[Khu vườn cũ tại nhà của ba chị em nhà Prosorov. Có một hàng cây linh sam dài, ở cuối lối đi có thể nhìn thấy dòng sông. Phía bên kia sông là một khu rừng. Bên phải là hiên nhà: trên bàn bày các chai và cốc, rõ ràng người ta vừa uống champagne xong. Đang là buổi trưa. Thỉnh thoảng có người qua lại trong vườn, từ con đường cái ra sông; năm người lính bước qua rất nhanh. Chebutikin, với tâm trạng thoải mái không rời ông trong suốt hồi này, đang ngồi trên một chiếc ghế bành trong vườn, chờ người gọi. Ông đội một chiếc mũ có vành và cầm gậy. Irina, Kuligin mang một cây thánh giá đeo trước ngực và để râu nhẵn nhụi, cùng Tuzenbach đang đứng trên hiên nhà tiễn Fedotik và Rode, hai sĩ quan đang đi xuống vườn; cả hai đều mặc quân phục.]

TUZENBACH. [Trao nụ hôn chào tạm biệt với Fedotik] Cậu thật là tốt, chúng ta đã gắn bó với nhau biết bao. [Trao nụ hôn với Rode] Lại một lần nữa nào.... Tạm biệt nhé, anh bạn già!

IRINA. Au revoir!

FEDOTIK. Không phải au revoir đâu, mà là vĩnh biệt đấy; chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa đâu!

KULIGIN. Ai mà biết được chứ! [Lau mắt; mỉm cười] Thế mà tôi lại bắt đầu khóc rồi đây này!

IRINA. Rồi chúng ta sẽ gặp lại nhau lúc nào đó thôi.

FEDOTIK. Sau mười năm — hay mười lăm năm? Lúc đó chắc chúng ta chẳng còn nhận ra nhau nữa; chúng ta sẽ chào nhau một cách lạnh lùng rằng: “Anh khỏe không?”.... [Lấy máy ảnh] Đứng yên nào.... Một lần nữa thôi, lần cuối cùng nhé.

RODE. [Ôm lấy Tuzenbach] Chúng ta sẽ không gặp lại nhau nữa đâu.... [Hôn tay Irina] Cảm ơn vì tất cả, vì tất cả nhé!

FEDOTIK. [Đau buồn] Đừng vội thế chứ!

TUZENBACH. Chúng ta sẽ gặp lại nhau, nếu Chúa muốn. Hãy viết thư cho chúng ta nhé. Nhớ viết thư đấy.

RODE. [Nhin quanh khu vườn] Tạm biệt nhé, những hàng cây! [Hét lớn] Yo-ho! [Khoảng lặng] Tạm biệt, tiếng vọng ơi!

KULIGIN. Chúc mọi điều tốt đẹp nhất. Hãy sang đó và kiếm lấy những người vợ ở Ba Lan đi.... Vợ người Ba Lan của các cậu sẽ ôm lấy các cậu và gọi là “kochanku!” [Chú thích: Người yêu dấu.] [Cười.]

FEDOTIK. [Nhìn đồng hồ] Chỉ còn chưa đầy một tiếng nữa thôi. Soleni là người duy nhất trong pháo đội của chúng tôi đi sà lan; số còn lại đi cùng đại quân. Ba pháo đội đi ngày hôm nay, ba pháo đội nữa vào ngày mai, và rồi thị trấn sẽ trở nên yên bình và tĩnh lặng.

TUZENBACH. Và buồn đến tê tái.

RODE. Thế còn Maria Sergeyevna đâu?

KULIGIN. Masha ở trong vườn ấy.

FEDOTIK. Chúng tôi muốn chào tạm biệt cô ấy.

RODE. Tạm biệt nhé, tôi phải đi thôi, kẻo tôi lại khóc mất.... [Nhanh chóng ôm lấy Kuligin và Tuzenbach, rồi hôn tay Irina] Chúng ta đã có những khoảng thời gian thật hạnh phúc nơi đây....

FEDOTIK. [Với Kuligin] Tặng anh món quà kỷ niệm này... một cuốn sổ tay có kèm bút chì.... Chúng ta sẽ ra bờ sông từ lối này nhé.... [Họ bước sang một bên và cùng nhìn quanh.]

RODE. [Hét lớn] Yo-ho!

KULIGIN. [Hét lớn] Tạm biệt!

[Ở phía cuối sân khấu, Fedotik và Rode gặp Masha; họ chào tạm biệt rồi cùng cô đi ra ngoài.]

IRINA. Họ đi rồi.... [Ngồi xuống bậc thềm dưới cùng của hiên nhà.]

CHEBUTIKIN. Thế mà họ quên chẳng thèm chào từ biệt tôi.

IRINA. Nhưng tại sao lại thế nhỉ?

CHEBUTIKIN. Chắc tôi quên mất thôi. Dù sao chẳng mấy chốc tôi cũng gặp lại họ, tôi cũng đi vào ngày mai mà. Phải... chỉ còn một ngày nữa thôi. Một năm nữa là tôi về hưu, rồi tôi sẽ lại quay về đây, và sống nốt quãng đời còn lại gần các cháu. Tôi chỉ còn đúng một năm nữa là được nhận lương hưu thôi.... [Đút tờ báo này vào túi rồi lấy tờ báo khác ra] Tôi sẽ đến đây với các cháu và thay đổi hoàn toàn cuộc đời mình... tôi sẽ thật trầm lặng... thật dễ... dễ chịu, đáng kính....

IRINA. Vâng, bác nên thay đổi cuộc đời mình đi, người bác quý mến, dù bằng cách này hay cách khác.

CHEBUTIKIN. Phải, ta cảm thấy thế. [Khẽ hát.] “Tarara-boom-deay....”

KULIGIN. Chúng ta không cảm hóa được Ivan Romanovitch đâu! Chúng ta không cảm hóa nổi ông ấy đâu!

CHEBUTIKIN. Phải chi tôi được làm học trò của cậu! Lúc ấy thì tôi mới chịu cải tà quy chính.

IRINA. Anh Feodor đã cạo râu mép rồi kìa! Em không thể chịu nổi khi phải nhìn anh ấy nữa.

KULIGIN. Này thế thì sao nào?

CHEBUTIKIN. Tôi có thể nói cho anh biết mặt anh bây giờ trông giống cái gì, nhưng nói thế thì lại đâm ra bất lịch sự.

