AHAB VÀ GÃ THỢ MỘC.

BOONG TÀU—PHIÊN GÁC ĐÊM ĐẦU TIÊN

(Gã thợ mộc đứng trước bàn ê-tô, dưới ánh sáng của hai chiếc đèn lồng, đang hì hục dũa thanh xương cá voi làm chân giả, thanh xương được kẹp chặt trên ê-tô. Những miếng xương, dây da, đệm, ốc vít và đủ loại dụng cụ nằm ngổn ngang trên mặt bàn. Phía trước, ánh lửa đỏ rực từ lò rèn hắt lại, nơi gã thợ rèn đang làm việc.)

Chết tiệt cái giũa, và chết tiệt cái khúc xương này! Thứ đáng lẽ phải mềm thì lại cứng, thứ đáng lẽ phải cứng thì lại mềm. Đời là vậy đó, cái kiếp chuyên đi giũa xương hàm và xương ống chân người ta. Thử cái khác xem nào. À, được đấy, cái này dùng tốt hơn (hắt xì). Ơ kìa, bụi xương này (hắt xì)—sao mà (hắt xì)—phải rồi (hắt xì)—lạy chúa tôi, nó không cho mình mở miệng! Đây là cái giá phải trả cho một lão già khi đụng đến đống xương người chết. Cưa một cái cây còn sống thì không sao, đằng này cưa cái xương còn sống thì bụi bặm thế này đây (hắt xì). Nào, nào, lão Smut kia, mau lại giúp một tay, đưa ta cái đai sắt với ốc vặn đó; ta sẽ xong ngay thôi. Cũng may (hắt xì) là không phải làm khớp gối; thứ đó mới là đau đầu; chứ chỉ là cái xương ống chân thôi thì—dễ như làm cọc cắm hoa ấy mà; chỉ có điều ta muốn làm cho nó thật tinh xảo. Thời gian, thời gian; giá mà ta có thời gian, ta sẽ làm cho ông ta một cái chân khéo léo (hắt xì) đến mức có thể bước vào phòng khách quý bà nào đó mà nhún mình chào cũng chẳng chê vào đâu được. Mấy cái chân giả bằng da hươu bày trong cửa tiệm ta từng thấy chẳng thấm tháp gì. Chúng ngấm nước, rồi dĩ nhiên là đau thấp khớp, lại phải chữa trị (hắt xì) bằng dầu này thuốc nọ, y hệt như chân thật vậy. Xong; trước khi cưa nó ra, ta phải gọi "Ngài Đại đế" của ta lại, xem độ dài thế này đã ổn chưa; ta e là có khi còn hơi ngắn. Ha! Gót chân đây rồi; may quá; hắn đến rồi, hoặc là ai đó khác, chắc chắn là thế.

Ahab (bước tới).

(Trong cảnh diễn ra sau đó, gã thợ mộc thỉnh thoảng vẫn hắt xì.)

Chào nhà tạo hóa!

Đúng lúc lắm, thưa ông. Nếu thuyền trưởng cho phép, tôi xin đo lại chiều dài. Để tôi đo ạ, thưa ông.

Đo chân sao! Tốt. Cũng chẳng phải lần đầu. Làm đi! Được rồi; giữ ngón tay ở đó. Cái ê-tô này của ngươi ghê gớm thật, thợ mộc; để ta thử cảm nhận lực kẹp của nó xem. Ừm, ừm; nó kẹp chặt đấy.

Ôi, thưa ông, nó có thể làm gãy xương đấy—cẩn thận, cẩn thận ạ!

Không ngại; ta thích cái gì kẹp chặt. Trong cái thế giới trơn trượt này, ta thích cảm nhận được thứ gì đó có thể giữ lấy, anh bạn ạ. Prometheus kia đang làm gì thế?—ý ta là gã thợ rèn ấy—hắn đang làm gì?

Hắn đang rèn cái ốc vặn, thưa ông.

Đúng rồi. Một sự hợp tác; hắn cung cấp sức lực. Hắn tạo ra ngọn lửa đỏ rực ở đằng kia kìa!

Vâng, thưa ông; loại công việc tinh xảo này đòi hỏi phải có ngọn lửa trắng.

