Bấy giờ việc chỉ huy mấy chục nghìn cấm quân coi giữ chốn kinh thành được trao vào tay một người mà dân chúng vẫn gọi là Thạch đại quan.

Thực ra, ông này có tên khác, họ khác, nhưng không mấy khi dùng tới. Chữ thạch, tức là đá, được gắn liền với một thành tích phi thường từ những năm ông còn làm tên lính cầm cờ dẹp đường cho quan Tể tướng. Một hôm Tể tướng đi thị sát dân tình ngoài cửa ô, xe của Tể tướng gặp hòn đá to nằm giữa đường, người đánh xe giật cương ngựa tránh, bỗng nghe tiếng nói to như hét:

- Đá gặp Tể tướng, đá phải tránh, chứ sao lại làm thế.

Dứt lời, tên lính dọn đường liền chạy lại bê hòn đá ném đi, cho xe của Tể tướng thẳng đường lăn bánh. Tể tướng hài lòng lắm, sai người xuống hỏi họ tên chú lính dẹp đường. Từ đó, ông được cất nhắc lên làm quan. Quan nhỏ, rồi quan to, cứ thế mà lên như diều gặp gió.

Từ khi thống lĩnh đội cấm quân túc vệ thành, dù đi ngựa hay đi xe, bao giờ Thạch đại quan cũng mang theo sáu người lính xếp thành hai hàng chạy theo hai bên: Một người bê cái ống điếu khảm trai, bịt vàng. Một người cầm quạt lông hạc. Hai người cầm giáo.

Hai người đeo gươm.

Hôm ấy, Thạch đại quan cưỡi ngựa dạo chơi quanh thành. Đại quan phóng ngựa, nên sáu chàng lính bên dưới phải chạy theo thở không ra hơi. Tới trước cửa đông thành, Thạch đại quan muốn dừng lại nghỉ, ông ném dây cương xuống đất, đinh ninh như mọi khi anh lính điếu sẽ nhặt ngay lấy dây cương, dắt ngựa đi cột, rồi trở lại đứng hầu ngay dưới chân ông. Nhưng lần này không thế. Anh lính hầu điếu vẫn điềm nhiên đứng thở. Thạch đại quan quát:

- Mày mù đấy hả?

Anh lính điếu rất lễ phép đáp rằng:

- Bẩm đại quan. Mù thì làm sao chạy theo ngựa được từ sáng tới giờ?

- Sao mày đứng ì ra đấy?

- Bẩm đại quan. Tôi ì ra, vì tôi nghĩ, tôi có cũng bằng thừa thôi ạ.

- Sao? - Thạch đại quan nhảy phắt xuống khỏi yên ngựa, nắm ghì ngực áo anh lính điếu - Nói mau!

Anh lính điếu thản nhiên như không.

- Bẩm đại quan. Tôi nghĩ, đại quan bắt chúng tôi chạy theo hầu chỉ cốt cho đẹp mắt thiên hạ. Chứ, đại quan vác được cả tảng đá ném đi, để dẹp đường cho xe Tế tướng, thì việc đỡ cái dây cương này có đáng gì...

- Láo! - Thạch đại quan gầm lên, rút gươm đánh soạt - Cái đầu mày còn, mày còn lắm thứ nghĩ.

Anh lính bảo Thạch đại quan “khoan hẵng!”. Anh thong thả đặt ống điếu quí xuống bãi cỏ, lột nón úp bên cạnh, rồi vươn cổ ra:

- Từ ngày thống lĩnh binh quyền tới giờ, đại quan chưa chém nổi một thằng giặc tốt đen nào. Giờ thì nên khai gươm đi. Lấy được đầu tên lính hầu điếu của mình, cũng hiển hách lắm chứ!

Thạch đại quan vung gươm, nhưng không hiểu nghĩ thế nào lại tra gươm vào vỏ, mặt hầm hầm, lên ngựa quay về . Phúc đức của Thạch đại quan quá là lớn. Giá mà đường gươm ấy vội hạ xuống, khác nào ông cầm vàng ném xuống sông.

Về tới dinh, Thạch đại quan đuổi hết tả hữu ra ngoài, rồi bắt anh lính hầu điếu quỳ trước mặt mình, hỏi:

- Đứa nào xui mày nói láo với ta?

- Bẩm đại quan, không ai xui tôi cả. Tôi nghĩ sao nói vậy thôi.

- Tức là mày dám khinh ta ngu? - Thạch đại quan gằn giọng - Hử?

- Bẩm. Cả thiên hạ nghĩ thế ạ. Họ kháo nhau, chỉ nhờ vác một hòn đá mà cũng nên công trạng, chứ đầu óc chữ nghĩa...

