Sáng hôm sau, mẹ Kim Cương nói với bố cậu bé, “Em lại không thực sự thoải mái về con.”

“Con nào, Martha?” Joseph hỏi. “Giờ em phải chọn đứa nào chứ.”

“Ồ, ý em là Kim Cương ấy. Em e rằng thằng bé lại quay về cái cung cách khác thường ấy. Thằng bé lại diễn cái trò mộng du. Nửa đêm em nhìn thấy thằng bé chạy lên cầu thang đấy.”

“Em không chạy theo con hả mình?”

“Tất nhiên là em chạy theo - và thấy con ngủ say trên giường. Em e rằng đó là do trong sáu tuần vừa rồi con ăn ít thịt quá.”

“Có thể là thế. Anh rất buồn. Nhưng nếu Chúa không bằng lòng ban cho chúng ta đủ ăn thì anh phải làm gì đây mình ơi?”

“Anh không thể làm gì được, em biết, ông chồng tốt của em,” Martha đáp lại. “Mà xét cho cùng, em cũng chẳng biết nữa. Em không hiểu tại sao thằng bé không thích nghi tốt như những người còn lại trong nhà chúng ta. Em cho con bé con ti suốt mà vẫn xoay xở khá tốt đấy thôi. Em chắc chắn, nghe thằng bé hát không ai lại nghĩ có gì đó không ổn với nó.”

Vì lúc đó Kim Cương đang hát véo von như sơn ca trên bầu trời. Cậu bé đang bồng em bé mới sinh trên tay, trong lúc mẹ cậu đang mặc quần áo. Joseph đang ngồi ăn sáng - chút trà loãng, bánh mì khô và một thứ bơ rất đáng ngờ mà Nanny đã dọn cho ông, và ông đang ăn uống ngon lành vì đói. Ông đã chải lông cho cả hai con ngựa và đóng yên cương sẵn sàng cho bác ngựa Kim Cương.

“Nghĩ về một thiên thần béo tròn đi, Ximbalum!” Kim Cương nói.

Em bé vẫn chưa được đặt tên thánh, nhưng Kim Cương, khi đọc Kinh Thánh, đã bắt gặp từ đàn ximbalum, và nghĩ rằng nó đẹp đến nỗi từ đó về sau cậu bé luôn gọi em gái mình là Ximbalum!

“Nghĩ về một thiên thần béo tròn màu đỏ, Ximbalum!” cậu bé lặp lại. “Vì Hồng Ngọc là một con thiên mã, Ximbalum ạ. Nó làm trật mắt cá chân mình và béo lên là có mục đích đấy.”

“Mục đích gì hả Kim Cương?” bố cậu hỏi.

“A! Chuyện đó thì con không biết. Con nghĩ là để trông thật đẹp mã khi ông chủ của nó trở về,” Kim Cương trả lời. “Em nghĩ sao hả Ximbalum? Phải vì lý do chính đáng nào đấy, vì Hồng Ngọc là một thiên mã.”

“Dù sao bố ước gì bố thoát được nó,” bố cậu bé nói, “vì nó đè nặng lên tâm trí bố.”

“Thì rõ, bố à: nó béo thế cơ mà,” Kim Cương nói. “Nhưng bố đừng sợ, vì ai cũng nói nó béo tốt hơn nhiều so với lúc đầu bố có nó.”

“Ừ, nhưng tới lúc ông chủ của nó tới nó có thể lại gầy như xác ve. Bỏ mặc nó trong tay bố như thế này thì quá tệ.”

“Có lẽ ông ấy không làm gì được,” Kim Cương gợi ý. “Có thể ông ấy có lý do chính đáng cho chuyện đó.”

“Lẽ ra bố đã nói thế,” bố cậu bé đáp lại, “nếu lúc đầu ông ấy không đòi hỏi khó khăn đến thế.”

“Nhưng chúng ta chưa biết chuyện đó có thể dẫn tới đâu, mình à,” người vợ nói. “Ông Raymond có thể sẽ cho thêm chút gì đó, vì thấy rằng anh đã bị thua thiệt nhiều hơn anh muốn hay trông đợi.”

“Anh e rằng là không: ông ấy là người tính toán chi li mà,” Joseph nói khi ông đứng lên để đi đánh xe ngựa ra ngoài.

Kim Cương tiếp tục hát. Trong một lúc cậu bé véo von hát những khúc linh ta linh tinh; nhưng rốt cuộc, việc hát hò ấy chốt lại ở thứ đại loại như khúc hát dưới đây. Tôi không biết cậu bé lấy khúc hát này ở đâu ra hay bằng cách nào.

