Phẫu thuật

Ngày 6 tháng 9

Sáng sớm hôm nay, tôi đã đưa ra một quyết định trọng đại——

Tôi sẽ phẫu thuật cho con bọ ngựa.

Lý do tôi có ý nghĩ này là vì dáng vẻ ăn uống của nó đêm qua. Dù hai chiếc càng vẫn duỗi thẳng tắp, nhưng có thể thấy nó đang ra sức muốn kẹp lấy. Tôi có thể nhận ra một sự rung động nho nhỏ nơi cặp càng ấy. Giống như người tù bị còng hai tay,Bính mệnh muốn vùng vẫy thoát ra mà run lên bần bật. Đặc biệt là khi cặp càng của nó chạm vào ngón tay đang cầm con muỗm của tôi, tôi dường như có cảm giác như bị điện giật.

Điều này chứng minh rằng cặp càng của nó chưa chết, chỉ vì một lực tác động bên ngoài nào đó khiến nó không thể cử động. "Lực bên ngoài" này theo tôi đoán chính là lớp da lột chưa sạch.

Nhớ lại mấy ngày trước khi nó lột da, nửa cánh tay của nó treo một lớp da mỏng dính, chính tôi đã giúp nó bóc ra, chỉ có điều tôi chỉ bóc phần "cánh tay trên" mà không chú ý đến vị trí "cặp càng". Chắc chắn vì da ở những chỗ đó chưa lột hết, bên trong lại mọc ra da mới. Thế là lớp da cũ biến thành một vỏ cứng, khiến nó không thể di chuyển.

Có lẽ đây chính là nỗi bi ai trong sự "lột xác" của côn trùng, giống như nỗi bi ai khi "sinh nở" của loài người. Một mặt hướng về cuộc sống mới, một mặt phải tách khỏi cơ thể mẹ. Không lột ra được, chỉ lột ra một nửa, hoặc chần chừ quá lâu, sẽ dẫn đến bại não hoặc tử vong. Nếu quan sát kỹ, chúng ta nhất định sẽ phát hiện không biết có bao nhiêu côn trùng đã chết vì quá trình "lột xác" không suôn sẻ. Mà bọ ngựa từ nhỏ đến lớn ít nhất phải lột da bốn lần, mỗi lần đều là một sự tái sinh, cũng là một lần cận kề cái chết, và không biết đã có bao nhiêu con bị loại bỏ như thế.

Nhớ hồi mới vào khoa Mỹ thuật Sư phạm, có vị giáo sư đã nói: "Các trò, những người tự cho mình là thiên tài và trải qua muôn vàn tuyển lựa mới vào được đây, thực ra sau này những người thực sự trở thành nghệ sĩ chỉ là số ít cực kỳ khiêm tốn. Tốt nghiệp không lâu, từng người một sẽ cúi đầu trước thực tế. Cho dù không cúi đầu, một năm, hai năm, ba năm, năm nào cũng phải đối mặt với cuộc sống, đối mặt với chính mình; đối mặt với miếng ăn, đối mặt với lý tưởng. Đến cuối cùng, mười người thì có đến chín người rưỡi bỏ cuộc."

Thầy ấy nói không sai chút nào, lúc đó không ai đồng ý, nhưng giờ đây mọi người đã dùng thực tế để chứng minh lời thầy. Lớp chúng tôi hơn ba mươi người, hiện giờ những người còn làm họa sĩ thuần túy e là chưa đến ba người, đây cũng là một nỗi bi ai của sự lột xác. Không lột ra được thì chết, và chết mãi mãi. Lột ra được một nửa cũng là chết. Lý tưởng chết, nhiệt huyết chết, giơ cây cọ vẽ trống rỗng ra, giống như con bọ ngựa giơ đôi cánh tay trống rỗng, có giãy giụa nhưng không có hành động.

Trừ khi có ai đó giúp nó một tay, đả thông hai mạch Nhâm Đốc cho nó, hoặc tung một đòn sấm sét thức tỉnh khiến nó khai ngộ.

Bây giờ, tôi muốn giúp nó khai ngộ.

Đầu tiên tôi kiểm tra lớp da mà nó lột ra. Lớp da này được tôi bảo quản cẩn thận trong tủ đồ cổ, giống như tôi cất giữ chiếc răng sữa rụng của con gái vậy. Đợi sau này khi răng tôi già rồi rụng đi, cũng đặt chung vào một chỗ, thế là trong một chiếc hộp nhỏ vừa có sự thay cũ đổi mới, vừa có sự già nua tàn xới. Nếu xâu thành một chuỗi, răng vàng cũ phối với răng trắng nhỏ, thú vị biết bao!

Tôi giữ lại da của nó là để nghiên cứu, bây giờ quả nhiên đã dùng đến. Tôi dùng nhíp gắp từng mảnh ráp lại, giống như sau một tai nạn hàng không, các chuyên gia giám định ghép từng mảnh vỡ lại với nhau. Bây giờ tôi có thể khẳng định, lớp da trên càng của nó quả thực chưa lột sạch.

Vấn đề là, nếu da cũ vẫn còn ở trên đó thì nhất định phải có dấu vết. Giống như băng keo trong, có đôi khi tìm thế nào cũng không thấy "đầu mối", phải dùng móng tay gãi từ từ mới cảm nhận được đầu mối nằm ở đâu.

Tôi thử nhìn cánh tay và càng của nó từ các góc độ khác nhau, không có bất kỳ dấu vết nào, trông rất nhẵn bóng. Tôi đoán nhất định là ở vị trí khớp nối, phần cánh tay trên trở lên đã sạch rồi; còn từ khớp càng trở xuống thì hoàn toàn bị lớp vỏ cũ bao phủ, vì "vết đứt" nằm ở vị trí khớp nối nên nhìn không rõ.

Nhìn không rõ cũng không sao. Tôi lấy kính hiển vi ra, đây là chiếc kính tôi mua cho con trai hơn mười năm trước, độ phóng đại tối đa lên đến một nghìn năm trăm lần. Trên vật kính ghi 5/0.1, 10/0.25, 45/0.65 và 100/1.25. Tôi tìm thị kính 15X đặt lên trên trước, rồi xoay vật kính bên dưới về độ phóng đại thấp nhất là 5/0.1, sau đó đặt một miếng lam kính nhựa lớn lên bàn kính và chỉnh lại gương phản xạ.

"Bệnh nhân" được khiêng ra, dùng khăn giấy trắng quấn quanh nửa thân dưới, chỉ để lộ đầu và hai chiếc càng. Thật kỳ diệu, tên này lại ngoan ngoãn để tôi quấn, hơn nữa còn im phăng phắc không động đậy, như thể biết tôi sắp khám chữa bệnh cho nó vậy. Sinh vật thường có một sự cảm động rất đặc biệt. Như ngựa sẽ ngoan ngoãn để người ta đóng móng sắt; chó sẽ ngoan ngoãn tắm rửa tiêm phòng. Ngay cả con mèo tôi nuôi trước đây, bình thường dữ tợn cực kỳ, thậm chí còn tấn công người, nhưng khi nó bị bệnh, chỉ cần lấy lồng ra nói với nó: "Vào đi! Đưa mày đi khám bệnh." Là nó ngoan ngoãn chui vào.

Con bọ ngựa này chắc cũng hiểu. Thế là việc vốn tưởng sẽ tốn nhiều công sức nay lại được giải quyết rất nhẹ nhàng. Đặt nó lên bàn kính hiển vi, dùng băng keo cố định một bên cánh tay, tôi bắt đầu điều chỉnh tiêu cự.

