Năm 55 Chu Nản Vương (năm 260 trước Công Nguyên) nước Tần lại sai đại quân tấn công nước Triệu. Đại tướng nước Triệu là Triệu Quát cùng tướng lĩnh quân Tần là Bạch Khởi đánh nhau ở Trường Bình (phía bắc huyện Cao Bình, tỉnh Sơn Tây ngày nay). Quân Triệu đại bại, bị quân Tần giết chết và bắt sống trên 40 vạn người. Triệu Quát cũng bị bắn chết trong đám cung tên loạn xạ. Sang năm sau, quân Tần chia thành ba đường đánh vào nước Triệu, chiếm lĩnh được rất nhiều địa phương, ngay cả thủ đô Hàm Đan của nước Triệu cũng đã bị bao vây. Quân Triệu kiên quyết giữ thành trì, quân Tần đã đánh hơn một năm trời mà cũng không hạ nổi, liền phái cử quân đội đến càng nhiều. Quân đội nước Triệu chết và bị thương ngày càng nhiều, lương thảo cũng ngày càng thiếu thốn, tình hình vô cùng nguy cấp. Vua Triệu giống như con kiến trên chảo nóng, lo lắng cập rập, liền gọi Bình Nguyên Quân tới để nghĩ cách.

Bình Nguyên Quân tên gọi là Triệu Thắng, là chú của Triệu Hiếu Thành Vương. Cũng giống như Mạnh Thường Quân nước Tề, ông rất thích nuôi dưỡng môn khách, nghe nói đã có tới ba nghìn người, ông đã dựa vào các môn khách hiến mưu kế, vạch sách lược. Ông đều làm tướng quốc ở dưới triều nhà vua Huệ Văn Vương và Hiếu Thành Vương, đã từng ba lần bị cách chức tướng quốc, lại đã ba lần được phục hồi lại nguyên chức, là một người rất có danh tiếng thời đó. Lúc này ông đang trù liệu kế hoạch giải vây cho Hàm Đan. Ông tới chỗ vua Triệu, nêu ra chủ ý với vua Triệu, nói:

- Hiện tại, chỉ có tới nước Sở và nước Ngụy cầu cứu viện binh. Nước Ngụy có quan hệ với nước ta rất tốt, chắc chắn là sẽ cử cứu binh tới. Chỉ có điều là nước Sở cách nước ta quá xa, vua Sở lại sợ hãi nước Tần, chưa chắc đã chịu xuất binh. Thế nhưng Sở là một nước lớn, có quyền uy, cần phải tranh thủ sự chi viện của họ. Thần dự định sẽ đích thân tới nước Sở một chuyến.

Vua Sở nghĩ một lát, cũng chẳng còn cách nào khác, liền gật đầu đồng ý.

Bình Nguyên Quân trở về đưa việc này ra bàn bạc với vài môn khách thân tín, quyết định tuyển chọn 20 người văn võ toàn tài để cùng sang nước Sở với ông. Bình Nguyên Quân nói với môn khách:

- Lần ra đi này của chúng ta, nếu văn mà không xong thì ta dùng võ, nhất định phải bắt Sở Vương xuất binh. Cho nên những người đi theo ta cần giỏi cả văn, cả võ mới được. Cũng chẳng phải tìm người ở bên ngoài, cứ chọn trong số các tiên sinh đây là được.

Bình Nguyên Quân liền triệu tất cả các môn khách tới lựa chọn từng người, chọn đi chọn lại, cuối cùng vẫn chỉ chọn được 19 người. Những người khác nếu không thiếu tài ăn nói, thì lại kém tài võ nghệ, đều không đủ tiêu chuẩn. Bình Nguyên Quân rất cảm khái nói:

- Trời ôi! Tốn phí mấy chục năm, nuôi dưỡng ba nghìn người này nay chỉ cần có 20 người dùng đến thì lại chẳng chọn được ra, hiền tài quả thực là hiếm vậy!

Lời nói vừa dứt, bỗng từ trong góc phía sau nổi lên một âm thanh giống như một tiếng chuông lớn.

- Công tử hãy nhìn xem, tôi có thể góp cho đủ số được không?

Bình Nguyên Quân ngẩng đầu lên nhìn người vừa nói, đã không nhận ra ai, liền hỏi:

- Tiên sinh quý họ đại danh là gì?

Người đó trả lời:

- Họ Mao tên Toại.

Bình Nguyên Quân nghĩ một lát, chưa từng được nghe qua tên của người này bao giờ, lại hỏi:

- Tiên sinh cũng là môn khách của ta à?

Mao Toại trả lời, nói:

- Tôi làm môn khách của công tử đã được ba năm rồi.