Em từ đâu tới bé cưng?

Từ khắp mọi chốn em dừng ở đây.

Mắt vì sao xanh ngất ngây?

Vì bầu trời ấy, em đây qua đường.

Sao lại lấp lánh lạ thường?

Vì tia sao sáng còn vương mắt tròn.

Thế còn giọt lệ con con?

Đến đây thì thấy nó đang đứng chờ.

Vầng trán cao mịn bất ngờ?

Vì bàn tay vuốt đúng giờ em qua.

Cặp má như cánh hồng hoa?

Vì em từng thấy bao tòa đẹp tươi.

Bí mật giấu trong nụ cười?

Ba thiên thần đã đồng thời hôn em.

Vành tai ngà ngọc thân quen?

Để nghe tiếng Chúa, chúng bèn mọc ra.

Thế còn tay từ đâu ra?

Tình yêu thành móc, thành dây của mình.

Từ đâu đến thế chân xinh?

Từ hộp đựng cánh thiên linh trên trời.

Tất thảy hợp thành bé ơi?

Chúa nghĩ về bé, em thời lớn lên.

Vậy sao lại đến với tôi?

Về anh Chúa nghĩ, em thời tới bên.

“Con chưa từng chế ra bài hát ấy, Kim Cương,” mẹ cậu bé nói.

“Không, mẹ à. Con ước gì chính con sáng tác. Không, con không tạo ra nó. Như thế là tranh công của người khác. Nhưng dẫu vậy nó vẫn là của con.”

“Cái gì khiến nó là của con?”

“Con yêu nó kinh khủng.”

“Liệu yêu thứ gì đó có khiến nó thành của con không?”

“Con nghĩ vậy, mẹ à - ít ra là hơn bất kỳ điều gì khác. Nếu con không yêu em bé (chuyện ấy là không thể, mẹ biết đấy), em bé sẽ không phải là của con tí nào. Nhưng con rất yêu em bé, vậy nên em bé là Ximbalum của riêng con.”

“Em bé là của mẹ chứ, Kim Cương.”

“Điều đó khiến em bé là của con nhiều hơn, mẹ à.”

“Sao con nói thế được?”

“Bởi vì mẹ là mẹ của con, mẹ à.”

“Đó là bởi vì con yêu mẹ phải không?”

“Dạ, chỉ bởi thế. Tình yêu tạo nên sở hữu duy nhất,” Kim Cương nói.

Khi bố cậu bé về nhà ăn trưa, và thay Kim Cương bằng Hồng Ngọc, họ thấy ông có vẻ rất buồn bã, và ông bảo họ rằng cả buổi sáng ông chẳng có nổi một người khách nào xứng đáng được gọi là khách sộp.

“Cả nhà mình sẽ phải vào trại tế bần mất thôi, mình à,” ông nói.

“Tới xứ sở sau lưng gió bấc thì tốt hơn ạ,” Kim Cương mơ màng nói, dù không định nói to điều ấy.

“Ra thế đấy,” bố cậu bé trả lời. “Nhưng chúng ta tới đó bằng cách nào, hả Kim Cương?”

“Chúng ta phải đợi tới lúc được đưa đi,” Kim Cương đáp lại.

Trước khi bố cậu bé nói tiếp, một tiếng gõ vang lên ở cửa, và ông Raymond bước vào với nụ cười nở trên khuôn mặt. Joseph đứng lên đón tiếp ông cung kính, nhưng không thân mật lắm. Martha kéo ghê mời ông, nhưng ông không chịu ngồi xuống.

“Anh không vui lắm khi thấy tôi nhỉ,” ông nói với Joseph. “Anh không muốn rời xa con ngựa già ấy.”

“Quả thực, thưa ngài, chuyện đó thì ngài nhầm rồi. Nào là phải lo cho nó, nào là vận rủi, tôi ước gì mình thoát khỏi nó cả ngàn lần rồi. Lúc đầu tưởng có ba tháng, thế mà giờ đã tám chín tháng rồi.”

“Tôi rất buồn khi nghe câu tuyên bố như thế,” ông Raymond nói. “Nó có phục vụ được cho anh không?”

“Không nhiều lắm, với tình trạng què quặt như thế…”

“A!” ông Raymond vội nói. “Anh đã làm nó bị què - phải không? Hóa ra là thế. Tôi hiểu, tôi hiểu.”

“Đó không phải do lỗi của tôi, và giờ nó ổn rồi. Tôi không biết chuyện đó xảy ra thế nào, nhưng…”

“Nó cố ý làm thế,” Kim Cương nói. “Nó đặt một chân lên một viên đá để làm trẹo mắt cá chân của mình.”

