Trong trận chiến ở Thành Bộc, quân Tấn tuy đã đánh bại quân Sở, thế nhưng lực lượng của nước Sở vẫn còn mạnh, các nước chư hầu tương đối nhỏ vẫn sợ nước Sở. Điều này rất bất lợi đối với việc sáng lập nghiệp bá của nước Tấn. Cho nên Tấn Văn Công luôn luôn muốn khuất phục các nước nhỏ ở phương Nam, không cho đi theo nước Sở. Một hôm, có người đến báo cáo rằng nước Trịnh đã đi theo nước Sở, Tấn Văn Công liên hệ ngay tới quãng đời lưu vong năm xưa bị Trịnh Văn Công cự tuyệt tiếp đãi; rồi trong trận chiến ở Thành Bộc, Trịnh Văn Công lại xuất binh tái giúp nước Sở; thế là hận thù cũ, mới dồn dập đến, Tấn Văn Công lập tức sai người đưa thư tới cho Tần Mục Công, ước hẹn với nước Tần cùng tiến đánh nước Trịnh. Tần Mục Công cũng đang muốn khuyếch trương thế lực về phương Đông, bèn vui vẻ bằng lòng ngay.
Năm 22 Chu Tương Vương (năm 630 trước Công nguyên), Tần Mục Công đem theo Bách Lý Hề, Mạnh Minh Thị và phó tướng Kỷ Tử, soái lĩnh hai trăm binh xa kéo tới đánh nước Trịnh. Quân đội nước Tần kéo tới từ lâu, đóng quân ở phía Tây Thành Trịnh. Quân đội nước Tần đóng quân ở phía Đông thành Trịnh. Binh mã của hai nước vây chặt lấy đô thành của nước Trịnh tới mức nước không rỉ ra được. Trịnh Văn Công không biết làm thế nào cho phải. Quan đại phu nước Trịnh là Thúc Chiêm nói với Trịnh Văn Công:
- Hai nước Tần Tấn có lực mạnh, chúng ta không thể địch nổi. Nếu thuyết phục được nước Tần lui quân, chỉ còn lại một nước Tấn thì mới dễ dàng đối phó.
Trịnh Văn Công nói:
- Ai sẽ đi thuyết phục quân Tần lui binh?
Có người tiến cử quan đại phu Chúc Chi Vũ. Trịnh Văn Công sai người gọi ông ta đến. Thấy Chúc Chi Vũ đầu bạc phơ, eo cong, lưng gù, đi tập tễnh, như sắp về với đất, mọi người đều cười thầm. Trịnh Văn Công cung kính nói với Chúc Chi Vũ:
- Được biết tiên sinh là người thạo nói, giỏi biện luận, muốn nhờ tiên sinh tới gặp Tần Mục Công, khuyên ông ta lui binh, không biết ý của tiên sinh như thế nào??
Chúc Chi Vũ nói:
- Chúa Công đã quá đề cao lão đó. Lúc còn trẻ khỏe, lão đã chẳng làm được gì, nay đã già rồi, còn ích dụng gì nữa?
Trịnh Văn Công ngầm hiểu ý tứ trong lời của ông già, vội nói:
- Trước đây tiên sinh chưa được trọng dụng, đó là lỗi của quả nhân. Bây giờ quốc gia nguy cấp, nhờ tiên sinh vất vả một chuyến. Nếu mất nước Trịnh, tiên sinh cũng chẳng được lợi lộc gì.
Chúc Chi Vũ thấy Trịnh Văn Công rất thành tâm, bèn nhận lời.
Ngay đêm đó, các binh sĩ dùng dây thừng thả Chúc Chi Vũ xuống phía Đông Thành. Chúc Chi Vũ vừa bước tới bên ngòai doanh trại quân Tần, đã cất tiếng khóc rất to. Bọn lính canh bắt ngay Chúc Chi Vũ áp giải tới chỗ Tần Mục Công. Tần Mục Công hỏi Chúc Chi Vũ:
- Lão là người như thế nào? Đêm hôm khuya khoắt, vì sao lại kêu khóc?
Chúc Chi Vũ trả lời:
- Tôi là Chúc Chi Vũ, quan đại phu nước Trịnh. Tôi khóc nước Trịnh sắp bị diệt vong.
Tần Mục Công lại hỏi:
- Nước Trịnh các người sắp diệt vong, cớ sao lại chạy đến bên ngoài trại lính của ta mà khóc?
Chúc Chi Vũ nói:
- Lão khóc cho nước Trịnh, âu cũng là khóc cho nước Tần vậy!
