Tên Rainơbốt cưỡi xe mô tô vượt qua những đơn vị quân đội và những chiếc xe cam-nhông chạy ầm ĩ trên con đường từ trại ra chỗ cây chắn. Cái vẻ táo bạo mọi ngày của hắn gần như biến mất khi hắn trông thấy hàng ngàn tù nhân rách rưới, đói lả, hoàn toàn kiệt sức, người nằm người đứng, bên cạnh con đường đồi khoảng một trăm thước phía sau cây chắn. Hắn tắt máy, hất mũ ra sau đầu, chán ngán. Một số binh sĩ SS, sĩ quan, hạ sĩ quan, bẩn thỉu, bụi bặm, râu ria xồm xoàm, rõ ràng là đang trong tình trạng phẫn nộ, bước đến chỗ tên Rainơbốt ở bên cây chắn.

- Có chuyện gì ở đây thế? Tại sao các ông không cho chúng tôi vào?

- Các ông ở đâu đến? - Tên Rainơbốt hỏi hết sức lúng túng.

Tên thiếu úy, là người phát ngôn của bọn kia, cười tức giận.

- Bây giờ ông ấy lại muốn biết chúng mình ở đâu đến! Bọn Mỹ đang thở vào gáy chúng ta, thế mà các ngài ở đây tưởng mình đang sống trong thời bình! Thôi, thôi, mỏ cửa Thiên đường ra đi!

Tên Rainơbốt chỉ còn cách để cho chuyến tù đi vào. Bọn SS áp tải đám người khốn khổ bắt họ đứng dậy. Rainơbốt vù trở về trại, trong đầu rối tung. Hôm nay sắp bắt đầu dời trại, thế mà hàng nghìn người lại đổ về đây nữa. Hắn từ trên mô tô nhảy xuống, miệng chửi rủa. Giọng cay cú, hắn nói với tên Kluttich lúc đó đang đợi ở phòng giấy điểm danh:

- Xin thành thật khen ngợi về việc di chuyển thành công.

Tên Kluttich lúc đó không bụng dạ nào mà nghe cái giọng đểu giả của thằng cha trẻ tuổi kia.

Cười bực dọc, tên Rainơbốt ném người xuống ghế;

- Càng đông càng vui! Đức ngài trùm trại có thể thu xếp chỗ cho tất cả. Ngài có thể làm biến 46 người mà không một dấu vết, tại sao lại không làm được cho 3.000 người.

- Câm mồm đi! - Tên Kluttich nổi khùng vì cái trò nhạo báng ấy. Hắn gầm lên. - Nếu tôi không nghe theo anh thì chúng nó bị đập chết ngoài bãi đá từ lâu rồi.

- Ôi - ôi - ôi - tên Rainơbốt bắt chước điệu bộ tên chỉ huy trưởng - thi hành mệnh lệnh với tất cả sự khôn ngoan thận trọng cần thiết. Lạy Chúa, thật tôi đã làm như thế.

Hắn nhảy ra chỗ cửa số.

- Quân Hung-nô đã đến kia!

Chuyến tù đang bị đẩy đi lên gần đường cái; xe cộ phải lái sang bên cạnh đường và đỗ lại. Bọn chỉ huy khối trong các phòng của chúng chạy ùa ra. Tên Kluttich và tên Rainơbốt cũng hấp tấp bước ra. Chúng bảo người gác cổng mở cả hai cánh cổng sắt đúc. Kluttich điều bọn chỉ huy khối lên sân kiểm soát và ra lệnh cho chúng đứng vây quanh một khoảng rộng. Bọn SS áp tải vừa lấy mũi súng dồn các tù nhân qua cổng. Một cảnh chen chúc hỗn độn ghê gớm xảy ra vì lối vào cổng hẹp bắt cả đám người chen phải đạp vào nhau, rồi đám người tản ra trên sân kiểm soát, không biết bao nhiêu mà kể. Tiếng ầm ầm sôi nổi bị những tiếng kêu tiếng thét của bọn chỉ huy khối át đi. Chúng đã nắm lấy tay nhau chắn toán người đi trước lại, vừa đá vừa lấy đầu gối thúc bắt họ dừng lại. Rất nhiều người mệt lử, không đủ sức đứng thẳng được, họ quỵ xuống, đứt hơi, hổn hển. Đoàn lính áp tải về các nhà trại SS. Cổng đã đóng lại.