KULIGIN. Chà! Đó là phong tục, là modus vivendi [lối sống] mà. Hiệu trưởng của chúng tôi cạo râu nhẵn nhụi cơ mà, nên khi nhận chức thanh tra, tôi cũng cho cạo sạch râu mép đi. Chẳng ai thích thế cả, nhưng với tôi thì thế nào cũng được. Tôi mãn nguyện rồi. Dù tôi có râu mép hay không, tôi vẫn mãn nguyện.... [Ngồi xuống.]

[Ở phía cuối sân khấu, Andrey đang đẩy một chiếc xe nôi có đứa trẻ đang ngủ bên trong.]

IRINA. Bác Ivan Romanovitch ơi, bác thương cháu đi. Cháu đang lo lắng khủng khiếp đây. Tối qua bác có ra đại lộ; bác nói cho cháu nghe xem, chuyện gì đã xảy ra vậy?

CHEBUTIKIN. Chuyện gì á? Chẳng có gì cả. Chỉ là chuyện vặt vãnh thôi. [Đọc báo] Chẳng có gì quan trọng đâu!

KULIGIN. Người ta bảo rằng hôm qua Soleni và viên Nam tước đã gặp nhau ở đại lộ gần nhà hát....

TUZENBACH. Thôi đi! Quyền gì mà... [Xua tay rồi bước vào trong nhà.]

KULIGIN. Gần nhà hát ấy... Soleni bắt đầu có những hành vi xấc xược với viên Nam tước, khiến anh ta nổi giận và thốt ra những lời khó nghe....

CHEBUTIKIN. Tôi chẳng biết gì sất. Toàn chuyện nhảm nhí.

KULIGIN. Ở chủng viện nào đó có ông giáo đã phê chữ “nhảm nhí” vào bài luận, thế rồi cậu học sinh không tài nào đọc nổi mặt chữ — cứ tưởng đó là một từ tiếng La-tinh “luckum”. [Cười] Buồn cười khủng khiếp. Người ta bảo rằng Soleni đang yêu Irina và căm ghét viên Nam tước.... Điều đó cũng dễ hiểu thôi. Irina là một cô gái rất đáng yêu. Thậm chí con bé còn giống cả Masha, rất đỗi trầm tư.... Chỉ có điều, tính cách của em Irina thì dịu dàng hơn. Dù tính cách của Masha cũng rất tuyệt. Tôi rất quý Masha. [Tiếng hét “Yo-ho!” văng vẳng phía sau sân khấu.]

IRINA. [Rùng mình] Hôm nay hình như mọi thứ đều làm em sợ hãi. [Khoảng lặng] Mọi thứ của em đã chuẩn bị xong xuôi cả rồi, em sẽ gửi đồ đạc đi sau bữa trưa. Ngày mai em và viên Nam tước sẽ làm đám cưới, rồi ngày mai chúng em sẽ đi đến nhà máy gạch, và ngày hôm sau nữa em tới trường học, một cuộc đời mới sẽ bắt đầu. Chúa sẽ phù hộ cho em! Khi em thi lấy chứng chỉ giáo viên, em đã thực sự phát khóc vì sung sướng và biết ơn.... [Khoảng lặng] Xe chở đồ của em sẽ đến đây ngay thôi....

KULIGIN. Dù bằng cách này hay cách khác, tất cả những điều này có vẻ chẳng nghiêm túc chút nào cả. Cứ như thể tất cả chỉ là ý tưởng, chứ chẳng có gì thực sự nghiêm túc cả. Mặc dù vậy, bằng tất cả tấm lòng, tôi vẫn chúc hai người hạnh phúc.

CHEBUTIKIN. [Với cảm xúc sâu sắc] Cô gái tuyệt vời... đáng yêu và quý giá của ta ơi.... Cháu đã đi xa lắm rồi, bác sẽ chẳng đuổi kịp cháu nữa đâu. Bác bị bỏ lại phía sau giống như một con chim di trú đã già nua, chẳng thể bay nổi nữa. Hãy bay đi, cháu yêu ạ, hãy bay đi, và cầu Chúa phù hộ cho cháu! [Khoảng lặng] Thật tiếc là anh đã cạo râu mép đấy, Feodor Ilitch ạ.

KULIGIN. Thôi đi ông! [Thở dài] Hôm nay lũ lính đi rồi, và mọi thứ sẽ lại tiếp diễn như những ngày xưa cũ. Anh muốn nói gì thì nói, Masha vẫn là một người phụ nữ tốt và lương thiện. Tôi rất yêu cô ấy, và tạ ơn số phận vì đã cho tôi gặp cô ấy. Mỗi người có một số phận khác nhau đấy. Có một tay Kosirev làm việc ở sở thuế vụ kìa. Hồi xưa hắn học cùng trường với tôi; hắn bị đuổi học từ năm lớp năm của trường Trung học phổ thông vì hoàn toàn không sao hiểu nổi khái niệm ut consecutivum [mệnh đề chỉ hậu quả]. Bây giờ hắn túng quẫn khủng khiếp và sức khỏe rất kém, mỗi lần gặp hắn là tôi lại chào: “Chào cậu ut consecutivum nhé.” “Ừ,” hắn đáp, “chính xác là consecutivum...” rồi ho sسụ sụ. Còn tôi thì thành công suốt cả cuộc đời, tôi hạnh phúc, thậm chí còn được trao Huân chương Stanislaus hạng hai, và giờ đây chính tôi lại đi dạy cho người khác cái định luật ut consecutivum ấy. Tất nhiên, tôi là một người thông minh, thông minh hơn rất nhiều kẻ khác, nhưng hạnh phúc đâu chỉ nằm ở mỗi điều đó....

[Khúc nhạc “Lời cầu nguyện của thiếu nữ” đang được chơi trên cây đàn piano trong nhà.]

IRINA. Đêm mai em sẽ chẳng còn được nghe khúc “Lời cầu nguyện của thiếu nữ” ấy nữa, và em cũng sẽ chẳng phải gặp Protopopov nữa.... [Khoảng lặng] Protopopov đang ngồi ở phòng khách kìa; hôm nay anh ta cũng đến...

KULIGIN. Nữ hiệu trưởng đã đến chưa em?

