Lột xác

Ngày 31 tháng 8

Sáng sớm không đến xem nó, đoán chừng nó đã chết rồi. Cổ nhân nói "bệnh không hỏi, chết không viếng", đại khái cũng là cùng một tâm lý này chăng! Đã biết nó tất chết, thuốc thang vô hiệu; đã hay người bệnh đã tiều tụy khô héo, mất sạch phong thái ngày xưa; đã rõ anh hùng đã chẳng thể cầm nổi vũ khí, thì chẳng thà để nó tự mình lặng lẽ ra đi, cũng là để lại cho tôi hồi ức "tươi đẹp năm nào".

Chợt nhớ tới Trương Ái Linh, từ năm 1972 bắt đầu sống ẩn dật, lại không ngừng chuyển nhà, không gọi điện thoại, thậm chí hiếm khi viết thư, hiếm khi nhìn thẳng vào người lạ. Một nhà văn vĩ đại vậy mà chẳng còn bàn viết, chỉ dùng mấy chiếc hộp giấy làm bàn. Cũng chẳng còn giá sách, đến cả tác phẩm của chính mình cũng vứt vào một góc.

Đương nhiên cũng có thể nghĩ thế này, đã không còn là nhà văn, cần gì bàn viết; tác phẩm đã hoàn thành, lại chẳng định nhìn lại dĩ vãng soi sáng tương lai, cần gì quay đầu nhìn. Đã sớm để lại trong lòng người đời ấn tượng về một tài nữ tuyệt vời, hà tất dùng dung nhan tiều tụy mà phá hủy nó?

Con bọ ngựa này tuy không giống bọ ngựa cho lắm, càng chẳng xưng nổi là anh hùng gì. Nhưng bọ ngựa rốt cuộc vẫn là bọ ngựa, tướng mạo tự nhiên đã hùng dũng uy vũ, khiến người ta nể sợ. Giống như con sư tử trong "Phù thủy xứ Oz" (The Wizard of Oz), tuy nhát gan, rốt cuộc vẫn là một con sư tử; đã là sư tử thì ít nhiều cũng có phần tôn nghiêm bẩm sinh, nên đối đãi bằng lễ tiết dành cho sư tử, không thể nhổ nước bọt vào nó, nên dùng loại quan tài thượng hạng.

Hì hì! Lại nhớ tới Phổ Nghi, vị hoàng đế cuối cùng, cưới không ít vợ, sau này được phân công trông coi vườn hoa, nhưng nói thế nào đi nữa, ông ta vẫn là Phổ Nghi, không bị coi như người thường mà có được đãi ngộ đặc biệt. Nhìn lại xem, hậu duệ của biết bao danh nhân, vĩ nhân, bất kể có nên trò trống gì hay không, chẳng phải cũng được coi là nên có chút khí chất đặc biệt, nên hưởng chút lễ ngộ đặc thù đó sao?

Nghĩ tới đây, tôi thấy vẫn nên đi thăm con bọ ngựa hèn nhát này một chút, tổ chức cho nó một tang lễ nho nhỏ. Tôi vừa bước về phía thư phòng vừa nghĩ: Thực ra rất đơn giản, như phim "Amadeus" vậy, mở hộp thủy tinh ra, trút vào bụi cây nơi từng bắt được nó là giải quyết xong, mà còn coi như được chôn cất ở quê nhà. Còn về con ong vò vẽ, con kiến lớn và con ruồi vẫn chưa chết kia, đã may mắn gặp được ông chủ ngốc nghếch, không bị cắn đứt đầu, lại kéo dài chuỗi ngày chờ chết đến tận hôm nay mà vẫn còn giữ được một hơi thở, thì nên được phóng thích.

Thế nên, khi lo việc tang cho chủ tử, cũng chính là lúc làm chuyện vui cho tù nhân. Nhiều phạm nhân chính trị chẳng phải đều như thế sao? Nói năng đắc tội thánh thượng, thậm chí chỉ vì đấm bóp cho chủ tử hơi mạnh tay một chút là bị lôi ra tống giam. Chủ tử này chết, chẳng phải là chuyện đại hỷ sao?

Giờ thì có thể hiểu được rồi, thái tử chào đời có thể đại xá thiên hạ. Tân chủ đăng cơ, cũng có thể đại xá thiên hạ, xem ra đều là chuyện mừng, thực chất lại rất khác nhau, hà tất phải nói "tân chủ đăng cơ"? Nên gọi là "cựu chủ thoái vị" mới phải. Cựu chủ đã thoái vị, nhiều công tội đều có thể thẩm định lại, nhiều trung gian đều có thể đánh giá lại. Sao không tỏ vẻ khoan dung, đem những phạm nhân bị "cựu chủ" giam cầm cùng lúc xá tội luôn đi!

Đi tới trước giá sách, nhìn vào trong hộp thủy tinh. Giật cả mình: Trời đất ơi! Sao một con lại hóa thành hai con rồi? Chỉ thấy hai con bọ ngựa ôm chặt lấy nhau, dán sát đáy hộp ngủ say, bất động. Lẽ nào bà mẹ già tám mươi chín tuổi của tôi lại bắt thêm một con bọ ngựa, lén thả vào trong? Tôi đoán, trong nhà chỉ có đứa trẻ già đầu như bà mới có khả năng đó.

