[TIÊU HỀ]: Chương 8

Trên cây du có một loài sâu róm khiến người ta nhìn thấy mà giật mình kinh hãi, người phương bắc chúng tôi gọi nó là “dính vỏ cây”, lại gọi là “dương lạt tử”. Dài chừng tấc, màu đen, có lông, hai bên rãnh bụng chi chít chân. Rơi lên quần áo người là bám chặt lấy, có giũ thế nào cũng không rơi. Rơi lên da thịt người, không cấu không kéo thì không thể dời đi. Dù đã đi rồi, nhưng da thịt vẫn sưng đỏ, tựa như bị ong đốt, hai ba ngày sau mới tan sưng đỡ đau. Điểm này loại sâu này giống đỉa, nhưng bề ngoài lại khiến người ta chán ghét hơn đỉa. Hơn nữa nó còn biết đổi màu, ở trên cây du thì màu đen, ở trên cây dương thì màu trắng, ở trên cây hòe thì màu xanh.

Một số người Trung Quốc, quả thực giống như “dính vỏ cây”. Mục tiêu mà họ “dính” vào, theo sự tiến triển và thay đổi của thời đại mà chuyển dịch. Nghiên cứu các tầng nấc “dính” của họ, khá là đáng để người ta ngẫm nghĩ. Đầu tiên là dính “cục diện” (quan chức).

“Cục trưởng nào cơ à? Tôi quen đấy!”

“Tư lệnh nào cơ chứ? Con trai chú ấy là chiến hữu của anh tôi đấy!”

“Lãnh đạo nào chứ? Em gái bạn học con gái chú ấy là em út chồng của chị dâu tôi đấy!”

Vòng vo tam quốc, mười sào đánh không tới, thế mà rốt cuộc vẫn cứ vin vào được. Vin được rồi, thì bắt đầu “dính”.

Đây mới thực là kẻ “dính”.

Lại có kẻ “dính” giả, tuy cũng muốn “dính”, nhưng hoàn toàn không có cơ hội, khó mà tiếp cận mục tiêu, chỉ đành trước mặt người ta cố thốt ra những lời của kẻ “dính” mà thôi, để tỏ rõ bản thân mình đang “dính” với cái gì đó.

Trong cuộc sống, chúng ta chẳng phải thường xuyên nhìn thấy một số người, vì muốn nịnh bợ thủ trưởng nào đó, hoặc con trai con gái của thủ trưởng nào đó, mà đem hết mọi thủ đoạn nịnh hót bợ đỡ, luồn cúi lấy lòng, khéo nói dẻo mồm ra hay sao? Mục đích là gì chứ? Trong số đó không thiếu những kẻ đích thị có mưu đồ. Cũng có những người, gặng hỏi thì lại chẳng có mưu đồ gì cả, chỉ để nhận được một sự an ủi tâm lý nào đó mà thôi. Tựa hồ như “dính” được ai đó, bản thân mình cũng không phải kẻ tầm thường, thân phận như được nâng cao vậy.

Tiếp đó là “dính” khách Hong Kong. Khách Hong Kong vốn dĩ cũng da vàng tóc đen mắt đen, con cháu Viêm Hoàng, truyền nhân loài rồng, đồng bào chúng ta cả. Đồng bào với nhau sao lại nịnh bợ nhau quá quắt thế? Chẳng qua vì trong mắt những kẻ “dính”, khách Hong Kong ai nấy đều rất có tiền. Có tiền, ngày nay tựa hồ thuộc về tầng lớp “người Hoa cấp cao” rồi. Kỳ thực, bọn họ ngoại trừ có chút ít tiền hơn người đại lục bình thường ra, rốt cuộc thì “cao” ở chỗ nào chứ? Nói về tiền bạc, Hong Kong tuyệt không phải nơi vàng bạc đầy đường, người Hong Kong cũng tuyệt không phải ai ai cũng lưng đeo vạn quan tiền. Trong số “khách Hong Kong” những “giám đốc” giả mạo, “phú ông” ngụy trang, những kẻ lừa đảo mang tâm địa bất chính đến đại lục lừa bịp, mấy năm nay những kẻ bị phơi bày trên mặt báo còn ít sao?

