Krêmơ được lệnh đến chỗ tên Rainơbốt. Thằng cha trẻ tuổi kia đã mất cái vẻ bần tiện. Thật thế, điều đó tuy vẫn còn trong giọng nói của hắn, nhưng điệu bộ đểu cáng của hắn biến mất. Thấy Krêmơ bước vào hắn hỏi:
- Mày đã thoát được cái nợ kia chưa?
- Thưa vâng.
- Được, tốt lắm! Nghe đây nhé! Sáng mai mày chuẩn bị sẵn sàng cho chuyến tù 10.000 người. Những thằng nào đi được ấy, hiểu chưa?
- Thưa vâng.
Tên Rainơbốt bước đến bên Krêmơ nói dằn giọng dễ sợ:
- Nếu còn cái trò ấm ớ như với bọn Do Thái nữa thì chính tay tao sẽ treo cổ mày lên cổng, hiểu chưa?
- Thưa vâng.
- Sáng mai, nghĩa là tám giờ, chuyến tù phải sẵn sàng. Cho về!
Tên Kluttich nãy giờ vẫn ngồi ở bàn giấy tên Rainơbốt đứng dậy chặn đường đi ra của Krêmơ:
- 46 thằng kia đâu?
Trên đầu lưỡi của Krêmơ định trả lời. “Tôi không biết” nhưng rồi anh nói:
- Mọi thứ trong trại bây giờ đang rối loạn. Đội tuần tra đang đi tìm nhưng không thấy gì cả.
Tên Kluttich túm lấy ngực áo Krêmơ.
- Nghe đây, tao còn để dành mày đến cuối cùng đấy, - hắn rít trong kẽ răng.
- Chúng mày đừng tưởng làm thế mà thoát tay tao đâu! Mày, thằng Hơfen với thằng Ba Lan... Tao đã chuẩn bị sẵn cho ba thằng chúng mày cái gì rồi.
Hắn dí khẩu súng xuống dưới mũi Krêmơ. Krêmơ im lặng trước sự đe dọa ấy; một ý nghĩ thoáng qua người anh: Hơfen và Krôpinxki vẫn còn sống...
- Cả cái thằng oắt Do Thái chúng mày giấu đi ấy cũng không thoát khỏi tay chúng tao đâu! Chúng tao sẽ quét sạch chúng mày cho đến thằng cuối cùng!
Tên Rainơbốt đứng chen vào giữa.
- Mày đã nhận được lệnh rồi đấy.
Hắn kết thúc việc ấy, cho Krêmơ đi và quay ngoắt về phía tên Kluttich, lúc chỉ còn hai đứa.
- Đồ ngốc! Tôi đã bảo nó là thằng Ba Lan với thằng Hơfen đã vào hòm từ lâu rồi, thế mà anh...
- Sao anh dám nói thế? Sao anh dám nói cái giọng ấy với tôi, với ông đại úy của anh?
Tên Rainơbốt cười quỷ quyệt:
- Ông nên bắt đầu quên cái chức đại úy ấy đi thì hơn, ông cả ơi. Mẹ kiếp! Nay mai, chúng mình phải trở nên lễ độ - và khiêm tốn nữa đấy!
Để có thể nhanh chóng biết tin về toàn bộ tình hình xảy ra, Bôkhâu ở trong phòng nhân viên đợi Krêmơ trở về. Khi thấy Krêmơ đi qua sân kiểm soát tới, anh sang phòng giấy Krêmơ. Anh nhận thấy có cái gì không bình thường khi Krêmơ vứt bịch chiếc mũ xuống bàn.
- Có việc gì thế?
Krêmơ cười, cái cười vui vẻ mà ghê rợn.
- Cái kiểu nó vẩy súng ở trước mũi tôi ấy mà.
- Ai?
- Thằng Kluttich.
Krêmơ ngồi xuống bàn giấy, cười chua chát.
- Thằng Rainơbốt không bịp được tôi dễ dàng như nó muốn vì cái thằng đại úy ngu ngốc kia đã ba hoa quá nhiều.
- Cái gì thế? - Bôkhâu giục.
Krêmơ giơ hai tay lên đầu với tất cả sự đắc thắng của mình. Anh muốn kêu lên thật to, muốn cười ngặt nghẽo, tiếng kêu này có thể thấy trên nét mặt anh, nhưng bỗng cái cảm giác đắc thắng lại chợt tan biến đi. Máu dồn mạch ra ngoài những thớ thịt bị căng thẳng, Krêmơ buông thõng hai tay và đứng dậy. Anh nói hăng hái.