IRINA. Chưa ạ. Người ta đã cho người đi đón rồi. Giá mà anh biết được việc sống một mình mà không có Olga khó khăn đến nhường nào.... Chị ấy ở lại trường Trung học; một nữ hiệu trưởng bận rộn cả ngày với công việc, còn em thì thui thủi một mình, chán ngắt, chẳng có việc gì làm, và căm ghét căn phòng mình đang ở.... Em đã quyết định rồi: nếu không thể sống ở Moskva, thì đành phải thế này vậy. Đó là định luật số phận. Không thể khác được. Tất cả là ý Chúa cả, đó mới là sự thật. Nicolai Lvovitch đã cầu hôn em.... Thế rồi sao? Em đã suy nghĩ kỹ và quyết định. Anh ấy là một người tốt... thật kỳ diệu là anh ấy lại tốt đến thế.... Và bỗng nhiên tâm hồn em chắp cánh, em trở nên hạnh phúc, nhẹ nhõm, và một lần nữa khao khát được làm việc, làm việc lại trào dâng trong em.... Chỉ có điều ngày hôm qua có chuyện gì đó xảy ra, một nỗi sợ hãi thầm kín nào đó cứ treo lơ lửng trên đầu em....

CHEBUTIKIN. Luckum [từ nhảm nhí]. Chuyện nhảm nhí.

NATASHA. [Ở cửa sổ] Nữ hiệu trưởng đến rồi.

KULIGIN. Nữ hiệu trưởng đến rồi kìa. Chúng ta đi thôi. [Đi cùng Irina vào trong nhà.]

CHEBUTIKIN. “Hôm nay là ngày giặt giũ của tôi.... Tara-ra... boom-deay.”

[Masha tiến lại gần, Andrey đang đẩy chiếc xe nôi ở phía sau.]

MASHA. Các người đây rồi, cứ ngồi ì ra đây mà chẳng làm quái gì cả.

CHEBUTIKIN. Thế thì sao nào?

MASHA. [Ngồi xuống] Chẳng sao cả.... [Khoảng lặng] Ông có yêu mẹ tôi không?

CHEBUTIKIN. Yêu lắm chứ.

MASHA. Thế bà ấy có yêu ông không?

CHEBUTIKIN. [Sau một khoảng lặng] Ta không nhớ điều đó.

MASHA. Người của tôi có ở đây không? Khi bà đầu bếp Martha nhà chúng ta hay hỏi về tay hiến binh của bà ấy, bà ấy vẫn thường gọi là người của tôi đấy. Anh ấy có ở đây không?

CHEBUTIKIN. Vẫn chưa.

MASHA. Khi người ta nhặt nhạnh hạnh phúc từng chút một, từng mảnh vụn một, rồi sau đó đánh mất nó, giống như tôi đã làm, thì con người ta cứ cộc cằn và cay đắng dần lên. [Chỉ vào ngực mình] Trong ngực tôi đang sôi sục đây này.... [Nhìn Andrey đang đẩy xe nôi] Kìa anh chàng Andrey nhà chúng ta đấy.... Mọi hy vọng chúng ta đặt vào nó đã tiêu tan hết cả. Xưa kia có một quả chuông lớn, hàng ngàn người đã cùng nhau kéo nó lên, bao nhiêu tiền bạc và công sức đã đổ vào đó, thế mà bỗng nhiên nó rơi xuống và vỡ tan. Bỗng nhiên, chẳng vì lý do đặc biệt nào cả.... Andrey cũng y như thế đấy....

ANDREY. Bao giờ thì họ mới ngừng làm cái thứ tiếng động ồn ào trong nhà thế nhỉ? Khủng khiếp thật đấy.

CHEBUTIKIN. Sẽ nhanh thôi mà. [Nhìn đồng hồ] Đồng hồ của tôi cổ lắm rồi, nó cứ điểm giờ hoài.... [Lên dây cót đồng hồ và làm cho nó điểm chuông] Đúng một giờ là pháo đội thứ nhất, thứ hai và thứ năm sẽ xuất phát. [Khoảng lặng] Và ngày mai tôi cũng đi.

ANDREY. Đi luôn không về nữa ạ?

CHEBUTIKIN. Tôi cũng chẳng biết nữa. Có lẽ một năm sau tôi sẽ quay lại. Quỷ tha ma bắt nó đi... thế nào cũng được.... [Đâu đó tiếng đàn hạc và đàn vĩ cầm đang vang lên.]

ANDREY. Thị trấn sẽ trở nên hoang vắng. Cứ như thể người ta vừa trùm một chiếc khăn lên vậy. [Khoảng lặng] Hôm qua có chuyện gì xảy ra cạnh nhà hát ấy nhỉ. Cả thị trấn biết chuyện, thế mà tôi lại chẳng biết gì sất.

CHEBUTIKIN. Chẳng có gì đâu. Một chuyện vặt vãnh ngớ ngẩn thôi. Soleni bắt đầu chọc tức viên Nam tước, khiến anh ta nổi giận và sỉ nhục hắn, thế là cuối cùng Soleni buộc phải khiêu chiến với anh ta. [Nhìn đồng hồ] Tôi nghĩ chắc sắp đến giờ rồi đấy.... Mười hai giờ rưỡi, ở khu rừng công cộng, cái chốn mà cậu có thể nhìn thấy từ đây qua bên kia sông ấy.... Piff-paff [Bùm chíu]. [Cười] Soleni cứ tưởng mình là Lermontov, thậm chí còn làm cả thơ nữa cơ. Thế thì cũng hay đấy, nhưng đây là trận quyết đấu thứ ba của hắn rồi đấy.

MASHA. Của ai cơ?

CHEBUTIKIN. Của Soleni.

MASHA. Thế còn viên Nam tước?

CHEBUTIKIN. Viên Nam tước thì sao chứ? [Khoảng lặng.]

MASHA. Mọi thứ cứ rối tung cả lên trong đầu tôi.... Nhưng tôi bảo là không được phép để chuyện đó xảy ra. Hắn có thể làm viên Nam tước bị thương hoặc thậm chí giết chết anh ấy mất.

CHEBUTIKIN. Viên Nam tước là một người tốt, nhưng bớt đi hay thêm một tên Nam tước thì có khác gì nhau đâu chứ? Thế nào cũng thế cả thôi! [Phía sau khu vườn có ai đó hét lên “Co-ee! Hallo! [Ê! Chào!]”] Cứ đợi đi. Thằng Skvortsov đang hét đấy; một trong những kẻ làm chứng trong cuộc đấu. Nó đang ngồi thuyền kìa. [Khoảng lặng.]

ANDREY. Theo ý kiến của tôi thì việc đấu súng tay đôi, hay có mặt ở đó dẫu chỉ với tư cách là bác sĩ đi nữa, hoàn toàn là một hành vi vô đạo đức.