Trong dãy nhà khối hàng đầu gần nhất, các tù nhân bíu vào cửa sổ nhìn ra.

- Trùm trại, các trùm khối và đội tuần tra ra cổng!

Tiếng tên Rainơbốt vang trong ống loa. Cái gì bây giờ đây? vẫn còn trong tình trạng tê liệt và thấp thỏm, tất cả trại lắng nghe. Đối với các tù nhân trong đội tuần tra, lệnh đó là một dịp may mắn để họ hoãn cuộc tìm kiếm vớ vẩn của họ. Đang ở trong bất cứ khối nào họ cũng chạy ùa ra tập hợp trước khu của họ rồi theo anh Kapô vội vã chạy lên sân kiểm soát, nhập bọn với những trùm khối ở giữa đường.

Rainơbốt không cho Krêmơ có đủ thì giờ đứng nghiêm hay trình báo như thường lệ nữa.

- Phân chia ngay chúng nó ra và cho chúng nó ở trong trại.

Tên Kluttich cho đội tuần tra thay thế bọn chỉ huy khối, khi đó đã làm thành một cái dây bao quanh đám người, Krêmơ đã hiểu ngay tình tế và biết rằng giọng nói bắng nhắng của hai tên kia là để che đậy sự bất lực không sao giải quyết được đám người lộn xộn ấy. Điều quan trọng là phải dùng những sách lược đứng đắn để làm chủ tình thế. Bọn chỉ huy khối được thả ra đang lồng lên như những con chó dại giữa đám người đã kiệt sức. Krêmơ ra lệnh thật nhanh:

- Các trùm khối, xếp hàng như thường lệ!

Các trùm khối lập tức nhảy tách ra thành hai hàng.

- Chú ý!

Bất chấp Rainơbốt và Kluttich, Krêmơ bước đến đám người đông đảo.

- Các bạn - anh gọi - bây giờ các bạn sẽ được phân phối vào các nhà khối từng tốp 100 người một. Các bạn trong đội tuần tra sẽ phụ trách lập thành các nhóm và đưa về các khối. Kỷ luật, trật tự! Như vậy sẽ mau chóng!

Anh Kapô của đội tuần tra chỉ huy những người của anh. Anh mau lẹ chia họ ra từng tốp mười người, rồi mỗi người trong tốp lại kéo mười người trong đám đông ra lập thành những toán trăm người một. Việc đó không phải tiến hành êm thấm, vì không thể ra lệnh cho những người đã mệt mỏi như cho một đoàn quân. Nhưng linh tính của các tù nhân như có một bàn tay hướng dẫn, ngăn cản không cho bọn chỉ huy khối dính dáng vào việc phân chia ấy. Chúng phải để mặc việc đó cho các tù nhân, mà chỉ lo đến việc đá vào những người đặc biệt yếu để bắt họ đứng dậy. Trong khi đó, Krêmơ gọi từng trùm khối và chẳng mấy chốc những nhóm đầu tiên đã rời khỏi sân kiểm soát. Trong khoảng không đầy một giờ đã xong tất cả. Bọn chỉ huy khối cũng bỏ đi. Tên Rainơbốt với tên Kluttich vẫn ở lại chỗ cũ. Chúng đứng ngay gần đó, theo dõi. Một tên cười khẩy, gõ gõ ngón tay lên khuy áo, một tên trông mặt mày buồn thảm. Bây giờ Krêmơ đã bỏ mũ ra báo cáo:

- Lệnh đã thi hành xong. Những người mới đến đã phân phối về các khối.

Tên Kluttich bạnh cái cằm ra.

- Tao xem chừng mày đã cảm thấy mày như một người chỉ huy rồi hả?

Cũng như mọi lần mỗi khi đứng trước mặt tên Kluttich, Krêmơ phải nén căm hờn xuống để khỏi khích cho thằng cha nguy hiểm kia thêm giận dữ. Anh không thể không trả lời câu hỏi khiêu khích, vì như vậy chẳng khác gì xác nhận điều ấy.

- Không, thưa ngài đại úy. Tôi chỉ thi hành lệnh của ngài.

- Thi hành lệnh của tao à! - Tên Kluttich quát lên. - Nếu đến trưa 46 thằng kia không có đây, tao sẽ giết mày!