Càng của nó bán trong suốt, giúp ánh sáng bên dưới có thể xuyên qua, chỉ vài cái là nhìn thấy ngay. Dùng nút "điều chỉnh tinh", vặn lên vặn xuống một chút, tiêu cự rơi vào các "độ sâu" khác nhau, nhìn thấy "vết đứt" của lớp da bên trên.

"Tuyệt vời!" Tôi nhảy dựng lên, báo tin vui cho con gái đang làm trợ lý phẫu thuật: "Đúng như cha dự đoán, là do lớp da trên càng chưa lột hết."

Bước tiếp theo đương nhiên là tiến hành phẫu thuật, đây mới thực sự là "vi phẫu thuật". Tôi tìm vài dụng cụ: một chiếc nhíp nhỏ chuyên dụng cho khoa mắt mã 10SE27Cr, một con dao phẫu thuật số 10 hiệu Paragon và một chiếc kéo nhỏ đầu nhọn mã 10SEHRCr. Những thứ này bình thường tôi dùng để giải phẫu chim nhỏ và hoa cỏ. Đây là lần đầu tiên dùng để đối phó với côn trùng, mà lại không phải giải phẫu, mà là giải cứu.

"Giải phẫu" và "Giải cứu" là hai mặt của một thể. "Giải phẫu" là để nghiên cứu nhằm giải cứu trong tương lai. Bệnh nhân giải cứu không thành công lại thường phải làm giải phẫu bệnh lý. Cho nên có những sinh vật sắp tuyệt chủng nằm trong danh sách bảo tồn, người khác không được bắt, nhưng nhân viên nghiên cứu lại có thể bắt, thậm chí không chỉ bắt mà còn giết. Lý lẽ rất đơn giản, việc giết này là vì cứu vớt, giết số ít có thể cứu vớt số đông. Nhớ có một lần tôi bẻ một cành hoa anh đào lớn trong khuôn viên trường, giáo sư khoa khác nhìn thấy liền đi tới mắng tôi. Tôi nói mình là giáo sư khoa Mỹ thuật, vị giáo sư đó lập tức xin lỗi, còn nói đỡ cho tôi: "Đó là điều đương nhiên! Đương nhiên rồi! Xin cứ tự nhiên hái, hoa tàn có thể trở thành tác phẩm nghệ thuật không tàn, tốt biết bao!"

Tốt biết bao! Vấn đề là thế nào gọi là chuyên gia? Thế nào gọi là cứu rỗi? Ai có quyền giết? Hắn có thể giết bao nhiêu? Thế gian này liệu có quy định nào chăng? Thế là Hitler có thể vì cái gọi là xây dựng thế giới tương lai tốt đẹp mà tàn sát người Do Thái; người Nhật có thể tàn sát người Trung Quốc; đảng KKK có thể tàn sát người da màu. Họ đều có lý lẽ của mình, vì hạnh phúc của hàng triệu triệu con cháu đời đời kiếp kiếp, mà tạm thời giết vài chục triệu người thì tính là gì?

Chiến tranh giống như dùng dao cắt giấy trên mặt bàn, đã muốn cắt đứt giấy thì đương nhiên có thể làm tổn thương mặt bàn. Mục đích của chiến tranh là vì hòa bình, trong quá trình cầu tìm hòa bình này, đạn lạc làm chết vài triệu người thì tính là gì? Khi mưu cầu hạnh phúc cho đại đa số người dân tuân thủ pháp luật, trát nhầm vài người thì tính là gì? Trong tình huống "giết một răn trăm", muốn dân chúng vỗ tay tán thưởng, mà mang một anh thợ điện nước chưa từng phạm tội, chỉ vì cờ bạc nợ nần mà nhất thời nổi cơn dâm dật cướp tiền trên đường Trung Hiếu, tuyên án tử hình với tốc độ nhanh nhất, lại còn phát hình ảnh truyền hình trói giặt cánh khuỷu, ăn "trứng kho cắm trên đôi đũa", lại là chuyện hợp tình hợp lý hợp pháp đến nhường nào?

Bây giờ lưỡi dao đồ tể của tôi sắp ban phát ân huệ đây, càn quét sạch sẽ những kẻ bất nghĩa đó. Nhờ sự trợ giúp của kính hiển vi, tôi dùng lưỡi dao nhẹ nhàng cạo, như cạo một lớp sáp, cạo sạch lớp da cũ đi.

Da mới và da cũ dường như đã dính liền vào nhau. Tôi tin là vì khi giai đoạn lột da hoàn thành, gân thịt trong cơ thể nó sẽ bắt đầu nở ra, hơn nữa còn nở ra rất nhiều (nếu không nó cũng chẳng cần lột da làm gì). Da mới ban đầu rất mềm, như một lớp màng mỏng, vừa nở ra vừa phong hóa cứng lại, cho nên bây giờ da mới da cũ chen chúc cả vào một chỗ.

Nhưng với tay nghề của tôi thì chắc không có vấn đề gì. Giống như khắc con dấu, không dám dùng lực khắc thì cứ cạo từng chút một. Tôi dường như có thể nghe thấy "âm thanh" giải phóng bên trong khi lớp da cũ bị cạo đi. Đó là một loại âm thanh giòn tan, giống như "băng tuyết mùa xuân tan chảy", bên dưới là dòng nước sống đang chảy, bên trên là lớp băng cứng đã chết, sự tan chảy đó là một sự sụp đổ, rắc rắc rắc, tất cả đều tan rã.

Phẫu thuật xong, bỏ lại vào hộp, nó lập tức đứng dậy, ngẩng cao đầu nhưng hai tay vẫn rủ xuống. Tôi bắt đầu hơi thất vọng, lẽ nào phẫu thuật thất bại, hay là đã quá muộn? Tổn thất đã xảy ra thì vô lực hồi thiên sao?

Tôi bắt đầu mâu thuẫn, nếu phẫu thuật thực sự không thành công, tôi nên giữ nó lại, ngày ngày mớm tận miệng, để tôi làm bọ ngựa ra ngoài bắt sâu, để nó làm chủ nhân ngồi chờ ăn sâu; hay là theo kế hoạch ban đầu, xử tử nó? "Đã là còn nước còn tát, chữa không khỏi đương nhiên phải chết!"

Tôi cũng nghĩ đến "ngựa giống". Đối với con chiến mã hiếm có, dù nó bị thương ở chân thì người ta vẫn nuôi dưỡng đàng hoàng để chờ phối giống. Một anh hùng bị thương tuy không thể cử động, nhưng đứa trẻ sinh ra vẫn có thể trở thành anh hùng biết chạy nhảy.

Nghĩ đến trong lễ tốt nghiệp của con trai, tôi gặp một vị bác sĩ đến từ Uganda, da đen bóng bẩy, sự bóng bẩy khiến người ta phải kính trọng. Ông ấy nói: Anh có biết không, vào thời xưa giữa các bộ lạc ở Uganda xảy ra chiến tranh, nếu bắt sống được đại tướng của kẻ thù thì không giết đi. Ngược lại, còn đem người phụ nữ khỏe mạnh và thông minh nhất bộ lạc mình gả cho hắn. Đợi họ sinh ra con gái thì khuyến khích tiếp tục sinh, nếu sinh ra con trai thì lập tức giết chết người cha đó.

Lý lẽ rất đơn giản, họ muốn "mạnh giống", mà giống mạnh thường không phải do vòng tròn của mình nuôi dưỡng được, phải "giao phối xa", lấy giống từ nơi xa.