Ừm. Phải thế thôi. Giờ ta mới thấy thật là đầy ngụ ý khi gã Prometheus người Hy Lạp cổ đại kia, kẻ được cho là đã tạo ra con người, lại là một thợ rèn, và thổi sự sống vào họ bằng lửa; vì thứ gì được tạo ra từ lửa thì lẽ tự nhiên phải thuộc về lửa; và vì thế, địa ngục là điều chắc chắn. Muội than bay kìa! Chắc đây là phần thừa mà gã Hy Lạp kia dùng để tạo ra người châu Phi. Này thợ mộc, khi hắn xong việc với cái ốc vặn đó, bảo hắn rèn cho ta một cặp xương bả vai bằng thép; có một gã bán dạo trên tàu đang mang cái ba lô nặng trĩu đây.

Thưa ông?

Khoan đã; trong khi Prometheus còn ở đó, ta sẽ đặt hàng một con người hoàn chỉnh theo mẫu ưng ý. Trước hết, cao năm mươi bộ khi đi tất; ngực thì mô phỏng theo Đường hầm sông Thames; chân thì phải có rễ để cắm tại chỗ; cánh tay thì cổ tay phải dày ba bộ; không cần tim, trán bằng đồng, và khoảng một phần tư mẫu Anh trí tuệ tinh túy; để xem nào—ta có nên đặt làm mắt để nhìn ra bên ngoài không? Không, hãy đặt một cái giếng trời trên đỉnh đầu nó để chiếu sáng vào bên trong. Xong rồi, nhận đơn hàng đi, và đi đi.

Giờ thì, hắn đang nói về cái gì, và hắn đang nói với ai, tôi muốn biết quá? Tôi có nên tiếp tục đứng đây không? (nói thầm).

Đúng là kiến trúc tầm thường khi tạo ra một cái mái vòm mù lòa; đây này. Không, không, không; ta cần một chiếc đèn lồng.

Ho, ho! Ra là vậy, hả? Đây có hai cái, thưa ông; một cái là đủ cho tôi.

Ngươi đang chĩa cái thứ bắt trộm đó vào mặt ta làm gì hả, anh bạn? Ánh sáng bị ép buộc còn tệ hơn cả súng lục chĩa vào mặt.

Tôi tưởng, thưa ông, là ông nói với gã thợ mộc.

Thợ mộc? Sao cơ—nhưng không;—một công việc rất gọn gàng, và ta có thể nói là cực kỳ quý tộc mà ngươi đang làm ở đây, thợ mộc;—hay là ngươi thích làm việc với đất sét hơn?

Thưa ông?—Đất sét? Đất sét ạ? Đó là bùn; chúng tôi để đất sét cho mấy gã đào mương, thưa ông.

Tên này thật vô đạo! Ngươi hắt xì cái gì thế?

Xương nhiều bụi quá, thưa ông.

Vậy thì rút kinh nghiệm đi; và khi ngươi chết, đừng bao giờ chôn vùi chính mình dưới mũi người sống.

Thưa ông?—ôi! à!—tôi hiểu rồi;—vâng—ôi trời!

Nghe đây, thợ mộc, ta dám chắc ngươi tự coi mình là một người thợ lành nghề, đúng không? Vậy thì, liệu công việc của ngươi có được đánh giá cao không, nếu như khi ta lắp cái chân ngươi làm vào, ta vẫn cảm thấy một cái chân khác ở ngay vị trí đó; ý ta là, cái chân cũ đã mất của ta; cái chân bằng da thịt ấy. Ngươi không thể xua đuổi cái lão Adam già nua đó đi sao?

Thật tình, thưa ông, giờ tôi mới bắt đầu hiểu đôi chút. Vâng, tôi cũng từng nghe chuyện lạ về vấn đề đó, thưa ông; rằng một người bị cụt chi chẳng bao giờ hoàn toàn mất đi cảm giác về cái chi cũ của mình, nó vẫn cứ nhức nhối thỉnh thoảng. Tôi mạn phép hỏi liệu có thực sự là vậy không, thưa ông?

Có đấy. Nhìn đây, đặt cái chân thật của ngươi vào đúng chỗ chân ta từng có; thế này, giờ thì trước mắt chỉ thấy một cái chân, nhưng trong tâm hồn lại là hai. Nơi ngươi cảm thấy sự sống tê rần; chính xác là nơi đó, đến từng sợi tóc, ta cũng cảm thấy vậy. Là một câu đố ư?

Tôi xin khiêm tốn gọi đó là một bài toán hóc búa, thưa ông.

Suỵt, nghe đây. Làm sao ngươi biết được một thực thể toàn vẹn, sống động, biết tư duy nào đó không đang đứng một cách vô hình và tách biệt ngay tại nơi ngươi đang đứng bây giờ; ừ, và đứng đó để chống lại ngươi? Trong những giờ phút cô độc nhất, ngươi không sợ những kẻ nghe lén sao? Khoan, đừng nói! Và nếu ta vẫn cảm thấy nỗi đau của cái chân bị nghiền nát, dù nó đã tan biến từ lâu; thì tại sao ngươi, thợ mộc, lại không thể cảm thấy nỗi đau rực lửa của địa ngục mãi mãi, mà không cần đến thân xác? Hah!