Cái lối vô cớ nhảy sang chuyện 46 người ấy, như cảnh cáo trước cho Krêmơ. Anh thầm hy vọng rằng việc tìm kiếm 46 người lại cũng sẽ chấm dứt như việc tìm kiếm đứa bé. Anh phải phản ứng lại sự đe dọa ấy. Nhưng, trong một nửa giây, làm thế nào tìm được câu trả lời cho đúng?

Vô tình, tên Rainơbốt lại làm cho anh khỏi phải quyết định.

- Đội tuần tra vẫn tiếp tục tìm kiếm, hiểu chưa?

- Thưa vâng, - Krêmơ trả lời nhẹ nhõm.

- Cho đi!

Khi những toán từng trăm người đổ vào các nhà ăn thì các khối đều nhốn nháo cả lên. Những người quá mệt cứ thế nằm vật xuống những chiếc ghế dài đã cố ý để trống cho họ, hoặc nằm sóng sượt trên sàn, thanh thoát, không biết và cũng không quan tâm đến những ai chung quanh. Những bộ mặt hoảng hốt biểu hiện rõ ràng cái cảm giác đã thoát nạn sau bao nhiêu biến cố và đã có một mái nhà trên đầu họ.

Bôkhâu thay thế Runki, cũng đã đưa một trăm người về khối. Anh phân phối họ vào bốn nhà chái và xua gạt những người tò mò ra.

- Để họ nghỉ ngơi một tí. Cho họ cái gì uống đi. Có ai để dành được mẩu bánh nào thì giúp cho.

Bản thân anh cũng lấy khẩu phần bánh của mình để trong ngăn tường ra phân phát hết. Những người khác theo gương anh. Các anh em quản trị phòng đem cà phê thế phẩm tới. Chăn chiếu đem tới, giường bất thường dựng vội lên. Rất nhiều anh em nhường giường của họ trong khu ngủ cho những người ốm. Không ai nói gì nữa về việc sử dụng những chiếc giường mà ban ngày vẫn tuyệt đối cấm không được dùng đến. “Bây giờ ai còn cấm đoán được chúng ta? Cứ tự do đi!”. Họ kéo thứ giẻ rách ra khỏi thân thể những con người kia. Rất nhiều người mới đến kiệt sức rên lên sung sướng vì được nằm dài lên một chiếc nệm cỏ. Ngủ, ngủ, chỉ có ngủ! Ngay cả đói cũng phải lui bước, nhường cho cái như cầu bức thiết nhất ấy.

Sau khi các khối đã yên tĩnh và người nào còn khỏe trong số những người mới tới đã thu xếp đâu vào đấy cả rồi, Bôkhâu có thể nói chuyện với họ. Các anh em trong khối tò mò đến vây quanh nghe họ thuật lại.

Đã từ mấy tuần nay họ bị dời từ trại ngầm dưới đất gần Nođơhauxen đi. Ở đấy có một nhà máy làm bom V bí mật trong núi. Trên đường, họ gặp những chuyến tù tương tự từ Hanbextat, Muynhauxen và Langendanxa đến. Họ bị đuổi hết đường này sang đường khác, luôn luôn ở giữa hai mặt trận, bọn SS xua họ đi và bắt phải chạy theo chúng để trốn tránh quân Mỹ sắp đến gần. Đặc biệt là ở gần mặt trận thì rất khổ. Những đoàn người dài dằng dặc của họ là mục tiêu cho những cuộc tấn công của máy bay bay thấp, những máy bay này rõ ràng không nhận ra họ là những đoàn tù bị áp tải, và cứ bắn bừa vào hàng ngũ họ. Trong những dịp ấy người chết nhiều vô kể, đó là chưa kể những người đau ốm và những người đi dọc đường hoàn toàn kiệt sức bị bọn SS bắn chết, hoặc đi qua các làng mạc bị bọn Thanh niên Hítle bắn chết. Luôn luôn những đoàn người phải đi đường vòng vì trên đường cái đầy những chiến xa, những trọng pháo, và quân đội. Những chiếc xe môtô, ôtô trên có bọn sĩ quan ngồi, chạy vút qua rầm rầm bên tai. Giữa những đoàn quân lố nhố là những đoàn thường dân chạy nạn bằng xe ngựa. Những toán quân ô hợp thất trận về những con đường Tuyarinh. Hàng núi cỗ pháo và đạn cao xạ không đem theo được, nằm ngổn ngang trên các khe giữa đường cái với đồng ruộng, chứng tỏ cuộc rút chạy vội vã như thế nào.