Tôi cẩn thận nâng hộp thủy tinh ra chỗ sáng, thấy "một xác một hồn". Hóa ra hai con bọ ngựa đó, một con là "nó" đã chết, một con là "quỷ hồn của nó".

Chẳng phải sao? Quỷ hồn kia nửa trong suốt, duỗi chân, vểnh mông y hệt, chỉ có đầu là không rõ lắm, như chiếc mặt nạ bị cởi ra, cuộn lại một chỗ. Lại lắc nhẹ, "nó" còn động đậy, chưa chết! Đột nhiên lóe lên một tia sáng:

"Trời đất ơi! Hóa ra là nó lột xác."

Tiếp theo là hối hận: Sao tôi lại hồ đồ đến thế nhỉ? Nó không ăn không uống, không đánh không đấu, hóa ra là chờ lột xác. Lại nữa, nó cứ bò qua bò lại, ép chặt đầu xuống đáy hộp, hóa ra là để tìm một nơi thích hợp để lột xác. Sách chẳng phải đã viết rồi sao? Vì cơ thể lớn lên mà lớp da bên ngoài lại không lớn theo, bọ ngựa cả đời phải lột xác năm lần. Lần nào cũng nhịn ăn, uể oải suốt mấy ngày trước, rồi tìm một cành cây bám thật chặt, chúi đầu xuống chui ra khỏi "tấm áo cũ".

Nhắc tới "áo cũ", làm tôi nhớ đến "thiền y", tức là "xác ve", cái vỏ rỗng giương nanh múa vuốt treo trên cây kia, rõ ràng chủ thể đã không cần nó từ lâu, vậy mà vẫn bám chặt lấy vỏ cây không buông. Không buông là có lý do, chỉ khi "vỏ chết" không buông, "thân mới" mới có thể thoát ra, thong dong từ từ chui ra khỏi tấm áo cũ, đến từng ngón chân cũng được "lột" ra nguyên vẹn không sứt mẻ. Rồi đứng trên vỏ cũ nghỉ ngơi, hong khô đôi cánh.

Rõ rồi. Tôi vội vàng mở hộp thủy tinh, bắt nó ra, lớp da cũ nhẹ bẫng rơi xuống, nằm trên tay "tứ chi vô lực" chính là con bọ ngựa mới sinh. Tôi thực sự muốn biết, trong hoàn cảnh không có vật gì để bám, nó đã thoát thân bằng cách nào?

Việc này cũng giống như tháo găng tay, bạn phải dùng một tay nắm lấy đầu ngón của chiếc găng bên kia thì mới cởi ra được. Mà nay lớp da cũ của con bọ ngựa này đã không thể đứng vững trên cành cây từ trước, lẽ nào nó đã dùng cách không ngừng vung vẩy để giũ bỏ lớp da cũ sao?

Tôi chú ý kiểm tra sáu cái chân của nó, trừ hai chiếc kìm lớn phía trước còn một phần nhỏ chưa lột sạch, bốn chân còn lại quả thực có ba cái rưỡi đã lột ra được rồi. Hơi kéo nhẹ cái nửa chân chưa lột sạch kia, một lớp màng mỏng liền rơi xuống. Chỉ là nó hẳn đã trải qua một phen giãy giụa, chân tuy ra hết nhưng hai chân sau và chiếc đùi giữa đều bị gãy gập.

Rắc rối hơn là đôi cánh, sách nói bọ ngựa sau khi "thoát thân" đều sẽ đổi sang tư thế đứng "đầu hướng lên, mông hướng xuống", để đôi cánh vốn cuộn tròn lại có thể xòe ra như cánh hoa, lại nói đây là khoảnh khắc kỳ diệu nhất. Nhưng bây giờ nó không thể treo mình trên ngọn cành để dịch thể chảy vào cánh, càng không có đủ không gian để gió mát hong khô đôi cánh ẩm ướt ấy, mà lại rũ xuống mặt đất, nằm bẹp ở một góc hộp. Hèn chi đôi cánh kia trông như mấy mảnh giẻ lau bẩn thỉu, vò thành một nùi.

Theo tâm lý học, sự bất lực và nỗi sợ hãi thời thơ ấu có thể được tái hiện lại bằng trò chơi, và trong quá trình diễn đó, việc đảo ngược tình thế bất lực ban đầu có thể giúp khắc phục nỗi sợ hãi tiềm ẩn sâu trong đáy lòng.

Bây giờ tôi cũng phải làm một cuộc trị liệu như thế cho nó.

Trước hết, ba cái chân bị gãy phải nhân lúc bộ xương ngoài chưa định hình mà nắn chỉnh cho nó. Sinh linh bé nhỏ này đương nhiên không thể quấn băng gạc, bó thạch cao, tôi tìm đến băng keo, kéo thẳng những chiếc chân mảnh khảnh bị gập chín mươi độ lại, rồi cố định trong băng keo. Tôi thường làm việc này cho những cành hoa chẳng may bị bẻ gãy, nay "nhà làm vườn" đổi nghề làm "thú y", đạo lý hẳn cũng như nhau.