Lại nghĩ đến một vụ án kỳ lạ gần đây ở Rochester, tiểu bang New York——

Một cô gái trở thành người thực vật sau tai nạn xe hơi năm 1985, sống trong viện dưỡng lão, vậy mà mười năm sau đột nhiên phát hiện bụng to ra. Kiểm tra mới biết cô đã mang thai. Cha mẹ cô là những tín đồ Công giáo La Mã thành kính, phản đối phá thai, thế là tiếp tục để cô mang thai, cuối cùng sinh ra một đứa trẻ nặng hai pound mười một ounce. Lại còn là sinh tự nhiên nữa chứ!

Rốt cuộc đây là bi kịch hay hài kịch? Về mặt bi kịch, cô bị hãm hại, lại còn mang thai con hoang, thậm chí nhất thời không biết cha đứa bé là ai. Về mặt hài kịch, một người phụ nữ tuyệt vọng lại có thể sinh ra một đứa bé khỏe mạnh, nếu cô ấy có tri giác thì rốt cuộc nên khóc hay nên cười?

Bây giờ tôi nghĩ, tôi cũng phải tìm một "người chồng" cho con bọ ngựa vốn kiếp này không còn hy vọng này, sinh ra một đàn con, và để tôi vào mùa xuân năm sau nhìn chúng nở ra.

Giống như mọc ra hoa xuân giữa những bộ xương khô, đây là một khung cảnh diễm lệ mà thê lương biết bao!

Tuốt dao

Ngày 7 tháng 9

Tờ mờ sáng, còn đang trong giấc mộng thì nghe thấy tiếng bịch bịch bịch bịch chạy bộ, tiếp đó là một tiếng rầm, cửa phòng bị đẩy ra, vợ và con gái cùng xông vào.

"Con bọ ngựa của anh biết kẹp đồ ăn rồi." Vợ tôi bảo.

"Nó kẹp được một con ong bắp cày lớn." Con gái hét lên.

"Ong bắp cày lớn ở đâu ra?" Tôi dụi mắt.

"Không biết ạ."

"Không biết?" Tôi nhảy khỏi giường, đi theo con gái đang tung tăng nhảy nhót vào phòng sách. Hộp bọ ngựa đặt trên chiếc tủ sát tường, ánh nắng buổi sáng chiếu chếch đúng vào đó. Nó quả nhiên đang ăn, hai chiếc càng vốn không thể cử động nay giật giật, như thể đang liên tục điều chỉnh "động tác kẹp", khiến tôi không nhìn rõ nó đang kẹp thứ gì.

"Mọi người chắc chắn nó kẹp một con ong bắp cày chứ?" Tôi hỏi.

"Đúng thế! Vàng vàng, còn có sọc đen nữa." Vợ tôi nói, vẻ mặt vô cùng đắc ý, như thể cô ấy đã phát hiện và lập công lớn vậy.

Bây giờ tôi nhìn rõ rồi. Là một con ong đầu hổ, chỉ có điều đầu vẫn bị bọ ngựa kẹp lấy, còn bụng thì đã bị ăn sạch, dưới đáy hộp rơi vãi rất nhiều chân ong nhỏ tí, chắc là do nó không ăn nên vứt xuống.

Tôi cũng nhìn thấy chiếc lá mẫu đơn đã ngả vàng cháy và xác con ong đen lớn bên cạnh lá. Đột nhiên tôi hiểu ra. Con ong đầu hổ ôm con ong đen lớn đó tưởng rằng nó đã chết từ lâu, hóa ra chưa chết, cũng không bay theo lũ ruồi, ở lại đến hôm nay rồi chui vào bụng bọ ngựa.

Liệu có phải thực ra đã chết, chỉ vì con bọ ngựa này quá đói nên gắp lên ăn? Nhìn con ong đầu hổ đã chui hết vào bụng nó, tôi lắc lắc cái hộp khiến xác con ong đen lớn lăn đến bên cạnh nó, lại nói với "nó": "Thử cái này nữa đi! Ngon hơn, miếng to hơn đấy!"

Nó không thèm ngoái lại, như thể không nhìn thấy, tự mình liếm hai chiếc càng. Đầu tiên là gập cánh tay trên lại, dùng khuỷu tay lau mặt, lau một cái lại đưa vào miệng ngậm một cái, trông hơi giống mèo, phun nước bọt lên móng vuốt rồi mới chải đầu, rửa mặt. Không biết nó có nước bọt hay không, cũng dùng nước bọt làm ướt khuỷu tay trước, rồi mới chà xát quanh mắt hết lần này đến lần khác, khiến tôi nhớ đến chiếc khăn nóng được đưa lên sau khi ăn xong ở nhà hàng Trung Hoa. Nghe thế hệ trước nói, "năm đó" ở Bắc Kinh, chiếc khăn đó không phải dùng để đưa mà là dùng để ném. Nóng hổi lấy ra, có thể từ hậu đường băng qua mấy chục bàn ăn, một cú "truyền dài" ném cho bồi bàn bàn trước rồi mới đưa cho khách. Khăn nóng, ném lại chuẩn, khách không chỉ tán thưởng mà còn thưởng tiền.

Bây giờ vị khách ăn no uống đủ này đang rửa mặt. Nóng hổi quệt một cái lên cái miệng ô quệt mặt mỡ màng đó, sướng biết bao! Đương nhiên bọ ngựa không dùng khăn nóng mà dùng nước bọt nóng, chỉ có điều cái sự đã đời khi lau mặt đó xem ra cũng như nhau. Thậm chí có thể nói nước bọt nhà làm này lại càng vệ sinh hơn.

Lời này của tôi là "có căn cứ đàng hoàng", vì năm đó khi tôi chạy tin tức ở Đài Truyền hình Trung ương, tôi đã làm một báo cáo chuyên đề đặc biệt, đem những chiếc "khăn vệ sinh" thu thập được từ các nhà hàng đi xét nghiệm, kết quả mười nhà thì có đến bảy nhà không vệ sinh. Bác Lâm tài xế xe phỏng vấn nói rất thẳng thừng: "Đương nhiên là không vệ sinh rồi, có những chiếc khăn thu từ quán cà phê ôm về, giặt qua loa lại chui vào nhà hàng. Anh phải biết ở quán cà phê ôm có không ít cô gái làm trò. Trà đó không uống được, là nước súc miệng của các cô; khăn đó càng không thể lau, là dùng để lau những thứ bẩn hơn."

Từ đó trở đi, tôi tuyệt đối không dùng khăn bên ngoài. Tôi nghĩ "mình đang trao đổi một loại cảm giác đã đời với người sử dụng trước đó hoặc nhiều người trước đó."

Nói như vậy, con bọ ngựa này có thể dùng tay của chính mình, nước bọt của chính mình để rửa mặt, chẳng phải còn văn minh, vệ sinh hơn con người sao?

Dùng khuỷu tay lau mặt xong, nó lại bắt đầu liếm từng chút một vào cặp càng, cũng có thể nói là liếm cánh tay dưới và ngón tay của nó. Bạn gần như có thể nghe thấy nó phát ra tiếng "chẹp chẹp" như trẻ con mút ngón tay, cũng hơi giống vị sành ăn sau khi ăn món "ốc sên Pháp". Ăn xong ốc sên vẫn còn tiếc chút nước sốt nướng ra, phải dùng bánh mì lau sạch đĩa, lau xong thấy dính chút nước sốt trên tay liền đưa ngón tay vào miệng liếm sạch.

Điều này thật không nhã đặn, nhưng lại thường xảy ra trên người các quý tộc và danh viện Pháp. Họ không cảm thấy bất nhã, mà còn cảm thấy đó là một sự nịnh hót đối với chủ nhà, thể hiện món ăn quá tuyệt vời, tuyệt đến mức khiến người ta quên cả lễ nghi.

Chắc là bọ ngựa cũng quên mất lễ nghi. Giữa cặp càng của nó nhất định còn dính rất nhiều nước sốt khiến nó dư vị vô cùng.

