Mấy năm nay tôi vẫn luôn sống ở một nơi không dành cho con người. Câu này có hai tầng nghĩa: một là mọi người đối xử không tốt với tôi, không coi tôi ra gì; hai là tôi luôn bị ép buộc làm công việc mà mình không hề mong muốn. Bây giờ tôi là một giáo viên nhân dân, đây vốn là một nghề rất cao quý, nhưng tôi thực sự không có tư cách làm cái nghề này. Ngoài bằng cấp cao và vóc người cũng khá cao ra, tôi gần như chẳng có ưu điểm gì. Khuyết điểm thì ngược lại rất nhiều, ví dụ như diễn đạt kém, hát không đúng tông, hơi thở không đủ, nói tiếng phổ thông không chuẩn, v.v. Nghe tôi giảng bài, không nghe còn rõ, càng nghe càng hồ đồ. Cho nên mỗi khi tôi lên lớp, học sinh bên dưới đều tự sắp xếp tiết mục riêng. Mặc dù vậy, lãnh đạo nhà trường vẫn đặc biệt thích sắp xếp cho tôi lên lớp, một tuần tám ngày. Điều này thực sự còn khó chịu hơn cả sống dở chết dở. Tôi chưa bao giờ giấu giếm, nghề giáo là do chính tôi lựa chọn, tất nhiên là bị ép buộc. Nếu tôi không làm công tác giáo dục, thì phải làm một nghề khác phi nhân tính, nghề này gọi là giám sát ấn phẩm. Nói trắng ra là đọc tiểu thuyết, chuyên đọc loại có nội dung đồi trụy và phản động. Lúc đó hiệu trưởng không gọi là hiệu trưởng, mà gọi là trưởng phòng. Tôi tìm trưởng phòng báo danh, trưởng phòng nói, đến rồi tốt, đến rồi tốt. Trưởng phòng dẫn tôi đi tìm một đồng chí già trông có vẻ tám mươi tuổi, đồng chí già họ Triệu, gọi là lão Triệu. Khuôn mặt lão Triệu làm tôi giật mình thon thót, lỗ chân lông trên mặt lão rất phát triển, giữa các lỗ chân lông còn có đường nối, dọc ngang đan xen, tôi nhìn một cái tưởng thấy ruộng khoai lang nhà mình, nghĩ lại ruộng khoai lang không nhỏ thế này, lại nhìn nó thành khuôn mặt. Lão Triệu nói, tổ này của tôi gọi là tổ tiểu thuyết, chức trách của chúng tôi là thẩm duyệt tiểu thuyết. Ông ấy chỉ vào đống sách cao như núi trên bàn nói, những cuốn sách này đều là gửi từ nước ngoài vào, phần lớn đều là phản động và đồi trụy, nhiệm vụ của chúng tôi là chặn đứng những thứ phản động và đồi trụy này ở ngoài cửa ngõ quốc gia.

Nghe lão Triệu nói về công việc, đầu tôi cứ như quả bóng đang được bơm hơi, không ngừng trương lên. Tôi học bảy năm ở trường đại học, nói toạc ra chính là đọc bảy năm tiểu thuyết, luận văn tốt nghiệp của tôi là nghiên cứu tiểu thuyết thời Minh Thanh, khi sắp tốt nghiệp, tôi cứ thấy tiểu thuyết là phát bệnh, phải bốn đứa bạn cùng lớp khiêng tới bệnh viện trường truyền dịch. Lão Triệu còn chưa nói hết công việc, tôi đã "bộp" một tiếng ngã xuống sàn nhà. Ngay lập tức có người chạy tới đỡ tôi, lão Triệu cứ hỏi mãi, Tiểu Giang bị sao thế, sao thế? Có một người tỉnh táo lên tiếng, anh ta nói mau đưa tới Cục Kiểm dịch ga tàu, ở đó có bác sĩ. Trước khi hôn mê, tôi nghe thấy một bà lão thở dài, bà ấy thở dài nói, thanh niên bây giờ thể chất kém thật.