Tiếp đó tìm một sợi chỉ mảnh, buộc nó từ phần ngực lại, rồi treo lên cành hoa quỳnh. Làm vậy cũng có lý, thử nghĩ xem, sáu chân của nó gãy mất ba, hai chiếc kìm lớn phía trước lại vừa dùng nhíp nhỏ bóc từng chút vỏ cũ ra, đương nhiên không thể đứng vững, nói chi đến leo trèo. Mà cánh của nó nếu không treo lên để "lợi dụng trọng lực trái đất" thì không thể duỗi ra; chân vừa nắn chỉnh nếu ép đứng thì càng không thể phục hồi.

Đương nhiên chỉ đành treo lên.

Tiếp theo là làm cho thời gian quay ngược lại, sợ nó bị lạnh, tôi dùng bút lông chấm nước, làm ướt "nùi" cánh đó rồi vuốt phẳng ra, hy vọng như được quay về thời điểm vừa lột khỏi lớp vỏ cũ, đứng trên đầu cành giang rộng đôi cánh.

Ồ! Thực ra không thể gọi là hai cánh, giống như chuồn chuồn, nó có bốn cánh. Hai cánh màu nâu xanh ở trên lưng đốt thứ hai của cơ thể, hai cánh màu đỏ nâu khác ở đốt thứ ba, tức là mặt lưng của cái gọi là "bụng", khi nó khép cánh, màu xanh sẽ phủ lên trên màu đỏ. Cho nên cả con bọ ngựa trông sẽ có màu nâu xanh.

Tôi cũng tính đến phương án lùi một bước, nếu cánh có thể xòe ra thì đương nhiên tốt. Nếu rốt cuộc vẫn hết cách, thà rằng phẫu thuật cắt bỏ còn hơn để nó kéo theo một nùi to tướng như vậy. Bọ ngựa vốn không cần bay, bay đa phần là để chạy trốn, nay đã thành vật trong hộp của tôi, nửa đời sau tự có thể xưng vương trong hộp, mỗi ngày chờ ăn ngon uống say. Cần cánh làm gì nữa?

Còn về những chiếc chân bị gãy, nếu băng keo có hiệu quả thì đại khái không đến nỗi tàn tật. Nhược bằng đã đứt gân gãy xương, không thể phục hồi, e rằng tôi chỉ đành nhẫn tâm xử tử nó.

Đây cũng chẳng phải nhẫn tâm, mà là nhân từ. Thay vì để nó chết đói, hoặc thả ra ngoài để lũ kiến kẻ thù cắn chết, chi bằng cho nó một đòn dứt khoát. Giống như ngựa bị thương ở chân, đã là ngựa mà không thể chạy thì thà bắn chết. Xin đừng cảm thấy tôi tàn nhẫn, bọ ngựa rốt cuộc không phải người, người tàn tật vẫn có thể tư duy, vị ở Harvard viết cuốn "Lược sử thời gian", lại còn bỏ vợ để tìm người mới kia, Stephen W. Hawking, chẳng phải bị tàn tật nghiêm trọng sao? Nghe nói còn được coi là nhà khoa học vĩ đại nhất sau Einstein đấy!

Nhưng con bọ ngựa này có thể tư duy không? Bọ ngựa không thể tư duy, lại không thể săn giết, sự tồn tại của nó còn có ý nghĩa gì? Đột nhiên nhớ tới Hạng Vũ, rất giỏi giết chóc nhưng lại không thể tư duy. Thực ra ông ta cũng chẳng phải không thể tư duy, mà khi tư duy lại thừa vài phần nhân từ. Kẻ đi săn giết mà có lòng nhân từ, thì cũng như kỹ nữ khi hành nghề lại có một chút "khoái cảm", ngược lại là chuyện đáng sợ và hèn hạ nhất.

Tôi tự nhủ, đã nuôi nó là để xem nó giết, thưởng thức nó giết, để nó dùng việc giết chóc mua vui cho tôi; nó không thể giết, tôi nên giết nó.

Giống như nhiều "minh chủ" trong lịch sử, tôi không thể có lòng nhân từ.

Phục hồi chức năng

Ngày 1 tháng 9

Vừa thức dậy là lao tới xem nó, vốn tưởng sát thủ hẳn đã tự mình bò lên thân cây, khôi phục thần uy, vậy mà vẫn bất động treo lơ lửng giữa không trung. Đổi lại, đôi cánh hôm qua cuộn thành một nùi nay đã trở nên phẳng phiu và thẳng tắp. Rủ xuống sau lưng, như khoác một chiếc áo choàng xanh.

