Nửa năm rồi đấy. Hồi đó còn những trận mưa sáng lòe ánh chớp, mà bây giờ đêm thiếu chăn khó ngủ yên...

Sau bữa cơm chiều hơi đặc biệt - tức là có chút thịt bò xào củ niễng, và “bố” Lẫm có chén rượu nhắm với lạc rang - người vợ mặt ngời ngời vui nói với chồng:

- Bố nó lại đây, em cho xem cái này!

- Gì thế em?

Thảo, vợ Lẫm, rút dưới gối ra một quyển sổ bìa đỏ, úp úp mở mở:

- Đố bố nó biết sổ gì?

Mãi rồi niềm vui giữ kín cũng được công khai. Mấy ngón tay run run Thảo lần lượt giở từng trang trong cuốn sổ gửi tiền tiết kiệm, toàn là những cột số cộng thêm vào, chỗ năm ngàn, chỗ mười ngàn và số  dư tổng cộng ghi ở cuối sổ vừa tròn con số ba trăm ngàn. Gần bằng bốn tháng lương của “bố” Lẫm.

- Em kiếm đâu ra thế?

Thảo nguýt chồng:

- Tất cả là công lao khó nhọc của anh. Chứ em với con thì làm gì ra!

Lẫm ngậm ngùi: Thảo là thợ xây. Từ ngày sinh cu Tí, xí nghiệp xây cất thiếu việc làm, Thảo phải nghỉ không lương ở nhà. Thấm thoắt cu Tí đã được ba tuổi có lẻ. Nhiều lần Thảo muốn gửi con vào nhà trẻ để đi tìm việc, nhưng gửi thì mất sáu chục nghìn đồng mỗi tháng, giỏi lắm Thảo cũng chỉ kiếm được ngần ấy, mà con lại phải xa bố, xa mẹ. Chi bằng ở nhà trông con, giúp chồng, cả nhà đành thu vén, sống bằng đồng lương của Lẫm, mỗi tháng được hơn tám chục ngàn vậy.

Lẫm hạ thấp giọng, thì thầm với vợ:

- Đừng hà tiện quá, ốm đau thì khổ.

- Các thứ vận hạn rủi ro, ví như con mọt, vợ chồng mình thì khác gì hòn sắt. Mọt nào gặm nổi sắt mà anh phải lo?

Ấy là người xưa ví von. Chứ trong chuyện này và nhất là thời buổi này, con mọt chẳng hề kiêng nể bất cứ thứ gì.

Vài tháng sau, một buổi chiều chớm sang thu, hết giờ làm việc cơ quan, Lẫm được bạn bè rủ đi uống bia, ăn phở, sẩm tối mới về, mặt đỏ tưng bừng. Thấy cu Tí đang rúc nách mẹ thở khụt khịt, Lẫm hỏi:

- Mẹ con em ăn uống gì chưa?

Vợ Lẫm bảo ăn rồi, định ngồi dậy dọn cơm cho chồng ăn, nhưng anh ngăn lại:

- Anh vừa được cơm no rượu say. Em với con có đói thì ăn thêm, không để mai ta ăn sáng.

Sáng hôm sau, Lẫm mới biết nồi cơm chiều hôm qua hầu như còn nguyên. Và Thảo thì dậy muộn hơn mọi ngày.

Thoạt tiên Thảo thấy váng vất chóng mặt. Khổ nỗi cu Tí thơ dại quá, vẫn vòi vĩnh nghịch ngợm, không cho mẹ nằm yên. Tới chừng hễ đứng dậy là người liêu xiêu chực ngã, Thảo mới buộc lòng phải nói thật với chồng. Lẫm cuống quít đưa vợ ra trạm khám bệnh tư nhân ở đầu phố. Bà bác sĩ kết luận Thảo bị rối loạn thần kinh, và suy nhược cơ thể.

- Anh phải tạo điều kiện cho chị nghỉ ngơi tẩm bổ khá vào - bác sĩ nói - Bệnh này điều trị lâu lâu mới khỏi đấy.

Lẫm hỏi bà lâu lâu là mấy ngày. Bà trả lời, ít ra cũng mất vài ba tuần lễ. Có người phải nằm mất cả tháng.