Tay của nó rõ ràng đã phục hồi, nếu không làm sao kẹp được ong đầu hổ, lại làm sao đưa từng ngón tay một vào miệng một cách tinh tế và thong thả như thế?

Tôi hưng phấn cực kỳ, cảm thấy đây là một thành tựu tuyệt vời. Không phải tự cao, trên đời này có mấy ai bó xương cho bọ ngựa? Lại có mấy ai phẫu thuật cho bọ ngựa? Mà lại thành công nữa chứ.

Tôi quyết định ra ngoài bắt thêm một con sâu nữa vào cho nó thưởng thức. Vừa bước ra cửa đã thấy một con "Áo khoác vàng (yellowJacket)" đang thưởng thức hoa mỹ nhân tiêu của tôi. Nó không ăn phấn hoa mà chui vào "bẹ lá" hoa mỹ nhân tiêu để uống nước. Hoa mỹ nhân tiêu là thứ cứu mạng vào những ngày nắng nóng, vì lá của nó to lại xòe chếch, cho dù không mưa thì sương đọng trên đó cũng sẽ chảy vào bẹ lá. Tôi không biết hoa mỹ nhân tiêu có dùng cách này để tích trữ nước hay không, chỉ biết rất nhiều côn trùng nhỏ đều sống dựa vào "hồ nước nhỏ" này.

Áo khoác vàng cũng là một loại ong vàng. Tôi không biết tên khoa học của nó, chỉ biết người Mỹ đều gọi nó là Áo khoác vàng. Nó vừa chui vào bẹ lá đã bị túi nhựa của tôi chặn lại, vậy mà vẫn không biết, tiếp tục uống nước, uống xong lùi ra, cất cánh chui tọt vào túi nhựa của tôi.

Không biết nếu nó chưa uống nước mà đã phát hiện bị chặn thì có tiếp tục uống hay không, hay là lập tức tìm cách "đột phá vòng vây". Nếu là tôi, biết đột phá vòng vây là vô vọng thì tôi nhất định sẽ uống. Giống như có một dạo tai nạn máy bay đặc biệt nhiều, khi ra ngoài du lịch tôi đều cầu nguyện, nếu nhất định phải chết thì xin hãy để tôi chơi xong đã, đến chuyến về mới "xảy ra chuyện", đừng có vừa xuất phát đã rơi xuống, oan uổng quá!

Cho dù biết chắc chắn sẽ chết thì cũng phải sống tốt ở hiện tại, đúng không? Ai mà chẳng như vậy? Mỗi người đều biết mình sẽ chết, mỗi người cũng đều đoán rằng mình sẽ không chết ngay lập tức, cho nên mới có thể sống tốt. Tất cả những kẻ giặc cướp, bạo đồ, ác chủ cũng đều dùng cách này, dùng số ít tay sai nhất để đối phó với đại đa số người dân lương thiện. Người dân đều biết nếu cùng nhau chống lại bạo lực thì phe mình nhất định thắng, nhưng bản thân mình có thể chết. Thế là dưới suy nghĩ tránh cho bản thân đi nộp mạng mà tiếp tục chịu đựng, chịu đựng đến cuối cùng vẫn khó tránh khỏi một trận chết.

Những người bị hại trong sự kiện hồ Thiên Đảo, nếu biết trước mình sẽ bị giết thì liệu có ngoan ngoãn đi xuống khoang tàu không? Họ cùng nhau phản kháng, cho dù thương vong vài người thì lũ cướp liệu có không bị khống chế không? Một khẩu súng, một viên đạn có thể giết một trăm người chính là vì lý lẽ này.

"Áo khoác vàng" rõ ràng là một "đạt nhân", uống đủ rượu rồi lên pháp trường.

Vào trong rồi, "Áo khoác vàng" bắt đầu bay loạn. Từ mọi góc độ của cái hộp, nó thử đột phá trọng vòng vây. Lại treo ngược người bò trên nắp hộp, hướng về phía từng lỗ thông khí cực lực muốn chui ra. Đáng tiếc là thân hình quá to. Đây chính là lý lẽ "Ta sở dĩ có nỗi lo lớn là vì ta có thân, đến khi ta không còn thân nữa thì ta có nỗi lo gì!" của Lão Tử.

Đầu bên kia cái hộp, bọ ngựa vẫn đang rửa mặt, còn nghiêng đầu bên trái, vặn eo bên phải, như thể đang làm "Đạo dẫn chi thuật" trên bức tranh lụa Ma Vương Đôi. Tin rằng động tác trông có vẻ thong thả và vô dục này của nó chính là để khởi động cho cuộc tàn sát tiếp theo.

Canh chừng mười mấy phút, xem ra nhất thời sẽ không có kịch hay, tôi chuyển sang phòng bếp tìm đồ ăn.

Vợ tôi cắt một miếng "dăm bông Virginia" lớn, cho vào lò vi sóng hâm nóng một chút, lại đặt lên một lát dứa, còn rót cho tôi một ly sữa. Đột nhiên tôi lóe lên một tia sáng, vào phòng sách cầm hộp bọ ngựa ra đặt lên bàn ăn, ba người vừa ăn đồ ăn vừa thưởng thức.

"Dã man quá! Vừa ăn vừa nhìn kẻ khác chém giết." Vợ tôi nói.

"Dã man quá! Vừa chém giết vừa nhìn kẻ khác ăn." Tôi nói: "Miếng dăm bông này nếu không giết thì từ đâu ra? Không chỉ giết! Còn nêm nếm, ướp muối, buộc lại cho ngấm gia vị, rồi chở đi bán, mua về cắt, cắt ra hâm, hâm xong ăn, con người có dã man không? Cho nên mới nói, là chúng ta vừa giết vừa nhìn 'nó' ăn. Điều này giống như mua sẵn binh khí, quan sát hình thế, tính toán thời gian để giết người, là cố sát, phải tội nặng thêm một bậc. Còn như nhất thời thấy tiền nổi cơn dâm dật, cướp tài sản giết người là vi phạm tội không cố sát, tội nhẹ hơn một bậc. Việc sát sinh của con người đều là cố sát."

Đang nói thì trong hộp truyền ra một đợt náo động, tưởng là cuộc chiến đã bắt đầu, nào ngờ thấy bọ ngựa vẫn đang làm "Đạo dẫn chi thuật", sự náo động thực sự là truyền ra từ đáy hộp——

Con Áo khoác vàng đó cũng giống như con ong đầu hổ, chui vào trong xác con ong đen lớn, hơn nữa không những chui mà còn liên tục vỗ cánh, ôm lấy cái xác lật lên lật xuống.

"Hình như nó đang đánh nhau." Con gái nói.

"Đánh nhau với con ong đen lớn đã chết." Tôi nói: "Nó không biết cái chết của nó là do cha gây ra; cũng không biết kẻ thù thực sự là bọ ngựa, lại tưởng vận xui của mình là do con ong đen lớn cùng loài gây ra, nên mới đi cắn ong đen lớn."

"Chết rồi sao còn cắn?" Con gái hỏi.

"Cái này gọi là quật xác."

"Đừng nói mấy thứ này với trẻ con." Vợ tôi đẩy đĩa đến trước mặt tôi, lại nói với con gái: "Ăn đi, đừng nhìn nữa."