Chết rồi chăng? Tôi thổi một hơi vào nó. Bốn chân lập tức vung vẩy. Chỉ là động đậy thì động đậy, chứ không tài nào bám lấy cành cây bên cạnh, nhìn ngược sáng, một thân xác bị dây treo giãy giụa trông như cảnh hành hình treo cổ trong phim viễn Tây. Cũng làm tôi nhớ đến cảnh Mussolini và người tình bị treo ngược lên cho quần chúng nhổ nước bọt.

Cái kết vĩ đại nhất của người anh hùng là chết trên chiến trường, thứ đến là chết già khi đang tại chức, kế nữa là sau khi nghỉ hưu được chết yên ổn, tồi tệ nhất không gì bằng chết trên pháp trường của kẻ thù.

Anh hùng đương nhiên phải chết như một anh hùng, dẫu có vào đấu trường, dẫu có gan óc lầy đất, đứt ruột lòi gan mà bị giết, cũng là tốt đẹp. Nếu bị trói gô ngoan ngoãn bước lên giá treo cổ, thì phụ mất niềm mong mỏi và sự ủng hộ của quần chúng quảng đại rồi.

Đúng thế! Quần chúng quảng đại. Anh hùng vốn dĩ vì sự ngưỡng mộ của quần chúng quảng đại mà sinh ra. Lúc làm anh hùng bạn được ủng hộ bao nhiêu, thì lúc làm gấu chó bạn bị phỉ nhổ bấy nhiêu; giống như một vị tông sư võ thuật, tự sáng tạo ra một môn võ học, dệt nên bao thần thoại, rồi dưới sự tâng bốc của một đám đệ tử mà có được vô số quần chúng ngưỡng mộ; mọi người trời chưa sáng đã tập hợp lại, cùng nhau lắng nghe lời dạy bảo, như được rót nước cam lộ vào đỉnh đầu, được tưới tắm, được lấp đầy. Rồi cùng nhau luyện thứ công phu mình đồng da sắt kia.

Đến một ngày, vị tông sư này, "thần nhân" đáng lẽ không thể chết này vậy mà lại ngã bệnh, hơn nữa bệnh đến mức không thể "lên triều" được nữa. Tin tức truyền ra, sẽ là cảnh tượng thế nào? Bệnh nhỏ nhặt thế này mà thần nhân đã gục ngã, lũ phàm nhân chúng ta theo ông ta thì còn tiền đồ và sự bảo đảm gì nữa? Thế là thần nhân chưa chết, thần thoại đã vỡ tan, đồ đệ đã tan tác bốn phương.

Bạn nói xem, "thần nhân" này có thể ngã xuống không? Giống như thời Hán - Sở tranh hùng, Hán Vương rõ ràng trúng tên, bị thương nặng nằm trên giường, vẫn bị Trương Lương miễn cưỡng kéo dậy ra ngoài úy lạo quân đội để an lòng binh sĩ.

Thần nhân chết đi, thảm nhất là các đại đệ tử bên dưới, thần thoại của thần nhân một nửa là do họ thêu dệt, thần thoại vỡ tan, ảo tưởng tan biến, đám đông thất vọng sẽ lấy những kẻ năm xưa giúp việc mê hoặc lòng người ra làm bia đỡ đạn, các danh tướng phò tá năm nào đều biến thành tòng phạm.

Cho nên thần nhân thậm chí không có quyền được chết. Chết rồi, tin tức cũng có thể bị ỉm đi, không dám phát tang.

Chẳng phải sao? Giờ tôi cũng gặp phải rắc rối rồi, ai bảo tôi kể cho con gái nghe bao nhiêu thần thoại về chuyện con bọ ngựa lợi hại thế nào, con bé đang đứng sau lưng tôi, tôi biết nói sao đây?

"Xem này! Cừ thật đấy! Bố giỏi không? Đôi cánh rối tung hôm qua nay đẹp biết bao?"

"Nhưng sao nó vẫn bị treo thế ạ?"

"Nó đang tập phục hồi chức năng, đợi bố gỡ băng keo trên chân nó ra, nó sẽ lại oai phong ngay thôi." Tôi hết sức chột dạ nói. Nói thực lòng, đối với kết quả phục hồi chức năng này, tôi cũng rất tò mò.

Lấy nhíp và kéo tới, lại tháo sợi chỉ mảnh đang treo nó ra, cầm dây treo nó lên như lính nhảy dù, từ từ thả xuống đất. Nó vậy mà còn xòe cánh ra, tưởng mình là kẻ phiêu bạt giữa không trung.

Tấm thảm màu vàng sữa, bên trên có cửa sổ trời, ánh mặt trời đang rọi vào, càng nhìn rõ hơn để tiến hành cuộc phẫu thuật "cắt chỉ". Nhìn rõ rồi cũng thực khiến người ta kinh ngạc, tên này mấy ngày không ăn không uống, vậy mà thoắt cái đã to ra, to hơn tới một phần ba. Chỉ riêng cái đầu tam giác kia thôi trông đã bảnh bao hơn trước nhiều. Hóa ra lớp vỏ cũ kia giống như một bộ thiết giáp áp lực cao ép chặt nó bên trong, vừa thoát ra được là có thể "gặp gió lớn phổng phao". Cuối cùng tôi cũng hiểu việc phụ nữ nịt eo, nịt bụng thực ra là có đạo lý. Xưa nay tôi cứ nghĩ thịt thì vẫn là thịt, thắt chặt chỗ này thì dồn sang chỗ khác. Giờ nhìn con bọ ngựa này mới biết, thịt có thể nén nhỏ lại được. Chỉ không biết là người phụ nữ mang bao nhiêu đồ "nịt" kia, một mai cởi "nịt" ra, có phải cũng to hơn một phần ba không.

