(BA GIẤC MỘNG)

Giấc mộng của người ta, vốn có không ít những điều dị thường: có khi người này mơ thấy đi đến một nơi nọ thì người kia lại gặp chính cảnh ấy; có khi người kia làm một việc nọ, thì người này lại mơ thấy chính điều đó; hoặc cũng có khi hai người lại có giấc mộng tương thông với nhau.

*********

Thời Thiên Hậu[1], Lưu U Cầu làm Triều Ấp[2] thừa, từng phụng mệnh đi công cán đến đêm mới về. Còn cách nhà chừng hơn mười dặm, thì đường đi qua bên cạnh một ngôi tự viện. Lưu nghe thấy trong chùa có tiếng hát tiếng cười vui vẻ. Tường vây thấp, lại sụt lở, nên có thể nhìn thấy hết phía trong. Lưu cúi mình nhòm vào xem, thấy có mười mấy người, nam nữ đang ngồi lẫn lộn, quây quần ăn uống, cùng la liệt mâm bát, lại thấy có cả vợ mình cũng đang ngồi nói cười trong đó.

Lưu lấy làm ngạc nhiên, rất lâu vẫn không hiểu là thế nào. Lại nghĩ thầm vợ mình tất không thể đến đây, nhưng cũng không thể bỏ qua được. Nhìn kỹ dung mạo cử chỉ, giọng nói điệu cười, đều không sai chút nào. Lưu định đến xét kỹ xem, nhưng cửa chùa đóng chặt không vào được, bèn nhặt một mảnh ngói ném vào, trúng ngay cái hồ rượu, đám người cùng nhau bỏ chạy tán loạn, không còn một ai nữa. Lưu trèo tường tiến thằng vào, cùng những người tùy tòng nhìn lại xem, thì thấy phật điện vắng lặng không một bóng người, cổng chùa vẫn khóa nguyên như cũ. Lưu càng lấy làm ngạc nhiên, bèn dong ngựa chạy vội về. Tới nhà, thì vợ mới vừa ngủ một lúc. Nghe Lưu đã về, người vợ dậy cùng trò chuyện hồi lâu, rồi cười nói: “Vừa nãy nằm mộng, thấy cùng mấy chục người tới chơi một ngôi chùa, toàn người lạ cả, rồi tụ tập ăn uống ngoài sân điện. Chợt có kẻ ở bên ngoài cầm mảnh ngói ném vào, làm mâm bát ngổn ngang cả, bèn giật mình tình dậy.” Lưu cũng đem những chuyện mình trông thấy kể hết lại cho nghe. Ấy thực là người này mơ thấy đi đến một nơi nọ thì người kia lại gặp chính cảnh ấy vậy.

Năm Nguyên Hòa thứ tư, Nguyên Vi Chi[3] người Hà Nam làm Giám sát ngự sử, phụng mệnh đến Kiếm Ngoại[4]. Đi được hơn chục ngày thì ta cùng người anh thứ hai là Lạc Thiên, và Lý Tiêu Trực người Lũng Tây cùng đi chơi Khúc Giang[5], đến Từ Ân phật xá, đi khắp các tăng viện, ở chơi giờ lâu. Đến chiều tối, cùng nhau đến nhà của Tiêu Trực ở làng Tu Hạnh, bảo sắp rượu cùng uống, rất mực vui vẻ. Anh ta chợt dừng chén hồi lâu, nói: “Vi Chi hẳn đã đến Lương Châu rồi.” Rồi sai lấy bút mực, đề lên vách một bài thơ rằng:

Xuân sang khôn gỡ mối sầu vơi,

Say bẻ hoa làm thẻ rượu chơi.

Chợt nhớ cố nhân ngoài dặm thẳm,

Lương Châu bấm đốt đến nơi rồi.

Sự thực là Vi Chi đi đã hai mươi mốt ngày rồi. Độ hơn mười hôm sau, gặp lúc có công sai từ Lương Châu đến, có mang theo một lá thư của Vi Cho, phía sau thấy có chép cùng một bài thơ, đề là Kỷ mộng thi (Ghi lại giấc mộng), thơ rằng:

Mơ người, huynh đệ Khúc Giang chơi,

Vào viện Từ Ân dạo mấy hồi.

Thuộc hạ gọi người đi dắt ngựa,

Tỉnh ra đã ở đất Lương rồi.

Xem ngày tháng, thì thấy trùng khớp với ngày tháng chúng ta đi chơi chùa, đề thơ. Ấy thực là người kia làm một việc nọ, thì người này lại mơ thấy chính điều đó vậy.

***

Niên hiệu Trinh Nguyên, Đậu Chất người Phù Phong và Vi Tuân người Kinh Triệu cùng từ đất Bạc vào đất Tần, ngủ lại trong một quán trọ ở Đồng Quan. Đậu nằm mơ thấy đến đền Hoa Nhạc, gặp một bà đồng, mình cao da đen, váy xanh áo trắng, đón đường vái chào, mời vào lễ thần. Đậu không đừng được, bèn phải nghe lời. Nhân hỏi họ tên, thì xưng là Triệu thị. Đậu tình dậy, kể lại chuyện cho Vi nghe.

Hôm sau, hai người đến đền, thấy một bà đồng ra đón, diện mạo y phục hệt như trong mộng. Đậu quay sang bảo Vi: “Thật là giải chiêm bao!” Bèn sai tùy tùng lục túi, được hai quan tiền, đem biếu. Bà đồng vỗ tay cười lớn, nói với chúng bạn rằng: “Hệt như trong mộng!” Vi ngạc nhiên hỏi lại. Bà đồng nói: “Tối qua, tôi mộng thấy có hai người từ phương đông đến, có cúng lễ cho một người thấp mà râu quai nón, được thưởng hai quan tiền. Sáng ra, kể lại cả cho chúng bạn nghe. Nay đã nghiệm rồi!” Đậu nhân hỏi họ tên bà đồng. Chúng bạn nói: “Đó là Triệu thị.” Mọi sự từ đầu đến cuối, đều ăn khớp không sai một ly. Ấy thực là hai người lại có giấc mộng tương thông với nhau vậy.

Hành Giản thưa rằng: Kinh Xuân Thu cùng các sách Tử, Sử[6], chép về mộng cũng không ít, nhưng chưa có giấc mộng nào giống như ba giấc mộng này cả. Mộng của thế nhân cũng rất nhiều, nhưng cũng chưa có ai có giấc mơ như ba giấc mộng này. Là ngẫu nhiên ư? Hay tất cũng là tiền định ư? Ta không thể biết được, nay chép những chuyện này, để lưu giữ lại.

[1] Thiên Hậu; tức Võ Tắc Thiên.

[2] Triều Ấp: tên huyện xưa, nay thuộc huyện Đại Lệ, Thiểm Tây.

[3] Nguyên Vi Chi: tức Nguyên Chẩn (779-831), tự Vi Chi, xem thêm ở Nói Thêm về Tập Truyền Kỳ mục quyển IV ở cuối sách.

[4] Kiếm Ngoại: chi khu vực Thục Trung, phía nam núi Kiếm Các.

[5] Khúc Giang: ở phía đông nam thành phổ Tây An, Thiểm Tây ngày nay, vi sônguốn khúc quanh co, nên gọi là Khúc Giang. Đời Tần lấy làm Nghi Xuân uyển, đời Hán lấy làm Lạc Du nguyên, là một nơi du ngoạn bấy giờ.

[6] Tử, Sử: hai trong bốn loại sách bao gồm Kinh, Sử, Tử, Tập. Sử là lịch sử, Tử là sách của chư tử trước tác.