CHEBUTIKIN. Cậu chỉ thấy thế thôi.... Chúng ta có tồn tại đâu, chẳng có gì trên cõi đời này cả, thực ra chúng ta có sống đâu, chỉ có điều chúng ta ngỡ là mình đang sống mà thôi. Dù sao thì điều đó có quan trọng gì đâu chứ!

MASHA. Các người cứ nói với chả luyên thuyên suốt cả ngày trời. [Đang bước đi] Sống trong một cái khí hậu thế này, nơi mà tuyết có thể rơi bất cứ lúc nào, thế mà các người còn ngồi đấy mà nói với chả luyên thuyên.... [Dừng lại] Tôi không vào nhà đâu, tôi không thể vào đó được.... Lúc nào Vershinin đến thì bảo tôi nhé.... [Đi dọc theo đại lộ] Những con chim di trú đã bắt đầu cất cánh bay rồi kìa.... [Ngẩng nhìn lên] Thiên nga hoặc ngỗng trời đấy.... Những sinh vật bé nhỏ hạnh phúc của tôi ơi.... [Đi ra.]

ANDREY. Nhà chúng ta rồi sẽ trống hoang trống hoác. Lũ sĩ quan thì đi mất, bác cũng đi, em gái tôi thì lấy chồng, còn lại một mình tôi thui thủi trong ngôi nhà này.

CHEBUTIKIN. Thế còn vợ cậu thì sao?

[Ferapont bước vào mang theo một số tài liệu.]

ANDREY. Vợ thì thế nào đi nữa cũng vẫn là vợ. Cô ấy lương thiện, gia giáo, phải; và tốt bụng, nhưng dù thế nào đi nữa thì trong con người cô ấy vẫn có thứ gì đó thoái hóa biến chất thành một thứ sinh vật nhỏ mọn, mù quáng, thậm chí ở một vài phương diện còn có vẻ quái dị nữa. Dù sao đi nữa, cô ấy cũng chẳng phải là một con người đúng nghĩa. Tôi nói với anh như với một người bạn, như với người duy nhất mà tôi có thể bày tỏ cõi lòng. Tôi yêu Natasha, đó là sự thật, nhưng đôi khi cô ấy tỏ ra vô duyên một cách kỳ lạ, và những lúc ấy tôi thấy lạc lõng và không sao hiểu nổi tại sao mình lại yêu cô ấy nhiều đến thế, hoặc ít ra là đã từng yêu cô ấy đến thế....

CHEBUTIKIN. [Đứng dậy] Ngày mai bác đi rồi, anh bạn trẻ ạ, và có lẽ chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa, nên bác xin tặng cậu lời khuyên này. Hãy đội mũ lên, cầm gậy trên tay, cứ đi... cứ đi mãi, không ngoảnh đầu nhìn lại. Và cậu càng đi xa bao nhiêu, thì càng tốt bấy nhiêu.

[Soleni đi ngang qua phía sau sân khấu cùng hai sĩ quan; hắn thoáng thấy Chebutikin, liền quay người lại phía ông, còn hai viên sĩ quan vẫn tiếp tục bước đi.]

SOLENI. Bác sĩ ơi, đến giờ rồi. Mười hai giờ rưỡi rồi đấy. [Bắt tay Andrey.]

CHEBUTIKIN. Đợi nửa phút. Tôi phát ngấy tất cả các cậu lắm rồi đấy. [Với Andrey] Nếu có ai tìm tôi, cứ bảo là tôi sẽ quay lại ngay.... [Thở dài] Ối giời ôi, ối giời ôi!

SOLENI. “Hắn chẳng kịp thở dài một tiếng. Con gấu đã đè nặng lên người.” [Tiến lại gần ông] Càu nhàu cái gì thế, ông già?

CHEBUTIKIN. Thôi ngay đi!

SOLENI. Sức khỏe dạo này thế nào rồi?

CHEBUTIKIN. [Tức giận] Lo chuyện của mình đi cho tôi nhờ.

SOLENI. Lão già này cứ hâm hấp lên một cách vô cớ. Tôi không đi xa đâu, tôi chỉ tiện tay hạ gục hắn giống như hạ một con dẽ giun thôi. [Lấy lọ nước hoa ra và xức lên tay] Hôm nay tôi đổ cả một lọ nước hoa mà người vẫn cứ nồng nặc... mùi thối rữa của tử thi. [Pause] Phải rồi.... Cậu có nhớ bài thơ này không:

“Nhưng hắn, kẻ nổi loạn tìm kiếm giông bão,

Cứ như thể giông bão sẽ mang lại cho hắn sự bình yên...”?

CHEBUTIKIN. Có.

“Hắn chẳng kịp thở dài một tiếng,

Con gấu đã đè nặng lên người.”

[Đi ra cùng Soleni.]

[Tiếng hét vang lên. Andrey và Ferapont bước vào.]

FERAPONT. Tài liệu cần ký đây ạ....

ANDREY. [Tức giận] Đi ra đi! Để mặc tôi! Xin anh đấy! [Bỏ đi cùng chiếc xe nôi.]

FERAPONT. Sinh ra tài liệu là để cho người ta ký mà lị. [Lùi về phía sau sân khấu.]

[Irina bước vào, đi cùng Tuzenbach đội mũ rơm; Kuligin đi ngang qua sân khấu, miệng hét lớn “Ê Masha, ê Masha ơi!”]

TUZENBACH. Hình như anh ta là người duy nhất trong thị trấn này cảm thấy vui mừng vì lũ lính sắp kéo đi đấy.

IRINA. Cũng dễ hiểu thôi. [Khoảng lặng] Thị trấn sẽ trống huếch trống hoác.

TUZENBACH. Em yêu ạ, anh sẽ sớm quay lại thôi.

IRINA. Anh đi đâu thế?

TUZENBACH. Anh phải vào thị trấn rồi sau đó... tiễn mọi người.

IRINA. Không phải thế đâu... Nicolai, sao hôm nay trông anh thẫn thờ thế? [Khoảng lặng] Chuyện gì đã xảy ra cạnh nhà hát ngày hôm qua vậy?