- Khoan đã, khoan đã. Để tôi nói chuyện xong với cái thằng bạn ở trong này trước đã, - vừa nói anh vừa xoa hai bàn tay to lớn lên ngực.
Đi vòng quanh chiếc bàn, anh lặng lẽ để tay lên vai hoa.
- Hai người của chúng ta ở trong boong-ke... hãy còn sống. Tôi biết điều đó. Tôi còn biết hơn thế nữa. Chúng ta có thể cho 45 người bạn của chúng ta ra khỏi hầm hố của họ. Không ai tìm họ nữa đâu.
- Anh làm được gì cứ làm. Vante ạ.
Nhưng Krêmơ chợt hỏi một cầu không dính gì đến chuyện ấy:
- Đứa bé đâu? Nó đâu, Hécbe?
- Tôi không biết.
Krêmơ nhìn kỹ mặt Bôkhâu xem câu đảm bảo đó có thật không.
- Tìm nó đi! - Anh buồn bã ra lệnh.
- Sao?
- Sao nữa? - Krêmơ giận dữ hỏi lại.
Anh ngồi xuống bàn, nhìn hai tay mình khoanh vào nhau, bắt đầu nói dịu dàng.
- Thằng bé đã làm chúng ta quá khốn khổ. Bây giờ hãy cho nó là một người của chúng ta như mọi người khác, như Hơfen, như Krôpinxki, như 46 người kia, như Pipich, như anh, như tôi... Nó sẽ đi với chúng ta, hay chết cùng với chúng ta. Nhưng chúng ta phải đưa nó ra đây! - Anh đấm mạnh nắm tay xuống.
- Đưa nó ra đây! Tìm nó đi!
Bôkhâu không nói gì. Anh hiểu bạn, và giọng nói cầu khẩn ấy cũng dội vào trái tim của chính anh nữa.
Krêmơ giận dữ gắt gỏng xua tan thái độ im lặng của Bôkhâu.
- Một người của các anh đã đem nó đi. Một người của ILK!
- Ai thế?
Krêmơ càng sốt ruột hơn nữa.
- Tìm đi! - anh nằng nặc. - Nếu chúng ta đưa được các đồng chí ra khỏi những chỗ trú ẩn của họ thì thằng bé kia không thể cứ ở mãi... Ai biết được là nó ở chỗ nào!
Krêmơ chậm chạp đứng dậy, dịu dàng hơn nhiều, và anh làm lành với Bôkhâu.
Những mệnh lệnh ra đi truyền tới các khối như một cái đòn mạnh giáng xuống đầu. Các trùm khối được Krêmơ triệu tập đem lệnh đó từ Phòng nhân viên trở về khối.
- Chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng để sáng mai, các đồng chí ạ...
Một vạn người! Thế nghĩa là quét gọn từng khối một!
Gọng kìm cứ tiếp tục siết chặt lại, chặng đường cuối cùng ấy ngày càng hiện ra khắc nghiệt và không thể tránh được.
Tình trạng tê liệt do cái lệnh kia gây ra đã nhanh chóng biến thành một nỗi lo sợ, hoang mang, điên dại.
- Chúng tôi không đi! Nếu phải chết, chúng tôi có thể chết ở đây, trong trại này!
Nhiều trùm khối đã phải nói những lời mà ý nghĩa chua chát của nó đủ để rung động lòng người.
- Các bạn cứ thử nghĩ xem. Nếu như bọn SS đến các khối thì chúng sẽ không nói với các bạn như tôi nói. Tôi không thể bảo các bạn ở lại đây vì không muốn mang tội về cái chết của các bạn.
Trong khi đó, ở khắp trại đều có những cuộc thảo luận bí mật. Các liên lạc viên của bộ máy đem chỉ thị đến cho những người phụ trách các nhóm kháng chiến.
- Một số đồng chí trong các nhóm sẽ đi với chuyến tù. Những người tình nguyện! Hãy bàn với những người của các đồng chí đi. Họ phải đem vũ khí đi theo, những thứ vũ khí để đâm chém ấy. Họ phải làm thế nào khử những tên lính gác ở trên đường, và giải thoát cho chuyến tù.
Bôkhâu và Bôgoxki đã đưa ra những chỉ thị ấy; không có đủ thì giờ để triệu tập ILK. Những người lãnh đạo của nhóm gọi riêng những người trong nhóm của mình ra, đi với họ một quãng ngắn giữa các khối nhà hoặc kéo nhau vào một góc nhà ngủ.
- Anh có đi không?