Thế nhưng những kẻ “dính” vì để vớt vát chút ít lợi lộc, dù biết rõ đối phương là kẻ lừa đảo, cũng vẫn cứ bất chấp tất cả mà “dính” sát vào. Húp chút dầu thừa mỡ béo trên người kẻ lừa đảo, càng thể hiện rõ cái kỹ nghệ “dính” cao siêu của bọn chúng.

“Dính” khách Hong Kong, thiết thực hơn “dính” lãnh đạo nào đó cán bộ nào đó. Nhỏ thì bật lửa, tất da, mỹ phẩm, trang sức giả các loại, lớn thì máy ghi âm, máy ảnh, ti vi màu, máy quay video v.v.. Chỉ cần thay bọn họ làm việc ở đại lục, có công thưởng lớn, là không khó để có được. Khách Hong Kong xem ra còn hào phóng hơn các vị lãnh đạo cán bộ nào đó nữa. Bạn muốn xách một chiếc máy ghi âm từ nhà lãnh đạo cán bộ nào đó đi ư? Đừng hòng! Thông thường, họ đã quen với việc thu nhận chứ không quen với việc ban phát. Kẻ “dính” cán bộ lãnh đạo, thực chất là “dính” hai chữ quyền thế mà thôi. Cổ kim đông tây, quyền thế chưa từng có chuyện để người ta “dính” không công. Phải “đóng thuế”. Thống kê lại xem, mấy kẻ nhờ bám víu vào quyền thế nào đó mà làm được những việc người thường không làm nổi, mà lại chẳng phải trả cái giá nào?

Kẻ “dính” khách Hong Kong, thực chất là “dính” tiền “dính” vật. Tiền cũng là vật, vật cũng là tiền, đều là những thứ sờ thấy được nhìn thấy được, “dính” được rồi là vô cùng chân thực.

Khách Hong Kong theo tôi thấy cũng chia làm ba bảy loại.

Loại thứ nhất đàng hoàng làm sự nghiệp và đàng hoàng buôn bán.

Loại thứ hai thì khó tránh khỏi đầu cơ trục lợi.

Hạng thứ ba, giở trò lừa đảo, bất chấp thủ đoạn, chẳng qua chỉ muốn vơ vét hai túi tiền từ đại lục mang về để ăn chơi trác táng mà thôi.

Một thời kỳ nào đó ở đại lục, những kẻ mặc đồ kiểu Hong Kong, để tóc kiểu Hong Kong, nói giọng điệu Hong Kong, ra dáng vẻ Hong Kong, những kẻ “dính” khách Hong Kong, giả làm khách Hong Kong, thực sự đã khiến cho xã hội và cuộc sống của chúng ta náo nhiệt một trận.

Kẻ “dính” là nam giới, cùng lắm chỉ khiến người ta chán ghét; kẻ “dính” là nữ giới, thì quả thực lại càng khiến người ta buồn nôn hơn. Kẻ “dính” là nam dựa vào sự vô sỉ và kỹ năng, kẻ “dính” là nữ dựa vào sự vô sỉ và nhan sắc. Phàm là “dính”, dẫu là kỹ năng hay nhan sắc, rốt cuộc đều phải vô sỉ một chút. Giống như bánh bao hay xá xíu, rốt cuộc đều không thể thiếu chút “men cái” vậy.

Có một lần tôi đến Khách sạn Bắc Kinh thăm người, nhìn thấy một ả phụ nữ lòe loẹt phấn son đầy mặt, khoác tay một gã khách Hong Kong vừa lùn vừa béo, tuổi chừng hơn năm mươi trông vô cùng khó coi, cứ lượn đi lượn lại ở tiền sảnh. Ả đàn bà vốn đã cao hơn gã khách Hong Kong nửa cái đầu, lại còn đi một đôi giày cao gót đế khủng, trông giống như đang dắt theo một đứa trẻ mắc bệnh béo phì vậy, thực sự khiến người ta “không nỡ nhìn thẳng”. Ả đàn bà đó còn ra điều kiêu ngạo hách dịch, cái cổ rướn dài ra như hươu cao cổ, bên dưới lớp mặt nạ phấn “phú cường” lộ ra một đoạn da màu vàng nghệ. Tựa hồ như người mà ả đang khoác tay chính là Napoléon. Thực sự khiến bạn cảm thấy bộ mặt của người đại lục, đã bị những kẻ “dính” nam nữ thế này làm cho mất sạch.

