Người Trung Quốc thường xuyên giao thiệp với người Hàn Quốc, một trong những điều khiến họ đau đầu nhất là một số người Hàn Quốc không giữ chữ tín cho lắm. Hẹn hò đến muộn hoặc không đến là chuyện như cơm bữa, những lời đã nói ra chớp mắt là tính như không. Sáng lệnh chiều đổi, lật lọng nuốt lời, họ làm những điều đó tự nhiên như ăn cơm ngủ nghỉ. Hơn nữa, họ làm vậy không phải vì có ác ý gì với bạn, mà hoàn toàn là một thói quen. Thỉnh thoảng họ cũng nói xin lỗi, nhưng nói xong vẫn chứng nào tật nấy, khiến bạn khóc dở mếu dở. Người Nhật Bản từng phóng đại nguyền rủa người Hàn Quốc là "dân tộc ngày nào cũng nói dối". Câu đầu tiên mà một tổ chức của Trung Quốc tại Hàn Quốc căn dặn những người Trung Quốc mới đến Hàn Quốc là: "Đối với những việc người Hàn Quốc hứa với bạn, đừng có tưởng thật." Tôi nghĩ, một dân tộc nếu để lại cho người ta ấn tượng như vậy thì quả thực mặt mũi chẳng vẻ vang gì. Thế nhưng, một thói quen một khi đã trở thành quốc tính phổ biến thì rất có thể nó có liên quan mật thiết đến lịch sử và văn hóa của dân tộc đó. Trong những truyền thuyết cổ đại của Hàn Quốc, tôi đã cố gắng tìm kiếm đôi chút bí ẩn đằng sau điều này.
Ngụ ngôn còn lại sớm nhất của Hàn Quốc là câu chuyện "Rùa và thỏ" nổi tiếng. Năm xưa Bách Tế tấn công Tân La, trọng thần Tân La là Kim Xuân Thu đi sứ Cao Câu Lệ để cầu viện. Vua Cao Câu Lệ thừa cơ đòi lãnh thổ của Tân La, Kim Xuân Thu từ chối nên bị giam lại, tính mạng ngàn cân treo sợi tóc. Kim Xuân Thu hối lộ một vị sủng thần của Cao Câu Lệ, vị sủng thần đó liền kể cho ông ta nghe câu chuyện rùa và thỏ: Long nữ Đông Hải ngâm bệnh cần gan thỏ, một con rùa lớn lên bờ, lừa thỏ rằng dưới biển có đảo thần, nó cõng thỏ bơi xuống tận sâu đáy biển rồi mới nói thật. Thỏ nói, ta là thần thỏ, không có gan cũng sống được, chỉ là vừa rồi lấy gan ra rửa, vẫn còn để trên mỏ đá, chúng ta quay lại lấy đi. Vừa lên bờ, thỏ liền chạy mất. Kim Xuân Thu nghe xong, liền đồng ý với yêu cầu lãnh thổ của vua Cao Câu Lệ, đợi khi được tiễn ra khỏi biên giới Cao Câu Lệ rồi mới nói lời của ta không tính, ta chỉ muốn cứu lấy mạng sống của mình mà thôi. Sau đó, Kim Xuân Thu lại sang nhà Đường cầu viện, dưới sự giúp đỡ của nhà Đường, đã tiêu diệt Bách Tế, Cao Câu Lệ, thống nhất Triều Tiên, và trở thành vị vua thứ 29 của Tân La.
Người Hàn Quốc vẫn luôn coi truyền thuyết này là hình mẫu của "sự khôn ngoan" được lưu truyền qua nhiều thế hệ, sau này còn xuất hiện các hình thức và phiên bản khác nhau như "Thỏ truyện". Nhưng có lẽ họ chưa từng nghĩ đến những yếu tố tiêu cực ẩn giấu trong đó. Truyền thuyết này thực chất bao hàm một logic nguy hiểm: vì để sinh tồn mà có thể nói dối. Rùa và thỏ, vua Cao Câu Lệ và Kim Xuân Thu, đều đặt sự sinh tồn lên trên tín nghĩa, giữa họ chỉ có sự khác biệt về trí tuệ, còn về đạo đức thì hoàn toàn là chủ nghĩa cơ hội thực dụng giống nhau. So sánh mà nói, các chủ đề trong truyền thuyết của Trung Quốc đa phần là "tín nghĩa trọng hơn sinh mệnh". Việc đã hứa thì dù hy sinh lớn đến đâu cũng phải thực hiện. Vĩ Sinh vì giữ lời hứa mà ôm cột chết; Thương Ưởng vì tạo lòng tin mà "nhất mộc bách kim"; Hạng Vũ không giữ thỏa thuận mà mất cả thiên hạ; Trần Thế Mỹ tái hôn bất hợp pháp mà đầu rơi xuống đất. Từ Tiên Tần, Hán, Đường cho đến Trung Quốc mới, lấy tín nghĩa để lập quốc trước sau vẫn là gốc rễ của dân tộc Trung Hoa. Đương nhiên, Trung Quốc là một đại quốc rộng lớn, phong thái vương giả nhân nghĩa hào phóng của họ cũng được hình thành từ lịch sử. Hàn Quốc từ xưa vốn là một quốc gia chịu đựng nhiều tai ương khổ nạn, luôn phải sinh tồn trong kẽ hở giữa các đại quốc cường quốc, thỉnh thoảng giở chút khôn vặt thì cũng có thể hiểu được. Thế nhưng Hàn Quốc ngày nay, đã có bước nhảy vọt về kinh tế lọt vào top 20 thế giới, hiện tại lại đang không tiếc sức tuyên truyền "văn hóa Hàn Quốc ưu tú nhất thế giới", cho nên trong bối cảnh thế kỷ mới này, nhân dân Hàn Quốc dường như nên có một tầm nhìn khoáng đạt hơn, từ bỏ cái khôn vặt của rùa thỏ, hướng về chim hồng hạc mà bay cao tung cánh. Điều này đối với việc cải thiện hình ảnh của người Hàn Quốc, nâng cao hơn nữa địa vị của dân tộc Hàn, đối với sự đoàn kết hợp tác hơn nữa của toàn thể khu vực Đông Á và thậm chí là cả thế giới, đều là điều vô cùng quan trọng.
(Về hành vi "lừa gạt" trong lịch sử Hàn Quốc, tư liệu vô cùng nhiều. Theo những sách lịch sử Hàn Quốc mà bản thân tôi từng đọc, ngoài truyền thuyết rùa và thỏ và việc Kim Xuân Thu lừa Cao Câu Lệ ra, như Kim Đề Thượng trá hàng Nhật Bản để thả vương tử Tân La, Ất Chi Văn Đức trá hàng quân Tùy rồi phá vỡ ước hẹn phản công, quốc vương dùng "Thự Đồng Dao" trá cưới vợ, v.v., đều là những ví dụ nổi tiếng. Mà Hàn Quốc đều nhất loạt coi đó là "sự khôn ngoan".)