Các anh em tù nhân chăm chú nghe họ thuật lại. À ra ở ngoài đó bây giờ như thế đấy. Nếu những đồn ngoại vi của Tuyarinh đã phải rút lui đi, hẳn là mặt trận phải gần lắm rồi.

Những tù nhân ở các khối cũng được nghe về những chuyện như thế. Chờ đợi và hy vọng bám chặt lấy nhau như những ngón tay trong một nắm tay siết chặt ở trong đám tù nhân bị dồn lại một chỗ. Nay mai họ lại không trông đợi ở một tiền đội nào của quân Mỹ tới đây hay sao?

Vừa đến mười một giờ sáng, tiếng còi báo động đã rú lên: máy bay oanh tạc! Chưa bao giờ nó bắt đầu sớm như thế. Lần này không có chuyện tù nhân họp nhau trở về, cũng không có đội Commando lao công trở về nữa. Chỉ có mười sáu người của tiểu đội cứu thương chạy lên sân kiểm soát. Trại vẫn nằm im lìm dưới ánh mặt trời buổi sáng của ngày mồng 4 tháng Tư.

Cũng không có những con chim bạc lấp lánh bay trên trời. Báo động là mấy chiếc máy bay khu trục Mỹ từ trên cao lao xuống bắn vào những đoàn xe cam-nhông hộc tốc xuống chân đồi về phía Vaima. Trong khu nhà của bọn SS, báo động đã khiến những cuộc chuẩn bị vội vã của chúng phải ngừng lại. Một số xe cam-nhông chất được nửa chừng bị vứt lại trước những hầm đạn dược. Bọn SS đã biến mất, chúng đang ngồi cả trong hầm trú ẩn. Các tên xạ thủ ba đợt lính gác đều rúc cả vào đường hào. Xa xa, dưới thung lũng, tiếng sủa và tiếng ho thủng thẳng của cao xạ vang suốt dọc đường lên đến đồi.

Nhưng báo động chỉ kéo dài trong một giờ ngắn ngủi, và nửa giờ sau, Krêmơ đã được Krơn báo cho biết về tất cả những điều mười sáu người đã thấy ở bên ngoài. Họ đã quan sát những chuyến xe chở đạn dược, ở khu vực canh gác ngoài xa nhất, họ đã len lỏi đi qua ba đợt trạm gác, giữa các bốt gác đều có đặt súng liên thanh... Trên các tháp canh, họ đã khám phá có thêm những lính gác mới trang bị súng cỡ nặng. Tất cả những nhận xét đó chứng tỏ rằng bên ngoài chúng đang ráo riết hoạt động nhưng vì có báo động nên phải ngừng lại.

Phải báo tin thật nhanh cho Bôkhâu. Krêmơ chạy vội đến khối Bôkhâu. Bôkhâu theo anh trùm trại lên cầu thang gạch bên ngoài dẫn đến căn gác phía trên. Chỗ này, họ không bị ai quấy rầy. Krêmơ báo cáo vắn tắt, Bôkhâu lắng nghe. Trong khi nghe, mắt anh lướt nhìn khắp khu vực trại mà từ chỗ anh đứng tầm mắt có thể thấy được. Các nhà khối nằm im lìm, không thấy bóng một tù nhân nào.

Ngoài xa, ngoài phía cổng, các tháp canh đứng im lặng sừng sững. Những ngọn lửa từ ống khói đen kịt của lò đốt xác vô tình cuộn lên. Lửa lại được nhóm thêm. Cái mùi tanh nồng nặc của thịt đốt hòa lẫn với mùi gay gắt của xúp đang nấu trong bếp. Bôkhâu nheo mắt lại. Bên kia các mái nhà các khối anh có thể trông thấy một phần của sân kiểm soát, cùng với căn nhà cổng. Hình như anh có thể nhận ra bốn khẩu súng máy thay cho hai khẩu mọi khi đặt trên hành lang tháp chính. Ở phía ngoài cổng thật là yên tĩnh lạ lùng và không có gì động đậy. Cả khắp trại lặng lẽ một cách dễ sợ, y như không khí oi bức lúc sắp có cơn giông.