Lại có một lần, tôi ăn cơm cùng con gái của một giáo viên ngữ văn cấp hai của tôi tại một nhà hàng, bàn bên cạnh có hai tên tiểu tử Hong Kong, đang nâng ly cười cợt với mấy ả đàn bà “mốt miếc” người đại lục, tác phong vô cùng phóng túng.

Một tên tiểu tử Hong Kong trong số đó, vừa nhả vòng khói thuốc, vừa thong thả nói: “Mỗi phút tôi phải hít hết một hào bảy tiền đấy!” nhằm khoe khoang bản thân có dăm ba đồng tiền dơ bẩn.

Mấy ả đàn bà “dính” đó liền phát ra những tiếng chép miệng xuýt xoa, thể hiện sự sùng bái vô hạn, từng ánh mắt liếc xéo đưa tình đầy vẻ lẳng lơ.

Một tên tiểu tử Hong Kong khác, thỉnh thoảng lại liếc sang bàn của chúng tôi. Cuối cùng hắn cũng chồm sang, cố tình kiếm chuyện để mồi lửa với tôi. Sau đó nhìn chằm chằm vào người bạn đi cùng tôi, buông lời tán tỉnh: “Cô tiểu thư đây, có thể mời cô một chén rượu được không?”

Cô ấy đỏ bừng mặt, ra vẻ nghiêm túc nói: “Tại sao?”

“Bởi vì cô thực sự là quá xinh đẹp! Tôi đến Bắc Kinh đã nhiều ngày rồi, chưa từng thấy cô gái nào xinh đẹp thế này!” Cái giọng điệu Hong Kong ấy, cái vẻ mặt trơ trẽn ấy, khiến tôi chỉ muốn úp đĩa thức ăn lên mặt hắn.

Tôi lạnh lùng nói: “Cảm ơn lời khen của anh, cô ấy là vợ tôi.”

Đối phương ngẩn người, đoạn nói ngay: “Thật ghen tị chết đi được, có một người vợ xinh đẹp nhường này cơ chứ, nhìn qua là biết cô ấy là một nữ diễn viên điện ảnh rồi!”

Khuôn mặt của người bạn đồng hành của tôi, sớm đã đỏ bừng hơn cả hoa đào. Cô ấy quả thực là một cô gái xinh đẹp, mấy ả đàn bà “dính” kia so với cô ấy lại càng trở nên dung tục không chịu nổi.

“Nhãn lực của anh cũng không tồi đấy.” Tôi lạnh lùng nói, quyết định hôm nay làmụt hứng hai tên tiểu tử Hong Kong này.

“Chúng ta kết bạn làm quen được không nào, chúng tôi là...” Hắn móc ra một tấm danh thiếp đặt lên bàn, một mùi hương thơm ngát xộc vào mũi tôi.

Danh thiếp tôi cũng có. Hai trăm tấm. In ấn tinh xảo. Ban biên tập chúng tôi vì nhu cầu công việc, đã in cho mỗi đồng chí. Cũng thơm phức.

Tôi dùng ngón tay búng nhẹ một cái, hất tấm danh thiếp đó xuống đất, nói: “Các người không xứng để kết bạn với tôi đâu.”

Hắn đánh giá tôi một lượt, thấy bộ quần áo tôi mặc vừa cũ lại vừa quê mùa, liền hỏi: “Anh là nhân vật nào thế hả?” Trong giọng nói mang theo vẻ khinh miệt.

Tôi lục trong cặp ra thẻ hội viên Hội Nhà văn của mình, đặt lên bàn, nói: “Tôi là hội viên Hội Nhà văn Trung Quốc, tuy chỉ là nhân vật nhỏ bé, nhưng trong số các nhân viên phục vụ của nhà hàng này, nhất định có người biết tên tôi.”

