(TRUYỆN VƯỢN TRẮNG)

Cuối niên hiệu Đại Đồng, nhà Lương[1], triều đình sai Bình nam Tướng quân Lạn Khâm nam chinh, đến Quế Lâm, phá quân Lý Sư Cổ, Trần Triệt. Biệt tướng là Âu Dương Hột, đánh đến đất Trường Lạc[2], dẹp hết được các động man, tiến sâu vào nơi non cao rừng thẳm. Hột có người vợ thon thả trắng trẻo, xinh đẹp lắm. Bộ hạ có kẻ nói: “Tướng quân sao lại đưa người đẹp đến đây? Đất này có thần, hay bắt trộm những con gái trẻ, người nào xinh đẹp lại càng khó thoát được, phải nên cẩn thận bảo vệ mới được.” Hột lo sợ lắm, tối đến cho quân vây quanh trướng, giấu vợ vào trong mật thất, cẩn thận khóa chặt cửa, lại cho hơn chục tì nữ hầu hạ canh giữ.

Tối ấy, đêm đen gió rít, đến khoảng canh năm vẫn không thấy động tĩnh gì. Những người canh giữ đều mệt mỏi mà ngủ gật. Bỗng nhiên như có thứ gì làm tất cả mọi người giật mình tỉnh dậy, thì đã không thấy vợ Hột đâu nữa. Xem lại cửa thì vẫn khóa kín, chẳng biết là ra lối nào. Bên ngoài núi non hiểm trở, gần nhau gang tấc cũng chẳng thấy gì, nên không thể truy tìm được. Đến sáng, cũng không thấy dấu tích gì cả.

Hột đau đớn phẫn uất, thề không tìm thấy vợ thì không quay về. Bèn thác ốm, đóng quân lại, ngày ngày đi khắp bốn xung quanh, bất kể xa xôi, cao sâu, hiểm trở, chỉ cốt tìm cho bằng được. Được hơn một tháng, trong một bụi trúc cách đó trăm dặm, bỗng tìm thấy một chiếc hài thêu của vợ. Tuy dãi nắng dầm mưa, nhưng vẫn nhận ra được. Hột càng thêm thương tiếc, quyết ra sức kiếm tìm. Chọn lấy ba chục tráng sĩ, cầm giáo đeo lương, ăn đồng ngủ nội tìm kiếm. Hơn một tuần[3] nữa, đi cách nơi đóng trại ước hai trăm dặm, thấy phía nam có ngọn núi, xanh tươi cao vót hẳn lên.

Đi đến nơi, thấy suối sâu bao quanh, bèn chặt cây kết bè vượt qua. Trông lấp ló bên vách đá rừng tre, thấp thoáng có bóng áo đỏ, cùng tiếng nói cười văng vẳng. Bèn bám dây buông thừng trèo lên, thì thấy cây cối thành hàng, chen lẫn danh hoa, dưới đất cỏ xanh, mượt êm như thảm, quang cảnh u tịch, như riêng một cõi đất trời. Bên cửa đá ở mé đông, có mấy chục người phụ nữ, y phục tươi tắn, ca hát vui cười, ra vào trong đó. Thấy có người tới, họ đều chậm bước đứng nhìn, đến nơi rồi, họ bèn hỏi: “Vì cớ gì mà đến đây?” Hột kể lại đầu đuôi. Họ nhìn nhau, rồi than bảo: “Vợ ông ấy đến đây đã hơn tháng rồi. Nay đang ốm nằm trên giường, nên cho ông ấy vào thăm.” Hột bước vào một cửa có cánh bằng gỗ, thấy

trong có ba nơi to rộng như đại sảnh, bốn vách kê giường, đều trải nệm gấm. Vợ Hột nằm trên sập đá, trên trải mấy lần chiếu đệm, đồ trân vị để đầy trước mặt. Hột đến nơi nhìn, người vợ vừa đưa mắt nhìn thấy, liền xua tay bảo đi ra. Đám phụ nữ nói: “Chúng tôi cũng như vợ ngài, đều bị bắt tới đây, người lâu cũng đã mười năm rồi. Đây là chỗ con vật thần ấy ở, sức nó có thể giết người, dù trăm kẻ cầm binh khí cũng không thể chế ngự được. May nó hiện ra ngoài chưa về, ngài hãy mau chóng tránh đi. Nhưng xin ngài kiếm cho kỳ được hai hộc rượu ngon, mười con chó béo, cùng mấy chục cân đay, chúng tôi sẽ giúp ngài lập kế giết nó. Lần sau nên tới lúc chính ngọ. Cẩn thận đừng đến sớm quá, xin hẹn ngài mười ngày.” Rồi lại giục mau đi khỏi. Hột cũng vội lui đi. về tìm cho được rượu ngon, chó béo, dây đay, đúng hẹn trở lại. Đám phụ nữ nói: “Nó thích uống rượu, thường uống đến say mèm. Khi say rồi hay khoe sức, bảo chúng tôi lấy lụa buộc chân tay nó vào giường, mà nó chỉ cựa một cái là đứt. Chúng tôi từng chập ba lớp lụa lại mà trói, thì nó gắng hết sức củng không giật đứt được. Nay ta lẩn sợi đay vào lụa mà trói, hẳn nó không quẫy đứt được. Toàn thân nó cứng như sắt, duy chỗ cách dưới rốn mấy tấc, thường phải che đậy bảo vệ, ắt hẳn chỗ ấy không chịu nổi đâm chém.” Lại chỉ vách núi bên cạnh, nói: “Đó là kho lương, nên đến đấy mà nấp kĩ, lặng im chờ đợi. Rượu để dưới khóm hoa, chó thì thả trong rừng, đợi kế của chúng tôi thành rồi, sẽ gọi, các ông phải ra ngay.” Bọn Hột theo như lời, cùng nín thở chờ đợi.