“Làm sao con biết chuyện đó, hả Kim Cương?” bố cậu bé quay về phía cậu hỏi. “Tôi chưa bao giờ nói thế, vì tôi không thể nghĩ được chuyện đó xảy ra thế nào.”

“Con đã nghe được - trong chuồng ngựa,” Kim Cương trả lời.

“Chúng ta hãy nhìn nó xem sao,” ông Raymond nói.

“Mời ngài ra ngoài sân,” Joseph nói, “tôi sẽ mang nó ra.”

Họ đi, và Joseph, sau khi tháo bộ yên cương khỏi Hồng Ngọc, dẫn nó vào giữa sân.

“Chao,” ông Raymond nói, “anh đã không tận dụng nó tốt.”

“Tôi không biết ý ngài là gì, thưa ngài. Tôi không mong được nghe ngài nói thế. Nó đang trong tình trạng thể lực tốt - tráng kiện như một cái thùng tô nô.”

“Và béo như thùng tô nô, anh có thể nói thêm thế. Chao, nó béo như lợn ấy! Người ta không gọi thế là tận dụng tốt!”

Joseph giận đến nỗi không trả lời.

“Ý tôi là anh đã không bắt nó làm việc đủ. Như thế là không tận dụng nó tốt. Đáng nhẽ anh chỉ nên trao đi nhiều bằng anh nhận lại.”

“Tôi sẽ không buồn nếu người ta đối đãi với tôi tương tự, thưa ngài.”

“Ý tôi là nó quá béo.”

“Nguyên cả một tháng tôi không thể bắt nó làm việc được, và nó chẳng làm gì ngoài việc ăn như hạm ấy. Nó ăn nhiều khủng khiếp. Kể từ đó tôi đã rút bớt phần lớn thời gian làm việc của nó, nhưng tôi luôn sợ nó lại bị đau, và vì thế tôi thậm chí không thể tận dụng tối đa quãng thời gian ấy được. Tôi phải trình bày với ngài rằng, thưa ngài, khi nó ở giữa càng xe, tôi ngồi ở chỗ đánh xe khổ sở như thể mình đã đánh cắp nó vậy. Lúc nào trông nó cũng như thể đang phải nén lại những phàn nàn ca thán về tôi, để dành tới lúc gặp lại ngài. Đó! Nhìn nó kìa, nheo mắt nhìn tôi bằng nửa con mắt! Tôi phải trình bày với ngài, thưa ngài, rằng tôi không quất nó quá ba lần.”

“Tôi vui mừng khi nghe chuyện đó. Nó không bao giờ thích roi vọt đâu.”

“Ý tôi không phải thế, thưa ngài. Nếu có con ngựa nào cần roi vọt, nó chính là con ngựa ấy. Nó gần như khiến tôi thành ăn mày với tốc độ chạy như sên của nó. Tôi rất vui mừng là ngài đã đến rước nó giùm tôi.”

“Tôi không biết chuyện đó,” ông Raymond nói. “Giả thử tôi đề nghị anh mua nó từ tôi - rẻ thôi.”

“Tôi không mua nó dù ngài bán rẻ như cho, thưa ngài. Tôi không thích nó. Và tôi sẽ không điều khiển một con ngựa mà tôi không thích - không, các vàng cũng không. Chẳng tốt đẹp gì khi không có tình cảm gì giữa cả hai.”

“Cứ mang con ngựa của anh ra, để tôi xem chúng sẽ tạo thành cặp ngựa kiểu gì.”

Joseph cười khá cay đắng khi ông đi dẫn bác Kim Cương ra.

Khi hai con ngựa được đặt cạnh nhau, ông Raymond hầu như không giữ nổi sắc mặt như trước mà biểu lộ những cảm giác lẫn lộn. Bên cạnh Hồng Ngọc cao lớn, đỏ au, tròn như thùng tô nô, thân mình núng nính và chân cẳng không thấy đâu, Kim Cương trông như khung xương với bộ da choàng lên. Hầu như không có chỗ nào trên thân bác mà ta không thoáng thấy dấu xương chòi ra bên dưới. Gầy guộc, ốm yếu và mệt mỏi, bác đứng đó, hôn ông chủ của mình, và chẳng buồn để ý đến ai.

“Anh đã không tận dụng nó tốt,” ông Raymond nói.

“Tôi phải nói rằng,” Joseph đáp lại, choàng tay mình quanh cổ bác ngựa, “ngài nên rút lại nhận xét đó, thưa ngài. Con ngựa này đáng giá bằng ba con kia đấy.”