Một cậu nhân viên phục vụ đến thu dọn đĩa thức ăn, tôi hỏi: “Đã xem bộ phim truyền hình ‘Đêm nay có bão tuyết’ chưa?”

Mấy ngày hôm đó đang phát sóng liên tục.

Cậu ấy trả lời là đã xem.

Tôi nói: “Tôi chính là tác giả gốc đây.”

Cậu nhân viên mỉm cười nói: “Được quen biết anh vui quá, tôi cũng thích văn chương, chỉ là viết không giỏi, sau này có thể đến làm phiền anh không?”

Tôi nói: “Đương nhiên là được.” Liền xé một tờ từ trong sổ tay ra, viết địa chỉ của mình đưa cho cậu ấy.

Tên tiểu tử Hong Kong ngẩn ngơ không biết nên lải nhải thêm câu gì nữa, đành lủi thủi rút lui về bàn của bọn chúng một cách thức thời.

Đám nam thanh nữ tú dung tục kia đã dừng trò cười cợt, dùng đủ loại ánh mắt nhìn chằm chằm về phía chúng tôi. Người bạn đồng hành của tôi hạ giọng nói: “Chúng ta đi thôi.”

Tôi nói: “Không. Cơm còn chưa ăn xong mà! Em nghe đây, anh ra một câu đối, xem em có đối được không — Nam ‘dính’ giả, nữ ‘dính’ giả, nam nữ ‘dính’ giả ‘dính’ nam nữ.”

Cô ấy hoàn toàn không chuẩn bị trước, cúi gằm đầu xuống.

Tôi lại nói: “Nghe vế đối đây — Ruồi đỏ, ruồi xanh, ruồi xanh ruồi đỏ tìm ruồi!” Nói xong, liền đứng dậy.

Cô ấy cũng lập tức đứng lên.

Tôi hạ giọng nói: “Khoác tay anh, chúng ta đi.”

Cô ấy liền ngoan ngoãn khoác tay tôi, cùng tôi bước ra ngoài. Đi đến con đường lớn, đi một lúc lâu, tôi không nói một câu nào.

Cô ấy muốn rút tay về, thế nhưng tôi nắm chặt lấy tay cô ấy.

Cô ấy lo lắng hỏi: “Anh sao thế?”

Lúc này tôi mới nói: “Nghe đây, em biết anh coi em như em gái mà đối đãi, em sắp được điều về Quảng Châu làm việc rồi, ở đó loại khách Hong Kong này có lẽ sẽ còn nhiều hơn, loại con gái kiểu đó có lẽ cũng sẽ nhiều hơn, nếu em trở nên vô giá trị giống như bọn họ, đê tiện giống như bọn họ, từ nay về sau em đừng gặp lại anh nữa. Có gặp lại, anh cũng sẽ không nhận ra em đâu!”

Cô ấy siết chặt tay tôi một cái, hạ giọng nói: “Anh nhìn em là loại con gái đó sao?”

Tôi biết cô ấy tuyệt đối sẽ không trở thành kiểu người giống như bọn họ, tôi hoàn toàn tin tưởng điều này.

Tôi thường nghĩ, thứ mà người Trung Quốc hiện nay thiếu rốt cuộc là gì? Lẽ nào chính là tiền bạc sao? Tại sao mấy năm nay đời sống nhìn chung đã nâng cao, người Trung Quốc trái lại đối với tiền bạc lại trở nên thèm thuồng đến cực điểm thế chứ? Trong số một tỷ người Trung Quốc, rốt cuộc là bộ phận người Trung Quốc nào đã bị tiền bạc quật ngã đầu tiên?! Xã hội ơi, ngươi hãy trả lời câu hỏi này đi!

Có một lần, tôi gặp phải chuyện thế này ở Bắc Thái Bình Trang: Một người lái xe ngoại tỉnh hỏi đường người ta xem đi Đông Đơn đi thế nào cho gần? Người nọ vươn tay ra nói một cách không chút xấu hổ: “Đưa tôi hai đồng tôi sẽ bảo, bằng không thì không nói.”

Người lái xe lại đi hỏi một tiểu thương, tiểu thương nói: “Mua cho tôi một chiếc quần đùi trước đã rồi tôi mới bảo.”