Hộp đặt trước mắt, tôi vừa cúi đầu cắt dăm bông vừa nhìn. Phát hiện "Áo khoác vàng" biến mất trong chốc lát, hóa ra là chui vào bụng con ong đen lớn. Bụng con ong đen lớn lại trống rỗng, đã bị con ong đầu hổ trước đó ăn sạch nội tạng. Lần này tôi đã hiểu ra tại sao tôi lại không tìm thấy con ong đầu hổ, mà nó lại có thể sống lâu đến thế. Hóa ra nó giết tên trộm cũ rồi tự mình biến thành tên trộm mới. Chỉ là nếu nó biết cắn như thế, khi bọ ngựa bị bệnh không có chút vũ lực nào thì tại sao nó không đi cắn bọ ngựa?

Nhớ lại một tin tức xem trên báo bảy, tám năm trước——

Một tên giang hồ trẻ tuổi của băng Hoa Thanh bị bắt khi đang tống tiền một công ty du lịch do người Trung Quốc mở. Công ty du lịch đó nằm ở tầng ba, tên giang hồ nhỏ lên tầng, bước vào cửa thì phát hiện người ngồi sau quầy thu ngân không phải là "người Tàu" mà là một người phụ nữ da trắng, thế là quay đầu bỏ đi. Không ngờ người phụ nữ da trắng nhìn thấy vũ khí trong tay tên giang hồ lại hét lên thất thanh, làm động đến hàng xóm tầng một, tầng hai, lại đúng lúc có cảnh sát đi qua thế là bị bắt.

Bạn nói xem có buồn cười không? Tại sao hắn nhìn thấy "người Tàu" thì cướp, nhìn thấy "người Tây" thì bỏ đi? Là do ngôn ngữ không thông? Hay là thừa hưởng cái tàn dư sùng bái phương Tây khinh rẻ người mình từ thời Liên quân tám nước đến nay? Chống người Tây, chống người Tây, vượt Anh đuổi Mỹ, giết ngoại xâm diệt người Tây sau gần trăm năm, người Trung Quốc vẫn là người Trung Quốc, ngay cả đi xa vạn dặm, vượt đại dương đến xứ người mà vẫn quay lại ăn hiếp người mình.

Xem kìa! "Áo khoác vàng" giống như một con cháu Viêm Hoàng đến từ đất vàng, chui vào bụng người cùng dòng tộc điên cuồng tấn công, cắn xé. Biểu diễn một màn kịch hề cho con bọ ngựa tọa sơn quan hổ đấu xem.

Xem các người tự đấu đá nhau đủ rồi mới ra tay!

Sủng thần

Ngày 8 tháng 9

Đêm qua tôi làm một giấc mơ kỳ lạ, không! Phải nói là một ác mộng đáng sợ.

Tôi mơ thấy một người đàn ông lái chiếc máy bay nhỏ chở vợ và đứa con sơ sinh gặp nạn trong núi. Cả hai vợ chồng đều bị thương nặng, người vợ chết trước, người chồng cũng chết theo. Ngày hôm sau, trực thăng cứu hộ vượt gió tuyết đến hiện trường, nhìn thấy xác hai người lớn ôm chặt lấy nhau nhưng lại không thấy bóng dáng đứa bé đâu. Đột nhiên nghe thấy tiếng khóc truyền ra từ trong lòng người phụ nữ đã chết đó, tiến lại gần nhìn thì giật thót mình, cúi người bế ra một đứa trẻ máu me đầm đìa từ trong khoang bụng của người phụ nữ. Hóa ra người chồng biết mình sắp chết, đứa bé cũng sẽ bị chết rét, nên đã rạch khoang bụng của người vợ đã chết ra rồi nhét đứa bé vào, chỉ để lộ cái đầu ra ngoài. Sau đó ôm lấy vợ con mà trút hơi thở cuối cùng.

Tôi thường làm những giấc mơ kỳ lạ như vậy, nhân vật chính không phải là tôi, tôi là người thứ ba, nhìn sự việc xảy ra từ một góc độ khác, rất nhiều đề tài tiểu thuyết tôi viết đều thu được từ đó. Thực ra chuyện này cũng chẳng có gì kỳ lạ, chỉ là ngày nghĩ gì đêm mơ nấy, những câu chuyện đó thường xuất phát từ kinh nghiệm cuộc sống trước đây của tôi. Cũng có thể nói, ban ngày tôi luôn suy nghĩ, không nghĩ trong ý thức thì cũng nghĩ trong tiềm thức, nghĩ đi nghĩ lại đột nhiên lóe lên tia sáng linh cảm rồi rơi vào giấc mộng.

Buổi sáng thức dậy kể câu chuyện này cho con trai nghe. Nó mỉm cười nói cứ như thần thoại trong phim người ngoài hành tinh. Tôi bảo: "Tào lao, thần thoại nào mà chẳng phải dùng tâm trí con người để nghĩ ra? Giống như thiên đàng có vàng ròng và mã não cũng là dùng những thứ đẹp đẽ nhất trong thế giới thực tại để nghĩ ra. Câu chuyện này của cha không phải hư cấu bịa đặt mà có căn cứ đàng hoàng đấy."

Thế là tôi kể cho nó nghe câu chuyện nghe người Eskimo kể khi đi du lịch Alaska——

"Nếu anh bị mất xe trượt tuyết trong vùng băng thiên tuyết địa lại bị lạc đường, mắt thấy trận cuồng phong sắp ập đến, anh không có bất kỳ vật che chắn nào, chỉ có thể bị chết rét. Lúc này anh phát hiện phía xa có một con gấu Bắc Cực, lựa chọn duy nhất của anh chính là nhân lúc trời còn sáng, dồn hết sức tàn giết chết con gấu Bắc Cực đó. Sau đó rạch bụng nó ra, chui vào trong, dựa vào máu nóng và lớp da lông dày dặn trong cơ thể nó, anh mới có thể vượt qua tai kiếp này." Ở Fairbanks, một người Eskimo nói với tôi: "Anh bắt buộc phải giết nó, nó đã không thể ôm anh, thậm chí còn chuẩn bị đoạt mạng anh thì làm sao anh có thể không giết nó?"

"Biết đâu nó cũng sắp bị chết rét rồi." Tôi nói.

"Nó đã đằng nào cũng chết thì anh đương nhiên càng nên giết nó, chết một người dù sao cũng tốt hơn chết hai người chứ!" Người Eskimo nói: "Cho nên trong thần thoại của chúng tôi, cho rằng chúng tôi một nửa là người, một nửa là gấu Bắc Cực, tổ tiên chúng tôi nhờ trốn trong bụng gấu Bắc Cực mới sống sót được, lại giống như được gấu Bắc Cực sinh ra, cho nên là nửa người nửa gấu. Anh không thấy rất nhiều tác phẩm điêu khắc nhìn từ nửa bên trái là người, nhìn từ nửa bên phải lại là gấu sao?"

Giấc mơ đêm qua của tôi chính là dựa trên cái này để "cải biên". Tại sao sớm không mơ, muộn không mơ mà lại mơ vào ngày hôm qua chứ?

Rất đơn giản! Vì hôm qua nhìn thấy "Áo khoác vàng" trốn trong bụng con ong đen lớn, đạo lý của chúng chẳng phải giống nhau sao? Chỉ là không biết con ong đầu hổ trước đó đã bị bọ ngựa bắt ra rồi, con "Áo khoác vàng" này liệu có khó thoát khỏi kiếp nạn này hay không.

Nghĩ đến đây, tôi lập tức đi vào phòng sách. Ánh nắng buổi sáng đã qua đi, trong hộp tối om. Tôi cố ý đặt hộp bọ ngựa trên giá sách, vì nếu đặt ở nơi gần cửa sổ, mặt trời chiếu liên tục, hộp chỉ có mấy lỗ thông khí ở phía trên, nhiệt độ bên trong liên tục tăng cao, không bao lâu sau bọ ngựa sẽ bị nướng chín.