Cắt chỉ cho sinh linh bé nhỏ này không phải chuyện dễ, giống như bác sĩ dùng cưa điện cưa lớp thạch cao của bệnh nhân, sơ sẩy một chút là máu tươi bắn tung tóe. Mười năm trước vợ tôi gãy chân, bó thạch cao quá nửa đùi, tôi còn vẽ bao nhiêu tranh, viết bao nhiêu thơ con cóc lên chiếc chân bó thạch cao của cô ấy, lúc bác sĩ cưa lớp thạch cao dày cộp đó, tôi thực sự toát mồ hôi hột.

Bây giờ tôi phải gỡ băng keo rồi. Trước tiên thử bóc tách hai mặt băng keo dính vào nhau. Quá khó! Mà hễ động tay vào, "nó" liền vì cử động của chân mà vặn vẹo thân mình, ngộ nhỡ băng keo chưa bóc được mà chân đã bị giật đứt tận gốc thì khốn.

Đổi sang dùng nhíp, kẹp lấy một bên băng keo, rồi cẩn thận cắt bên kia. Cây kéo này tôi mua ở Vũ Hán, dụng cụ tinh xảo của Trung Quốc đại lục rất nổi tiếng, kéo phẫu thuật kiểu mới này hiển nhiên cũng dễ dùng hơn nhiều so với kéo Trương Tiểu Tuyền truyền thống.

Băng keo trên chiếc chân thứ nhất đã được cắt xuống, quả đúng như vị thần y là tôi dự đoán, chiếc chân bị thương hôm qua vừa cong vừa mềm nay đã cứng cáp trở lại. Chuyện lột xác này đại khái cũng giống như sinh nở, xương sọ của thai nhi khớp răng cưa với nhau, lúc đi qua "đường sinh", các mảnh xương sọ đó có thể hơi xếp chồng lên nhau. Cho nên đứa trẻ mới sinh đầu thường bị ép nhọn hoắt, không bao lâu sau sẽ giãn nở trở lại bình thường.

Bọ ngựa cũng vậy, lúc lột xác, "vỏ cũ" bên ngoài cứng, cơ thể bên trong mềm, chỉ có cơ thể mềm mới chui ra khỏi lớp vỏ cứng được. Ra ngoài rồi, gió thổi qua, lớp da mới bên ngoài (bộ xương ngoài) lại cứng lại. Tôi tin rằng thời điểm phẫu thuật hôm qua vừa khéo là lúc nó mới lột xác chui ra không lâu, coi như phúc đức của nó lớn, gặp được vị thần y như tôi, kịp thời cứu nó khỏi quỷ môn quan của ca "đẻ khó".

Đương nhiên, nếu không phải tôi bắt nó, lại để nhầm chỗ khiến nó không bám được cành cây mà lột xác đàng hoàng, nó cũng không đến nỗi chịu khổ ngần này. Nhưng sai thì cũng đã sai rồi, như người mẹ lúc mang thai uống nhầm thuốc, sinh ra đứa con dị tật, xin lỗi thì có ích gì? Quan trọng nhất là đã sinh ra nó, nuôi nấng nó. Còn tôi, là hại nó trước rồi mới cứu nó sau.

Băng keo của chân thứ hai cũng được cắt xong, giờ đến lượt chân thứ ba, cũng là chiếc chân bị gãy thảm nhất. Thần kỳ làm sao! Vết gãy dẹp lép hôm qua nay đã tròn trịa trở lại, hoàn toàn không nhìn ra dáng vẻ thê thảm lúc bị thương.

Vì miếng băng keo này nằm sát phần bụng, tôi lật ngửa nó ra để thao tác, mấy cái chân khua khoắng loạn xạ trên không trung, khiến tôi phải hết sức cẩn thận để tránh cắt vào chân nó. Đột nhiên ngón tay cái hơi nhói đau, tên nhãi này vậy mà lén cắn tôi một cái.

Chợt nhớ tới một câu chuyện——

Một con bọ cạp nhờ ếch cõng qua sông. Ếch bảo: "Ngươi là bọ cạp, nếu bơi ra giữa sông ngươi chích ta một phát là ta xong đời. Ta không cõng ngươi đâu." Bọ cạp bảo: "Nhưng nếu ta chích ngươi, ngươi chìm xuống thì ta cũng chết đuối mà!"

Ếch nghĩ thấy có lý. Liền để bọ cạp đứng trên lưng, cõng bọ cạp qua sông. Bơi đến giữa sông, ếch đột nhiên thấy lưng nhói đau một phát. Ngoái đầu hét lên: "Cái gì? Ngươi dám chích ta thật à! Chẳng phải đã hứa là không chích sao?"