- Chúng nó đang âm mưu cái trò gì đây, - Bôkhâu lẩm bẩm.

Nhưng lúc này không phải lúc bàn tán vớ vẩn nữa. Không chừng một lúc nào đó, cảnh im ắng này sẽ nổ tung lên và những cơn thịnh nộ sẽ trút vào mọi người. Tình hình đòi hỏi phải có một cuộc thảo luận với các đồng chí ILK, nhưng họ làm thế nào đến Khối 17 mà không bị để ý? Krêmơ giúp vào đó. Cái mùi ở nhà bếp - lạ chưa - lại gợi cho anh một ý kiến tốt về việc ngụy trang.

- Này - anh nói - các đồng chí ILK sẽ đi đến nhà bếp thay cho các quản trị phòng của khối 17 và đem thức ăn về khối. Tôi sẽ bố trí việc đó. Trong đám đông, họ sẽ không bị ai để ý. Nhưng làm thế nào để tập hợp những người của anh kịp thời được?

Bôkhâu hiểu ý câu hỏi của Krêmơ. Dù sao anh trùm trại cũng vẫn là người duy nhất có thể đi lại trong trại mặc dầu lệnh cấm của tên Vaixangcơ và chỉ có Krêmơ mới có thể thông báo cho các đồng chí ILK được. Thái độ thận trọng của Bôkhâu đã triệt để giữ được đến lúc này không còn thực hành được nữa. Do đó, anh báo cho Krêmơ biết tên và các khối của các đồng chí cần được thông báo ngay. Bôkhâu đặt tay lên vai Krêmơ.

- Từ nay trở đi anh sẽ gay go lắm đấy, Vante ạ. Mọi thứ đều tập trung vào anh cả.

Krêmơ không nói gì. Hai bàn tay của anh nắm chặt lấy cái tay vịn cầu thang đã rỉ. Một lát sau, Bôkhâu mới nói tiếp:

- Tính mệnh anh sẽ bị đe dọa từng giờ. Chúng ta đừng có ảo tưởng gì cả. Nếu như chúng nó không thể tìm thấy một ai trong số 46 người thì anh... Điều nguy là chúng nó... Chúng nó coi anh là đầu não giật dây tất cả những cái đó.

- Tôi biết.

- Có lẽ tốt hơn là để anh kịp thời biến đi chăng? Bốn sáu hay 47 người biến mất, cái đó cũng thế thôi.

Krêmơ nhìn Bôkhâu. Những ý nghĩ băn khoăn hiện trên gương mặt họ. Krêmơ đang nghĩ đến lời đe dọa của tên Kluttich, mà anh đã giấu không cho Bôkhâu biết.

- Có lẽ chúng ta sẽ không còn có thời giờ hay cơ hội nào nói chuyện với nhau nữa, Hécbe ạ! - Anh nói, môi khô cứng - Cho nên tôi muốn nói với anh một điều. Riêng anh biết thôi. Tôi muốn sống chứ không muốn chết ngay trước lúc kết thúc này. Anh đừng hiểu lầm tôi. Mặc cho nó kết thúc ra sao thì ra. Có lẽ tôi chỉ muốn sống vì... tôi muốn nói rằng dù sao con người cũng vẫn tò mò muốn biết sau đó có những gì. - Lời bông đùa không nói ra như ý định của Krêmơ. Anh nhìn lên trời - Tuần trước, tôi vừa tròn mười một năm tù. Mười một năm! Mẹ kiếp! Người ta muốn biết xem nó đáng giá như thế nào.

Krêmơ im lặng cắn môi. Bôkhâu tôn trọng cái im lặng đó của anh. Bực mình thấy mình đa cảm, Krêmơ tự trách:

- Lẩn thẩn chưa! Giết tôi ư? Ừ cho chúng nó làm thế đi. Thế là chúng nó tưởng rằng đã cắt đứt được cái đầu và dù sao đó cũng là một điều tốt - tôi muốn nói là tốt cho ILK - có phải không?

Chờ đợi Bôkhâu trả lời câu hỏi ấy thì thật là ngớ ngẩn. Cho nên Krêmơ lại cười ngượng nghịu.

- Chúng ta đứng đây mà tôi cứ nói vớ vẩn mãi...

Ý kiến của Krêmơ là một ý kiến tốt. Nói vài tiếng với trùm khối 17, vài tiếng với những anh em quản trị phòng.

