không phải lúc diễn thuyết.
Mười sáu người kia phải lập tức làm nhiệm vụ ngay.
Tiếng động ầm ĩ của những đoàn máy bay vang động khắp khoảng trời chung quanh. Một nơi nào gần đó có tiếng bom nổ.
Rainơbôt bước ra khỏi phòng giấy truyền đạt lệnh tên chỉ huy trưởng cho tiểu đội cứu thương bằng cái điệu bộ đểu giả xưa nay của hắn:
- Cho chúng mày đi, mấy thằng khốn[2]!
Kơn ra lệnh:
- Tiểu đội cứu thương, chú ý!
Cả đội đứng ngay người:
- Bên trái quay! Đi nhanh! Bước!
Tên Rainơbôt hoài nghi nhìn theo tốp người chạy đi, thở dài rồi vội vàng lui về hầm trú ẩn của hắn.
Ở ngoài xa, mười sáu người chạy khắp sân, không gặp một ai. Họ nhe răng cười nói với nhau một cách có ý nghĩa dưới những chiếc mũ sắt đội chưa quen.
Trên đầu họ, những đoàn máy bay xếp thành hình chữ V bay ầm ầm qua trại và bay xa nữa. Hết đoàn này đến đoàn khác. Tiếng bom nổ ình ình như sấm.
Đó là Gôta hay Ecfuôc?
Ra đến tuyến canh gác ngoài cùng, Kơn báo cáo về tiểu đội cho viên chỉ huy canh gác và hình như anh lấy làm đặc biệt thú vị trong việc ra lệnh cho “đội quân” của anh một cách đột ngột:
- Bốn người đến các trại SS! Bốn người ra chỗ đóng quân tăng viện! Bốn người ra các nhà để xe quân đội, còn lại theo tôi đến các nhà chỉ huy! Mười phút sau khi còi báo hết, toàn tiểu đội trở về đây, hiểu chưa?
- Jawohl! - Họ đồng thanh hô lên[3].
- Tản đi... Tản!
Họ lao về các phía đã quy định. Còn tên chỉ huy canh gác đứng gần đó câm như hến; lúc này hắn có gì nữa mà nói.
Hơfen đã ngồi vào bàn chăm chú nhìn bản danh sách chuyển tù đi để trước mặt. May mà các tù nhân làm việc trong phòng nhân viên không để ý thấy những việc vừa diễn ra bên ngoài nên Hơfen không bị ai hỏi han rầy rà. Không phải cái đề nghị của tên Xvailinh đã làm Hơfen sửng sốt đến thế mà chính là cái cơ hội bất ngờ để cứu đứa bé. Thật là đơn giản đến thú vị, và cũng dễ dàng thôi, thế mà trong lòng Hơfen hãy còn như có cả một chuyện giằng co rất mạnh. Anh vừa hứa với Krêmơ là đưa đứa bé ra khỏi trại: Và Krêmơ tin ở lời hứa của anh. Nếu như anh không giữ lời hứa đó thì sao? Nếu như anh bí mật giữ đứa bé ở lại đây thì sao? Anh không còn phải sợ tên Xvailinh nữa.
Hơfen đăm đăm nhìn vào những cột số trên bản danh sách. Mỗi con số là một người, nhưng còn thiếu một con số, đó là đứa bé. Nó không có số. Nó không tồn tại. Chỉ còn một cách là bỏ nó vào chiếc va-li... Một người trong số nghìn người qua cổng chiều hôm đó sẽ xách đứa bé theo mình... Hơfen nhắm nghiền mắt lại. Nếu anh thi hành đúng đắn nhiệm vụ của mình thì như vậy chẳng phải là một cách bào chữa tốt nhất cho lương tâm của chính mình ư?
Nhưng cái cảm giác của kẻ phạm tội lại dằn vặt anh. Hơfen lại cảm thấy một cảm giác ray rứt rằng có đôi mắt từ nơi nào xa đang chăm chú nhìn anh im lặng, nghiêm khắc. Phải chăng đó là đôi mắt đứa bé? Hay đó là đôi mắt của vợ anh? Trong suốt mấy năm tù ngục, chưa bao giờ Hơfen thấy cô đơn như bây giờ.
Anh đã lẩn tránh trước đề nghị đầy cám dỗ của tên Xvailinh kia. Anh đã lẩn tránh trước đôi mắt thầm lặng của Pipich. Nhưng anh không thể lẩn tránh bản thân mình được, mặc dầu anh thấy mình quá yếu đuối nên không quyết định được cho bản thân.