Bọ cạp buông xuôi hai càng: "Đúng thế! Nhưng mà, nhưng mà ta hết cách rồi, ai bảo ta là bọ cạp chứ!"

Thế là hai gã cùng chìm nghỉm xuống đáy nước.

Bây giờ, tên này vẫn còn nằm trong tay tôi, nằm trên bàn mổ của tôi, vậy mà đã bắt đầu cắn tôi rồi. Tôi vừa có chút bực mình, lại vừa có đôi phần vui mừng; giận nó vong ân bội nghĩa, mừng vì nó rốt cuộc vẫn là một con bọ ngựa. Giống như mọi chủ chó khi quát lớn "không được sủa người ta", chẳng ai là không ngầm đắc ý trong lòng. Phải thế chứ! Nuôi chó là để nó sủa người ngoài. Bằng không, nuôi chó làm gì?

Bọ ngựa không cắn người, thì nuôi bọ ngựa làm chi?

Phế công

Ngày 2 tháng 9

Dự báo thời tiết ban đầu nói hôm nay sẽ có bão lớn, nhưng ngược lại, trời lại nắng ráo hiền hòa. Cơn bão lớn trước tiên biến thành bão nhiệt đới, từ North Carolina đi về phía bắc, sau đó lại chuyển hướng đông bắc, tiến vào Đại Tây Dương.

Điều này làm tôi rất thất vọng...

Tôi vậy mà lại mong mưa to gió lớn ập đến, âu cũng có lý do. Bởi vì mưa gió sẽ quật gãy cành lá của nhiều cây lớn, trong đám cành lá ấy là dễ tìm thấy bọ ngựa nhất.

Chẳng phải tôi đã có một con rồi sao?

Đúng! Nhưng tôi đoán nó sắp chết rồi.

Vốn tưởng diệu thủ hồi xuân, qua một ngày quan sát này mới phát hiện vẫn xảy ra vấn đề, hơn nữa còn là vấn đề lớn. Bốn chiếc chân mảnh khảnh phía sau quả thực đều đã hồi phục, có thể đứng, có thể đi, vấn đề là hai chi trước, tức là hai thứ vũ khí quan trọng nhất, lợi hại nhất và cũng mê hoặc nhất của bọ ngựa, lại mất tác dụng.

Bề ngoài nhìn không chút vấn đề gì, tại sao hai cánh tay giơ lên được mà cái "móc" phía trước lại không cử động? Việc này chẳng khác nào người luyện võ Bọ Ngựa Quyền mà hai bàn tay lại cứng đờ không thể nhúc nhích. Một sát thủ mất đi vũ khí của mình, dẫu trên tay vẫn còn giữ một phần binh khí, cũng chỉ là nắm chặt chuôi đao mà chẳng còn lưỡi đao, chỉ có thể trở thành một sự mỉa mai.

Huống chi thứ vũ khí này lại hoàn mỹ trời ban đến thế. "Càng bọ ngựa" rốt cuộc vẫn là "càng bọ ngựa", nó như chĩa, như cưa, lại như kìm; cái đốt nằm sát thân nhất thì bốn bề mọc đầy gai nhọn, tựa như "gậy lang nha". Còn đốt thứ năm ở phần chót lại chia thành năm ngón nhỏ, có thể rửa mặt cho nó và thực hiện những cú chạm êm ái nhất. Trên cõi đời này có thứ vũ khí nào sánh được với nó chăng? Vừa có sự trừng phạt, vừa có nét dịu dàng. Một bên là đao, có thể đẩy ngươi vào chỗ chết; một bên là ôn nhu, có thể chạm vào nơi nhạy cảm nhất của ngươi. Đây mới là thứ gợi cảm nhất, kích thích nhất, mang theo nỗi sợ hãi lẫn khoái cảm của việc bị trói tay làm tình.

Thế nhưng bây giờ phần ma lực nhất này lại mất đi tác dụng.

Ban đầu tôi đoán nó vì quá mệt lúc lột xác nên tạm thời khó hồi phục. Sau lại nghĩ có lẽ do không kịp thời vận động dẫn đến máu huyết không lưu thông. Thế là giúp nó xoay trước xoay sau, hy vọng có thể làm mềm gân cốt của nó.

Chỉ là động đậy thì động đậy, dưới sự giúp đỡ của tôi tuy có thể xoay chuyển, nhưng khi nó tự đi lại thì hoàn toàn không dùng được vào việc gì. Phen này rắc rối to rồi. Bề ngoài nhìn thì thấy nó dựa vào bốn chân sau để đi lại, hai chiếc kìm trước chỉ dùng để săn giết. Nhưng khi hai món vũ khí này bất động, mọi vấn đề đều nảy sinh.