Im lặng, môi mím chặt lại, bóng dáng của ý nghĩ lướt đến một nơi nào xa xăm, ở nơi đó có hình ảnh một người vợ, những đứa con, một người mẹ hay một cô gái... rồi sau cùng một cái gật hay một cái lắc đầu. Có người trả lời ngay tại chỗ, vì họ chẳng có thể nghĩ lan man đến một hình ảnh xa xăm nào và quyết định ngay:
- Cố nhiên là đi.
Những người tình nguyện ấy đang nhận lấy cái chết.
Khi hai người sắp rời tay nhau sau một cuộc trao đổi ngắn ngủi, Bôkhâu giữ bạn mình lại.
- Anh nói thật với tôi đi, Lêônít, có phải anh đem đứa bé đi không? Nói thật đi.
- Sao anh hỏi thế? Tôi đã nói thật với anh và tôi còn nói thật nữa, tôi không đem đứa bé đi.
- Nhưng chắc phải là một người của chúng ta.
Bôgoxki đồng ý, gật đầu lia lịa.
- Anh có biết đứa bé ở đâu không?
Bôgoxki im lặng lắc đầu.
Bôkhâu thở dài. Anh không tin Bôgoxki.
- Chỉ có anh chứ không ai khác giấu đứa bé cả. Tại sao anh không nói thật với tôi.
Bôgoxki chỉ có thể nhún vai lấy làm tiếc trước con người ngờ vực kia.
- Nếu anh không tin tôi - thì thôi. Tôi không thể nhét sự thật vào đầu anh được.
Câu chuyện dừng lại ở đấy.
Đột nhiên tối hôm ấy, lần đầu tiên từ lâu nay lại có một bản tin bằng tiếng Đức của quân đội Quốc xã phát thanh trong trại.
Buổi chiều, tên Svan đã ra lệnh làm việc đó trong khi thảo luận về chuyến tù đi với tên Camlốt.
- Ông còn muốn dời trại nữa không, đại tá?
Hai bàn tay bắt chéo ra sau lưng, tên Svan đi vòng quanh bàn giấy, không trả lời tên Camlốt.
- Mời ông thử nhìn mặt trận xem, mẹ kiếp! Với những ý nghĩ tuân lệnh quái gở như của ông thì ông đưa tất cả chúng tôi xuống địa ngục hết. Chúng ta đang bỏ phí thời gian đấy.
- Chúng ta có đủ thời gian! - Tên Svan điên người kêu lên.
- Quân lính của ta đang giữ vững vị trí!
Tên Camlốt cười nhạt.
- Được bao lâu?
Bộ mặt phốp pháp của tên Svan méo đi như cục bột.
- Xin ông đừng làm khổ tôi nữa. Mai ông cho 10.000 thằng đi Đakhao[1], có thế thôi.
Tên Camlốt lại cười nhạt lần nữa.
- Tụi Đakhao thấy chúng tôi đến chắc khoái lắm! Có lẽ họ cũng đang vét cho rỗng trại của họ, biết đâu chẳng phải để đi về hướng Bukhânvan? Chúng ta sẽ chơi trò đánh tráo thú vị. Bắn tất cả bọn tanh hôi ở đây đi, thế là ông vĩnh viễn thoát tất cả thứ của nợ ấy.
Tên Svan muốn trả lời một câu phẫn nộ, hắn còn giơ tay định đánh tên Camlốt nữa, nhưng rồi hắn quay ra bước vòng quanh bàn giấy.
- Ông là một người biết điều, ông Camlốt ạ. Ông có tin rằng ông có thể dựa vào quân lính của ông không? Phải chăng nó không còn là trung kiên như cũ nữa, trong đó đã có một lô những củi mục.
- Chỉ đưa ra một mệnh lệnh là xong! - Tên Camlốt huênh hoang.
Mặt tên Svan lại càng bạnh ra.
- Ông tưởng thế hẳn? - Tôi có thể kể cho ông nghe một câu chuyện khác. Được phép của tôi, Kluttich ra lệnh cho một đại đội hiến binh của ông mang theo chó tìm kiếm 46 thằng kia. Chúng nó không tìm ra được một thằng nào.
- Bởi vì chúng nó không tìm ra được thằng nào thôi.
- Hay không muốn tìm... Có lẽ tôi biết quân lính của ông hơn là ông biết chàng? Chiến tranh đã thất bại. Chứ gì nữa? - Tên Svan dừng lại trước mắt tên Camlốt. - Chúng ta đang hát bài ca của thiên nga[2]. Chứ gì nữa? Khi người ta thất bại thì người ta cẩn thận hơn, dù người ta là tướng hay quân cũng vậy. Tôi có cần phải nói cho rõ hơn không?