Mọi người đưa tôi đến Cục Kiểm dịch, đặt lên giường bệnh, bác sĩ cắm dịch truyền cho tôi. Bệnh này của tôi có một đặc điểm, đó là hễ cắm dịch truyền vào là tỉnh táo. Mọi người thấy tôi tỉnh lại đều thở phào nhẹ nhõm. Tôi nằm trên giường một ngày, truyền hết những dịch truyền cần truyền. Mọi người đều có một nhận thức chung, đó là đã đâm một kim rồi thì không thể đâm không công, ít nhất cũng phải truyền cái gì đó vào, ít nhất là truyền chút năng lượng. Khi tôi còn ở trường mọi người cũng đều có nhận thức này, mỗi lần tôi ngất xỉu, các bạn học đều treo cho tôi dung dịch axit amin, dù thế nào cũng phải treo đủ ba ngày. Truyền axit amin sau này rất thịnh hành ở Nam Châu, mọi người có việc hay không đều thích tới bệnh viện truyền axit amin, làm bác sĩ y tá tức muốn chết, vì khối lượng công việc tăng lên nhưng thu nhập lại không tăng tương ứng, nhưng lãnh đạo bệnh viện rất vui, vì vừa có thể tạo thu nhập lại vừa không chết người.

Tình cảnh ngày đầu tiên đi làm của tôi là như vậy. Mọi người có ấn tượng không tốt về tôi, nói tôi là vợ của Giả Bảo Ngọc, yếu ớt như gió thổi là bay. Về điểm này tôi không có gì để nói, điều mà tôi khó chấp nhận hơn là lãnh đạo đơn vị vẫn bắt tôi đọc tiểu thuyết, không hề thông cảm cho việc tôi cứ đọc tiểu thuyết là phát bệnh, nhất quyết không đổi ca cho tôi. Họ nói, nếu ai cũng như cậu, không thích vị trí của mình là phát bệnh, thì đơn vị chẳng loạn hết cả rồi sao?

Công việc của tôi là đọc tiểu thuyết. Mỗi khi đọc xong một cuốn, tôi lại điền vài dòng vào một tấm thẻ nhỏ, nội dung có hai, một là đánh giá về cuốn sách, hai là xếp loại cho cuốn sách, cho nên quyền lực của tôi cũng coi như không nhỏ, người nhận trong nước có nhận được cuốn sách này hay không mấu chốt nằm ở chỗ cây bút này của tôi viết thế nào. Tất nhiên không phải viết bừa, cũng phải nói nguyên tắc, ví dụ như cấp chín có thể viết thành cấp tám, cấp bảy, thậm chí cấp năm, nhưng tuyệt đối không được viết thành cấp hai, nói cách khác ngựa có thể nói thành lừa, nhưng voi thì không thể nói thành kiến. Đây cũng là nguyên tắc giám sát của hải quan, áp dụng cho khắp thiên hạ đều chuẩn xác. Tất nhiên nguyên tắc này không phải do tôi nghĩ ra, tôi không có bản lĩnh lớn đến thế, đây là sư phụ dạy tôi. Sư phụ lớn hơn tôi vài tuổi, khi tôi vào cửa ải, thâm niên công tác cộng với thâm niên cửa ải của cô ấy đã mười năm rồi. Cô ấy tham gia công tác sớm không có nghĩa là bằng cấp thấp, cô ấy cũng là nghiên cứu sinh, nghe nói là thông qua thi tự học mà đọc từ trung cấp lên đại học, về điểm này tôi đặc biệt khâm phục. Sau đó tôi có đọc tự học nửa năm, giáo viên thấy tôi bằng cấp cao thế mà còn đọc tự học thì thấy lạ, ba ngày hai bữa lại tới tra khảo tôi, tra khảo xong lại hỏi tôi có bạn bè nào ở tòa soạn báo không, nhờ giúp ông ấy đăng một bài luận văn. Tôi thực sự không kiên trì nổi nữa, đành làm kẻ đào ngũ. Sư phụ học tiếng Anh, sau này cô ấy làm tổ trưởng tổ ngoại ngữ, chuyên thẩm duyệt sách đồi trụy và phản động bằng tiếng Anh. Dưới tay cô ấy có vài người lính, chuyên thẩm duyệt sách đồi trụy và phản động bằng các ngôn ngữ khác. Như vậy khoảng cách giữa tôi và cô ấy lại càng xa, người sáng mắt đều biết, tiếng Trung tiểu học sinh cũng đọc hiểu được, còn tiểu thuyết hay chuyên khảo tiếng Anh, đừng nói đại học sinh, nghiên cứu sinh cũng chưa chắc đọc hiểu nổi.