Hơfen ra chỗ Pipich, Pipich vẫn còn đứng bên quầy dường như đang đợi anh. Trên trời không ngớt tiếng ầm ì, chắc hẳn lần này là một cuộc tấn công lớn. Tên Xvailinh đang đứng bên góc cửa sổ trong phòng của hắn nhìn chăm chú lên trời. Liếc qua một cái, Hơfen biết chắc chắn là tên Xvailinh không thấy anh được, anh vội bảo Pipich:
- Ra đây!
Hai người quay vào góc nhà, Krôpinxki đang ở đấy với đứa bé cũng bước tới chỗ hai người. Toàn thân anh tràn đầy một sự mong đợi căng thẳng. Ba người đứng sát nhau, Hơfen hất đầu về phía trước nhà, nói:
- Hắn đề nghị với mình một điều. Thằng bé có thể ở lại đây.
- Ha, ha, - Pipich lạnh lùng nói, - để bắt bí khi thời thế đổi thay chứ gì. Cũng không đến nỗi ngốc đây. Còn anh, anh nói thế nào...
Hơfen nhún vai lưỡng lự, Pipich bắt đầu khó chịu:
- Anh sợ đếch gì kia chứ? Anh đã nắm nó trong tay rồi, nó không thể nào phản lại anh được.
Hơfen lưỡng lự, phản đối yếu ớt:
- Nếu chúng mình giữ đứa bé lại đây, nó sẽ tưởng rằng tôi nhận đề nghị của nó...
Pipich đáp:
- Kệ xác nó, mình cần gì, - và anh quyết định ngay. - Để đứa bé ở lại!
Vì còn muốn cưỡng lại một chút, Hơfen đang sắp sửa phản đối, nhưng Krôpinxki đã vỗ vào vai anh:
- Cậu là một đồng chí tốt.
Hơfen đút hai tay vào túi, không nói nửa lời, đứng trơ như phỗng, cười chua chát về sự lưỡng lự của mình.
Báo động phi cơ oanh tạc vẫn đang tiếp diễn. Trong các nhà khối, anh em tù nhân đang túm tụm chung quanh những chiếc lò sưởi tự túc, không đủ nóng vì chất đốt rất hiếm. Có sức nóng thêm vào đó là do hơi người của bao nhiều người quây vào với nhau trong một khoảng chật hẹp. Một số người gục đầu lên đôi tay khoanh trên bàn để ngủ, mặc những tiếng ồn ào chung quanh. Cả trại như đã chết; sân kiểm soát rộng lớn vắng tanh. Cả ngoài cổng nữa, cũng chẳng có gì động dậy. Chỉ có trên tháp canh khắp xung quanh trại là bọn lính gác cử động đôi chân của chúng và nhìn lên trời.
Bốn người trong tiểu đội cứu thương đang đi tuần trên các sân nhà trại của bọn SS. Họ đi đi lại lại thoải mái giữa các căn nhà trại, nhưng mắt họ vẫn chú ý. Bọn chúng chiếm bao nhiêu căn nhà?
Một tốp khác đi xuyên qua cánh rừng nhỏ về phía bắc trại. Từ chỗ này có thể trông đến tận Tuyarinh, ở nơi nào tầm mắt không bị cây cối che. Bọn lính gác theo dõi bốn người đi sát dọc theo hàng rào.
Bốn người đó cũng có nhiệm vụ riêng. Chỗ nào ở hàng rào nhỏ căn cứ vào vị trí của trại, tháp canh và của cánh rừng, là chỗ thuận tiện nhất để phá ra? Những chiếc mũ sắt Liên Xô che những cái nhìn thăm dò của họ không cho bọn lính gác trông thấy. Thỉnh thoảng bốn người đứng lặng im nhìn quanh trên những khoảng đất như để trút bớt nỗi buồn bực trong khi đi tuần. Nhưng những cái nhìn vô hại này là những cái nhìn tính toán và cân nhắc. Bốn người trao đổi khẽ với nhau những nhận xét của họ mà bọn lính gác không thể nghe thấy.
Mãi đến chiều mới hết báo động. Tiếng còi rú lên thật dài. Trại trở lại hoạt động. Anh em tù nhân lũ lượt bước ra khỏi các nhà khối.
Trong nhà bếp, có tiếng loảng xoảng của những chiếc thùng to tướng đựng thức ăn, bữa ăn buổi trưa bị chậm, món súp khốn khổ để lâu đã nguội tanh. Phía ngoài cổng cũng đang nhốn nháo. Lát lâu sau, tên Rainơbôt mới đến máy phóng thanh hạ lệnh cho chuyển tù ra cổng. Nghe lệnh đó, những người trong Trại Nhỏ kéo ra đông như kiến. Tù nhân đứng thành nhóm lộn xộn trước các chuồng ngựa. Tuyết đã tan, đám người chạy quanh chỗ này, chỗ khác lõm bõm trong bùn lầy bẩn thỉu. Các trùm khối với các quản trị phòng phải vất vả dồn đám người lộn xộn lại cho ngay ngắn. Họ kêu, hét, xô đẩy, chen chúc nhau và phải khó khăn chật vật lắm, cuối cùng mới xếp cái khối người đi này vào hàng ngũ được.
