Đầu thời kỳ Chiến Quốc, Ngụy là một quốc gia hùng mạnh nhất. Điều này không tách rời khỏi sự tài giỏi, sáng suốt của Ngụy Văn Hầu (Ngụy Tư). Điểm tài giỏi lớn nhất của ông là “Lễ hiền hạ sĩ, tư nhân thiện nhiệm”, chính là nói coi trọng và tôn kính những người có đức hạnh cao thượng, đầu óc sáng suốt, biết chiêu nạp rộng rãi hiền tài, khiêm tốn lắng nghe và tiếp thu ý kiến của họ, biết phát huy một cách tốt nhất uy tín của họ. Do đó rất nhiều hiền sĩ năng nhân tìm đến với Ngụy.

Nước Ngụy có một người tên là Đoạn Can Mộc, đức, tài đều giỏi, uy tín rất cao, ở ẩn trong một ngõ nhỏ yên tĩnh, không chịu ra làm quan. Ngụy Văn Hầu muốn gặp mặt, mong được thỉnh giáo về phép trị nước. Một hô, Ngụy Văn Hầu ngồi trên xe đích thân tới nhà Đoạn Can Mộc thăm hỏi. Đoạn Can Mộc nghe tiếng động xe ngựa của Ngụy Văn Hầu, liền vội vàng nhảy qua tường chạy trốn. Ngụy Văn Hầu bị cấm cửa không tiếp, bực bội trở về. Tiếp liền mấy lần tới thăm hỏi, Đoạn Can Mộc đều lảng tránh. Thế nhưng Ngụy Văn Hầu trước sau vẫn vô cùng ngưỡng mộ Đoạn Can Mộc, mỗi lần ngồi xe đi qua cửa nhà ông, đều từ trên ghế ngồi vội đứng dậy, tay vịn vào lan can ngưỡng vọng rất lâu, tỏ lòng rất thành kính. Người phu xe hỏi:

- Chúa Công nhìn gì vậy?

Ngụy Văn Hầu nói:

- Ta nhìn xem Đoạn Can Mộc tiên sinh có nhà hay không?

Người phu xe không cho là phải, nói:

- Đoạn Can Mộc cũng quá đáng lắm! Mấy lần tới thăm, ông ta đều không cho gặp, Chúa Công còn để ý tới ông ta làm gì?

Ngụy Văn Hầu lắc đầu nói:

- Đoạn Can Mộc tiên sinh chính là một người giỏi tuyệt vời đó, không xu phụ kẻ có quyền thế, không tham lam mưu đồ phú quý, phẩm đức cao thượng, học vấn uyên bác. Một con người như vậy, sao ta lại có thể không tôn kính được ư?

Về sau Ngụy Văn Hầu dứt khoát vứt bỏ bộ khung của nhà vua, không ngồi xe, không đem theo tùy tùng, đi bộ tới nhà Đoạn Can Mộc. Lúc này dù thế nào cũng phải được gặp mặt Ngụy Văn Hầu khiêm nhường cung kính cầu xin được thỉnh giáo Đoạn Can Mộc. Cảm động trước thành ý của Ngụy Văn Hầu. Đoạn Can Mộc đã đưa ra rất nhiều biện pháp hay phò giúp nhà vua, Ngụy Văn Hầu mời Đoạn Can Mộc ra làm tướng quốc (trưởng quan hành chính tối cao của một nước lúc đó); nói thế nào Đoạn Can Mộc cũng không chịu. Ngụy Văn Hầu liền vái lạy nhận ông làm thày, để được thường xuyên tới thăm, lắng nghe cao kiến của ông về một số vấn đề trọng đại. Sự kiện này được lan truyền rất nhanh chóng. Mọi người đều biết Ngụy Văn Hầu “Lễ hiền hạ sĩ”, hạ mình trọng dụng người tài. Một số học rộng, tài cao, như nhà chính trị Trác Hoàng, Lý Khuy, nhà quân sự, Ngô Khởi, Nhạc Dương Vụ đều lần lượt về với Ngụy Văn Hầu, giúp đỡ ông ta cai trị đất nước.