Tần Mục Công cảm thấy lời nói rất kỳ quái, liền hỏi:
- Liên quân Tần Tấn sắp sửa tiêu diệt nước Trịnh các ngươi, nước Tần chúng ta cần chỉ giọt nước mắt của lão?
Chúc Chi Vũ ung dung nói:
- Nhiều năm nay Chúa công đã ban đại ân đại đức cho nước Tấn, người trong thiên hạ đều biết. Nhưng họ đã báo đáp cho Chúa công chưa? Chắc chúa công vẫn còn nhớ, năm xưa Chúa công giúp đỡ công tử Di Ngô về nước lên làm vua nước Tấn, còn ông ta thì hứa là sẽ lấy đất Tiêu và đất Hà tạ ơn Chúa công. Thế mà buổi sớm qua sông về nước, buổi tối ông ta đã cho canh phòng, giữ chặt hai địa phương này, cự tuyệt cắt đất cho Chúa công. Nước Tấn tham lam vô đáy, hôm nay chúng tiêu diệt nước Trịnh chúng tôi ở phía Đông, ngày mai chúng sẽ xâm chiếm đất đai nước Tần ở phía Tây, đó chẳng phải là điều đáng lo ngại sao? Chúa công định liệu thế nào đây?
Tống Mục Công sau khi suy xét kỹ lưỡng từng lời của Chúc Chi Vũ, cảm thấy rất có lý, liên tục gật đầu, nói:
- Lão rất có lý.
Chúc Chi Vũ tiến thêm một bước, nói:
- Nếu Chúa công chịu giải vây cho nước Trịnh, tôi nhất định sẽ khuyên bảo vua nước chúng tôi thoát ly hẳn nước Sở, quy thuộc vào quý quốc. Từ nay về sau, nếu Chúa công cử sứ giả tới phương Đông làm việc mà cần phải qua nước Trịnh, nhất định chúng tôi sẽ sắm vai “Đông đạo chủ”(1) tiếp đón; mọi phí tổn cho sứ giả quý quốc, nước Trịnh chúng tôi sẽ lo chu đáo.
Tần Mục Công không những vui vẻ bằng lòng rút quân, mà còn uống máu ăn thề lập liên minh với Chúc Chi Vũ. Sau đó cũng chẳng thông báo cho nước Tấn biết, ông ta cứ lặng lẽ rút quân. Mấy lời của Chúc Chi Vũ: “Nước Tấn sẽ diệt Trịnh ở phía Đông, xâm lấn nước Tần ở phía Tây”, đã khắc sâu trong tâm khảm Tần Mục Công. Vô luận thế nào cũng không thể để cho nước Tấn tiêu diệt nước Trịnh, ba tướng quân, trong đó có Kỷ Tử, được tiến cử dẫn hai nghìn lính Tần, canh giữ thành thay nước Trịnh.
Người nước Tấn nghe nói Tần Mục Công không cáo mà biệt, vô cùng tức giận, liền hăng máu thỉnh chiến với Tấn Văn Công, yêu cầu đuổi đánh quân Tần. Tần Văn Công nói:
- Không được! Lúc đầu nếu không có Tần Bá giúp đỡ, tôi làm sao có thể về nước được?
Ông sai người đến nước Trịnh đàm phán, ép Trịnh Văn công lập hiệp ước liên minh với nước Tấn, sau đó nhanh chóng rút quân.
Chúc Chi Vũ chỉ dựa vào một lời nói, sao có thể thuyết phục được quân Tần rút quân. Thực ra, Chúc Chi Vũ đã nắm được hình thế chính trị lúc đó, biết rõ hai nước Tần Tấn đều muốn tranh bá thiên hạ, Tần Mục Công không thể giương mắt nhìn nước Tấn tiêu diệt nước Trịnh láng giềng, vô tình tạo thành sự uy hiếp đối với nước Tần. Chúc Chi Vũ nắm vững được tâm lý này của Tần Mục Công, lợi dụng mâu thuẫn của hai nước Tần, Tấn, dùng lời lẽ khôn ngoan, tường trình sự lợi hại trong quan hệ giữa ba nước Tần, Trịnh, Tấn, cuối cùng đã thuyết phục được Tần Mục Công, phá tan liên minh quân sự Tần Tấn, cứu vãn được nguy cơ diệt vong cho nước Trịnh. Với cục diện các nước lớn tranh bá lúc đó, các nước nhỏ, lực yếu, không dám liều lĩnh, thường phải vận dụng kế sách ngoại giao khéo léo để chống lại sự chinh phạt của nước lớn và mưu sự sinh tồn cho mình. Việc Chúc Chi Vũ lui quân Tần chính là một minh chứng như vậy.