Người lái xe thở dài thườn thượt, lẩm bẩm một mình: “Hầy, đây vẫn là thủ đô đấy nhé...”

Hôm ấy tôi đang đẩy xe đạp, đưa con trai đến cửa hàng Bắc Thái Bình Trang mua đồ. Con trai muốn ăn kem, đếm kỹ số tiền lẻ trong túi, mua bốn chiếc. Lúc đưa tiền gửi xe, thì hết tiền lẻ rồi, bèn dùng một đồng để đổi với mụ già bán kem đó.

Bà ta lại hỏi: “Còn mua mấy chiếc nữa không?”

Tôi nói: “Một chiếc cũng không mua nữa, đạp xe, lại còn đèo con, không cầm nổi nữa rồi.”

Bà ta nói: “Không có tiền lẻ.” Trả lại tôi một đồng, không thèm đếm xỉa đến tôi nữa.

Tôi nói: “Tôi vừa mới mua bốn chiếc từ chỗ bà xong đấy nhé!”

Bà ta phớt lờ như không nghe thấy, nhìn cũng không thèm nhìn tôi lấy một cái.

Ngược lại, ông già trông xe kia lại rất hiểu chuyện, nói: “Thôi bỏ đi, đi đi, đi đi.” Lại lắc đầu lẩm bẩm: “Cái thời buổi này, ai nấy đều biến thành ‘chuỗi tiền’ cả rồi...”

May thay không phải ai ai cũng biến thành “chuỗi tiền”. Bằng không, quốc gia chúng ta dân tộc chúng ta đạt đến mức sống khá giả, thì cái cảnh tượng xã hội đó thực sự cũng chẳng tốt đẹp gì cho cam.

Xem ra, sự nâng cao của mức sống và sự nâng cao của tố chất dân tộc, chưa chắc đã tỷ lệ thuận với nhau.

Cửa mở, đủ mọi thể loại người nước ngoài đến Trung Quốc. Những kẻ “dính” lại được dịp trổ tài, dùng kỹ nghệ cao cấp hơn để “dính” người nước ngoài.

Đây chính là tầng nấc thứ ba của phong trào “dính”.

Tôi thấy cũng là đến đây là kịch kim rồi.

Bởi vì “người Hỏa tinh” trong vòng ba năm năm tới sẽ không lái đĩa bay gì gì đó đến Trung Quốc đâu. Nghe nói “người Hỏa tinh” giống như quái vật — nếu mà có thật đi chăng nữa, thì cho dù là những kẻ “dính” nam nữ có kỹ nghệ cao siêu đến đâu, nhìn thấy cũng sẽ thét chói tai mà bỏ chạy thôi.

Phong trào “dính” có tầng nấc, còn kẻ “dính” thì phân đẳng cấp.

Kẻ “dính” hạng nhất, “dính” người Mỹ, người Anh, người Pháp, người Nhật, người Canada, người Ý, người Thụy Điển...

Kẻ “dính” hạng hai, thì đi “dính” người da đen.

Điểm này, đã thể hiện khá rõ thái độ quốc tế của người Trung Quốc — không kỳ thị chủng tộc.

Kẻ “dính” hạng ba, chỉ đành tiếp tục đi “dính” khách Hong Kong. Một mặt “dính” chặt không buông, mặt khác lại không cam tâm vĩnh viễn tụt xuống hạng hai, theo ngôn ngữ bình dân gọi là: “Cưỡi ngựa tìm ngựa.”

Có một lần Walker nói với tôi: “Người Trung Quốc các anh giờ đây sao lại trở nên đê tiện trước mặt người nước ngoài như thế chứ? Quen biết người nước ngoài chưa qua ba ngày, là sẽ đưa ra yêu cầu này yêu cầu nọ, muốn dứt ra, nhưng lại cứ bám chặt lấy không buông...”

Tôi sầm mặt lại, nghiêm túc nói: “Xin anh đừng sỉ nhục người Trung Quốc ở ngay trong nhà tôi!”

