Vào thời Triều Tiên Cao Tông, Phác Tại Hinh có biên soạn một bộ "Hải Đông tục tiểu học", trong đó ghi chép lại một chuyện Kim Hạc Phong đi sứ, rất là thú vị. Kim Hạc Phong từng giữ chức Phó Đề học thời vua Tuyên Tổ, có một lần phụng mệnh đi sứ Nhật Bản. Khi đến đảo Đối Mã, đảo chủ mở tiệc đãi ông nhưng lại đến muộn, hơn nữa còn "ngồi kiệu vào cửa, đến thềm mới xuống." Kim Hạc Phong nổi giận đùng đùng nói: "Đảo Đối Mã vốn là phiên thần của nước ta, sứ thần phụng mệnh đến, sao dám ngạo mạn khinh nhờn như thế. Ta không thể nhận bữa tiệc này." Thế là bèn hủy tiệc mà đi. Khiến cho đảo chủ đảo Đối Mã sợ hãi đến mức giết chết phu kiệu, chém đầu đem đến tạ tội. Từ đó về sau, "người N Oa kính sợ, đối đãi kính trọng hơn, nhìn thấy từ xa là xuống ngựa."
Sự việc này có thể thể hiện quan hệ Hàn - Nhật trong một thời kỳ đặc biệt đó, cũng có thể thể hiện một khía cạnh tính cách của người Hàn Quốc. Thế nhưng, yêu cầu về lễ tiết của Kim Hạc Phong được xây dựng trên cơ sở "tông phiên", có chút vị "lấy thế đòi lễ". Kỳ thực, cho dù đảo Đối Mã không phải là phiên thần, cho dù mọi người đều bình đẳng hoặc thậm chí ngược lại vị thế tông phiên thay đổi, mời người ta dự tiệc cũng không nên đến muộn. Bằng không, thì đó không phải là "biết lễ", mà chỉ là "thức thời" mà thôi. Có lẽ chính vì điểm này, người Hàn Quốc thời cổ đại từ lâu đã coi thường Nhật Bản, cho rằng họ là bọn di địch không biết lễ nghĩa. "Tuyên Tổ thực lục" quyển 37 có ghi chép lời của quốc vương Triều Tiên rằng: "Trung Quốc là cha mẹ, nước ta và Nhật Bản đều là nước ngoài, giống như con vậy. Nói về cha mẹ đối với con, thì nước ta là đứa con hiếu thảo, Nhật Bản là đứa con nghịch tử." Đại sư Nho học thời Trung kỳ Triều Tiên là Lý Thối Khê trong một bài biểu "Xin chớ tuyệt giao với sứ thần nước N Oa" đã khuyên quốc vương đừng so đo chấp nhất với Nhật Bản, lý do là "cầm thú không đáng để so bì." Thái độ của Lý Thối Khê có phần khác với Kim Hạc Phong. Kim Hạc Phong là so đo với đối phương, tỏ uy thế, còn Lý Thối Khê thì chủ trương "lấy di địch đối đãi với di địch, thì người di yên phận của người di, cho nên bậc vương giả không trị di địch." Lý Thối Khê cho rằng nếu như "bàn phải trái, tranh đúng sai" với di địch, thì khác nào "dạy cầm thú làm chuyện lễ nhạc", ngoài việc ép cầm thú cắn người ra thì chẳng có kết quả tốt đẹp nào cả.
Tôi giảng dạy ở Hàn Quốc hai năm, bạn bè các giới ở Hàn Quốc mời tôi ăn cơm vô số lần, chuyện chủ nhà đến muộn chiếm mười phần thì có đến bảy tám phần. Có một lần, một vị cấp trên nọ mở tiệc khoản đãi toàn bộ giáo viên Trung - Hàn, mọi người ngồi khô khan một hồi lâu, vị này mới đến, vốn không hề giải thích, cũng chẳng hỏi han, vừa ngồi xuống liền bàn bạc công chuyện nào đó bằng tiếng Hàn với người Hàn Quốc rất lâu. Các giáo viên Trung Quốc khác đều lộ vẻ giận dữ, tôi đành phải kể thật nhiều chuyện cười, hóa giải nguy cơ thay cho vị cấp trên người Hàn Quốc. Những sự việc dạng này cứ nối tiếp nhau xuất hiện. Người Trung Quốc thường cho rằng, món ăn Hàn Quốc lỏng bỏng chẳng có gì để ăn, đi dự tiệc thuần túy là nể mặt người Hàn Quốc, là để "trọn lễ nghĩa". Mà bạn bè Hàn Quốc lại thường bỏ qua thiện ý trong đó, vô tình dẫn đến việc tình cảm đôi bên xa cách. Có một giáo viên trẻ tuổi người Trung Quốc của một trường đại học nổi tiếng ở miền nam, thậm chí còn tuyên bố từ chối mọi bữa tiệc của người Hàn Quốc, nổi giận đùng đùng theo kiểu của Kim Hạc Phong. Vì biết rằng người Hàn Quốc không hề có ác ý, là sự lơ đễnh chứ không phải cố ý lăng mạ, nên tôi cũng đã thành thói quen, thường chọn cách đến muộn 15 phút, đến gần như cùng lúc với chủ nhà, như vậy liền tránh được sự ngượng ngùng của cả đôi bên. Do tôi có rất nhiều mẹo vặt khôn khéo kiểu này, nên được một số bạn bè Trung - Hàn trêu gọi là "thổ địa Hàn Quốc" (chỉ người rành đất nước Hàn Quốc).
Chuyện lễ tiết, nói lớn không lớn, nói nhỏ không nhỏ, kỳ thực là tùy thuộc vào việc bạn gặp phải người thế nào. Gặp phải Kim Hạc Phong, thì kẻ thất lễ sẽ chuốc lấy nhục nhã, mất nhiều hơn được. Gặp phải Lý Thối Khê, thì bề ngoài dường như yên ổn vô sự, thực chất lại bị coi thường. Không so đo, kỳ thực có lẽ là sự khinh miệt lớn hơn. Những đạo lý này, người ngay thẳng chưa chắc đã nghĩ tới. Bởi vì tính cách người Hàn Quốc nóng nảy, người Trung Quốc phần lớn cũng không muốn nhắc đến. Tôi nói ra điều này, không chỉ muốn nhắc nhở những người bạn Hàn Quốc vốn cùng là xứ sở lễ nghĩa, mà còn càng hy vọng những người bạn Trung Quốc hãy mau từ bỏ điều này, hãy mau từ bỏ đi!
(Người Trung Quốc hiện nay thích đến muộn, có vẻ như ngày càng nhiều lên thì phải.)