- Này, khi các anh đi lấy thức ăn thì đem mấy người về theo nhé. Họ muốn được yên tĩnh một lúc, vì thế đừng có bép xép gì về cái đó nhé.

Hai anh quản trị phòng, không hỏi gì hết, đi sang nhà bếp và bất ngờ đưa những người kia trở về khối. Những người kia lập tức rút vào trong nhà ngủ vắng tanh. Cái đám quốc tế lẫn lộn trong khối biệt lập, những con người cũng ngơ ngác khốn khổ như những người bên Trại Nhỏ, không để ý gì đến họ. Cuộc thảo luận phải tiến hành mau chóng. Sau khi đưa thức ăn xong, các đồng chí phải đem các thùng không trở về bếp để có thể chuồn khỏi khối đó và biến về những khu của họ không bị ai để ý như lúc họ đã tới.

Bôkhâu báo cáo về những điều tiểu đội cứu thương đã quan sát được, ba vòng vây trạm gác chung quanh đường dây thép gai, những khẩu súng liên thanh dữ tợn trên các tháp canh, lựu đạn và ba-dô-ka đã sẵn sàng. Cảnh nguy hiểm như một con diều hâu mỗi lúc một hạ thấp vòng lượn của nó xuống trại. Phải làm gì khi cuộc dời trại bắt đầu? Lần nào cũng chỉ tìm được có một câu trả lời cho cái câu hỏi đã nhiều lần đặt ra. Khi con diều hâu lao xuống, phải dùng cách kháng cự thụ động và những hành động trì hoãn để giằng được càng nhiều người ra khỏi móng vuốt của nó càng tốt.

Nếu như vậy thì phải chăng các vũ khí, các nhóm kháng chiến và những sự chuẩn bị chu đáo cho mấy giờ cuối cùng bây giờ đã mất ý nghĩa của nó rồi? Tất cả các ủy viên ILK đều tranh luận với anh chàng Pribula hung hăng nóng vội. Anh ta từ chối không chịu nghe những hành động trì hoãn và yêu cầu phải vũ trang khởi nghĩa. Mà xem ra anh ta cũng có lý.

- Tôi không thể hiểu được, - anh nói. - Tại sao chúng ta không khởi nghĩa trong khi rất nhiều, rất nhiều người bị đưa đến chỗ chết? Mà chúng ta sẽ chỉ dùng vũ lực nếu chỉ có một trong 46 người bị khám phá? Tôi không thể hiểu được.

- Ấy thế mà vẫn phải như vậy, - Bôkhâu trả lời anh chàng trẻ tuổi tính nóng như lửa. - Chúng ta hãy mong rằng chúng ta sẽ không phải dùng đến biện pháp thất vọng ấy. Mạng sống là điều cuối cùng chúng ta phải bỏ ra. Nhưng chừng nào còn sống, chúng ta còn bảo vệ nó. Tôi cũng tán thành khởi nghĩa nếu thời cơ đến. Nhưng giờ phút đó chưa tới.

Bôgoxki tán thành Bôkhâu. Tình hình lực lượng quân sự chênh lệch chỉ cho phép vũ trang khởi nghĩa khi mặt trận đã gần đến mức có thể bắt liên lạc với nó. Nhưng tình hình chưa đến mức ấy. Bây giờ cho những người bị dồn vào với nhau ở các khối phải nêu một mục tiêu: phải khắc phục tâm trạng bấp bênh không an toàn.

Bôkhâu đề nghị các đồng chí trong các nhóm, các trùm khối và tất cả những người tin cậy được hãy truyền đi khắp trại khẩu hiệu chủ yếu: Trì hoãn việc dời trại! Mỗi ngày mỗi giờ là một thắng lợi!

- Có lẽ ngày mai - anh nói tiếp - tình hình có thể thay đổi hẳn, và chúng ta phải có những quyết định hoàn toàn khác. Có lẽ ngày mai mặt trận tới gần đến mức chúng ta có thể ngăn cản mọi việc dời trại bằng cách kháng cự tích cực. - Những lời nói của anh hướng vào Pribula.