Cậu ta không ngờ tôi lại thốt ra những lời bất lịch sự với cậu ta như vậy, ngẩn người nhìn tôi một lát, tức tối cáo từ. Sau đó cả mấy ngày liền không tới, tôi cứ tưởng mình đã đắc tội với cậu ta rồi. Cuối cùng cậu ta vẫn tới, và thành khẩn xin lỗi tôi vì những lời đã nói hôm trước.

Kỳ thực những lời của Walker, đối với một số người Trung Quốc mà nói, thì chẳng tính là sự sỉ nhục gì cả. Cậu ta chẳng qua chỉ nói ra một hiện tượng “đê tiện” mà thôi.

Kẻ “dính” người nước ngoài, đã không chỉ vì tiền, vì vật chất, mà còn vì để được xuất ngoại. “Kẻ sĩ thanh cao không ăn đồ bố thí”, tổ tông chúng ta tự tôn như thế, quả thực rất đáng kính.

Thỉnh thoảng không kìm được lại vớ vẩn vẩn vơ, ngỡ như có tên đại gia người nước ngoài nào đó, nổi hứng khác người, bày biện bàn tiệc lớn giữa Quảng trường Thiên An Môn, bày đủ loại hàng hóa nước ngoài lên bàn, lớn tiếng hô: “Này, người Trung Quốc các người cứ tự nhiên lên mà lấy đi!” Liệu có hàng ngàn hàng vạn người, ào ạt xông lên cướp giật, chen lấn sập cả bàn, đánh nhau vỡ đầu sứt trán không nhỉ?

Walker thường xuyên đến nhà tôi, mà lần nào cũng lái ô tô đến, liền khiến một số người đặc biệt chú ý đến tôi.

Thế là có người hỏi tôi: “Có thể giúp đổi chút phiếu ngoại tệ được không?” Tôi luôn trả lời dứt khoát hai chữ: “Không thể.”

Liền bị một số người cho là quá “độc đoán”, đến chút “tiện lợi” cũng không chịu ban phát cho người ta. Bản thân tôi cũng không đi qua cái cánh cửa “tiện lợi” đó.

Hồi đó trong nhà tôi vẫn chưa có máy ghi âm, không có tủ lạnh, không có ti vi màu, chỉ có chiếc ti vi đen trắng mười hai inch. So sánh mà nói, tủ lạnh đối với cuộc sống của chúng tôi, quan trọng hơn máy ghi âm nhiều. Mùa hè Bắc Kinh quá nóng, cơm canh thừa, sữa của con trẻ, để qua ngày là hỏng ngay. Tủ lạnh thiếu điều đã trở thành món đồ mà chúng tôi nằm mơ cũng thèm khát. Mà tủ lạnh lại đang cháy hàng, thực sự rất khó mua. Nhưng “Cửa hàng hữu nghị” thì lại có bán. Chỉ là tôi không có lấy một tờ phiếu ngoại tệ.

Vợ tôi không khỏi thường xuyên nói với tôi: “Anh cứ mở miệng nhờ vả Walker một lần đi! Chúng ta nhờ cậu ấy một lần không được sao? Dựa vào tình nghĩa giữa anh và Walker, nhờ cậu ấy dùng phiếu ngoại tệ mua giùm chúng ta một chiếc tủ lạnh, lẽ nào cậu ấy lại từ chối hay sao? Chúng ta đưa tiền Nhân dân tệ cho cậu ấy mà...”

Đến cả bố già cũng nói: “Cha thấy Walker sẽ giúp cái ơn này đấy, con cứ mở miệng một lần, nhờ thử xem.”

Tôi nghĩ, chỉ cần tôi mở lời nhờ vả, Walker chắc chắn sẽ đồng ý.

Tôi tự thề với lòng mình, tuyệt đối sẽ không đưa ra yêu cầu như thế với Walker, cũng như những yêu cầu tương tự.

Bởi vì có một hôm, sau bữa tối, lúc đang uống trà, Walker nhìn con trai tôi đang chơi xếp hình trên sàn nhà, chợt nói: “Lần đầu tiên tôi đến nhà các anh, tiểu Lương Sảng vẫn chưa biết tự chơi một mình, giờ đây tiểu Lương Sảng đã biết gọi tôi là ‘chú Walker’ rồi, thế mà tôi đến một món đồ chơi cũng chưa từng tặng cho thằng bé.” Trên mặt lộ vẻ hổ thẹn.