Tôi lấy cái hộp từ trên giá xuống, đặt ở nơi có ánh nắng trên bệ cửa sổ. Dưới sự giám sát của tôi, phơi nắng một chút cũng không sao.

Vừa đặt định chỗ thì nghe thấy một hồi tiếng vo ve, hóa ra con "Áo khoác vàng" đó không trốn trong bụng con ong đen lớn nữa, cũng có thể là thấy ánh nắng nên bay ra. Nhưng lúc sớm nhất, mặt trời buổi sáng đã chiếu một lần, nó cũng có thể đã ra ngoài được một lúc rồi, tại sao không bị bọ ngựa ăn thịt như con ong đầu hổ hôm qua?

Cả hai tên đều là kẻ "hướng sáng". Áo khoác vàng liên tục bay về phía nắp hộp bên có ánh nắng, bọ ngựa cũng di chuyển về phía đó. Thế này rất tốt, giống như kẻ thù cùng chạy đến sòng bạc và hộp đêm, vì "cùng sở thích" mà "gặp nhau", vì gặp nhau mà đâm ra đánh nhau.

Tôi liên tục phối hợp với hướng đầu bọ ngựa đối diện để điều chỉnh góc độ cái hộp, sao cho "Áo khoác vàng" có thể lao vào vòng tay nó một cách chính xác. Chỉ là, chờ hồi lâu chỉ thấy hai tên liên tục đi qua đi lại, lao lên lao xuống chứ không thấy lao vào đánh nhau sinh tử.

Tôi đã hiểu ra! Điều này giống như hai kẻ thù rơi vào thế đường cùng, đang lúc trợn mắt nhìn nhau chuẩn bị quyết một trận sống chết thì đột nhiên lộ ra một đường sống, đương nhiên chạy trốn quan trọng hơn, thế là không đánh nhau nữa, tranh nhau chạy trốn.

Bây giờ "Áo khoác vàng" tưởng rằng tuyệt đường sinh cống, từ bên ngoài hộp hé lộ một tia sinh cơ, thậm chí cách một lớp cửa sổ có thể nhìn thấy "quê hương đất tổ" của nó. Bọ ngựa cũng vậy, cây Đan Cây ở ngay trước mắt, còn gần hơn quê hương của "Áo khoác vàng", đương nhiên cũng muốn trốn, nó còn tâm trí đâu mà ăn nữa? Có ăn thì cũng đợi sau khi trốn ra ngoài rồi hãy tính, biết đâu có thể phục kích ở cửa hang, đợi kẻ thù chui ra thì cho một đòn thật đau. Đây chẳng phải là "song hỷ lâm môn" sao? Vừa trốn khỏi hiểm cảnh vừa giết được kẻ thù. Con người trên thế gian này có mấy ai không như thế? Có mấy ai vì cảm ơn ông Trời cho mình thoát hiểm mà tha chết cho kẻ thù? Hắn chỉ nghĩ rằng ông Trời không cho ta chết chính là cho ta cơ hội báo thù, ta sao có thể không báo thù? Không báo là trái với ý Trời. Năm đó Lưu Bang ngập ngừng, nói Hạng Vũ từng ở thời kỳ hưng thịnh nhất để cho mình một con đường sống mà định đền đáp, cũng để lại cho Hạng Vũ một con đường sống, lúc đó những người bên dưới chẳng phải cũng nói như vậy sao?

Năm đó ông Trời trao thiên hạ cho Hạng Vũ, là Hạng Vũ không lấy, làm trái ý Trời. Mà nay ông Trời lại trao thiên hạ cho Lưu Bang anh, anh sao có thể phạm lại sai lầm lớn mà Hạng Vũ từng phạm phải chứ?

Mỗi kẻ lấy được thiên hạ đều nói là đại ý. Hắn giết là "thuận theo ý Trời", hắn không giết cũng là "thuận theo ý Trời". Ông Trời thương con, quản chi tốt hay xấu, đều là đúng. Đây chính là đạo lý của "Thiên tử".

Lóe lên một ý nghĩ, tôi nhanh chóng di chuyển chiếc hộp thủy tinh đến chỗ tối. Làm cho hai kẻ "đang gấp gáp tìm đường ra" này đột nhiên thất vọng. Thất vọng thì sẽ oán trách lẫn nhau, thất bại thì phải tìm mớ củi khô cho thất bại của chính mình. Trong phe của kẻ chiến bại luôn có phản biến và nội chiến chính là vì lý lẽ này. Một đám bại tướng, anh trách tôi, tôi trách anh; anh mắng tôi, tôi mắng anh; tiếp đó là anh giết tôi, tôi giết anh. Cuối cùng dâng cái đầu của chủ tướng đi gặp kẻ thù, không những được tha táng mà còn kiếm được cái chức quan nửa mùa, đây chẳng phải là quy luật của chiến tranh và lịch sử, và là vở hài kịch trong bi kịch sao?

Quả nhiên, vừa vào bóng râm hai bên liền lao vào xâu xé nhau. Mỗi khi "Áo khoác vàng" bay đến gần, bọ ngựa liền co hai cánh tay lại làm ra dáng vẻ tấn công rồi ra tay. Chỉ là không biết vì kích thước cái hộp hay vì kỹ thuật kém cỏi, tuy đập vào hộp rắc rắc nhưng lại liên tục vồ hụt. Bằng không thì rõ ràng đã kẹp trúng rồi lại đột nhiên buông ra, giống như người thò tay vào chõ đồ lấy bánh bao nóng, bánh bao vừa đến tay lại bỏng tay nên vứt trở lại.

Tôi bắt đầu nghi ngờ lý do hôm qua nó bắt được ong đầu hổ là vì ong đầu hổ bị nhốt quá lâu, đã kiệt sức rồi. Bằng không thì nó chính là nhân lúc ong đầu hổ đã hôn mê mới ra tay.

"Anh thấy nó là một kẻ tiểu nhân." Tôi nói với vợ.

"Thế nào là tiểu nhân?" Con gái đứng bên cạnh hỏi.

"Tiểu nhân chính là kẻ đánh lén." Tôi trả lời: "Lén lút tấn công người khác."

"Có con bọ ngựa nào không phải là tiểu nhân chứ?" Vợ nói: "Nó đương nhiên là tiểu nhân rồi."

Con gái đột nhiên bĩu môi, giận dỗi bỏ đi. Nằm trên sofa phòng khách không nói năng gì.

"Con nó khóc kìa!" Vợ nói nhỏ. Ngoái đầu nhìn lại, chẳng phải sao, đang ở đó lau nước mắt. Tôi vội vàng đi tới hỏi: "Con gái! Sao con lại khóc thế?"

"Tại vì cha mẹ mắng thú cưng của con." Cô bé nói. Từ bao giờ cô bé đã coi con bọ ngựa này là của riêng mình rồi.

"Không biết nó có nhớ mẹ không nữa." Cô bé lau nước mắt: "Mẹ nó có an ủi nó không?"

"Mẹ nó chết từ lâu rồi. Mẹ bọ ngựa đều đẻ trứng vào mùa thu năm trước rồi chết. Đợi đến năm sau, trứng đó mới tự biến thành bọ ngựa con, cho nên không có con bọ ngựa nào có thể gặp được mẹ." Tôi nói, trong lòng thầm giật mình, phát hiện chẳng phải sao? Rất nhiều sinh vật trên thế giới này vĩnh viễn không bao giờ gặp được mẹ.

"Vậy con làm mẹ của nó." Cô bé đột nhiên hưng phấn trở lại, lại chạy đến bên cạnh cái hộp, hô to: "Nó là em bé của con, con sẽ đặt tên cho nó." Suy nghĩ một chút rồi nói:

"Nó tên là Petty, Petty! Petty của con!"