Trong phòng đồ đạc, một số ít đồ đã được trao lại nhanh chóng. Hơfen, Pipich và Krôpinxki đứng với nhau như ba người đồng lõa. Hơfen cảm thấy tâm hồn mình bị khủng hoảng mãnh liệt. Anh bực bội phản đối đề nghị của Pipich cho đi tìm Jankôpxki để anh ta từ biệt đứa bé. Anh không muốn gặp Jankôpxki, cũng không muốn nghe, không muốn biết gì hết.
- Trời ơi, Anđrê, anh không thể để cho anh chàng tội nghiệp ấy ra đi như vậy...
- Đừng quấy rầy tôi về chuyện đó nữa!
Hơfen thấy khắp người ngứa ngáy. Anh bỏ mặc họ đứng đấy, chuồn vào trong phòng nhân viên.
Pipich thấy thất vọng...
- Maran, đi đi, - sau cùng anh bảo Krôpinxki - chạy đến Trại Nhỏ báo cho Jankôpxki biết.
Jankôpxki đang trong tình trạng bối rối vô cùng. Chuyến tù sắp sửa đi thế mà không ai mang đứa bé đến cho anh. Chốc chốc anh lại bước ra khỏi hàng ngũ yêu cầu khẩn khoản với anh trùm khối có cái đầu tròn, nói liến thoắng bằng tiếng Ba Lan xin phép đi đến phòng đồ dạc. Anh trùm khối đang mừng vì đoàn người đã tập hợp được đâu vào đấy nên chẳng buồn nghe những lời van xin của Jankôpxki, chỉ sốt ruột đẩy anh trở lại hàng ngũ - Jankôpxki giẫy giụa như một con chim bị mắc bẫy.
Krôpinxki tìm thấy anh trong tình trạng như vậy. Jankôpxki hết sức cảm động, chạy đến chỗ Krôpinxki bám chặt lấy anh. Trên khuôn mặt bối rối của Jankôpxki nước mắt chảy ròng ròng. Anh ta từ chối không chịu rời trại nếu không có đứa bé. Krôpinxki không tìm được lời nào an ủi con người đau khổ ấy.
- Đừng nên khóc, anh ạ, - Krôpinxki nói đi nói lại mãi - Anh cứ tin tôi, chúng tôi có thể săn sóc bé Xtêphan tốt hơn anh.
Jankôpxki lắc đầu quầy quậy. Anh ta đứng đó, trông rõ thảm thương. Anh kéo chiếc mũ xám có vằn xuống tai cho khỏi lạnh, chiếc mũ tụt sâu xuống dưới trán, bộ đồ lùng thùng quá rộng đối với anh, đôi bàn chân không tất đi đôi guốc méo mó. Jankôpxki đưa ống tay áo đã vá chằng vá chịt lên lau đôi mắt nhòa lệ. Như một con vật đáng thương, anh chỉ còn chút sức tàn trong trái tim để cầu khẩn:
- Trao nó cho tôi, xin anh trao nó cho tôi!
Anh định quỳ xuống trước Krôpinxki, nhưng Krôpinxki nắm lấy vai anh giữ cho anh đứng thẳng và lay lay người anh dường như có thể làm cho anh tỉnh táo lại bằng cách đó.
- Đừng khóc, anh ạ, đừng khóc, - Krôpinxki van lơn con người mất trí ấy. - Tại sao thế, tại sao anh khóc nhiều thế? Anh không phải là bố nó cơ mà?
Jankôpxki phát khùng lên:
- Tôi còn hơn là bố nó nữa!
Cảm động quá, Krôpinxki ôm chặt lấy con người đau khổ mà hôn rồi nói:
- Đi đi, anh ạ, cầu xin Đức Mẹ[4] che chở cho anh. - Jankôpxki không buông ra, níu chặt lấy anh, nhưng Krôpinxki không chịu nổi sự day dứt ấy. Anh ghì chặt con người cô đơn ấy mấy lần nữa rồi rứt ra chạy đi.
- Anh ơi, anh ơi!