Lạy Chúa! Thật lòng, thưa ông, nếu đến mức đó, tôi phải tính toán lại thôi; tôi nghĩ là mình chưa tính đến con số nhỏ nhoi đó, thưa ông.

Nhìn đây, những kẻ đầu óc bã đậu không bao giờ nên đưa ra các tiền đề.—Còn bao lâu nữa thì cái chân xong?

Có lẽ một giờ nữa, thưa ông.

Vậy thì cứ làm đi, rồi mang nó lại cho ta (quay lưng đi). Ôi, Cuộc đời! Ta đây, tự hào như một vị thần Hy Lạp, vậy mà lại phải đứng nợ tên ngốc này một cái xương để mà đứng vững! Nguyền rủa thay cái kiếp người vay mượn lẫn nhau mà không tài nào dứt nợ được. Ta muốn tự do như không khí; thế mà ta lại mắc nợ cả thế giới này. Ta giàu có đến mức từng có thể đấu giá ngang hàng với những kẻ giàu nhất thời La Mã (vốn là cả thế giới); thế mà ta lại phải nợ cho cả cái phần da thịt nơi chiếc lưỡi ta dùng để khoe khoang. Thề có trời! Ta sẽ lấy một cái nồi nung, nhảy vào đó, và tự nấu chảy mình xuống thành một đốt sống nhỏ bé, cô đọng. Thế đấy.

THỢ MỘC (tiếp tục công việc).

Chà, chà, chà! Stubb biết rõ lão ấy nhất, và Stubb luôn bảo lão ấy lập dị; chẳng nói gì ngoài cái từ nhỏ bé đầy đủ ý nghĩa đó: lập dị; hắn ta lập dị, Stubb nói; lão ta lập dị—lập dị, lập dị; và cứ nhồi nhét điều đó vào đầu ông Starbuck suốt—lập dị, thưa ông—lập dị, lập dị, rất lập dị. Và đây là cái chân của lão! Vâng, giờ nghĩ lại thì, đây là bạn ngủ của lão! Dùng một khúc xương hàm cá voi làm vợ! Và đây là chân của lão; lão sẽ đứng trên thứ này. Cái gì vừa nãy về việc một cái chân đứng ở ba nơi, và cả ba nơi đều đứng trong cùng một địa ngục—thế nào ấy nhỉ? Ồ! Chẳng trách lão nhìn mình đầy khinh bỉ! Đôi khi người ta bảo mình có những ý nghĩ kỳ quái; nhưng đó chỉ là ngẫu nhiên thôi. Với lại, một kẻ bé nhỏ, già nua như mình không nên liều lĩnh lội ra vùng nước sâu với những vị thuyền trưởng cao lớn như chim diệc; nước sẽ nhấn chìm mình dưới cằm nhanh chóng, và rồi sẽ có tiếng kêu cứu thảm thiết đòi thuyền cứu hộ. Và đây là cái chân của con chim diệc! Dài và mảnh khảnh, đúng thật! Với hầu hết mọi người, một đôi chân dùng cả đời, chắc là vì họ đối xử với chúng tử tế, như bà già nhân hậu đối xử với mấy con ngựa kéo xe cũ kỹ của mình vậy. Nhưng Ahab; ôi, lão là một kẻ cầm cương tàn nhẫn. Nhìn xem, hành hạ một cái chân đến chết, làm cái kia bị tật nguyền suốt đời, và giờ thì mòn cả chân xương hàng đống. Này Smut, mau lại đây! Giúp một tay với mấy con ốc đó, và làm cho xong trước khi cái gã phục sinh kia đến gõ cửa với cái tù và đòi lại tất cả các loại chân, thật hay giả, như mấy gã nấu bia đi thu gom thùng bia cũ, để đổ đầy chúng lần nữa. Cái chân này đúng là tuyệt thật! Trông nó như một cái chân sống thực sự, được giũa trơ lại chỉ còn phần lõi; ngày mai lão sẽ đứng trên cái này; lão sẽ dùng nó để đo độ cao. Ơ kìa! Suýt nữa quên cái bảng đá nhỏ hình bầu dục, bằng ngà mài nhẵn, nơi lão dùng để tính toán vĩ độ. Được rồi; đục, giũa, và giấy nhám, làm việc thôi!