Dọn nhà mới

Ngày 9 tháng 9

Từ khi bọ ngựa được đại tiểu thư nhà tôi nhận làm "con nuôi" vào ngày hôm qua thì rắc rối bắt đầu kéo đến. Trước đây đại tiểu thư xem bọ ngựa là xem cho vui, bây giờ xem bọ ngựa là thăm "con gái" của cô bé. Thế là những câu hỏi như "Nó có ăn đồ ăn không?", "Tại sao nó không ăn đồ ăn?", "Tại sao không lấy đồ ăn cho nó ăn?", "Tại sao nó kẹp nửa ngày mà không kẹp được?", "Có phải vì cái hộp quá nhỏ không?" cứ thế tung ra.

Nói đến việc ngôi nhà quá nhỏ, tôi cũng có cùng cảm nhận. Thứ nhất, từ sau khi lột da, nó đột nhiên to ra. Thứ hai, từ sau khi phẫu thuật, nó rõ ràng đã phục hồi, tương lai thật vô lượng. Thứ ba, hôm qua khi nó kẹp "Áo khoác vàng", mấy lần ra tay đều va vào hộp rồi trượt tay, chứng tỏ nó không thi triển được thân thủ. Bạn thử nghĩ xem! Khi một người đột nhiên lớn lên, lại không còn là "Ngô Hạ A Mông" nữa, tương lai cực kỳ có thể nổi danh thiên hạ. Hắn lại vì bản lĩnh phi thường, tầm mắt khác biệt, bạn bè giao du cũng khác nên đương nhiên phải đổi cho hắn một ngôi nhà mới. Nếu bạn là chủ tịch một tập đoàn tài phiệt lớn, có một gã trẻ tuổi nhờ bạn giúp đỡ, ủng hộ hắn ra ra cử. Nhìn gã này chẳng có bản lĩnh gì, cũng không thể làm nên trò trống gì, bạn đương nhiên có thể không thèm chấp. Nhưng qua hai năm, mối quan hệ của hắn rộng hơn, cơ sở mạnh hơn, tầm vóc lớn hơn, lại muốn bạn ủng hộ, bạn còn dám đãi ngộ qua loa không? Chỉ sợ hắn không tìm bạn, bạn cũng phải chủ động đi cầu xin hắn.

Ngay cả nuôi con gái cũng vậy. Con gái quen một người bạn trai nghèo hèn, lại không phải ngành nghề hot gì, bạn hoàn toàn có thể trố mắt lườm hắn, dội nước lạnh vào con gái. Ngược lại, nếu cô ấy quen một cậu ấm thế gia, người thừa kế đời thứ hai của tài phiệt lớn, bạn có thể không chủ động sắm sửa quần áo mới cho con gái, thậm chí sơn sửa lại mặt tiền, nhường "phòng ngủ chính" của bạn và vợ cho con gái làm phòng khuê để giữ thể diện cho con gái sao?

Bạn có thể đánh "chó dầm nước", nhưng tuyệt đối không được đắc tội với "chó yêu của nhà giàu", đặc biệt là không được ngáng đường "người trẻ tuổi có năng lực". Vì bản thân bạn và thế hệ sau của bạn, bạn có thể sớm trừ khử người trẻ tuổi này; bằng không thì phải tôn trọng hắn, dành cho hắn sự ưu ái, thậm chí gả con gái cho hắn để hắn trở thành người của bạn.

Kẻ có thành tựu nào mà không hiểu điều này chứ?

Bây giờ gã bọ ngựa này không những có đủ ba yếu tố lớn đó mà còn có con gái yêu của tôi chống lưng, tôi còn có thể do dự sao?

Tôi lại đi lật tung hòm xiểng, đầu tiên tìm thấy mấy cái hũ nhựa lớn do nhà hàng Trung Hoa giao đồ ăn mang đến, lại thấy một cái hộp sô-cô-la lớn hơn. Chỉ là hũ nhựa không đủ trong suốt, hộp sô-cô-la tuy rộng hơn cái đang dùng một khoảng lớn nhưng vẫn chỉ cao có bảy centimet. Việc bọ ngựa lột da đã cho tôi một bài học, tôi bắt buộc phải chuẩn bị cho nó một cành cây thẳng đứng. Thử nghĩ xem, nếu lúc đó đặt nó vào cái hộp lớn hơn một chút, lại có thể cắm một cành cây thẳng đứng vào đó thì làm sao xảy ra nhiều vấn đề sau này, tốn bao nhiêu thời gian làm phẫu thuật cơ chứ!

Cho nên cái hộp dẹt này cũng không dùng được.

Tôi không hy sinh thì không xong rồi. Tôi quyết định tặng chiếc hũ đựng hạt cà phê của mình cho bọ ngựa. Tôi pha cà phê rất có kinh nghiệm, ngay cả bạn bè nhà báo ở Đài Bắc uống xong cũng khen hay, đặc biệt viết cho tôi một bài báo rất lớn trên tòa soạn. Đương nhiên, "tiệm chính" của tôi ở New York càng có quy mô nhất định. Chỉ riêng hũ đựng hạt cà phê đã có bốn, năm cái. Tôi chọn một cái cỡ trung, cao khoảng hai mươi centimet, rộng mười hai phẩy năm centimet, tròn trịa, thủy tinh không quá dày, vừa hay để quan sát.

Đổ hạt cà phê ra, trong hũ vẫn tỏa ra mùi thơm đậm đà. Ban đầu định cứ thế thả bọ ngựa vào, lại sợ "thứ con người yêu thích nhất lại là thứ bọ ngựa sợ nhất", trong sách nữ công gia chánh chẳng phải nói mùi cà phê có thể phòng chống côn trùng sao? Biết đâu "nó" vừa vào đã chết mất. Thế là lại đem cái hũ đi rửa sạch sẽ từng tí một rồi lau khô. Tránh ở bên trong lâu ngày, cái hũ ẩm ướt sinh ra chướng khí làm độc chết thú cưng của con gái.

"Thú cưng bọ ngựa của con sắp chuyển sang nhà mới rồi này!" Tôi gọi con gái. Đồng thời mở nắp hộp, túm lấy lưng nó, trước khi nó kịp quay đầu lại cắn tôi đã thả nó vào hũ cà phê.

"Không phải thú cưng bọ ngựa, là Petty." Con gái bấu vào mép bàn kháng nghị: "Nó là con gái, nên gọi là Petty."

"Sao con biết nó là con gái?"

"Vì nó rất đáng yêu."

Đối với các bé gái, dường như chúng đều cảm thấy bé gái đáng yêu hơn, cho nên "búp bê" đa phần là nữ, rất ít khi có nam. Tôi nghĩ một mặt vì trong lòng chúng mẹ là đáng yêu nhất, mà mẹ là nữ. Mặt khác chúng cho rằng bản thân mình đáng yêu nhất, mà bản thân mình lại là nữ. Giống như các bà nội trợ nghe nói nhà người khác "xảy ra chuyện", bất luận sự thật ra sao, tám phần mười đều sẽ mắng bên nam. Họ mắng là mắng cho chồng mình nghe, cũng là đoàn kết lại với nhau để thể hiện một loại "lập trường".

Con gái khẳng định "nó" là nữ, tôi nhìn không ra, cho dù nhìn ra là "đực" thì vì tôn trọng lập trường của cô bé, tốt nhất cũng đừng tranh cãi.