Lẫm nghe mà phát hoảng, chữa chạy cho Thảo dĩ nhiên là phải theo tới cùng. Nhưng cu Tí từ mai biết gửi ai? Lẫm nghĩ đến cô giáo Sâm bên hàng xóm. Từ ngày thôi dạy học, cô giáo Sâm vẫn kiếm thêm bằng cách nhận trông vài ba đứa trẻ con cháu của những người quen. Thấy cảnh gieo neo của vợ chồng Lẫm, mấy lần Sâm bảo cứ đưa cu Tí sang cô trông hộ, không lấy tiền. Gửi một vài buổi thì được, nhưng gửi ngày này sang ngày khác mà không trả tiền sao tiện. Hay là, ta thử đến một thầy lang xem sao? Nghĩ vậy, Lẫm đưa Thảo tới cái ngõ phố có treo tấm biển “Lương y Minh Sinh”.

Thầy lang Minh Sinh đã ngoài 60, râu tóc trắng như cước nhưng da dẻ hồng hào, mắt sáng, bộ răng trắng đều tăm tắp. Với bộ quần áo ngủ xanh nhạt và đôi guốc mộc lẹp kẹp dưới chân, thầy gợi lên hình ảnh ung dung thư thái của một ẩn sĩ giàu lòng cứu nhân độ thế. Thầy bắt mạch ở cả hai cổ tay Thảo khá lâu rồi hỏi:

- Chị có điều phải lo phiền, đúng không?

- Thưa đúng - Lẫm nhanh nhẩu đỡ lời vợ.

Lương y Minh Sinh gật gù:

- Cái “tâm” không được ổn, nó ảnh hưởng sang cái “can”, thỉnh thoảng tự dưng chị thấy bồi hồi trong người, cứ như có ai hẹn việc gì. Phải không nào.

Tới đây, Lẫm và Thảo đều phục thầy sát đất. Lát sau, nghe thầy Minh Sinh nói rằng không mấy ai phải uống thuốc của thầy quá 3 thang, mặt mày hai vợ chồng hớn hở. Nhất là khi thầy Minh Sinh biết Lẫm từng chiến đấu ở chiến trường miền Nam, thầy bớt cho mỗi gói thuốc 500 đồng (nếu không mỗi gói chẵn sáu nghìn đồng) thì Lẫm hoàn toàn tin là vợ anh đã gặp đúng thầy đúng thuốc. Cái lý sự cùn “mọt không gậm nổi cục sắt” Thảo nói hôm nào, khéo mà cũng nên.

Ba chén thuốc của lương y Minh Sinh, Thảo uống trong ba ngày. Công hiệu nhất là uống xong Thảo liền buồn ngủ ríp mắt, nhưng mỗi tội khi tỉnh dậy chị càng không muốn nhấc đầu lên khỏi gối. Lẫm lại chạy sang thầy Minh Sinh. Thầy vỗ vai Lẫm, cười điềm nhiên “Bệnh chuyển khá đấy. Tôi bốc thêm cho chị ấy một đợt nữa, để “chốt cứng” nó lại. Và lần này lương y cho Lẫm hưởng chế độ ưu đãi đặc biệt dành cho những người có công đánh giặc cứu nước, tức là mỗi gói thầy bớt cho sáu trăm bạc.

Uống hết chén thuốc thứ năm, Thảo đắn đo mãi mới dám nói với chồng:

- Em chả thấy đỡ chút nào. Hôm nay chị Thái bạn thợ xây cùng tổ với em đến thăm. Năm ngoái chị Thái cũng bị đúng như em, cũng chạy hết thuốc này tới thuốc khác, sau uống thuốc của ông lang Hòa dưới Hà Đông mới khỏi. Mai, anh xin phép cơ quan, chịu khó đạp xe xuống Hà Đông cho em nhé.

Lại thêm hai đợt thuốc của thầy lang Hòa nữa, rồi Lẫm đành phải quay lạỉ với cái đơn thuốc tây mà bà bác sĩ cho từ hôm đầu.