Tên Camlốt khăng khăng phản đối lại sự thật mà hắn không muốn nghe.
- Một khi đã bắt đầu, quân của tôi sẽ rú lên đuổi như khi chúng đi săn thỏ.
Tên Svan nhanh nhẹn giơ một ngón tay ra bắt lấy lời hứa ấy:
- Đó lại là một chuyện hoàn toàn khác! Nhưng ở đây, trong cái bẫy chuột này, cậu cả ơi...
- Còn cái gì ông không nghĩ tới nữa.
Vênh váo như một vị nguyên soái, tên Svan đáp lại:
- Tôi nghĩ đến rất nhiều thứ. Thí dụ như...
Hắn bước đến máy điện thoại ra lệnh cho tên Rainơbốt thông báo tin tức trong ngày của Quân đội quốc xã cho toàn trại.
- Khi người ta thất bại, - sau đó hắn nói tiếp, nhắc lại ý kiến của hắn - người ta cẩn thận hơn, và cái đó cũng áp dụng cho bọn chúng nó ngoài kia. Khi chúng nghe tin chúng ta chặn được quân Mỹ thì cái phong vũ biểu sẽ hạ xuống[3] và sáng mai chúng nó sẽ ra ngoài cổng như những con cừu.
Các khối nghe bản tin ấy hết sức hồi hộp. Tác dụng của nó đúng như tên Svan đã đoán trước.
Trong khu vực quanh Aidơnác, Maininhghen và Gôta, cuộc tiến quân của Mỹ đã bị chặn lại. Các tù nhân nhìn nhau lo ngại. Bây giờ sẽ ra sao? Các nhóm kháng chiến vẫn còn chấp hành lệnh báo động giai đoạn hai. Họ không được phép rời các khối; họ có thể bị gọi bất cứ lúc nào. Ngoài những chỉ thị cùng đi với chuyến tù. Ban lãnh đạo chưa ra lệnh nào khác. Phải chăng những kế hoạch hành động mà mỗi nhóm đã nhận được nhiệm vụ chỉ định cho mình từ mấy tháng nay đã bị bãi bỏ? Tình hình thật là u ám, mờ mịt, và tối hôm đó, khi có những tin đồn lan đi khắp trại rằng quân nhảy dù Mỹ đã nhảy xuống bên kia Ecfuôc thì tình hình lại càng mơ hồ hơn.
Những người trong các đội Commando hôm nay trở về sớm hơn mọi ngày đã đem những tin tức ấy. Tin đồn được truyền đi và được hoan nghênh vô cùng, vì nó trái hẳn một cách bi kịch với bản tin của Quân đội quốc xã. Nếu như tin này đúng, thì chuyến tù không thể đi được. Nhưng làm thế nào quân nhảy dù nhảy xuống gần Ecfuôc mà mặt trận lại yên tĩnh thế? Có thể như vậy được không? Chắc chắn như vậy, trong chiến tranh mọi thứ đều có thể được chứ. Nhưng nếu như bản tin của quân đội quốc xã là đúng, đúng với tình hình thực tế, thì như vậy vẫn còn thời gian để dời trại, và chắc chắn là chuyến đi đông người như thế này đã nêu rõ điều đó. Sự thật là thế nào? Ai biết được? Ai có thể dọi chút ánh sáng vào chỗ tối tăm này được?
Buổi chiều đổ xuống trại. Trong hầm than nhà tắm, trong kho khoai nhà bếp, các anh em tù nhân đang ráo riết bới những người được che giấu ra. Theo lệnh của Krêmơ, anh nhân viên khối của Trại Nhỏ cũng kéo Prơn ra khỏi cái hốc trong ống dẫn nước. Những người được giải thoát chạy về các khối, ở đấy các trùm khối đã được Krêmơ chuẩn bị sẵn và biến mất vào đám tù nhân. Nhưng còn một số người ẩn nấp ở đâu vẫn còn đấy, như Runki, vì để anh ở dưới hầm nóng còn tốt hơn. Krêmơ phải làm một lô công việc và phải chạy khắp nơi trước khi mọi thứ được tổ chức. Khi trở về khối mình, anh thấy Bôkhâu vừa đi gặp Riômăng để hỏi lại cho kỹ về tin đồn đầy hi vọng chung quanh việc nhảy dù gần Ecfuôc. Anh bạn người Pháp chỉ có thể thuật lại rằng những câu chuyện trong đám bọn SS ở câu lạc bộ chứng tỏ tin đó đã được những đài phát thanh nước ngoài đưa ra. Điều đó không thể tin cậy được và người ta không thể có một quan niệm chính xác về tình hình quân sự hiện nay.