Lúc đó, nước Ngụy đã xây dựng được chính quyền phong kiến, giai cấp địa chủ mới nổi len đã bước lên vũ đài chính trị. Thế nhưng, vô luận là về mặt chính trị, kinh tế hay ý thức tư tưởng đều vẫn tồn tại rất nhiều tàn dư của chế độ nô lệ, gây trở ngại nghiêm trọng cho sự phát triển của nước Ngụy. Ngụy Văn Hầu quyết tâm tăng cường cải cách. Ông đã bổ nhiệm Lý Khuy làm tướng quốc, thường xuyên cùng Lý Khuy đàm luận việc đại sự nước nhà. Lý Khuy cũng tích cực đề xuất rất nhiều kiến nghị.

Một hôm, Ngụy Văn Hầu hỏi Lý Khuy:

- Làm thế nào để chiêu mộ được nhiều hiền tài cho nước Ngụy đây?

Lý Khuy chưa vội trả lời, hỏi lại:

- Thưa Chúa công, xem qua chế độ thế khanh, thế lộc trước đây truyền lại Chúa Công thấy thế nào?

Ngụy Văn Hầu nói:

- Xem ra có rất nhiều điều tệ hại, bắt buộc phải cải cách.

Lý Khuy gật gật đầu, nói:

- Chế độ này không sửa đổi thì không thể sử dụng được những người có tài năng thực sự, không thể cai trị đất nước tốt được.

Theo chế độ “Thế khanh thế lộc”, tước phong và bổng lộc của quý tộc chủ nô là kế truyền hết đời này qua đời khác, cha truyền cho con, con truyền cho cháu, cho dù người con c hẳng có tài cán gì, chẳng lập được công lao gì vẫn được kế thừa tước phong và bổng lộc của cha, hưởng thụ mọi đặc quyền của quý tộc, sống cuộc đời ăn sung mặc sướng. Một số nhân tài chân chính, chỉ vì không phải là quý tộc thì bị o ép, rất khó có địa vị xứng đáng. Lý Khuy phân tích vấn đề này cho Ngụy Văn Hầu nghe. Ngụy Văn Hầu rất đồng tình với cách nhìn của Lý Khuy liền hỏi:

- Vậy thì nên cải cách như thế nào?

Lý Khuy sẵn có tính toàn từ trước, liền bình tĩnh nói:

- Cần phế bỏ chế độ thế khanh, thế lộc. Bất kểlà quý tộc hay là bình dân, hễ ai có tài năng, có công lao thì đều được làm quan, đều được hưởng bổng lộc. Căn cứ vào tài năng và công lao to nhỏ mà phân cho chức vụ, người có công nhất định được thưởng, kẻ có tội phải xử phạt thích đáng. Đối với số quý tộc đã bất tài lại chẳng có công mà cứ tác oai tác quái thì phải sử dụng biện pháp kiên quyết, thủ tiêu bổng lộc của họ, dùng số bổng lộc này để triệu mời người tài. Như vậy thì các nông dân, hiền sĩ từ bốn phương tám hướng sẽ quy về nước Ngụy.

Ngụy Văn Hầu cả mừng, sai Lý Khuy khởi thảo pháp lệnh cải cách, không lâu đã được chấp hành trong toàn quốc. Hạng mục cải cách này đã tước bỏ đi đặc quyền “thế tập” (cha truyền, con nối) của quý tộc chủ nô suy đồi, tạo cơ hội cho giai cấp địa chủ mới trỗi dậy can dự vào chính quyền, chính quyền phong kiến nước Ngụy cũng có cơ được củng cố.