Trước hết, hai chiếc kìm đó giống như móc leo núi của người thám hiểm. Một con bọ ngựa mang thân xác to lớn dường ấy mà chỉ có bốn chiếc chân thon dài, chân sau lại không to khỏe như châu chấu, khi nó muốn leo trèo đều phải dựa cả vào hai chiếc kìm này. Cho nên hiện tại nó không thể leo cao được nữa.

Kế đến, ngay cả việc đi lại của nó cũng gặp vấn đề. Tạo hóa rất kỳ diệu, ngài thường tạo ra những thứ trông chẳng cân bằng chút nào, ví như "chim bói cá", thân không lớn, cánh cũng nhỏ, đuôi càng ngắn, nhưng lại có cái đầu cực to và chiếc "mỏ" vừa nhọn vừa dài, đứng trên cành cây với bộ dạng như sắp chúi nhủi về phía trước.

Ví như con vịt, đầu vừa to vừa tròn, thêm phần ngực và bụng vừa béo vừa tròn, ngặt nỗi mỏ lại đặc biệt to, chân đặc biệt ngắn, lại còn mọc tít tận phía sau, khiến con vịt khi bơi lội buộc phải rụt đầu về sau, chỉ cần đầu đưa về phía trước thêm một chút là sẽ vì đầu nặng mà chúi đầu xuống nước.

Thực ra tạo hóa cố tình tạo ra sự mất cân bằng này. Bói cá cần lao xuống nước với tốc độ nhanh nhất bất cứ lúc nào, giống như một "tiêu phi", đương nhiên đầu phải to mới đủ nặng; đuôi phải nhỏ mới đủ nhanh. Vịt cần cắm đầu xuống nước bất cứ lúc nào, lại phải cắm được lâu, đương nhiên một mặt phải nhờ vào trọng lượng của đầu, mặt khác phải nhờ lực đẩy của đôi màng bơi phía sau hỗ trợ.

Thiết kế của con bọ ngựa này cũng vậy. Một con côn trùng bé nhỏ, muốn ra đòn nặng, dẫu thân không nặng thì vũ khí cũng phải nặng. Giống như kẻ gầy gò múa búa tạ, người dẫu gầy nhưng nhờ lực vung, búa tạ đó nện trúng người cũng có thể khiến đối phương vỡ óc ngay tức khắc.

Đương nhiên kỹ thuật múa vũ khí nặng cũng rất quan trọng, nếu bạn từng xem người ta luyện Bọ Ngựa Quyền sẽ biết, khi ra quyền nhất định phải rụt cổ. Bọ ngựa thật chính là như vậy, một mặt thân trên thụt về sau để phòng bị đối phương phản công, mặt khác dùng tốc độ nhanh như chớp giật tấn công thẳng vào yếu hại của đối thủ.

Trái lại, khi nó không "rụt thân trên" về sau mà "xuất kích", do "kìm" nặng, lập tức sẽ mất thăng bằng mà ngã nhào về phía trước.

Bây giờ nó đang gặp phải vấn đề này. Hai thứ vũ khí đoạt mạng người ta nhất lại trở thành gánh nặng lớn nhất. Do khớp cử động không linh hoạt, nó chỉ đành mặc cho hai chiếc kìm chìa ra phía trước, thân trên mất thăng bằng đành phải chúi về trước, theo đà vũ khí của nó mà nằm bò ra đất.

Đáng buồn hơn là ngoài việc bị tước vũ khí ra, mọi bộ phận khác trên cơ thể nó đều bình thường, thất tình lục dục ắt hẳn cũng còn nguyên. Mấy ngày không ăn không uống, nó nhất định vừa khát vừa đói, thế nên mỗi khi con kiến to và con ong kia đi ngang qua người, nó vẫn đảo mắt sáng quắc, chằm chằm nhìn vào "món ngon" đó.

Anh hùng mạt lộ, lũ hề đều nhảy ra sỉ nhục nó. Con kiến kia dường như cố ý, hết lần này đến lần khác bò lên mình nó, nó liền run rẩy toàn thân mà bật nảy lên, thậm chí dùng cách nhảy vọt một cái sang phía bên kia của hộp thủy tinh. Thẳng đơ chìa vũ khí ra, nằm bẹp trên đất thở dốc.

"Nếu nó cứ thế này, không thể tự lực cánh sinh, tối nay bố sẽ xử tử nó." Tôi nói với con gái.

"Xử tử là gì hả bố?"

"Xử tử là giết nó đi!"

"Tại sao? Tại sao chứ?" Cô con gái nhỏ vậy mà ôm lấy chiếc hộp khóc òa lên. Làm mẹ nó cũng phải chạy tới.

"Vì thương nó thôi. Con không biết sao? Hiệp hội Bảo vệ Động vật suốt ngày đăng quảng cáo trên báo kia, một năm không biết đã xử tử bao nhiêu con vật nhỏ đấy." Tôi nói với con gái: "Gần đây các khu nhà ở công cộng của Hồng Kông không cho cư dân nuôi thú nhỏ, bố xem truyền hình đưa tin, Hiệp hội Bảo vệ Động vật Hồng Kông gần như biến thành hiệp hội xử tử động vật rồi."

"Con không hiểu!" Con bé gào to lên.