TUZENBACH. [Làm cử động thiếu kiên nhẫn] Một tiếng nữa thôi là anh sẽ quay lại và ở bên em ngay. [Hôn đôi tay cô] Em yêu của anh ơi... [Nhìn chăm chú vào khuôn mặt cô] Đã tròn năm năm từ khi anh đem lòng yêu em, thế mà anh vẫn không sao quen nổi, và em trong mắt anh ngày càng trở nên xinh đẹp hơn. Mái tóc mới đáng yêu và tuyệt vời làm sao! Đôi mắt mới đẹp làm sao! Ngày mai anh sẽ đưa em đi. Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ giàu có, những giấc mơ của anh sẽ trở thành hiện thực. Em sẽ hạnh phúc. Chỉ có một điều duy nhất, duy nhất thôi: em không hề yêu anh!

IRINA. Em chẳng thể cưỡng lại được! Em sẽ là vợ anh, em sẽ chung thủy với anh, và vâng lời anh, nhưng em không thể yêu anh nổi. Em biết phải làm sao đây! [Khóc] Cả đời này em chưa từng biết yêu là gì. Ôi, xưa kia em cứ nghĩ nhiều biết bao về tình yêu, em đã nghĩ về nó suốt bao ngày bao đêm, thế nhưng tâm hồn em lại giống như một cây đàn piano đắt tiền đã bị khóa chặt và làm mất chìa khóa mất rồi. [Khoảng lặng] Trông anh có vẻ bất hạnh quá.

TUZENBACH. Đêm qua anh chẳng tài nào chợp mắt được. Trên đời này chẳng có điều gì khủng khiếp đến mức có thể làm anh sợ hãi, chỉ có chiếc chìa khóa bị mất ấy là cứ dằn vặt tâm can và không để cho anh được yên giấc. Hãy nói gì với anh đi [Khoảng lặng] nói gì với anh đi em....

IRINA. Em biết nói gì bây giờ, nói gì đây?

TUZENBACH. Nói gì cũng được.

IRINA. Đừng mà! Đừng thế! [Khoảng lặng.]

TUZENBACH. Thật kỳ lạ là đôi khi những chuyện vặt vãnh ngớ ngẩn, chẳng vì một lý do hiển nhiên nào cả, lại trở nên vô cùng quan trọng. Thoạt đầu bạn cười vào những chuyện đó, bạn nghĩ chúng chẳng có tầm quan trọng gì sất, rồi bạn cứ bước tiếp và cảm thấy mình chẳng còn đủ sức mạnh để dừng lại nữa. Ôi chúng ta đừng nói về chuyện đó nữa nhé! Anh hạnh phúc lắm. Cứ như thể lần đầu tiên trong đời anh nhìn thấy những hàng cây linh sam, thích, sồi này, và tất cả chúng đều nhìn anh đầy vẻ tò mò và ngóng đợi. Những hàng cây mới đẹp làm sao và cuộc sống gần chúng mới tuyệt vời làm sao, khi ngẫm nghĩ về điều đó! [Tiếng hét “Ê!” văng vẳng từ đằng xa] Đã đến lúc anh phải đi rồi.... Có một cái cây đã khô cằn nhưng nó vẫn đu đưa trong gió cùng với những cây khác. Và thế nên anh có cảm giác rằng nếu mình chết đi, anh vẫn sẽ tiếp tục dự phần vào cuộc sống này bằng cách này hay cách khác. Tạm biệt nhé, em yêu.... [Hôn tay cô] Mấy tờ giấy em đưa cho anh để ở trên bàn dưới cuốn lịch kìa.

IRINA. Em đi cùng với anh.

TUZENBACH. [Hốt hoảng] Không, không! [Anh bước nhanh đi và dừng lại ở lối đi có hàng cây] Irina!

IRINA. Gì thế anh?

TUZENBACH. [Không biết nói gì] Hôm nay anh chưa uống cà phê. Em bảo họ pha cho anh một tách nhé.... [Anh bước đi thật nhanh.]

[Irina đứng chìm đắm trong suy nghĩ. Sau đó cô đi ra phía cuối sân khấu và ngồi lên chiếc xích đu. Andrey bước vào mang theo chiếc xe nôi và Ferapont cũng xuất hiện.]

FERAPONT. Thưa Andrey Sergeyevitch, đống tài liệu này đâu phải là của tôi, chúng là của nhà nước cơ mà. Đâu phải do tôi soạn ra đâu.

ANDREY. Ôi, quá khứ của tôi đã trôi dạt về đâu và nó đang ở nơi nào? Xưa kia tôi trẻ trung, hạnh phúc, thông minh, xưa kia tôi biết suy nghĩ và phác ra những ý tưởng lớn lao, hiện tại và tương lai khi ấy đối với tôi tràn ngập hy vọng. Tại sao chúng ta, dường như còn chưa kịp bắt đầu sống, đã trở nên u ám, tẻ nhạt, vô vị, lười biếng, thờ ơ, vô dụng và bất hạnh đến thế.... Thị trấn này đã tồn tại được hai trăm năm nay và có tới một trăm ngàn dân, vậy mà chẳng có nổi một ai khác biệt với những người còn lại. Chưa từng có lấy một lần, dù là bây giờ hay bất cứ thời điểm nào khác, xuất hiện một thủ lĩnh của nhân dân, một học giả, một nghệ sĩ, hay dù chỉ là một con người có chút tài năng nổi trội nào có thể khơi gợi lòng ghen tị hoặc niềm khát khao cháy bỏng muốn được noi theo. Bọn họ chỉ biết ăn, uống, ngủ, rồi chết... hết lớp người này sinh ra rồi cũng lại ăn, uống, ngủ, và để không bị phát điên vì chán ngắt, họ tìm cách tô vẽ cho cuộc đời trở nên phong phú bằng những lời cấu xé thối tha, bằng rượu vodka, bài bạc và những vụ kiện tụng. Những bà vợ thì cắm sừng chồng, còn các ông chồng thì dối trá, làm ra vẻ như chẳng nhìn thấy gì và chẳng nghe thấy gì, và cái ảnh hưởng độc hại đó cứ cưỡng ép đè nặng lên thế hệ con cái để rồi ngọn lửa thiêng liêng trong họ lụi tàn, và họ cũng trở thành những cái xác không hồn đáng thương và giống hệt như cha mẹ họ mà thôi.... [Tức giận quát Ferapont] Mày muốn gì?

FERAPONT. Dạ? Tài liệu cần ký ạ.

ANDREY. Tao phát ngấy mày lắm rồi.

FERAPONT. [Đưa tài liệu cho anh] Gã gác cửa ở tòa án lúc nãy vừa bảo rằng vào mùa đông ở Petersburg trời lạnh tới hai trăm độ âm đấy ạ.