Bình Nguyên Quân bất giác cười nhạt một tiếng, nói:

- Ta nghe nói, người có tài năng, dù ở đâu, cũng giống như cái dùi đặt ở trong túi áo, đầu nhọn của đùi lập tức sẽ lòi ra ngoài ngay. Tiên sinh đã ở trong nhà ta suốt ba mươi năm rồi, mà ngay cả đến tên của tiên sinh ta cũng không hề nghe thấy bao giờ, xem ra là tiên sinh cũng chẳng có tài gì đáng kể, vậy thì theo ta làm gì?

Các môn khách đều cười ồ lên. Mao Toại rất bình tĩnh, ung dung trả lời:

- Công tử nói quả thật có lý, vấn đề là ở chỗ công tử có hề đặt tôi vào trong túi bao giờ, nếu không, tài năng của tôi sẽ giống như một chiếc dùi sắc nhọn lộ ra hết ngoài, chứ đầu chỉ có lòi cái mũi nhọn của dùi?

Bình Nguyên Quân thấy Mao Toại rất thông minh cơ trí, lời nói rất có lý lẽ liền đáp ứng lời thỉnh cầu của ông. Một buổi tối, Bình Nguyên Quân và các môn khách đã được lựa chọn, cũng xông ra khỏi vòng vây của quân Tần, lao thẳng tới đô thành nước Sở.

Bình Nguyên Quân tới đô thành nước Sở, sáng sớm hôm sau đã vào bái kiến Sở Vương. Vua nước Sở lúc đó là Khảo Liệt Vương. Họ tiến hành hội đàm ở trên đại điện, Mao Toại cùng các nhân viên tùy tùng 20 người đứng hầu ở ngoài điện. Đối với lời nói cũ “hợp tung chống Tần” mà Bình Nguyên Quân đề xuất, Khảo Liệt Vương rất có ác cảm. Liệt Vương nói:

Quý quốc đã từng là nước phát khởi ra hợp tung, kết quả là chưa hợp đã tan; Tiên vương Hoài Vương cũng đã làm qua Tung Ước trưởng, cuối cùng đã chết thảm ở nước Tần. Tề Mân Vương cũng làm qua Tung Ước trưởng, đều chuốc lấy họa xâm lấn của các nước. Xin ông đừng nêu ra việc Hợp tung nữa. Vả lại, ngày nay nước Tần càng mạnh, bản thân chúng tôi đã không tự lo liệu nổi cho mình, còn lấy đâu ra lực lượng mà đi chi viện cho quý quốc nữa!

Bình Nguyên Quân ra sức biện bạch giải thích cho Hợp tung, nói:

- Nước Tần tuy mạnh, thế nhưng nếu nó chia quân ra khống chế 6 nước thì lực lượng sẽ quá yếu. Các nước tuy yếu, nếu biết hợp sức lại để đối phó với nước Tần thì sẽ thừa thãi.

Khảo Liệt vương nói:

- Thế nhưng, trước mắt đô thành của quý quốc đang nằm trong vòng vây của quân Tần, chúng tôi cách quý quốc quá xa. Nước xa không cứu nổi lửa gần là thế đấy!

Bình Nguyên Quân nói:

- Đô thành nước tôi tuy bị bao vây, nhưng chúng tôi đã kiên trì giữ được trên một năm rồi. Nếu các nước ra sức viện trợ, khẳng định có thể đánh bại được quân Tần.

Rồi cứ như vậy, kẻ nói qua người nói lại, cứ tranh luận mãi cho đến tận trưa không sao ngã ngũ. Sở vương nhất định không chịu cử binh cứu viện nước Triệu.

Mao Toại đứng ở bên ngoài Điện chờ đợi rất sốt ruột, đã thấy ông bước nhanh như gió xông thẳng vào Đại Điện, nói to với Bình Nguyên Quân:

- Sự quan trọng của việc Hợp tung chỉ cần ba câu, hai điều là nói được rõ ràng, tại sao Công tử lại phải nói từ sáng sớm tới giữa trưa, mà vẫn còn trù trừ không quyết được?

Khảo Liệt Vương đang bực bội, nhìn thấy có người ngoài xông vào, càng thêm bực tức, quát hỏi:

- Ngươi là người nào?

Bình Nguyên Quân nói:

- Đây là Mao Toại, môn khách của tôi!

Sở vương càng không coi Mao Toại ra gì, liền quát mắng:

- Ta và chủ ngươi đang bàn bạc, đâu có phần ngươi xía vào? Hãy mau mau lui ra ngoài!