Vợ tôi nói: “Đồ chơi của nó cũng không ít đâu!”

Walker nói: “Lần tới tôi đến, nhất định sẽ tặng cho thằng bé một món đồ chơi.”

Tôi nói: “Cậu việc gì phải coi trọng thế.”

Walker nhìn tôi một cái, nói: “Hiểu Thanh, anh là người Trung Quốc duy nhất mà tôi quen biết, chưa từng đưa ra bất kỳ yêu cầu nào với tôi.”

Tôi nói: “Trung Quốc chúng tôi có câu — ‘Quân tử chi giao đạm nhược thủy’ (bạn bè quân tử nhạt như nước), tôi không muốn pha trộn bất kỳ chút tạp chất nào vào tình bạn giữa anh và tôi.”

Kể từ ngày hôm đó, tôi khắc ghi sâu sắc câu nói của Walker — “Anh là người Trung Quốc duy nhất mà tôi quen biết, chưa từng đưa ra bất kỳ yêu cầu nào với tôi”.

Tôi không biết rõ lắm Walker — một tiến sĩ trẻ tuổi người Thụy Điển — đã quen biết bao nhiêu người Trung Quốc ở Trung Quốc, cũng không biết rõ lắm những người Trung Quốc đó từng đưa ra những yêu cầu gì với cậu ta. Nhưng có một điều tôi biết rõ, trong số những người Trung Quốc mà cậu ta quen biết, các “quan chức chính phủ” không hề ít. Còn tôi, một biên tập viên của Xưởng phim truyện Bắc Kinh, trong tất cả những người Trung Quốc mà cậu ta quen biết, là người có địa vị xã hội thấp nhất. — “Nếu như anh và tôi không phải là bạn đồng môn ở Phục Đán, thì anh và tôi tuyệt đối sẽ không quen biết nhau. Bởi vì với tính cách của anh, anh không đời nào bước chân vào vòng tròn xã hội của những người Trung Quốc mà tôi quen biết được đâu.” — Đây là những lời cậu ta nói với tôi.

Tôi tin lời cậu ta.

“Tôi rất kính trọng các học giả, chuyên gia và tri thức người Trung Quốc các anh, họ khiêm tốn, nhìn chung có tinh thần sự nghiệp mạnh mẽ, đứng trước người nước ngoài không kiêu ngạo không tự ti. Đối với những yêu cầu mà họ đưa ra, tôi từ trước đến nay đều cố gắng hết sức. Những yêu cầu mà họ đưa ra, rất ít khi liên quan đến vấn đề vật chất cá nhân, đều chỉ xoay quanh sự nghiệp mà thôi. Tôi có thể giúp họ làm một số việc, trong lòng thường cảm thấy rất vui mừng. Sự nghiệp của họ, đại diện cho một số sự nghiệp của Trung Quốc. Sự nghiệp và lợi ích cá nhân, tri thức văn hóa khoa học và vật chất, hai loại yêu cầu hoàn toàn khác biệt này, đã phân định rõ tố chất của hai loại người Trung Quốc hoàn toàn khác biệt mà tôi quen biết.” — Đây là một lời khác mà cậu ta từng nói với tôi.

Những lời này của cậu ta, khiến tôi vừa tự hào vì một số người Trung Quốc, lại vừa bi ai thay cho một số người Trung Quốc.

Có một lần tôi cố ý hỏi cậu ta: “Trong số những người Trung Quốc mà cậu quen biết, có ai nhờ cậu giúp họ mua tủ lạnh không?”

Cậu ta nói: “Đâu chỉ là mua tủ lạnh thôi chứ!”