“Tôi không nghĩ thế. Tôi nghĩ chúng tạo thành một cặp rất tuyệt. Nếu một con quá béo, thì con kia quá gầy - thế là ổn. Và nếu anh không mua Hồng Ngọc của tôi, tôi phải mua Kim Cương của anh.”

“Cảm ơn ngài,” Joseph nói, trong giọng đầy hàm ý, không hề có chút gì là đang cảm ơn.

“Anh có vẻ không thích đề nghị này,” ông Raymond nói.

“Tôi không thích,” Joseph đáp lại. “Tôi sẽ không rời xa con Kim Cương già của tôi đâu dù da nó dát vàng dát ngọc hay trơ xương đi nữa.”

“Ai nói gì về chuyện rời xa nó đâu?”

“Ngài đã nói đấy, thưa ngài.”

“Không, tôi không nói. Tôi chỉ nói đến chuyện mua nó để tạo cặp với Hồng Ngọc. Chúng ta có thể giảm cân cho Hồng Ngọc và đắp thịt cho Kim Cương một chút. Và về chiều cao, theo tôi thấy chúng gần như tương xứng. Tất nhiên anh sẽ là xà ích - nếu anh chấp nhận làm lành với con Hồng Ngọc.”

Joseph đứng đó bối rối, không biết trả lời sao đây.

“Tôi đã mua một mảnh đất nhỏ ở Kent,” ông Raymond nói tiếp, “và tôi phải có một cặp ngựa cho xe ngựa của tôi, vì đường sá quanh đó mấp mô. Tôi lại không muốn một cặp ngựa bước cao nhún nhảy như thế quá phô trương. Tôi nghĩ hai con ngựa này thích hợp. Giả thử, trong một hai tuần, anh cam đoan giảm béo cho Hồng Ngọc và vỗ béo Kim Cương. Giá như chúng ta có cái ống thông từ Hồng Ngọc sang Kim Cương, và Hồng Ngọc cho Kim Cương bớt thịt nhỉ, tích tắc là xong ấy mà. Nhưng tôi sợ rằng không như thế được.”

Joseph dở khóc dở cười, và do vậy nói năng còn khó nghe hơn trước.

“Tôi xin lỗi, thưa ngài,” rốt cuộc ông nói. “Tôi đã quá khổ sở, và quá lâu, đến nỗi tôi không bao giờ nghĩ ngài đang đùa tôi khi ngài nói rằng tôi đã không tận dụng tốt hai con ngựa. Tôi ca thán về ngài, thưa ngài, rất nhiều lần trong lúc khốn khó; nhưng cứ khi nào tôi nói bất cứ điều gì, thằng bé Kim Cương nhà tôi luôn nhìn tôi mỉm cười, như thể muốn nói, ‘Con hiểu ông ấy rõ hơn bố,’ và quả thật, tôi luôn nghĩ là thằng bé đúng.”

“Anh sẽ bán con Kim Cương già cho tôi chứ?”

“Tôi sẽ bán, thưa ngài, với một điều kiện - là nếu có khi nào ngài muốn rời bỏ nó hoặc tôi, ngài cho tôi cơ hội được mua nó. Tôi không thể rời xa nó, thưa ngài. Và về chuyện ai sẽ là chủ của nó, chuyện đó chẳng thành vấn đề; vì, như thằng bé Kim Cương nói, chỉ có tình yêu dành cho thứ gì đó mới khiến nó thành của ta - và tôi quả thực rất nặng lòng yêu thương con Kim Cương già, thưa ngài.”

“Chà, đây là tờ séc hai mươi bảng tôi đã viết sẵn để trả cho con ngựa ấy, phòng khi tôi thấy anh hành động hào hiệp với con Hồng Ngọc. Thế đã đủ chưa?”

“Quá nhiều, thưa ngài. Cả thân mình nó không đáng giá chừng ấy - miếng bịt móng và tất thảy. Chỉ có trái tim nó, thưa ngài - mới đáng giá cả triệu bạc - nhưng dù sao đi nữa trái tim nó vẫn là của tôi - vì vậy như thế là quá nhiều, thưa ngài.”

“Tôi không nghĩ thế. Sẽ không quá nhiều khi chúng ta đã vỗ béo lại nó. Anh cứ nhận đi, không có gì đâu. Cứ tiếp tục việc đánh xe của anh trong một tháng nữa, chỉ có điều hãy tận dụng con Hồng Ngọc và để con Kim Cương nghỉ ngơi. Tới lúc đó tôi sẽ sẵn sàng để anh xuống vùng đồng quê.”