ANDREY. Hiện tại thật là đê tiện, nhưng khi nghĩ về tương lai, sao mà nó tốt đẹp thế! Tôi cảm thấy nhẹ nhõm và tự do làm sao; có một thứ ánh sáng ở đằng xa, tôi nhìn thấy sự tự do. Tôi nhìn thấy bản thân mình và các con tôi đang tự giải thoát khỏi những thứ phù phiếm, khỏi món mặn kvas, khỏi món ngỗng nướng bắp cải, khỏi những giấc ngủ trưa, khỏi thói lười biếng đê hèn....

FERAPONT. Hắn ta bảo rằng có tới hai nghìn người bị chết cóng. Người ta hoảng sợ lắm, hắn bảo thế. Ở Petersburg hay Moskva gì đấy, tôi không nhớ rõ nữa.

ANDREY. [Bị khuất phục bởi niềm xúc cảm dị dàng] Các chị yêu quý của tôi ơi, những người chị xinh đẹp của tôi ơi! [Khóc] Masha, chị yêu của tôi ơi....

NATASHA. [Ở cửa sổ] Ai mà lớn tiếng ngoài kia thế nhỉ? Anh đấy hả, Andrey? Anh làm bé Sophie tỉnh giấc bây giờ. Il ne faut pas faire du bruit, la Sophie est dormée deja [Đừng làm ồn chứ, con bé Sophie ngủ rồi đấy]. Vous êtes un ours [Anh đúng là một con gấu]. [Tức giận] Nếu muốn nói chuyện thì đưa xe nôi và em bé cho người khác đi. Ferapont, ra đẩy xe nôi mau!

FERAPONT. Dạ thưa vâng. [Đẩy chiếc xe nôi đi.]

ANDREY. [Bối rối] Anh nói khẽ cơ mà.

NATASHA. [Ở cửa sổ, đang bồng con trai] Bobby! Bobby hư nhé! Cậu bé Bobby hư đốn!

ANDREY. [Xem lại đống tài liệu] Thôi được rồi, để anh xem qua rồi ký nếu cần thiết, rồi em mang chúng trở lại văn phòng nhé....

[Đi vào nhà vừa đọc tài liệu; Ferapont đẩy chiếc xe nôi ra phía cuối khu vườn.]

NATASHA. [Ở cửa sổ] Bobby ơi, tên mẹ con là gì nào? Ngoan ngoãn nào! Thế còn đây là ai? Đây là dì Olga đấy. Con chào dì đi: “Con chào dì Olga ạ!”

[Hai nhạc công du ca, một nam một nữ, đang chơi đàn vĩ cầm và đàn hạc. Vershinin, Olga và Anfisa từ trong nhà bước ra và đứng lắng nghe trong im lặng một lát; Irina tiến lại gần họ.]

OLGA. Khu vườn nhà mình trông cứ như một con đường công cộng qua lại, thiên hạ cứ thế vô tư đi bộ lẫn cưỡi ngựa băng qua đây. Vú ơi, cho mấy người chơi nhạc chút tiền đi!

ANFISA. [Đưa tiền cho nhạc công] Đi đi, cầu Chúa phù hộ cho các cháu. [Các nhạc công cúi đầu rồi bỏ đi] Những con người có số phận cay đắng. Có ai no đủ mà phải đi tấu khúc nhạc buồn đâu. [Với Irina] Chào cháu, Arisha nhé! [Hôn cô] Này cháu gái, ta đây, vẫn còn sống nhăn đây! Vẫn sống! Ở trong trường Trung học, ở ngay khu nhà công vụ cùng với con bé Olga... chúa đã định đoạt tuổi già của ta như thế đấy. Ta dẫu là một kẻ tội lỗi, nhưng chưa bao giờ trong đời lại được sống sung sướng thế này.... Một căn hộ rộng rãi, nhà công hẳn hoi, và ta có cả một căn phòng cùng chiếc giường riêng cho mình. Toàn là của công cấp hết. Đêm đến ta giật mình tỉnh giấc và, lạy Chúa và Đức Mẹ Đồng Trinh, chẳng có ai trên đời này hạnh phúc hơn ta nữa!

VERSHININ. [Nhìn đồng hồ] Chúng ta sắp đi rồi, Olga Sergeyevna. Đã đến lúc tôi phải đi thôi. [Khoảng lặng] Chúc các cô mọi điều... mọi điều tốt đẹp nhất.... Maria Sergeyevna đâu rồi nhỉ?

IRINA. Chị ấy ở đâu đó trong vườn ấy ạ. Để em đi tìm chị ấy.

VERSHININ. Phiền cô quá nhỉ. Tôi thì hết giờ mất rồi.

ANFISA. Để tôi đi tìm cùng cho. [Hét lớn] Masha ơi, ê Masha ơi! [Cùng Irina đi xuống vườn] Ê Masha ơi, ê Masha ơi!

VERSHININ. Mọi thứ rồi cũng đi đến hồi kết. Và rồi chúng ta cũng phải chia tay. [Nhìn đồng hồ] Thị trấn tổ chức cho chúng tôi một bữa tiệc chia tay kiểu gì ấy, chúng tôi uống champagne và ngài thị trưởng đã đọc diễn văn, còn tôi vừa ăn vừa lắng nghe, nhưng tâm hồn tôi lúc nào cũng ở lại chốn này.... [Nhìn quanh khu vườn] Tôi đã quá quen thuộc với các cô mất rồi.

OLGA. Liệu chúng ta có bao giờ gặp lại nhau nữa không?

VERSHININ. Chắc là không đâu. [Khoảng lặng] Vợ tôi và hai đứa con gái sẽ ở lại đây thêm hai tháng nữa. Nếu có chuyện gì xảy ra, hoặc nếu cần phải làm gì...

OLGA. Vâng, vâng, tất nhiên rồi. Anh cứ yên tâm. [Khoảng lặng] Ngày mai trong thị trấn sẽ chẳng còn lại lấy một người lính nào, tất cả sẽ chỉ còn là ký ức, và tất nhiên, đối với chúng tôi một cuộc sống mới sẽ bắt đầu.... [Khoảng lặng] Chẳng có kế hoạch nào của chúng tôi thành hiện thực cả. Tôi vốn chẳng muốn làm hiệu trưởng chút nào, thế mà cuối cùng họ vẫn bắt tôi làm. Điều đó có nghĩa là chẳng còn chút hy vọng nào cho Moskva nữa rồi....

VERSHININ. Thôi thì... cảm ơn các cô vì tất cả. Xin hãy tha thứ cho tôi nếu như tôi... tôi đã nói quá nhiều — xin hãy tha thứ cho cả điều đó nữa, đừng nghĩ xấu về tôi nhé.