Tôi sống ở phía sau nhà ga. Con phố ở cửa đại viện đó gọi là đường Mã Thái. Tôi sống cùng với một sinh viên tốt nghiệp Đại học Vũ Hán tên Chu Trấn, ở đối diện còn có vài sinh viên tốt nghiệp Đại học Vũ Hán khác. Sau bữa tối chúng tôi thường tản bộ trên đường, đi mãi đến cuối con đường. Ở đó có một cái mương lớn, trong mương trồng đầy rau xanh. Lương tháng đầu tiên của tôi là một trăm tám, hôm nay nhìn lại, số tiền này thực sự quá ít, nhưng lúc đó thì không tính là thấp. Có một đồng nghiệp làm việc thay biên chế, làm việc hơn mười năm cũng chỉ cầm một trăm bảy. Cô ấy cầm bảng lương so sánh tôi và cô ấy trong một thời gian dài, trong lòng vô cùng bất bình, và vì thế mà rất phẫn nộ với tôi, dường như tôi là người thảo chính sách của quốc gia, lợi dụng chức quyền lấy phần trong túi cô ấy bỏ vào túi mình. Mặc dù vậy, giá cả lúc đó đã không ngừng tăng lên, lương của tôi còn không đủ mua rau xanh để ăn, cho nên tôi và Chu Trấn nhìn thấy rau xanh đầy mương không khỏi mừng rỡ điên cuồng.

Trong một thời gian rất dài, chúng tôi chưa từng ra chợ mua rau xanh, cũng không biết rau xanh ngoài chợ đã tăng lên mấy đồng một cân rồi. Tan làm là chúng tôi dọc theo con đường đi tới tận cùng, sau đó nhảy xuống mương, hái rau. Có một chuyện chúng tôi đều ngầm hiểu trong lòng, đó là rau xanh sẽ không tự nhiên mọc ngay ngắn trong mương, nghĩ đến đây, động tác của chúng tôi liền chậm lại, chậm lại không có nghĩa là dừng lại, dù sao lương của chúng tôi cũng không đủ mua rau xanh để ăn, hơn nữa lại không có ai đến bắt chúng tôi đưa tới đồn công an, cho nên bài tập này vẫn phải tiếp tục thực hiện.

Có một hôm chúng tôi quá nuông chiều đôi tay, hái rau nhiều quá, ăn không hết, vứt đi thì phí, tôi liền mang về đơn vị tặng cho sư phụ. Sư phụ nói cô ấy chưa lập gia đình, bảo tôi chuyển tặng cho đồng nghiệp khác. Vậy là tôi hình thành thói quen tặng rau cho đồng nghiệp, tất nhiên không phải ngày nào cũng tặng. Do mỗi lần tặng rau đều không lập danh sách đăng ký, khó tránh khỏi bỏ sót người này người kia, hơn nữa rau tặng chưa chắc đã hợp ý người ta, cho nên chưa đầy một tháng tôi gần như đắc tội hết cả khoa. Người bị đắc tội nghiêm trọng nhất là Lưu lão thái. Lưu lão thái chính là bà già nói tôi thể chất kém đó, bà ấy vốn đã nghỉ hưu rồi, nhưng mạnh mẽ yêu cầu quay lại làm việc, đơn vị đành phải thuê lại bà ấy. Bà ấy là nhân viên chính trị chuyên trách, quản lý chuyện ăn uống vệ sinh và tư tưởng của cả khoa, do chuyện ăn uống vệ sinh cơ bản đều giải quyết ở nhà rồi, nên thực tế bà ấy chỉ quản cái nửa sau. Sau này tôi kiểm điểm lại công tác ở khoa Ấn phẩm, bắt đầu nghi ngờ bản thân cố ý lờ Lưu lão thái đi, nói như vậy thì thấy lòng dạ mình hẹp hòi quá, ai đối tốt với mình thì mình đối tốt với người đó, ai đối không tốt với mình thì mình đối không tốt với người đó, điều này không giống tư cách một đảng viên cộng sản lắm.