Tiếp đó, Ngụy Văn Hầu lại theo kiến nghị của Lý Khuy, tiến hành cải cách kinh tế. Lý Khuy tính toán một con số tỉ mỉ: Một nông gia có năm khẩu trồng trọt, một trăm mẫu đất, số lương thực thu hoạch được của mỗi năm, ngoài việc trừ đi khoản nộp tô thuế và lương thực để ăn của gia đình, thì chẳng còn thừa lại bao nhiêu, nếu gặp việc đau ốm, tang ma, hoặc Nhà nước tăng quyên góp tạp thuế, thì cuộc sống càng thêm khó khăn. Để cải thiện đời sống của nông dân thì còn phải tăng thêm sản lượng lương thực. Lúc đó, nước Ngụy có ước khoản vài trăm vạn mẫu đất; trừ diện tích núi, sông, thành, ấp, đất còn có thể canh tác được chỉ có 300 vạn mẫu. Nếu người nông dân cần cù chăm sóc, mỗi mẫu có thể tăng sản thêm được ba hộc (mỗi hộc bằng 10 đấu) lương thực; ngược lại, sẽ giảm bớt ba hộc. Như vậy, hoặc tăng hoặc giảm, toàn quốc sẽ sai cách 180 vạn hộc lương thực. Cho nên ông kiến nghị thực thành chính sách “Tân địa lực” chính là tích cực xây dựng thủy lợi, cải tiến phương pháp canh tác, để phát huy mạnh mẽ tiềm lực của đất đai. Đồng thời, Lý Khuy còn sáng lập ra cách “Bình địch”. Vào những năm được mùa, giá lương thực trên thị trường rẻ, để người nông dân không bị thiệt thòi, nhà nước đã mua lương thực của họ với giá phải chăng. Như vậy là, bất kể được mùa hay mất mùa, giá lương thực vẫn được bình ổn, đời sống nhân dân được yên định hơn trước, việc thu nhập tô của nhà nước cũng đã được đảm bảo.

Lý Khuy còn thu thập chỉnh lý lại pháp luật mà giai cấp địa chủ mới nổi dậy đặt ra từ cuối thời Xuân Thu, sáng chế ra pháp điển phong kiến, tức là “pháp kinh” - đó là bộ pháp điển đầu tiên, tương đối có hệ thống, trong lịch sử Trung Quốc, dùng hình thức pháp luật để củng cố vững chắc chế độ phong kiến, bảo vệ những đặc quyền chính trị, kinh tế của giai cấp địa chủ. Ngụy Văn Hầu rất tán thành chủ trương và biện pháp của Lý Khuy. Sau khi thực hành một loạt biện pháp này, nước Ngụy đã giàu mạnh lên nhanh chóng.

Ngụy Văn Hầu thấy thực lực của đất nước đã được tăng cường, liền tấn công đánh nước Trung Sơn (một vùng huyện Định, tỉnh Hà Bắc ngày nay). Trác Hoàng tiến cử Nhạc Dương làm đại tướng, nói rằng ông ta văn võ song toàn, giỏi dẫn binh, chắc chắn sẽ đánh bại Trung Sơn. Thế nhưng có người phản đối, nói:

- Con trai của Nhạc Dương là Nhạc Thư làm đại quan ở Trung Sơn, liệu ông ta có chịu dốc sức liều mình đánh Trung Sơn không? Chỉ sợ rằng ông ta vì yêu thương con trai mà trái tim sinh mềm yếu.

Trái Hoàng nói:

- Nhạc Dương là người trung thành với đất nước. Nhạc Thư đã từng thay vua nước Trung Sơn đến mời Nhạc Dương tới làm quan. Nhạc Dương cho rằng vua nước Trung Sơn hoang dâm, vô đạo, chẳng những không tới mà còn khuyên con trai rời bỏ. Đủ thấy ông ta là người rất có bản lĩnh.

Văn Hầu triệu Nhạc Dương tới, nói:

- Ta muốn để khanh lãnh binh đi bình định Trung Sơn. Con trai khanh đang làm quan tại đó, khanh nghĩ sao?

Nhạc Dương nói:

- Đại trượng phu kiến công lập nghiệp vì đất nước, nếu không đánh bại Trung Sơn, xin tình nguyện chịu tội.