OLGA. [Lau mắt] Sao Masha vẫn chưa ra nhỉ...

VERSHININ. Lúc chia tay thế này tôi biết nói gì nữa đây? Tôi có thể triết lý về điều gì được cơ chứ? [Cười] Cuộc sống thật nặng nề. Với nhiều người trong số chúng ta, nó có vẻ tẻ nhạt và vô vọng, thế nhưng dẫu sao đi nữa, phải thừa nhận rằng nó đang dần trở nên nhẹ nhàng và tươi sáng hơn, và có vẻ như thời điểm nó hoàn toàn quang rạng sẽ không còn xa nữa đâu. [Nhìn đồng hồ] Đã đến lúc tôi phải đi rồi! Nhân loại xưa kia chìm đắm trong các cuộc chiến tranh, và toàn bộ sự tồn tại của họ lấp đầy bởi các chiến dịch, các cuộc tấn công, thất bại, giờ thì chúng ta đã vượt qua tất cả những điều đó, để lại đằng sau một bãi hoang tàn lớn lao mà hiện tại chẳng có gì để khỏa lấp; thế nhưng nhân loại đang tìm kiếm một thứ gì đó, và chắc chắn sẽ tìm thấy nó. Ôi, ước gì điều đó đến nhanh hơn một chút. [Khoảng lặng] Ước gì giáo dục có thể đi liền với kỹ nghệ, và kỹ nghệ đi liền với giáo dục. [Nhìn đồng hồ] Đến lúc tôi phải đi rồi....

OLGA. Kìa cô ấy đến rồi.

[Masha bước vào.]

VERSHININ. Tôi đến để nói lời tạm biệt....

[Olga bước lùi ra một chút để không ngáng đường họ.]

MASHA. [Nhìn thẳng vào mặt anh] Tạm biệt anh. [Nụ hôn kéo dài.]

OLGA. Thôi nào, thôi mà. [Masha khóc nức nở]

VERSHININ. Viết thư cho tôi nhé.... Đừng quên đấy! Hãy để tôi đi.... Đã đến lúc rồi. Đỡ cô ấy đi, Olga Sergeyevna... đến giờ rồi... tôi muộn mất rồi...

[Anh hôn tay Olga với vẻ xúc động rõ rệt, rồi ôm chặt Masha thêm lần nữa và bước đi thật nhanh.]

OLGA. Đừng thế, Masha! Thôi đi em, em yêu.... [Kuligin bước vào.]

KULIGIN. [Bối rối] Không sao đâu, cứ để cô ấy khóc, cứ để cô ấy... Masha yêu quý của tôi, Masha hiền thảo của tôi.... Em là vợ của anh, và anh hạnh phúc, dù có chuyện gì xảy ra đi nữa... anh không hề phàn nàn, anh không trách móc em nửa lời đâu.... Có Olga làm chứng đây. Chúng ta hãy bắt đầu lại cuộc sống như trước kia, và đừng nhắc đến dù chỉ một từ hay một bóng gió nào...

MASHA. [Cố nén tiếng nức nở] “Bên bờ biển có cây sồi xanh,

Quấn quanh cây một vòng xích vàng rực rỡ...

Quấn quanh cây một vòng xích vàng rực rỡ....”

Tôi phát điên mất rồi... “Bên bờ biển... có cây sồi xanh.”...

OLGA. Thôi nào Masha, đừng thế... cho em ấy ly nước đi....

MASHA. Tôi không khóc nữa đâu....

KULIGIN. Cô ấy không khóc nữa rồi... cô ấy là một người tốt... [Tiếng súng nổ vang lên từ đằng xa.]

MASHA. “Bên bờ biển có cây sồi xanh,

Quấn quanh cây một vòng xích vàng rực rỡ...

Một cây sồi vàng lục....”

Tôi nhớ lẫn lộn cả lên rồi.... [Uống một ngụm nước] Cuộc đời mới tẻ nhạt làm sao... giờ thì tôi chẳng muốn gì nữa cả... một lát nữa là tôi sẽ ổn thôi.... Chẳng hề gì đâu.... Những câu thơ ấy có nghĩa gì cơ chứ? Tại sao chúng cứ vẩn vơ trong đầu tôi thế này? Ý nghĩ trong đầu tôi rối bời cả lên rồi.

[Irina bước vào.]

OLGA. Im lặng nào, Masha. Ngoan nào em... Chúng ta vào trong nhà thôi.

MASHA. [Tức giận] Tôi không vào đó đâu. [Nức nở, nhưng ngay lập tức tự kìm chế lại] Tôi không vào nhà đâu, tôi không đi....

IRINA. Chúng ta ngồi đây với nhau và không nói gì đi chị. Ngày mai em đi rồi.... [Khoảng lặng.]

KULIGIN. Hôm qua anh vừa tịch thu bộ ria mép và chòm râu này của một cậu học sinh lớp ba đấy.... [Đeo ria mép và râu giả vào] Trông anh có giống ông giáo dạy tiếng Đức không nào.... [Cười] Giống không em? Lũ trẻ con mới buồn cười làm sao.

MASHA. Trông anh hệt như tay giáo viên người Đức của anh vậy.

OLGA. [Cười] Đúng thế. [Masha khóc.]

IRINA. Đừng thế, Masha!

KULIGIN. Trông giống y đúc ấy chứ....

[Natasha bước vào.]

NATASHA. [Nói với người hầu] Sao cơ? Mihail Ivanitch Protopopov sẽ ngồi trông con bé Sophie, còn Andrey Sergeyevitch có thể đưa bé Bobby ra ngoài chơi. Trẻ con mới phiền phức làm sao.... [Với Irina] Irina này, tiếc quá ngày mai em lại đi rồi. Ở lại thêm đúng một tuần nữa đi em. [Nhìn thấy Kuligin liền thét lên; anh cười và tháo bộ râu giả cùng ria mép ra] Anh làm em sợ hết hồn! [Với Irina] Chị đã quen có em rồi, em nghĩ rời xa em là chuyện dễ dàng lắm chắc? Chị sẽ bảo người ta khiêng chiếc giường và cây đàn vĩ cầm của Andrey sang phòng em đấy — cứ để cho hắn kéo đàn ở trọ trong đó đi! — còn chúng ta sẽ đưa con bé Sophie vào phòng hắn. Đứa trẻ mới xinh xắn và đáng yêu làm sao! Hôm nay nó nhìn chị bằng đôi mắt xinh xắn biết bao và nói “Mẹ ơi!”