Cậu ta kể cho tôi nghe, có một vị cục trưởng nào đó, thông qua quan hệ nào đó quen biết cậu ta, rồi sau đó nhiều lần chủ động mời cậu ta đến nhà làm khách, và giới thiệu hai cô con gái của mình cho cậu ta. Lại sau đó nữa thông qua người thứ ba ám chỉ với cậu ta, hy vọng vị tiến sĩ trẻ tuổi người Thụy Điển này trở thành con rể cả hoặc con rể thứ của vị cục trưởng “đồng chí” đó. “Bất luận tôi phải lòng cô nào cũng được. ‘Trong hai người anh cứ tùy ý chọn lấy một’ — Nguyên văn bọn họ nói với tôi chính là như thế đấy!” Trên khuôn mặt anh tuấn mang khí chất vương tử của Walker, hiện lên vẻ biểu cảm vô cùng khinh bỉ.

Tôi nói: “Thế thì cậu chọn đại một người đi! Chẳng phải cậu vẫn luôn hy vọng tìm được một cô gái Trung Quốc làm vợ đấy thôi?”

Walker phẫn nộ nói: “Nhưng mà tôi là muốn tự mình tìm kiếm ở Trung Quốc, chứ không phải muốn người khác đem ra bán tháo cho tôi!”

Tôi nói: “Cậu nên thông cảm cho tâm trạng của bọn họ chứ!”

Walker nói: “Tôi đương nhiên thông cảm, thông cảm quá đi chứ! Tôi nói thẳng không kiêng nể gì với họ rằng, trong hai cô con gái đó, tôi chẳng yêu nổi cô nào cả! Và khuyên họ dẹp cái ý định này đi! Tôi cảm thấy bọn họ đang sỉ nhục tôi, thế mà anh đoán xem sau đó bọn họ lại đưa ra yêu cầu gì với tôi?”

Tôi nói: “Đoán không ra.”

Walker nói: “Anh đoán kỹ xem nào.”

Tôi ngẫm nghĩ một lúc, lắc đầu.

Walker nói: “Bọn họ cầu xin tôi, giới thiệu những người nước ngoài khác cho hai cô con gái của vị cục trưởng đó! Tôi hỏi họ, đàn ông Trung Quốc nhiều như thế, tại sao cứ nhất thiết phải thay con gái mình tìm một người chồng ngoại quốc? Bọn họ trả lời rất thẳng thắn: ‘Ở Bắc Kinh, cán bộ cấp cục trưởng nhiều vô kể. Hơn nữa vị cục trưởng như tôi sắp về hưu rồi, các con gái thì chẳng có tài cán gì lớn lao, tìm một người chồng ngoại quốc, sau này có thể sang nước ngoài, cuộc sống có chỗ dựa hạnh phúc.’ Sự hạnh phúc gọi là gì mà một số người Trung Quốc các anh cân nhắc cho con gái mình, rốt cuộc lại chính là tìm một người chồng ngoại quốc ư?”

Cậu ta cảm thấy bản thân lại lỡ lời, vội vàng nhìn tôi nói: “Xin lỗi nhé.”

Tôi nói: “Cậu hỏi rất có lý.”

Có lẽ biểu cảm của tôi quá ư nghiêm nghị, biểu cảm của Walker cũng trở nên nghiêm túc theo.

Cậu ta trầm ngâm một lát, hạ giọng nói: “Tôi sau này gặp phải chuyện tương lai thế này, thẳng thừng coi thường bọn họ thì chắc không quá đáng lắm chứ?”

Tôi nói: “Tùy cậu thôi.”

Vợ tôi tiếp lời tôi mà nói: “Walker, đừng nghe anh ấy! Anh ấy cố tình muốn làm phản cách mạng hiện hình đấy, năm nay em mới ba mươi hai tuổi, những chuyện thế này nghe thôi em cũng chẳng muốn nghe. Em tuyệt đối không muốn làm người nhà phản cách mạng hiện hình đâu!”

Tôi nói: “Nếu tôi nói những lời này mà bị khép tội phản cách mạng hiện hình, thế thì cái đất nước Trung Quốc chết tiệt này coi như hết cứu rồi!”

Vợ tôi trừng mắt nhìn tôi bằng ánh mắt van nài, tôi không đành lòng làm tăng thêm sự bất an trong lòng cô ấy, bèn đổi sang chủ đề khác.

Nhưng cuộc trò chuyện tiếp theo lại tỏ ra vô cùng gượng gạo.