- Chẳng làm thế nào được, - Bôkhâu nói với Krêmơ.
- Chúng ta sẽ đành để chuyến tù đi thôi!
- Còn đứa bé thì thế nào?
Bôkhâu không có can đảm làm cho Krêmơ thất vọng, nên anh nói dối:
- Tôi sẽ hỏi ngay xem nó ở đâu đã. Rồi tôi sẽ đi tìm nó.
Krêmơ gật đầu.
- Tốt, Hécbe ạ, tốt lắm. Đứa bé phải trở về với chúng ta, chúng ta mang nợ với hai người trong boong-ke và Pipich.
Bôkhâu không nói gì.
Sau một giấc ngủ trằn trọc, đến tảng sáng Krêmơ đã dậy. Các tù nhân được chọn cho chuyến tù đi đã sẵn sàng trong khối. Những người tình nguyện ở các nhóm im lặng từ biệt các đồng chí của mình. Những vũ khí họ tự làm ra giấu trong quần áo. Liệu họ có thể giải thoát được chuyến tù mà chạy sang chỗ quân Mỹ không? Bao nhiêu tên SS sẽ đi theo chuyến tù? Chuyến tù đi về đâu?
Krêmơ đi từ khối này sang khối khác.
- Khi thằng Rainơbốt gọi thì ra xếp hàng. Cứ chạy quanh, các anh hiểu chưa. Có lẽ báo động hôm nay sẽ sớm hơn, và chúng ta có thể kéo dài việc khởi hành được.
Nhưng một điều hoàn toàn khác hẳn và không thể lường trước đã xảy đến. Tất cả kế hoạch trì hoãn đều bị đảo lộn. Nửa giờ trước thời gian quy định, mấy trăm tên SS đã đến cổng. Chúng đứng thành một hàng dài, súng cầm sẵn trong tay, lựu đạn gài ở thắt lưng. Cái cổng sắt đúc đã mở ra, và vẫn để mở. Bọn chỉ huy khối chạy qua sân kiểm soát vắng vẻ vào trong trại, tay cầm gậy gộc và súng ngắn. Chúng xông vào các khối, không kể là khối nào, đánh đuổi tù nhân ra ngoài đường như chúng định xua tất cả trại ra cổng. Mọi người kêu la rối rít, chạy vào chạy ra, chạy chen cả vào giữa bọn chỉ huy khối gầm hét, vào giữa đám tù nhân đang chạy trốn. Việc chọn người cho chuyến tù biến thành một cảnh hỗn loạn, kêu la, tháo chạy. Họ bị lôi ra những lối bên, rồi bị dẫn lên đường chính lên sân kiểm soát và đưa qua cái cổng đã mở sẵn!
Bọn chỉ huy khối lại quay vào trại quét những toán khác ra cổng.
Đám người bị săn đuổi ấy mất cả khả năng suy nghĩ, họ chỉ còn là một toán người sợ hãi, bỏ chạy, với cái bản năng không thể tự chủ được nữa, chỉ biết hãy chạy trốn khỏi những nhát đòn của bọn kia, chạy qua cổng, dường như ra đến ngoài kia họ có thể tìm thấy một sự giải thoát nào đấy. Đám người chạy qua trại như một cơn lốc. Bọn SS đứng thành dãy dài tỏa sang hai bên khối đông đảo những tù nhân đã bị xua đuổi ra. Sau khi chúng làm xong việc xua người, cánh cổng đóng lại, và đoàn người kéo xuống con đường rộng, đi nhanh như chạy, giữa tiếng kêu la với những trận đòn bằng báng súng. Lúc ra đến chỗ cây chắn, bọn SS đã gần dồn được đám người vào trật tự để đi đều.
Cơn giông tố ấy không kéo dài tới một giờ. Những người ở lại trong các khối nhà không thể suy nghĩ, cũng không nói được; máu sôi sục tràn lên tim lên óc. Bên bàn, trên ghế, trên giường trong nhà ngủ, họ gục xuống, lấy tay che mắt, cố nén cho hơi thở mệt nhọc của họ bình tĩnh lại.
Một giờ sau sự kiện kinh hãi ấy, tiếng còi rú lên. Nó rú lên như một mụ đàn bà bị nắm lấy tóc. Lại báo động phi cơ oanh tạc!
❀ ❀ ❀
[1] Dachau: một trại tập trung khác ở Đức tương tự Bukhânvan.
[2] Ý nói một bài ca vĩnh biệt trước khi chết, đồng thời có ý nghĩa là một tuyệt tác..
[3] Ý nói tinh thần của anh em tù nhân sẽ nhụt bớt.