“Chạy” sang tây y, vừa thuốc uống vừa thuốc tiêm, ròng rã mấy tuần lề Thảo đã ngồi dậy tựa được lưng vào tường, và khi cần lắm, chị đã có thể vịn thành giường đi lại. Lẫm phấn khởi ra mặt. Anh định mua tiếp một đợt thuốc tây nữa nhưng Thảo không chịu:

- Còn tiền đâu nữa mà mua, anh?

Như điểm trúng huyệt, Lẫm bàng hoàng mất một lúc rồi anh cương quyết:

- Sao lại không! Hồi này cơ quan anh có thu nhập phụ “tương đối” lắm em cứ yên tâm.

Biết tỏng là chồng nói dối Thảo vẫn gắng mỉm cười:

- May nhỉ. Thế thì anh chớ kham khổ quá. Anh với con mà ốm nữa thì gay go...

- Ồ... - giọng Lẫm rất vui - thời buổi này ít ai tốt hơn cô giáo Sâm, em ạ. Mỗi ngày anh gửỉ cô giáo 1.500 đồng, trưa nào cu Tí nhà mình cũng được cô cho ăn xôi. Chiều, nhiều hôm anh đến đón con, cô Sâm còn chạy theo cho con quả chuối, tấm mía. Khéo mà cô “lỗ vốn”!

Thảo lén chùi ngấn nước mắt, dặn chồng:

- Nay mai em khỏe, đỡ túng thiếu mình phải nhớ lấy cái ơn của chị ấy. Còn từ nay, anh đừng mua thuốc cho em nữa! Để tiền mua thuốc mà mua thêm tí thức ăn về cả nhà cùng ăn, ăn uống tử tế, người khỏe lên, bệnh gì cũng phải khỏi.

Lẫm đành gật đầu đồng ý với vợ. Từ hôm ấy, bừa thì vài quả trứng, bữa con cá, lạng thịt, vui chồng vui con nên Thảo ăn ngon miệng, dần dà đã “có da có thịt” trẻ lại. Có điều, “ngân sách” gia đình hú còi báo động từng ngày, nhưng không bao giờ anh để lộ cho vợ biết nỗi lo lúc nào cũng như đám cháy trong ngực mình.

Biết hoàn cảnh của Lẫm, công đoàn cơ quan anh đã trợ cấp cho anh lần thứ hai. Nhưng, ai cũng biết những khoản trợ cấp như thế chỉ nặng ý nghĩa tinh thần. Cô nhân viên tài vụ rất hiểu chuyện đó nên sáng nay cô bảo Lẫm ra chỗ vắng và nói nhỏ: Mai tiền về em sẽ đề nghị thủ trưởng cho anh ký vay trước hẳn một tháng lương.

Cũng vì cái tin mừng này, buổi tối khi hai bố con thủ thỉ nói chuyện, Lẫm đã mạnh dạn hứa với cu Tí ngày mai anh sẽ thưởng cho nó một cái máy bay nhựa và một gói kẹo.

Tội nghiệp cu Tí. Hôm sau, suốt ngày nó thom thóm đợi bố mang máy bay và kẹo về. Lẫm cũng không hề quên lời hứa. Cuối buổi chiều Lẫm xách cái túi vải giả da ra khỏi cơ quan. Anh tạt vào chợ, định mua chút thức ăn gì ngon ngon, sau đó tới quầy đồ chơi trẻ con. Nhưng, không, khi cô gái bán thức ăn chín cắt một lạng chả gói giấy cẩn thận trao cho Lẫm, anh thọc tay vào túi xách lấy tiền trả, thì ôi thôi, cái túi đã bị rạch một vệt dài!

Lẫm ra khỏi chợ nhợt nhạt như người vừa bị trúng gió độc anh phải thu hết can đảm để bước qua mấy bậc cầu thang dẫn lên nhà cô giáo Sâm.

- A bố về! - Vừa thấy Lẫm cu Tí vừa reo vừa nhảy lên ôm chặt lấy cổ bố.

- Bố ơi, máy bay của con đâu?

- Đây rồi, con ạ. Lẫm vỗ vào cái túi xách bị rạch thủng nói dối con.