Từ cái hộp sô-cô-la hình vuông chuyển sang cái hũ cà phê hình tròn, con bọ ngựa này, không! Phải nói là: Petty này rõ ràng không thích nghi lắm, cứ xoay quanh bên trong. Cái hộp trước đây là hình chữ nhật, nó có thể chạm vào bốn góc, suy một ra ba. Bây giờ chạm phải hình tròn thì thành ra tuần hoàn lặp đi lặp lại, xoay thế nào cũng như nhau. Chẳng trách người xưa nói "trời tròn đất vuông", thứ tròn không dễ đo lường, xem ra là sự tuần hoàn vô hạn; thứ vuông dễ đo lường hơn, giống như mảnh đất "thực thực tại tại" dưới chân có thể chạm tới.

Thế là tôi tin con Petty này bò dọc theo viền cái hũ hình tròn nhất định tưởng rằng mình đã biến thành Columbus. Đi rồi lại đi, càng đi càng xa, đi hết một vòng Trái Đất.

Điều này lại làm tôi nhớ đến trước đây xem người ta quay cảnh kỵ binh xông trận trong phim điện ảnh, kinh phí ít, chỉ thuê nổi hơn hai mươi người liền đặt máy quay ở giữa, bảo kỵ binh phi quanh máy quay rồi chém giết, la hò. Quay ra chỉ thấy khói bụi mù mịt, vó ngựa dồn dập, tiếng chém giết vang trời, tiếng trống rung chuyển, không ai nhìn ra chẳng qua chỉ là hơn hai mươi người chạy vòng quanh chém giết. Chết rồi lại sống, sống rồi lại chết, như thể đã trải qua một cuộc chiến tranh máu chảy thành sông xác chất thành núi.

Trời mới biết thế giới này có phải như vậy hay không. Biết đâu Thượng đế sáng tạo ra vũ trụ hình tròn đó cũng là đạo diễn một màn kịch hay về sự luân hồi hết vòng này đến vòng khác như thế.

Đã có ngôi nhà đẹp đẽ đương nhiên càng phải có đồ nội thất tốt. Tôi ra chậu hoa cắt một đoạn cành khô của cây mạn đà la, để chếch vào trong. Nó lập tức men theo cành cây bò lên, tôi vội vàng đậy nắp lại, lại phát hiện nắp không thông khí, thế là lại vào tủ thuốc móc ra một miếng gạc lớn, dùng dây thun buộc vào miệng hũ.

Tốt biết bao! Không những nhà lớn hơn, cao hơn mà còn thông khí hơn nữa. Nhìn nó từ cành cây trèo lên miếng gạc, lại từ thành hũ bên cạnh đi xuống. Giống như một đứa trẻ vừa chuyển vào nhà mới, vội vã xông vào từng phòng, mở từng cánh tủ.

Hơn nữa không biết vì thủy tinh đặc biệt trong suốt hay vì mặt cong có hiệu quả phóng đại, con Petty này hình như biến thành to hơn, cũng trưởng thành hơn.

Người xưa nói: "Trẻ con lúc nhỏ như mùa xuân, một trận mưa một trận ấm, bệnh một lần lớn một lần. Người già lại như mùa thu, một trận mưa một trận lạnh, bệnh một lần già một lần." Thật sự quá có lý. Thực ra muôn loài trên thế gian không thứ gì không như thế. Một đứa trẻ trong thời chiến loạn không những có thể bị người lớn ép vác khẩu súng còn cao hơn cả nó đi giết người, mà còn sớm phát dục trưởng thành, như thể bất cứ lúc nào cũng có thể mang thai thế hệ tiếp theo.

Thực vật cũng vậy, như hoa tử đằng, bạn ra sức bón phân thì nó ra sức mọc lá, mọc dây leo chứ không nở hoa. Khi bạn ngừng bón phân cho nó, nó lại nở hoa. Lại như hoa phù dung, hoa dâm bụt, nụ hoa rõ ràng còn mấy ngày nữa mới nở, hôm nay bạn hái xuống đặt vào trong nước, sáng sớm ngày mai đã nở rộ rồi.

Tất cả sinh vật trên thế gian này đều như nhau, khi có dinh dưỡng và môi trường tốt thì có thể lớn lên trước rồi mới kết quả. Khi không có điều kiện sinh tồn tốt thì dốc toàn bộ sức lực kết quả trước rồi tính sau.

Bản thân không sống nổi thì cũng phải để thế hệ sau có thể sống tiếp. Sinh vật không có loại "bản năng sinh tồn" này thì sao có thể trải qua sự loại bỏ của ngàn đời muôn kiếp mà tồn tại đến ngày nay?

Chỉ là, khi con Petty này vốn dĩ suýt nữa không sống nổi mà đẩy nhanh sự trưởng thành, sau đó lại đột nhiên bước vào một ngôi nhà lớn giàu có như thế, nó rốt cuộc là "mọc lá" hay là "kết quả" đây? Giống như một người vốn dĩ sống trong túp lều cỏ nhỏ, chỉ vì mảnh "đất nông nghiệp" dưới chân đột nhiên biến thành "đất xây dựng", hóa thân thành tỷ phú. Rốt cuộc là gầy dựng một sự nghiệp trước, làm nhiều công đức trước, hay là cưới một cô vợ bé trước?

Ở nhà lớn đương nhiên tầm vóc cũng lớn hơn. Có vị thầy phong thủy nói rất hay——"Xem đi xem lại, những khu nhà ở cao cấp đó, nhà nào nhà nấy bất luận quay về hướng nào thì phong thủy đều tốt cực kỳ." Tôi thầm nghĩ, vậy đến khu ổ chuột thì có phải nhìn thế nào phong thủy cũng tồi tệ đến cực điểm không? Điều này giống như Tống Thái Tổ đến chùa Tướng Quốc hỏi vị đại hòa thượng: "Trẫm là hoàng đế, rốt cuộc có phải bái Phật không?" Vị đại hòa thượng đó trả lời hay biết bao——"Bệ hạ là Phật đương thời, không cần bái Phật quá khứ." (xem *Quy Điền Lục* của Âu Dương Tu).

Hoàng đế chính là Phật đương thời. Chẳng phải sao? Hoàng đế một hành động có thể khiến muôn dân hạnh phúc, cũng có thể khiến muôn dân gặp họa. Hắn có thể cứu sinh dân khỏi nước sôi lửa bỏng, cũng có thể đẩy vào vực sâu. Hắn không phải Phật đương thời thì là gì?

Vị đại hòa thượng đó lại cơ trí biết bao? Ông không trả lời như thế thì có thể trả lời thế nào? Lẽ nào nói: "Bệ hạ và tôi đều là chúng sinh, chúng sinh bình đẳng?" Hoặc "Bệ hạ và tôi đều là anh em, mọi người cùng nhau đến chầu bái Thượng đế"?

Xin lỗi, đã làm đế vương thì không còn những người anh em năm xưa cùng mặc chung một cái quần đi đánh thiên hạ nữa. Chân mệnh thiên tử chỉ có một, áo long bào ngũ trảo chỉ có một mình trẫm được mặc. Ngươi làm thơ "Vén tay trăng tại nốt, chuyển động gió đầy tà." nhường giang sơn cho trẫm thì được! Ngươi làm thơ "Lầu nhỏ đêm qua lại gió đông." thì trẫm phải trừ khử ngươi.

Xem kìa! Petty vĩ đại đã trải qua sự lột xác lớn, khổ nạn lớn của cuộc đời, lại nhận được sự từ ái lớn, sự quan tâm lớn của chủ nhân nữ, giờ đây nâng cấp chuyển vào đại đạch viện, đại phủ đệ, toàn bộ thần thái đều đã khác biệt!

Cách chiếc hũ nhìn nó, đầu nó to hơn, mắt sáng hơn, mặt ngẩng cao hơn. Ánh mắt đó lại có chút khiến người ta không dám ngước nhìn nữa rồi.