Ngụy Văn Hầu liền cử Nhạc Dương làm đại tướng, dẫn đoàn binh mã đi đánh Trung Sơn. Đánh liền mấy trận, quân Trung Sơn đại bại. Quân Ngụy kéo quân vào, đánh thắng tới đô thành nước Trung Sơn, rồi bao vây chặt đô thành. Vua nước Trung Sơn vô cùng sợ hãi, một mặt tăng cường bảo vệ thành, một mặt bức Nhạc Thư khuyên Nhạc Dương đình chỉ việc đánh thành. Nhạc Thư bất đắc dĩ đành phải trèo lên lầu thành gọi to, mời cha tới gặp gỡ. Nhạc Dương bước ra, chưa chờ cho Nhạc Thư mở miệng, liền đã quát chửi con trai một hồi, bắt Nhạc Thư phải mau mau khuyên vua Trung Sơn ra đầu hàng. Nhạc Thư thỉnh cầu Nhạc Dương tạm thời không được đánh thành để chờ con trai thương nghị với nhà vua. Nhạc Dương đã đồng ý, liền cho họ thời hạn một tháng. Một tháng trôi qua, nước Trung Sơn lại yêu cầu cho hoãn thêm một tháng nữa. Ba lần như vậy, Nhạc Dương cũng chưa đánh thành. Vốn là Nhạc Dương đã suy nghĩ, thành trì của nước Trung Sơn kiên cố, cứ liều đánh thì thương vong sẽ rất lớn, chi bằng cứ vây mà không đánh để mua chuộc lòng dân, chờ cơ hội sẽ chiếm lấy đô thành. Nào ngờ, một số người ở trong triều đình nước Ngụy ghen ghét đố kỵ Nhạc Dương nhân cơ hội đó tới nói xấu Nhạc Dương trước mặt Văn Hầu:

- Xin Chúa công hãy nhìn xem, thoạt đầu khi Nhạc Dương đánh vào Trung Sơn thế mạnh như chẻ tre. Chỉ một lời của con trai thôi, đã ba tháng nay không đánh. Tình cảm cha con quả là sâu nặng! Nếu không cho gọi Nhạc Dương về, e rằng công lao ban đầu sẽ vứt bỏ hết.

Những lời phỉ báng Nhạc Dương không ngừng lọt vào trong lỗ tai của Ngụy Văn Hầu. Ngụy Văn Hầu hỏi Trác Hoàng có ý kiến gì, Trác Hoàng nói:

- Con người Nhạc Dương này rất đáng tin cậy, Chúa công khỏi phải hoài nghi.

Tức thì mọi lời phỉ báng Nhạc Dương, Văn Hầu đều nhất loạt không để ý, vẫn tín nhiệm Nhạc Dương như trước, thường xuyên cử người ra tuyến úy lạo, lại còn xây dựng nhà cửa đàng hoàng ở đô thành cho Nhạc Dương trở về sẽ ở. Nhạc Dương trong lòng vô cùng cảm kích. Ông thấy nước Trung Sơn không chịu đầu hàng liền dẫn quân đội dũng cảm đánh thành. Vua Trung Sơn biết tình thế nguy cấp, liền trói chặt Nhạc Thư lại, treo cao lên trên đỉnh cột gò ở nóc cửa lâu thành, muốn dùng biện pháp này bức Nhạc Dương phải rút quân. Hôm đó, từ trên đỉnh cột cao Nhạc Thư gào to:

- Cha ơi, cứu con với! Nhà vua nói hễ cha rút quân thì nhà vua sẽ không giết con...!

Lời gào đó chưa dứt, Nhạc Dương bực tức quá, râu vểnh thẳng lên, rút một mút nỏ ra sắp sửa bắn thẳng vào Nhạc Thư. Vua nước Trung Sơn trong cơn giận dữ, quả thực đã giết chết Nhạc Thư, còn chặt đầu của Nhạc Thư treo lên đỉnh cột sào. Muốn làm cho Nhạc Dương đau buồn mà buông lơi ý chí chiến đấu. Nhạc Dương nhìn thấy đầu lâu của con trai, bực tức quá liền chửi thẳng:

- Ai bảo mày làm việc cho tên hôn quân vô đạo! Đó là tội lỗi mà mày phải gánh chịu!

Tiếp đó Nhạc Dương dẫn đầu quân đội liều chết đánh vào thành, cuối cùng đã tiêu diệt được nước Trung Sơn.

Sau khi bình định xong nước Trung Sơn, Ngụy Văn Hầu lại cử Ngô Khởi làm đại tướng, soái lãnh quân đội đi đánh nước Tần, liên tục chiếm lĩnh được năm tòa thành trì. Nước Ngụy trở thành một quốc gia cường thịnh nhất ở thời đó.