Lẫm bế con xuống khỏi cầu thang, nghe trong người ướt át những dòng mồ hôi đang chảy ngầm sau lưng áo. Anh chuẩn bị tinh thần để dấn thân vào ít nhất là một lần nói dối nữa, ấy là lúc anh đặt cu Tí xuống bên cạnh Thảo, giả vờ khoắng bàn tay vào cái túi xách, bật kêu lên:

- Gói thức ăn với cái máy bay của cu Tí đâu nhỉ? Chết thật, anh bỏ quên ở cơ quan mất rồi. Chà... đầu với chả óc? Mẹ con chịu khó chờ anh một lát nhé...

Nói dứt lời Lẫm lại lật đật dắt xe ra đi.

Lẫm đạp thẳng tới nhà người chị họ buôn bán đồ điện tử ở Bờ Hồ. Nhưng, vừa thấy ánh đèn nê-ông sáng tưng bừng trước cửa xếp và bộ sa lông bọc gấm đặt liền sau cái tủ bày tivi, cát-sét tự dưng Lẫm sững lại. Biết nói gì với chị bây giờ? Còn chồng chị ấy, đứa con gái thơm lừng son phấn, và hai đứa con trai diện ngất trời nữa chứ? Toàn là những bộ mặt xa lạ, khinh khỉnh... Chậc. Lẫm cúi mặt, lặng lẽ đạp xe qua cái quầng ánh sáng từ trong cửa hàng hắt ra. Anh đến nhà mấy người quen khác. Nhưng đến nhà nào anh cũng thối chí, anh không đủ can đảm để lết qua cái bãi chông gai ngán ngẩm dày đặc những lời chất vấn “vì sao”, “thế nào”, cùng những lời thương hại “thế ư”, “rõ khổ”, “tội nghiệp”... mới tới được cái đích hỏi vay tiền - mà ai cũng thừa biết anh vay thì tới đời nào mới có trả.

Trời ơi! Lẫm thầm thốt lên khi cái cảm giác cay cay lại tràn lên sống mũi anh. Mình cần một nơi nào khác kia. Nhưng, cái nơi ấy biết tìm đâu bây giờ?

Lẫm đạp xe loanh quanh không biết là đã đi qua những phố  nào. Đầu óc Lẫm tê dại, người anh nhẹ bẫng như là làm bằng thứ bọt xốp. Trời tối khá lâu, Lẫm dừng xe lại mới hay là mình đang lơ ngơ đứng giữa cái ngã năm trước Cửa Nam. Đúng lúc ấy, như có một tia chớp quét qua bộ óc mụ mị làm anh choàng tỉnh nhớ tới một người bạn cùng tiểu đội, tên là Thanh. Hừ. Lạ thật. Thế quái nào mà mình lại không nghĩ đến nó ngay từ đầu cơ chứ!

Trong trận càn “Hòn đá vàng” của bọn Mỹ ở vùng sông Vàm Cỏ, Thanh bị thương, được ra Bắc trước Lẫm. Hôm chia tay, Thanh buồn thiu. Đi ngót 10 năm, giờ không có lấy một tí gì mang về làm quà cho mẹ, cho em ở nhà. Lẫm đã mở phanh cái bồng ra trước mặt bạn. Đây. Mày xem có thứ gì cần lấy, thì lấy đi. Thanh ngập ngừng mãi mới dám ngỏ lời: Cho tao mấy múi dù. Còn cái ga làm bằng ống pháo sáng, cái đèn “ô-tô-ma-tích”, cái mũ tai bèo chiến lợi phẩm lấy của bọn thám báo Mỹ. Lấy đi! Nhưng chỉ xin mày múi dù. Quả tình cả gia tài của Lẫm lúc đó chỉ còn có mấy múi vải dù là “đáng giá” mà thôi.

Rồi chiến tranh kết thúc. Mấy năm sau nữa Lẫm và Thanh mới tìm lại được nhau giữa thủ đô, mỗi đứa một công tác xa lạ, và vẫn nghèo xác, dù cái tình nghĩa chiến trường thì vẫn nguyên vẹn như xưa. Năm ngoái, Thanh cũng mới được cơ quan chia cho 9m2

nhà cấp bốn, tít trên dốc Bưởi...

Thế là Lẫm rẽ gió lạnh phóng đi. Vừa đạp xe, anh vừa lẩm bẩm như cầu xin số mệnh: “Lạy trời cho thằng Thanh đừng đi công tác vắng! Lạy trời!...”.