Quá trưa, thấy một vật như tấm lụa trắng, từ ngọn núi khác đáp xuống, vụt qua như bay, tiến thẳng vào động. Không lâu sau, một kẻ có bộ râu đẹp, cao hơn sáu thước, áo trắng chống gậy, kéo theo dám phụ nữ đi ra. Trông tháy chó, hắn lấy làm lạ, nhảy vọt lới bắt, xé ra nhai húp, kỳ no mới thôi. Đám phụ nữ tranh nhau đem chén ngọc ra rót rượu mời, nói cười vô cùng vui vẻ. Đợi hắn uống mấy đấu rượu rồi, đám phụ nữ bèn dữ dìu di. Lại nghe thấy tiếng cười đùa, rồi lâu sau, thấy đám phụ nữ ra gọi, bọn Hột bèn cầm binh khí xông vào. Trông thấy có một con vượn trắng lớn, bị trói bốn chân trên giường, trông thấy người, nó giẫy dụa muốn thoát thân nhưng không được, hai mắt sáng rực như điện. Mọi người tranh nhau đâm chém, nhưng chỉ như chém sắt, đâm đá, bèn đâm vào dưới rốn, thì lưỡi kiếm liền xuyên thấu, máu tuôn như thác. Con vượn bèn chép miệng than: “Là trời giết ta, chứ ngươi thì làm gì được? Nhưng vợ ngươi đã có mang, chớ giết đứa con ấy, sau này nó sẽ gặp được bậc thánh đế, mà làm vẻ vang tôn tộc.” Dứt lời thì chết.

Hột cho lục soát trong dộng, thấy của báu chất đầy, kỳ trân dị phẩm, la liệt đầy bàn. Phàm những vật quý báu ở đời, chẳng thứ gì không có, hương thơm mấy hộc, bảo kiếm một đôi. Con gái ba chục người, đều là những kẻ tuyệt sắc, những người bị bắt tới đã mười năm, đều nói: “Những ai kém sắc, đều bị đưa đi, không biết nơi nao. Mà con vượn ấy bắt đàn bà con gái, cũng đều chỉ hưởng dụng cho mình mình, chứ không có đồng đảng nào nữa. Mỗi sáng, nó rửa mặt, đội mũ, mặc bào trắng, khoác áo lụa, bất kể mùa dông hay mùa hạ. Toàn thân nó có lông trắng dài đến mấy tấc. Thường ngày hay đọc sách mộc giản[4], chữ như phù triện, không thể nhận được, đọc xong, lại để trên ghế đá. Ngày tạnh có khi nó múa đôi kiếm, quanh mình có ánh chớp lóe ra, sáng lóa như mặt trăng. Nó ăn uống tùy lúc, thích hoa quả, hạt dẻ, đặc biệt nghiện ăn thịt chó, cắn xé mà uống cả máu. Cứ quá trưa, là nó biến đi như bay, trong nửa buổi có thể đi về cả mấy ngàn dặm, tới chiều tất trở lại, ấy là nếp thường vậy. Nó muốn có gì là lập tức có được ngay. Đêm thì tới các giường đùa nghịch, đủ khắp một lượt, chưa từng ngủ bao giờ. Nó nói năng am tường rành rọt, ý vị mà lưu loát, duy hình trạng vẫn là loài khỉ vượn mà thôi.”

Đầu mùa lá rụng năm nay, con vượn bỗng buồn bã nói: “Ta bị sơn thần tố cáo, sắp chịu tội chết. Cũng đã cầu xin các vị thần linh bảo hộ, mong là có thể thoát được.” Đầu tháng trước, ghế đá bỗng phát lửa, đốt cháy hết sách mộc giản, nó ngơ ngẩn thất thần nói: “Ta đã ngàn tuổi mà không có con, nay có con, ấy là kỳ hạn phải chết đã đến vậy.” Nhân quay sang nhìn khắp lượt đám phụ nữ, rơi lệ hồi lâu, rồi nói: “Núi này cách tuyệt, chưa từng có người tới. Trên cao nhìn xuống cũng ngặt bóng tiều phu, dưới núi lại có nhiều hổ lang, quái thú. Nay có kẻ có thể đến đây được, há chẳng phải ông trời mượn tay nó giết ta sao?”

Hột bèn thu lấy ngọc ngà châu báu cùng đám phụ nữ đưa về, trong số ấy cũng có người vẫn còn biết nhà mình ở chỗ nào. Vợ Hột đầy năm thì sinh được một con trai, hình dong giống hệt con vượn trắng. Sau Hột bị Trần Vũ đế giết, Hột vốn thân với Giang Tổng[5], Tổng thương đứa bé thông minh xuất chúng, bèn giữ lại nuôi, nên tránh được nạn. Kịp khi trưởng thành, quả nhiên văn hay chữ tốt, nổi danh đương thời.

[1] Nhà Lương: vương triều thời Nam triều, do Tiêu Diễn lập ra năm 502, đặt đô ở Kiến Khang (tức Nam Kinh, Giang Tô), đến năm 557 thi bị triều Trần thay thế. Đại Đồng là niên hiệu của Lương Vũ đế Tiêu Diễn.

[2] Trường Lạc: nay là huyện Ngũ Hoa, tỉnh Quảng Đông.

[3] Một tuần là mười ngày.

[4] Mộc giản: sách ghép từ các thẻ gỗ.

[5] Giang Tổng (519-594): văn nhân đời Trần, Nam triều (Trung Quốc), tự Tổng Trì, người Khảo Thành, Tế Dương (nay là Lan Khảo, Hà Nam), thời nhà Trần từng làm quan đến Thượng thư lệnh, nên cũng được gọi là Giang Lệnh.