Nguy cơ của cái phút mà bao nhiêu lo lắng, bao nhiêu quan tâm được nêu lên hàng đầu do việc đứa bé bị mất tích gây ra, giờ đã lùi xa rồi. Lúc này không ai nghĩ đến đứa bé, không ai nghĩ đến Hơfen hay Krốpinxki. Ngay cả việc cứu vãn cho 46 ứng cử viên của tử thần vừa mới hoàn thành một cách dũng cảm như thế hình như cũng đã bị bỏ quên. Những việc đó đều là thứ yếu so với vấn đề vận mệnh của mọi người.

Trong lúc các đồng chí ILK đang thảo luận thì cái hội đồng của bọn Svan cũng trở về phòng giấy tên Svan sau khi bị báo động làm đứt quãng và bị cuộc tấn công bất thình lình của quân Mỹ làm cho chúng thêm cáu kỉnh. Quãng thời gian ngắn ngủi của báo động đủ để đánh tan vẻ tự chủ mà đến nay chúng còn giữ được. Ngay cả tên Svan thường vẫn cố sức làm ra vẻ đứng trên bất cứ tình hình nào, cũng không thể giữ cứng được mãi. Hắn đành bó tay trước tâm trạng hốt hoảng và cáu kỉnh của tất cả. Cả bọn vừa nói vừa khoa chân múa tay. Chẳng còn vẻ gì là trật tự nữa.

- Đấy, thưa các ngài, - tên Svan hét lên át tiếng ồn ào. - Bây giờ quân Mỹ đã cưỡi lên cổ chúng ta rồi đó! Tôi nhận được bức điện - những mũi dùi chiến xa Mỹ có lẽ đã tới khu vực quanh Gôta.

Tên Kluttich nóng nảy gào lên:

- Thế mà chúng ta còn đứng đây để diễn thuyết! Tôi muốn biết ông chở súng cỡ lớn lên tháp canh để làm gì? - Hắn hét vào mặt tên Svan và hung hăng bước tới những bước dài giữa đám người ngồi họp. - Bắn chết tất cả lũ rồi chuồn khỏi chỗ này đi!

Không biết cái cảnh ồn ào do tiếng thét của hắn gây ra có nghĩa là đồng tình hay phản đối. Quang cảnh hết sức hỗn độn. Tên Svan nhanh nhẹn nhảy đến sau bàn giấy rút khẩu súng lục trong ngăn kéo ra:

- Các ngài!

Tất cả quay lại phía tên Svan: chúng thấy khẩu súng trong tay hắn. Tên Kluttich trợn mắt nhìn tên chỉ huy trưởng, mặt hắn nhăn nhúm lại.

- Tôi sẵn sàng tống một viên đạn xuyên qua đầu tôi! Rồi, nếu các ngài muốn, các ngài có thể nghe lệnh của Kluttich! Chừng nào tôi còn sống, lệnh của tôi còn có hiệu lực.

Tên Svan thấy tác dụng của cái trò đóng kịch của hắn trên các bộ mặt. Hắn vứt khẩu súng vào ngăn kéo và đóng lại.

- Các ông không nên hoang mang! Quân ta còn giữ vững vị trí. Trong mấy ngày nữa trại sẽ rỗng, và chúng ta sẽ có cơ hội bỏ đi. Lệnh của tôi còn có hiệu lực. Đó là lệnh của ngài Reichsführer SS!

Tên Xvailinh chưa ló mặt ra đến nhà đồ đạc. Không tù nhân nào trong đội Commando muốn làm việc. Họ lảng vảng ở phòng nhân viên và phòng quần áo, không làm gì cả. Số phận của đội Commando đè nặng lên mỗi người trong bọn họ. Cái chết của Pipich làm họ im lặng.

Rôsơ ngồi ở chỗ của mình. Không có tù nhân nào nói chuyện với anh ta, và anh ta cũng không dám nói chuyện với ai, mặc dầu anh ta muốn phản đối tình trạng mình bị cô lập như vậy. Nhưng thái độ im lặng khinh bỉ của họ đè ép xuống quá nặng, đến nỗi anh ta chỉ còn cách ngồi vào bàn, cau có, ủ rũ, đó là người duy nhất đang cố làm ra vẻ chăm chỉ một cách ngớ ngẩn. Nhưng cái nhìn kín đáo đề phòng của anh em tù nhân vẫn chĩa vào tên cò mồi Vurắc. Hắn cảm thấy mọi người đều nhất trí bí mật chống lại hắn, và hắn cố hết sức tỏ ra mình người có bụng dạ tốt. Hắn là người độc nhất nói thao thao bất tuyệt, còn khi các anh em nói chuyện thì họ chỉ nói về việc dời trại sắp tới.