Tôi trà trộn vào tổ chức Đảng ở đại học, điều này khiến tôi sau này khi đối mặt với những người con ưu tú của Đảng cảm thấy rất hổ thẹn. Lưu lão thái mỗi lần mở cuộc họp công tác tư tưởng chính trị cho tôi đều rất phẫn nộ với việc một người như tôi có thể trà trộn vào tổ chức Đảng, về điều này tôi cũng hoàn toàn không có cách nào. Phụ đạo viên chính trị thời đại học của tôi là đồng hương, cứ cách vài tuần lại bắt tôi viết một bản báo cáo tư tưởng, sau đó liền nhét tôi vào hàng ngũ của Đảng. Sau này tôi luôn muốn lấy tiêu chuẩn đảng viên để yêu cầu bản thân, ví dụ như lãnh đạo bảo tôi đi dạy học, tôi mặc dù không muốn, vẫn sẽ đúng giờ đi lên lớp, học sinh không nghe tôi giảng bài, tự sắp xếp tiết mục bên dưới, chỉ cần không ảnh hưởng đến người khác, tôi cũng sẽ không làm khó nó quá mức, hơn nữa tôi tuyệt đối sẽ dạy đủ tiết, ngay cả một giây nước cũng không bớt. Điểm này lãnh đạo đã từng phái người khảo sát qua, chứng minh tôi là một người thành thật. Bản chất tôi thực tế không xấu, chỉ là đôi khi khó tránh khỏi buông thả bản thân một chút. Lưu lão thái hoàn toàn không cân nhắc đến đoạn tâm lý này của tôi, trong mắt bà ấy, mỗi hoạt động của tôi đều là nhắm vào bà ấy. Như vậy hoàn cảnh của tôi so với người khác thì bi thảm hơn nhiều. Ví dụ như tôi có cái bệnh lạ là lòi dom, ba ngày hai bữa, "ngài" trĩ này lại thò đầu ra nhìn thế giới bên ngoài, cho nên mỗi lần đi đại tiện khó tránh khỏi tốn chút thời gian để đối phó với nó, thời gian ngồi nhà vệ sinh rất khó xác định, lúc dài lúc ngắn, dài nhất vượt quá ba tiếng đồng hồ, đứng dậy mắt tối sầm lại, đâm sầm xuống đất. Câu chuyện bi thảm này không thể cứ treo trên cửa miệng nói với bất kỳ ai, đồng nghiệp không biết ngọn ngành có chút ý kiến với việc tôi cứ chiếm nhà xí mãi, người có tâm tốt thì nói tôi bị nghiện nhà xí, người tâm địa xấu thì nói tôi lười biếng. Lưu lão thái thì không phải vấn đề nói hay không, bà ấy hận không thể giết chết tôi. Bà già này hệ tiết niệu có vấn đề, nước tiểu của bà ấy không chịu sự kiểm soát của tiểu não, có khi cả buổi sáng không đi tiểu nổi bãi nào, có khi một tiếng phải đi mấy bãi, tôi chiếm nhà xí đồng nghĩa với việc làm hại thân thể bà ấy, về điều này tôi rất áy náy, nhưng tôi cũng không có cách nào. Lưu lão thái là người quản chuyện ăn uống vệ sinh, đến bà ấy còn không có cách, tôi ngay cả chuyện ăn uống vệ sinh còn chưa đến lượt quản, càng không có cách nào hơn. Tôi cũng từng tìm lãnh đạo làm ầm ĩ, muốn lãnh đạo xây thêm một cái nhà xí. Lãnh đạo nói, chúng ta đang ở trên đất người ta, xây hay không xây nhà xí là do người ta quyết định. Lãnh đạo nói, người ta chưa chắc đã muốn xây thêm một cái nhà xí đâu. Nói cũng phải, chúng ta ngày nào cũng tháo dỡ thư từ của người ta, hơn nữa còn giữ lại không thương lượng, khiến bưu điện ngày nào cũng có người nhận đến tìm phiền phức. Nếu tôi là lãnh đạo bưu điện, tôi sẽ bắt hải quan nín cứt đái về nhà mà giải quyết. Tiếc là tôi không phải lãnh đạo bưu điện, tôi chỉ là một cán bộ hải quan mới vào cửa ải, suốt ngày bị Lưu lão thái đuổi chạy vắt giò lên cổ, ngay cả đi vệ sinh cũng bị bà ấy giám sát.

Đi làm đối với tôi thực sự là sống dở chết dở. Hễ nhìn thấy Lưu lão thái là đôi chân tôi lại bủn rủn, tôi đặc biệt sợ bà ấy nhìn mình, mắt bà ấy vừa to, ánh mắt lại đầy, hai luồng ánh nhìn cứ như hai thanh kiếm vô hình. Chỉ cần nghĩ đến việc hai mắt bà ấy đang nhìn mình, tôi đã thấy lạnh sống lưng, chút vui vẻ khi ở bên sư phụ cũng bay sạch. Sư phụ tuổi tác lớn hơn một chút, nhưng có khí chất, sạch sẽ, thanh tao, xinh đẹp, hào phóng, ở bên cô ấy, tôi mới có chút tinh thần. Hai người đối diện nhau suốt ngày, lại xem những thứ màu sắc sặc sỡ, khó tránh khỏi tâm trí xao động, ánh mắt tôi cứ hay liếc về những vị trí nhạy cảm của sư phụ. Những ngày đó, cứ ra khỏi văn phòng, quầng mắt thâm đen, tứ chi nhức mỏi, trong mắt chỉ thấy bầu ngực và đùi của phụ nữ, có mấy lần suýt chút nữa bị xe đâm chết, may mà sư phụ đi theo phía sau, kéo tôi một cái, cứu lấy cái mạng nhỏ của tôi. Sư phụ sợ tôi tẩu hỏa nhập ma, rất lo lắng, bảo tôi tối đến tìm chút tiết mục. Lúc đó tôi còn không biết "tìm tiết mục vào buổi tối" nghĩa là gì, cũng không biết đi đâu để tìm tiết mục.