“Cảm ơn, thưa ngài, cảm ơn. Kim Cương đã chọn ngài làm bạn, thưa ngài, ngay khi cháu thấy ngài. Tôi quả tin rằng con mình hiểu biết hơn những người bình thường khác.”

“Tôi cũng nghĩ thế,” ông Raymond nói khi ra về.

Ông đã chủ định thử thách Joseph khi ông đưa ra yêu cầu về Hồng Ngọc, nhưng không hề dự định kéo dài sự thử thách ấy lâu đến thế. Ông ngã bệnh ở Thụy Sĩ, và đã không thể trở về sớm hơn. Giờ đây ông ra về, vô cùng hài lòng khi thấy Joseph đã đứng vững trước thử thách, và là một người đàn ông chân chính.

Joseph chạy vội vào nhà với bà vợ đang lo lắng đợi ở cửa sổ chờ kết quả của cuộc trò chuyện lê thê ấy. Khi bà nghe được rằng hai con ngựa sẽ cùng chạy bằng dây cương đôi, bà bật cười sằng sặc. Kim Cương lại gần với em bé trên tay và hướng cặp mắt to lo lắng tới bà, hỏi:

“Có chuyện gì với mẹ thế, mẹ ơi? Mẹ khóc một chút đi. Sẽ tốt cho mẹ đấy. Khi bố hơi xuống tinh thần tí teo ấy à, bố thường chêm nước mắt vào đấy.”

“Bé con ngốc nghếch ơi!” mẹ cậu bé nói. “Cứ nghĩ đến cảnh con Hồng Ngọc to tướng béo ú đó chạy bên cạnh con Kim Cương già nua tội nghiệp nhà mình, làm sao mẹ không cười cho được?”

“Nhưng tại sao không, hả mẹ? Với một tháng yến mạch, và nghỉ ngơi không phải làm gì, Kim Cương sẽ có kích cỡ gần với Hồng Ngọc hơn là mẹ so với bố đấy. Con nghĩ để các kiểu ngựa khác nhau chạy cùng nhau là rất hay. Giờ Hồng Ngọc sẽ có cơ hội dạy Kim Cương cách hành xử đúng đắn hơn.”

“Làm sao con dám nói điều như thế, hả Kim Cương?” bố cậu bé giận dữ nói. “So sánh hai con về cách hành xử, không so được đâu con. Kim Cương của chúng ta là một quý ông đấy.”

“Con đâu có ý nói bác ấy không phải quý ông hả bố; vì có lẽ một vài quý ông đánh giá hàng xóm của mình không công bằng cho lắm. Ý con chỉ là thế thôi. Bác Kim Cương đáng lẽ không nên nghĩ xấu về Hồng Ngọc như thế. Nó chỉ không gắng hết sức mình thôi.”

“Xin cho bố hay làm sao con biết được chuyện đó?”

“Đêm nọ con nghe thấy chúng nói về chuyện đó.”

“Ai cơ?”

“Chao, Kim Cương và Hồng Ngọc. Hồng Ngọc là một con thiên mã.”

Joseph nhìn chằm chằm không nói gì thêm. Bất chấp tất cả niềm vui sướng mới có, ông vô cùng rầu rĩ trong lúc đóng lại bộ yên cương ngựa cho con thiên mã, vì ông nghĩ thằng bé Kim Cương yêu quý của ông bị mất trí rồi cũng nên.

Tuy nhiên, ông không thể không nghĩ khác đi, khi ông thấy sự thay đổi nơi Hồng Ngọc. Xét đến tình trạng béo ục ịch như thế thì nó đã nỗ lực tuyệt vời, lướt trên mặt đất với tốc độ không thể tin nổi. Giờ nó sẵn sàng, thậm chí bồn chồn muốn chạy, đến mức Joseph phải ghìm nó thật chặt.

Thế rồi khi ông bật cười trước những tưởng tượng của chính mình, lòng ông bỗng trào dâng lo sợ rằng con ngựa sẽ đứt hơi, và ông Raymond lại có lý do xác đáng để nghĩ rằng ông đã không tận dụng nó tốt. Thậm chí có khi ông ấy sẽ nghĩ rằng ông đã lợi dụng những chỉ dẫn mới của ông ấy, xả lên con ngựa mối ác cảm bị kìm nén bấy lâu; trong khi sự thực thì mối ác cảm ấy đã hoàn toàn biến mất, đến nỗi ông cảm thấy rằng cả Hồng Ngọc cũng đã là bạn của ông trong suốt thời gian ấy.