Nào ngờ Mao Toại không những không lùi ra, ngược lại đã nắm chặt kiếm dài, nhanh chân bước tới trước mặt vua Sở, trợn tròn mắt, nghiêm trang nói:

- Hợp tung chống Tần là việc lớn trong thiên hạ, mọi người trong thiên hạ đều có thể bàn bạc được. Đại vương dựa vào đâu không cho phép tôi nói, lại muốn đuổi tôi ra ngoài? Có lẽ nào ngài cậy có nhiều vệ sĩ chăng? Báo để ngài biết, trong vòng mười bước này, các vệ sĩ của ngài chẳng có giá trị gì hết. Bất kỳ lúc nào tôi đều có thể đòi mạng của ngài đó!

Sở Vương hoảng sợ quá run bần bật, vội vàng cười xòa, nói:

- Không, không! Tiên sinh có điều gì, xin cứ nói, xin cứ nói!

Tức thì Mao Toại dõng dạc thẳng thắn nói:

- Qúy quốc đất đai chiếm năm nghìn dặm, binh lính có tới trăm vạn người, có đầy đủ điều kiện ưu việt để thành tựu sự nghiệp bá chủ. Thế nhưng, nước Tần chỉ phái mấy vạn người ngựa đã đánh cho quý quốc tơi bời tan tác, ngay cả đến đô thành của quý quốc cũng bị nước Tần chiếm mất, lăng mộ của tổ tiên cũng bị quân Tần hủy hoại mất. Nỗi đại sỉ nhục này, trăm đời khó quên; nước Triệu chúng tôi đều cảm thấy xấu hổ thay cho quý quốc. Thế mà đại vương vẫn thản nhiên như thường như vậy có xứng đáng với đất nước, có xứng đáng với tổ tiên hay không? Nay, chủ nhân của tôi quá bộ tới đây thương nghị việc đại sự Hợp tung chống Tần, không chỉ vì bản thân chúng tôi, cũng chính là vì quý quốc nữa. Tại sao đại vương trái lại vẫn cứ đùn đẩy trách nhiệm?

Những lời nói này đã làm cho vua Sở nét mặt lúc đỏ dừ lúc trắng bệch, quả thực là không có đường chui xuống đất đành phải luôn miệng khen là phải.

Mao Toại thừa cơ truy hỏi:

- Vậy thì việc Hợp tung chống Tần, cuối cùng ngài có thể quyết định được không?

Sở Vương vội nói:

- Có thể! Có thể!

Mao Toại liền sai người bưng chiếc thau đồng trong đựng đầy máu gà, máu chó, máu ngựa, quý xuống trước mặt vua Sở nói:

- Đại vương là Tung Ước trưởng, xin mời hãy uống trước bát máu này.

Sở Khảo Liệt Vương, Bình Nguyên Quân, Mao Toại ba người cùng uống máu, cùng thề nguyền, hiệp ước liên minh Hợp tung coi như đã được chính thức thành lập. Sở vương đáp ứng ngay lập tức cử Xuân Thân Quân soái lãnh quân Sở tới giải vây Hàm Đan cho nước Triệu.

Bình Nguyên Quân vô cùng bái phục tài đảm lược của Mao Toại, nghĩ lại thành kiến đối với ông lúc đầu, rất lấy làm áy náy. Trên đường về nước, Bình Nguyên Quân nói với Mao Toại:

- Lần này tiên sinh đi nước Sở, chỉ dựa vào ba tấc lưỡi đã thắng được trăm vạn hùng binh, đã nâng cao mạnh mẽ uy tín của nước Triệu. Toàn thân tiên sinh là gan dạ, rực rỡ chói ngời, sự sắc nhọn của mũi dùi còn kém xa tiên sinh. Trước đây ta đã nhìn lầm tiên sinh, thật là có mắt mà chẳng nhìn thấy viên ngọc lóe sáng hào quang!

Từ đó trở đi Bình Nguyên Quân đã đặt Mao Toại lên loại môn khách Thượng đẳng.

Sự vây đánh của quân Tần, càng làm cho Hàm Đan càng thêm nguy cấp. Bình Nguyên Quân về tới nước Triệu, tiếp thu lời khuyên bảo của các môn khác, bán hết cả tài sản riêng, trưng tập ba nghìn người, tổ chức thành một Đội cảm tử, ban đêm tập kích vào doanh trại quân Tần, đã giết chết được trên một nghìn quân Tần, buộc quân Tần phải lùi về phía sau 30 dặm. Lúc này, cứu binh của nước Sở, nước Ngụy cũng vừa kịp kéo tới, quân Tần đã thua chạy, Hàm Đan đã được giải vây.

Trước hình trạng mọi người không biết mình, Mao Toại phải tự tiến cử, dũng cảm hoàn thành một sứ mệnh trọng đại. Người đời sau đã đem hành động dám đứng ra gánh vác trách nhiệm vụ trọng đại này làm thành một câu ví dụ “Mao Toại tự tiến cử”, lâu dần trở thành câu thành ngữ được lưu hành rất rộng rãi.