- Chữ nghĩa thế nào?

Thạch đại quan lại bừng bừng, muốn lập tức rút gươm ra khỏi vỏ nếu lúc đó anh lính điếu không nói thêm vài lời:

- Ngài biết nghe lời tôi mới khó, chứ chém đầu tôi lúc nào chẳng được.

Thạch đại quan nghe thế liền dịu giọng:

- Vậy, mày có kế gì, mau nói ta nghe thử.

- Bẩm đại quan. Kẻ hèn mọn này muốn nói thật lòng. Chỉ sợ ngài không chịu nổi.

- Ta đã cho phép ngươi nói rồi mà.

- Vậy, xin thưa: Khắp kinh thành này, ngài chỉ được mỗi một người yêu, đấy là quan Tể tướng, còn cả thiên hạ đều chê ngài bất tài vô dụng, chỉ nhờ xun xoe nịnh bợ mà nên danh giá.

- Ta phải làm thế nào để thiên hạ nể trọng?

- Bẩm. Muốn thế, ngài phải tìm, đến các bậc mưu sĩ, trí giả, học thêm đạo lý làm người, học phép điều binh khiển tướng, học cách thu phục nhân tâm...

Anh lính điếu nói chưa hết ý, Thạch đại quan đã quát lớn:

- Rác tai! Ta mà phải đi học cái lũ đồ nho trói gà không chặt ấy ư? Từ trạng nguyên, tiến sĩ đổ xuống, ta thách đứa nào dám đấu lý lẽ với ta đấy.

Nghĩ một lát, Thạch đại quan lại rút gươm ra khỏi vỏ, nhưng không chém, ông chỉ ướm thử cái lưỡi thép sắc lạnh vào cổ anh lính mà bảo rằng:

- Ta cho nhà ngươi nợ cái đầu. Vì mất đầu thì ngươi làm sao biết được ta thắng cái lũ mọt sách ấy như thế nào. Cho đứng dậy. Cút!

Hôm sau, trước cổng chợ phía bắc Hoàng thành, dân chúng xúm đen xúm đỏ để xem một cái yết thị mới dán, với nội dung: Quan túc vệ thành có lời thách thức tất cả các danh nho, sĩ tử, ai học rộng tài cao, dám tranh luận chuyện kinh bang tế thế, hễ thắng được bản quan, sẽ được bản quan trọng thưởng mười lạng vàng.

Cho người yết bảng xong, Thạch đại quan đội mũ đeo đai thật choáng lộn, ngồi ở đại sảnh, chờ người tới thi tài cao thấp với mình. Ông chờ suốt ngày thứ nhất, sang ngày thứ hai, đến hết ngày thứ ba, vẫn không thấy bóng một đối thủ nào bén mảng tới dinh thự của ông. Trong khi đó, cái tin Thạch đại quan thách so tài với tất cả các trí giả được truyền xôn xao khắp chợ cùng quê. Dĩ nhiên tin này bay tới dinh Tể tướng, và đến tận tai đức vua, làm Tể tướng và đức Thánh thượng cũng nhấp nhổm không yên vì nóng lòng muốn biết kết quả cuộc đấu trí này ra sao.

Chỉ riêng những kẻ sĩ - tức những người được Thạch đại quan thách đấu - lại tỏ ra rất thờ ơ. Thấy yết bảng họ ghé vào xem, xong lững thững bỏ đi, gặp bạn bút nghiên cũng chẳng ai buồn nói với ai về sự kiện này.

Sang ngày thứ tư kể từ hôm Thạch đại quan cho yết bảng ở cổng chợ, đức vua cho vời quan Tể tướng vào triều. Đức vua nói:

- Mấy năm nay trời làm mất mùa, giặt giã nổi lên khắp nơi, các lân quốc thì cho quân mà rập rình dòm ngó ngoài biên ải. Trẫm muốn hỏi ý khanh, liệu ai có đủ tài dẹp giặc, yên dân?

Dường như không phải nghĩ ngợi lâu, quan Tể tướng liền sụp lạy trước bệ rồng:

- Muôn tâu thánh thượng, theo thiển ý của hạ thần, ngoài quan Túc vệ ra, không ai đủ mưu lược, đủ dũng mãnh làm nổi việc ấy.

Nghe lời Tể tướng, vua gật đầu lấy làm hài lòng.

Thế là Thạch đại quan được trao quyền thống lĩnh ba quân, cờ rợp trời thẳng đường tiến quân ra biên ải để dẹp giặc. Không hiểu sẽ thành, bại thế nào?

20/11/1993