"Anh muốn vứt thì chẳng mau vứt đi, còn dây dưa làm gì? Càng kéo dài càng đau lòng." Vợ tôi nói.

"Cái này em không hiểu đâu, đây gọi là xử muộn, giống như thu quyết vậy, thi hành án tử vào mùa tiêu điều tàn khốc nhất, đây là nhân, cũng là thuận theo ý trời. Bây giờ là giữa trưa, trừ cướp đường thảo khấu ra, có ai lại xử chém công khai vào giờ thịnh nhất thế này?"

Ăn trưa xong, đội nắng chang chang, tôi chạy ngay ra ngoài sân. Chẳng phải để tìm pháp trường, mà là hy vọng tìm thêm một con bọ ngựa khác. Tâm lý nuôi thú cưng của trẻ con rất buồn cười, thú cưng cũ chết rồi, chỉ cần mua cho nó một con mới là có thể lập tức vui vẻ trở lại. Thực ra người lớn cũng chẳng khác là bao, người yêu cũ đi rồi, nếu có thể kịp thời gặp gỡ người mới thì cảm xúc đau thương cũng dễ dàng nguôi ngoai. Rất nhiều người sau khi thất tình hoặc mất bạn đời liền đi bước nữa, đại khái cũng là đạo lý này. Không phải không còn yêu người cũ, mà là quá yêu người cũ; vì yêu quá nhiều, yêu quá đau khổ, để quên đi người ấy và cũng để bản thân có thể sống tiếp, đành phải tìm niềm vui mới.

Buổi trưa đại khái không phải lúc thích hợp để bắt bọ ngựa, vì chúng đều sợ nóng, lại bẩm sinh thích chỗ râm mát, thích treo mình ở mặt sau của lá cây. Đương nhiên cũng có thể nơi đó là vị trí săn mồi tốt nhất, giống như thợ săn tuyệt đối không bao giờ mai phục ở chỗ bắt mắt, bằng không con mồi nhìn thấy thì làm sao sập bẫy được?

Cho nên tôi hạ thấp người, khom lưng nhìn từ bên hông cây vào mặt dưới của lá. Bọ ngựa đa phần có màu xanh lục, nếu không thì là màu nâu, lại có nhiều con thân xanh cánh nâu, lẫn vào trong bụi cây trông hệt như cành khô lá mục, chỉ sợ "nhìn mà không thấy".

Đại khái đó chính là "màu ngụy trang" chăng! Tôi tin ở nơi nhiều lá khô ắt hẳn có nhiều bọ ngựa màu nâu hơn; giữa lùm lá xanh lại nhất định phần lớn là bọ ngựa màu xanh lục. Đối với tôi, đó là màu ngụy trang của nó để tránh bị tôi bắt được. Nhưng ngược lại, đối với những con côn trùng nhỏ bị nó săn giết, màu ngụy trang đó há chẳng phải là sự bảo vệ cho giai cấp cường quyền này, để đám bách tính thấp cổ bé họng vô tri vô giác bị cướp bóc, bị săn giết sao?

Cho nên bạch đạo thường cũng chính là hắc đạo. Giống như mây trắng cũng là mây đen, nhìn từ máy bay xuống, tầng mây dày cộm có thể phản chiếu ánh mặt trời là mây trắng; nhìn từ mặt đất lên, cùng một đám mây đó lại vì ánh nắng không thể xuyên qua mà hóa thành mây đen.

Chúng ta có lẽ từ khi sinh ra, cả một đời đều sắm vai mây trắng hoặc mây đen; cũng đều tự cho mình là mây trắng hoặc mây đen. Chúng ta cũng có thể đều là bọ ngựa, ăn kẻ yếu, né kẻ mạnh. Lại dùng bản lĩnh né tránh kẻ thù mạnh (màu ngụy trang) để bắt nạt kẻ yếu hèn. Giống như kẻ thời đi học giỏi gian lận nhất, khi làm thầy giáo lại giỏi nhất khoản "bắt gian lận". Kẻ khi làm cảnh sát giỏi bắt giang hồ nhất, một mai sa chân vào chốn giang hồ lại trở thành kẻ giỏi lẩn trốn cảnh sát nhất.

Khó quá! Nhất là trong bóng tối, cái nơi mà chân lý và thị phi đều mập mờ này, muốn bắt được tay cao thủ chẳng phân biệt đen trắng kia, tôi thực sự bó tay. Tìm khắp cả khu vườn, tự dọa mình rằng đã nhìn thấy không ít, rốt cuộc một con bọ ngựa cũng không tìm ra.

Đó là lý do vì sao tôi mong có bão ập đến. Thời cuộc hơi loạn, đen trắng tuy mập mờ nhất. Nhưng thời cuộc thực sự đại loạn, đen trắng đều sẽ lộ ra hết thôi.

Trở vào trong nhà, tôi đưa ra một quyết định: Khi vị anh hùng mới chưa xuất hiện, vị anh hùng cũ có thể tạm thời chưa bị giết.

Ngày mai, tôi sẽ tam cố thảo lư.