- Cứ như tôi nghĩ thì càng sớm càng hay. Thà kết thúc một cách khủng khiếp còn hơn là một sự khủng khiếp không bao giờ kết thúc.

Cái câu châm ngôn ấy của tên Vurắc trước hết được tiếp nhận bằng một sự im lặng, cho đến lúc một anh em tù nhân cùng làm việc trong phòng nhân viên với Vurắc không thể nén được nữa, nói:

- Ngay trong trường hợp ấy cũng vẫn có những thằng biết cách làm thế nào để nặn bóp được bất cứ cái gì...

Lập tức một người khác chêm vào:

- Miễn là trước khi đó hắn không bị bóp chặt quá...

Lời ám chỉ thật rõ ràng. Tên Vurắc cảm thấy bị bao vây và tìm cách gạt sự ám chỉ đe dọa ấy đi. Các anh em tù nhân lại im lặng. Nhưng cái trò này cứ làm họ khó chịu. Giá mà họ có thể túm lấy thằng cha ấy, giá mà họ có thể nói thẳng vào mặt hắn: đồ chó, mày rình mò chúng tao. Lương tâm mày còn mang tội với Pipich! Nhưng họ không dám. Túm lấy cổ hắn bây giờ hãy còn nguy hiểm quá.

Đến buổi chiều, tên Xvailinh tới. Vẻ mặt của hắn là kết quả một cuộc cãi lộn giữa hắn với mụ Horten. Tên Xvailinh đã định không vác mặt đến trại làm gì nữa. “Biết đâu đấy...”. Đó là một kiểu thanh minh triết lý cho kế hoạch của hắn. Nhưng mụ Horten đã đuổi hắn ra.

- Mọi người của các anh bây giờ đều ở vị trí của họ, thế mà anh định tụt trở lại à?

- Người nào thì cũng coi như mình là người quan trọng nhất.

- Nhất à? - Mụ Horten kêu lên the thé. - Anh sẽ là người thứ nhất bị chính những người của các anh vứt ra ngoài đường.

- Tại sao lại là tôi? - Xvailinh hỏi ngớ ngẩn.

- Thế à? Nghe nói đây nhé, anh thượng sĩ! Trước hết đùa nghịch với một thằng nhóc Do Thái rồi sau đó anh đùa nghịch với bọn cộng sản...

Mụ Horten hung hăng ghếch hai nắm tay lên hông:

- Nếu tôi là Kluttich tôi sẽ nói: chúng tôi có chứng cớ rành rành! Bây giờ hắn đang tìm cách lẻn ra cửa sau để trốn, đồ chó má! Chính bây giờ là lúc anh phải ngay cái xương sống của anh lên! Vì đến lúc cuối cùng anh còn phải đi với những người của anh. Hay anh còn tự lừa dối mình là có thể tìm một chỗ yên lành với bọn cộng sản? - Mụ Horten cười ghê tởm. - Cái thằng nhóc Do Thái của anh đâu? Chắc lúc đó cái cục ấy nó đã chăng lưới che mắt anh rồi.

Tên Xvailinh thè thè lưỡi ra, chớp chớp mắt suy nghĩ. Cái triển vọng mờ mịt trong lúc nãy đã quang đi một chút đủ để cho hắn thấy rằng việc dời trại trước khi những người Mỹ đầu tiên tới là chắc chắn. Đi đến một chỗ chưa biết được... Mụ Horten lại vẫn có lý. Tên Xvailinh sẽ phải cùng đi với những người còn lại.

Đội Commando để ý thấy thái độ thay đổi của tên Xvailinh. Hắn không chú ý đến ai nữa, không quan tâm đến công việc, rút ngay vào phòng giấy và ngồi lì ở đó. Đối với tên Vurắc, cử chỉ của tên Xvailinh là một dấu hiệu. Hắn chẳng còn trông cậy gì ở tên này, nhưng hắn lại có đủ lý do để sợ tất cả anh em tù nhân. Hắn bị dồn vào một cái hố đang khép lại... Nhưng tên Vurắc không để lộ việc mình đang nghĩ ngợi rất lung như thế nào để tìm lối thoát.