KULIGIN. Một đứa trẻ rất kháu khỉnh, quả đúng là thế.

NATASHA. Thế có nghĩa là ngày mai tôi sẽ được độc chiếm căn nhà này. [Thở dài] Trước hết tôi sẽ cho đốn hạ cái hàng cây linh sam ấy đi, rồi đến cây thích kia nữa. Ban đêm trông xấu xí làm sao ấy.... [Với Irina] Cái thắt lưng ấy chẳng hợp với em tẹo nào cả, em yêu ạ.... Đúng là một lỗi thẩm mỹ. Và tôi sẽ ra lệnh trồng thật nhiều, thật nhiều những khóm hoa nhỏ ở đây, chúng sẽ tỏa hương thơm ngát.... [Nghiêm khắc] Sao lại có cái nĩa vứt lơ lửng ở ghế thế này hả? [Đi về phía nhà, nói với người hầu] Tôi hỏi tại sao lại có cái nĩa vứt ở trên ghế thế này hả? [Hét lớn] Mày dám không thèm trả lời tao à!

KULIGIN. Nóng tính thế! Nóng tính thế! [Tiếng nhạc hành khúc vang lên từ phía ngoài; tất cả cùng lắng nghe.]

OLGA. Họ đi rồi kìa.

[Chebutikin bước vào.]

MASHA. Họ đi rồi. Thôi nào.... Bon voyage [Thượng lộ bình an]! [Với chồng] Chúng ta phải về nhà thôi.... Áo choàng và mũ của em đâu?

KULIGIN. Anh cất vào trong ấy rồi... để anh ra lấy ngay đây.

OLGA. Đúng rồi, giờ thì tất cả chúng ta có thể về nhà được rồi. Đến giờ rồi.

CHEBUTIKIN. Olga Sergeyevna!

OLGA. Gì thế bác? [Khoảng lặng] Gì thế ạ?

CHEBUTIKIN. Không có gì... tôi chẳng biết phải nói với cô thế nào nữa.... [Thầm thì vào tai cô.]

OLGA. [Hoảng hốt] Không thể nào là sự thật được!

CHEBUTIKIN. Có... câu chuyện là thế... tôi mệt mỏi rã rời rồi, tôi chẳng nói nữa đâu.... [Buồn bã] Dù sao thì thế nào cũng thế cả thôi!

MASHA. Có chuyện gì thế?

OLGA. [Ôm chầm lấy Irina] Hôm nay là một ngày khủng khiếp... Chị không biết phải nói với em thế nào nữa, em yêu ạ....

IRINA. Gì thế chị? Nói mau cho em biết đi, chuyện gì thế? Vì Chúa! [Khóc.]

CHEBUTIKIN. Viên Nam tước vừa bị bắn chết trong cuộc đấu súng ban nãy.

IRINA. [Khóc nghẹn ngào] Em biết ngay mà, em biết trước mà....

CHEBUTIKIN. [Ngồi xuống băng ghế ở cuối sân khấu] Tôi mệt lắm rồi.... [Lấy tờ báo trong túi ra] Cứ để cho chúng nó khóc.... [Khẽ hát] “Tarara-boom-deay, hôm nay là ngày giặt giũ của tôi....” Thế nào chẳng thế cả thôi!

[Ba chị em đang đứng, áp sát vào nhau.]

MASHA. Ôi, tiếng nhạc vang lên mới ai oán làm sao! Họ đang rời bỏ chúng ta, có người đã rời xa chúng ta hoàn toàn, hoàn toàn và vĩnh viễn. Chúng ta lại chỉ còn lại một mình, để bắt đầu lại cuộc đời từ đầu. Chúng ta phải sống... phải sống chứ....

IRINA. [Gục đầu vào ngực Olga] Sẽ đến một ngày mà tất cả mọi người sẽ hiểu được lý do vì sao, mục đích gì mà có tất cả những nỗi đau khổ này, và sẽ chẳng còn điều bí ẩn nào nữa cả. Nhưng giờ đây chúng ta phải sống... phải làm việc, cứ làm việc thôi! Ngày mai, em sẽ đi một mình, em sẽ đi dạy học và hiến dâng cả cuộc đời mình cho những ai, có lẽ, đang cần đến nó. Giờ đang là mùa thu, chẳng mấy chốc mùa đông sẽ tới, tuyết sẽ phủ kín vạn vật, và em sẽ làm việc, làm việc mãi....

OLGA. [Ôm lấy cả hai người em gái] Ban nhạc đang chơi những khúc ca mới vui tươi và dũng mãnh làm sao, và người ta mới khao khát được sống biết bao! Ôi, lạy Chúa tôi! Thời gian rồi sẽ trôi qua, và chúng ta sẽ ra đi vĩnh viễn, chúng ta sẽ bị lãng quên; người ta sẽ quên đi khuôn mặt, giọng nói của chúng ta, và thậm chí cả số lượng chị em chúng ta có bao nhiêu người, nhưng những nỗi thống khổ của chúng ta sẽ hóa thành niềm vui cho những kẻ sống sau chúng ta, hạnh phúc và bình yên sẽ ngự trị trên mặt đất này, và người ta sẽ nhắc đến những con người đang sống ngày hôm nay bằng những lời nhân ái và ban phúc cho họ. Ôi những người em gái yêu quý của tôi, cuộc đời chúng ta vẫn chưa kết thúc đâu. Chúng ta hãy sống đi. Tiếng nhạc mới vui tươi, mới rộn rã làm sao, và dường như chỉ một lát nữa thôi là chúng ta sẽ hiểu được vì sao chúng ta sống, vì sao chúng ta chịu đựng đau khổ.... Ước gì chúng ta biết được điều đó, ước gì chúng ta có thể biết được!

[Tiếng nhạc cứ nhỏ dần và nhỏ dần; Kuligin với nụ cười hạnh phúc trên môi mang chiếc mũ và áo choàng ra; Andrey đẩy chiếc xe nôi có bé Bobby đang ngồi ra ngoài.]

CHEBUTIKIN. [Khẽ hát] “Tara... ra-boom-deay.... Hôm nay là ngày giặt giũ của tôi.”... [Đọc báo] Thế nào chẳng thế cả thôi! Thế nào chẳng thế cả thôi!

OLGA. Ước gì chúng ta biết được, ước gì chúng ta có thể biết được!

Hạ màn.