Jankôpxki gọi với theo, nhưng Krôpinxki đã thoát ra rồi, không nghe thấy gì nữa. Yếu đuối, Jankôpxki rũ hai tay xuống, chỉ còn khẽ thút thít một mình. Anh trùm khối gắt gỏng thấy anh Ba Lan lại đứng ra ngoài hàng, giận dữ hét lên:
- Quái thật, anh kia cứ đứng quanh quẩn bên ngoài mãi làm gì thế? Đi về chỗ kia!
Jankôpxki ngoan ngoãn bước vào hàng. Người cúi gập vì nỗi đau đớn trong lòng, anh lảo đảo bước lên đợi cùng với đoàn người dài đến sân kiểm soát. Tại đây, tiếng hò hét kêu la lại rộn lên.
Tên Rainơbôt đếm cả chuyến tù, sắp xếp lại, rồi hắn mở cổng, và con rết xám đen chậm chạp nặng nề bò ra khỏi trại.
Trong khi đang bận rộn lo cho chuyến tàu đi, Krêmơ không nghĩ đến đứa bé nữa. Đến khi đoàn người khốn khổ kia đang lướt qua trước mặt anh, anh chợt thấy một tù nhân mang bị trên lưng, và anh lại nghĩ đến nó. Có phải anh chàng đó không? Anh ngạc nhiên tự hỏi. Nhưng người đó không phải anh Do Thái Ba Lan Zakat Jankôpxki. Anh đã lên đường, thất thểu đi đến trạm sau, trên mình chẳng còn gì mang nặng nữa.
Thôi bây giờ thế là xong? Hơfen thấy rõ ràng việc anh làm không thể khác được. Anh mệt mỏi ngồi trong phòng nhân viên chuẩn bị bản thống kê những đồ đạc của chuyến tù vừa đi để trao cho tên Xvailinh.
Trong khi đó, Pipich cũng thở dễ dàng hơn. Mọi việc đều ổn cả. Đứa bé yên lành. Còn có gì đơn giản hơn nữa? Anh lấy làm sung sướng đã thắng được một trận. Thắng ai chứ? Thắng bọn SS ư? Thắng anh chàng Do Thái Ba Lan Jankôpxki tội nghiệp kia ư? Thắng cuộc sống ư? Hay là thắng số mệnh? Thật là phức tạp quá! Anh không nghĩ đến cái đó, anh chỉ biết mừng vì con mèo con của anh đã được che chở bao bọc.
Còn Krôpinxki thì thế nào? Anh ngồi chỗ khuất trong góc nhà, để đứa bé lên đùi và hát khẽ cho nó nghe, rất khẽ, những tiếng hát của quê nhà.
Hơfen mang bản thống kê đồ đạc tới.
- Còn cái con mối ấy, - tên Xvailinh nói. - Hẳn là đi với chuyến tù phải không?
Hắn trề môi dưới xuống, thè lưỡi ra.
Hơfen ngập ngừng một lát, và sau khi đã quyết định nhanh chóng, anh đáp:
- Thưa ngài thượng sĩ, vâng.
- Nhưng bây giờ thì mày phải câm miệng, cả những thằng khác nữa.
- Thưa ngài thượng sĩ, vâng.
Xvailinh cau mặt khó chịu:
- Thưa vâng, thưa vâng, - hắn nhại lại. - Chúng ta không cần phải đóng kịch với nhau. Trong vài tuần nữa quân Mỹ sẽ đến đây, lúc đó mày có thể đem cái con mối ấy ra và nói với người Mỹ rằng: “Sở dĩ được thế này là nhờ có ông thượng sĩ của chúng tôi...”.
Hơfen nuốt ực một cái, buộc mình phải trả lời:
- Thưa ngài thượng sĩ, vâng.
Tên Xvailinh quên cả thái độ nhẹ nhàng của hắn:
- Đồ quỉ, suốt ngày cứ vâng với dạ mãi! Dù sao đi nữa, mẹ kiếp, thật là tao cũng khá tốt bụng đấy, chứ nếu chuyện này mà vỡ lở ra thì mỗi thằng chúng mày đều phải vào boong-ke cả. Thế nào thì tao cũng vẫn không việc gì, mày hiểu chưa?
- Thưa vâng ạ.
Tên Xvailinh ngả người ra sau ghế:
- Mày nhớ bảo bọn chúng mày hãy câm miệng đi nhé.
- Thưa ngài thượng sĩ, vâng ạ.
❀ ❀ ❀
[1] Bunker: tiếng Đức, một căn hầm trong trại tập trung dùng để tra tấn tù nhân (xem chú thích ở trên)
[2] Nguyên văn: Mấy cây gỗ mục chúng mày!
[3] I-a-vôl: tiếng Đức: tuân lệnh, vâng
[4] Ba Lan có rất nhiều người theo đạo Thiên Chúa.
