(KỸ NỮ HỌ DƯƠNG)

Kỹ nữ họ Dương là một người tuyệt sắc ở làng Trường An, thần thái rất đẹp, lại thích điểm trang. Vương công đại nhân đãi khách, đều tranh nhau mời cho được nàng đến dự. Người không biết uống, tất cũng vì nàng mà uống tận tình. Bọn trai trẻ ở Trường An, một khi đã đến chỗ nàng, thì dù có táng thân bại sản cũng không hối hận. Do vậy tên tuổi nàng trở nên đứng đầu trong các chị em, thân giá cao nhất lúc bấy giờ.

Có vị tướng quân nọ ở Lĩnh Nam, cũng là người thích chơi bời. Nhưng người vợ vốn là con gái nhà quý thích, đối đãi với ông rất ác nghiệt. Khi trước có hẹn với nhau rằng: Nếu người nào có lòng khác, thì tất phải chết đâm chết chém. Tướng quân khi còn nhỏ là con nhà quý hiển, thích rong chơi, nhưng khổ vì vợ dữ nên không làm sao thỏa ý được. Vì vậy mới ngầm đem món tiền lớn, chuộc thân cho nàng Dương, rồi đưa cùng đến Nam Hải, cho nàng ở một nhà khác, cứ hết công việc thì lại đến chỗ nàng, tối mới trở về nhà. Nàng vốn thông minh, hầu hạ tướng quân rất cẩn thận, Nàng thường giữ đúng chức phận nữ nhi, những điều trái lẽ không bao giờ làm bừa. Lại hậu đãi những người tả hữu của tướng quân, nên ai nấy đều hài lòng. Bởi vậy tướng quân càng thêm sủng ái.

Cách hơn năm, tướng quân ốm nặng, không dậy nổi nữa, muốn được gặp mặt nàng, nhưng lại sợ vợ biết. Tướng quân vốn thân với viên Giám quân sứ, bèn lén ngỏ ý mình, nhờ nghĩ cách giúp cho. Giám quân bèn nói dối người vợ rằng: “Tướng quân bệnh nặng lắm, thiết nghĩ nếu được một người biết hầu hạ thuốc thang trông nom, thì chữa mới mau. Tôi có đứa hầu gái rất giỏi, hầu cận trong nhà quý hiển đã lâu, rất hợp ý chủ nhân. Xin phu nhân cho nó đến hầu hạ tướng quân, có được chăng?” Người vợ nói: “Trung quý nhân là người đáng tín cậy. Nếu quả như thế, ta cũng bớt vất vả. Ngài hây mau cho gọi con hầu ấy tới giúp.” Giám quân bèn cho nàng giả làm con hầu vào gặp tướng quân.

Nhưng kế còn chưa thành thì việc bị bại lộ. Vợ tướng quân dẫn theo mấy chục nữ tì mạnh khỏe, sắp côn bổng, đun vạc dầu ở giữa sân đợi sẵn, định rằng khi nàng đến sẽ ném vào vạc dầu sôi. Tướng quân nghe thấy thế vô cùng kinh hãi, vội sai người đi ngăn nàng không được đến nữa. Lại nói: “Chuyện này bởi tự ý ta, mà suýt gây lụy cho người. Nay may mắn ta còn chưa chết, tất phải để nàng thoát khỏi miệng hùm. Nếu không thì chẳng còn kịp nữa.” Bèn đem rất nhiều tiền của, sai gia đồng chèo thuyền nhẹ, hộ vệ nàng đi về phương bắc. Từ đó, tướng quân trong lòng càng thêm phẫn uất, chưa đầy mươi ngày thì qua đời.

Nàng vừa đến Hồng Châu[1] thì hay tin, bèn đem trả lại tất cả tiền của tướng quân tặng mình, rồi thiết linh vị mà khóc rằng: “Tướng quân vì thiếp mà chết. Tướng quân chết rồi, thiếp còn sống làm gì? Thiếp há lại để tướng quân cô độc một mình ư?” Nói rồi bèn dỡ những đồ tế lễ rồi chết theo.

Phàm, kỹ nữ là những kẻ đem sắc đẹp ra hầu hạ người, nếu chẳng được lợi thì chia tay. Vậy mà nàng Dương có thể đem cái chết báo đáp tướng quân, ấy là nghĩa vậy; trả lại hết những tiền của được tặng, ấy là liêm vậy. Tuy cùng là kỹ nữ, nhưng khác biệt lắm thay!

[1] Hồng Châu: trị sở ở Nam Xương, Giang Tây ngày nay.