Nhờ phúc của Lưu lão thái, bà ấy đã chữa khỏi bệnh cho tôi. Tôi suốt ngày lạnh sống lưng, lửa trong lòng không bốc lên được, đi trên đường, cũng sẽ không biến xe cộ thành phụ nữ nữa. Ở văn phòng, ánh mắt vẫn khó tránh khỏi liếc về phía sư phụ, nhưng số lần không nhiều như vậy. Sư phụ vẫn có thể chịu đựng được.

Khi tôi tháo dỡ ấn phẩm, sơ ý tháo nhầm một bức thư, mở ra mới phát hiện là của Lãnh sự quán Mỹ. Ở hải quan, đây gọi là xảy ra chuyện, người có chút kiến thức đều biết, thư tín ngoại giao là miễn kiểm tra. Một nghiên cứu sinh đường đường chính chính như tôi mà phạm phải sai lầm thấp kém này, đương nhiên là không thể tha thứ. Lãnh đạo phê bình tôi, bảo tôi dừng công việc trong tay, để sư phụ dẫn đi một chuyến tới cục công an, nhờ các đồng chí công an khôi phục lại bức thư này. Chuyện trộm gà bắt chó này tôi chưa từng làm, hơn nữa từ nhỏ đến lớn tôi chưa từng tới cục công an, cho nên cảm thấy xé một bức thư của lãnh sự quán, bị phê bình một trận cũng khá đáng giá. Hơn nữa lại có thể ra ngoài riêng với sư phụ, lại tránh được Lưu lão thái, đúng là một mũi tên trúng nhiều đích. Cho nên sau này hễ nhìn thấy thư của lãnh sự quán, bất kể là của Mỹ, Anh, hay Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, tôi đều không kìm được nảy sinh ý định xé thư, sở dĩ không xé, một là không thể cứ xảy ra chuyện mãi, hai là sợ gặp cô A Song ở cục công an. A Song là nhân viên đánh máy, kiêm luôn truyền đạt, ví dụ như thư của chúng tôi cần gửi tới bộ phận kỹ thuật để khôi phục, thì phải thông qua đôi bàn tay ngọc ngà của cô ấy chuyển đi. Như vậy cô ấy cũng coi như có chút quyền nhỏ, thời nay người có chút quyền lực đều sẽ biết dùng quyền, đến trẻ con còn biết, cho nên sư phụ phải cúi đầu mỉm cười với cô ấy, tôi cũng cười theo. Những việc sư phụ tình nguyện làm tôi đều tình nguyện làm, huống hồ là cười. Sư phụ nói với A Song, sau này Tiểu Giang sẽ giao dịch với cậu, Tiểu Giang là nghiên cứu sinh của trường đại học danh tiếng đấy. Lời này làm tôi rất hổ thẹn, sinh viên tài năng mà phạm lỗi thấp kém, đây là thứ nhất, thứ hai là sư phụ cho rằng tôi vẫn sẽ tiếp tục phạm lỗi, cho nên phải thường xuyên giao dịch với A Song. A Song nói được thôi được thôi, kết thêm một người bạn.

Xong việc đã mười hai giờ, A Song nói, đến giờ ăn cơm rồi, cùng đi ăn đi. Sắc mặt sư phụ hơi miễn cưỡng, khóe miệng cô ấy động đậy, chưa kịp nói câu nào, tôi đã nói, được nha, tôi mời cậu và sư phụ đi ăn. Đây gọi là kéo dài thời gian, thà tốn tiền còn hơn phải về sớm đối mặt với Lưu lão thái.

A Song đưa chúng tôi đến một khách sạn nhỏ. Đây là điều tôi không lường trước được, cái mà tôi gọi là mời người khác ăn cơm, chính là mời ăn đồ ăn vỉa hè, tôi còn chưa từng ăn cơm trong khách sạn bao giờ, ngay cả ăn vỉa hè, cũng là do sư phụ dẫn đi. Tôi trước kia chỉ ăn mấy quán mì quán sủi cảo, sư phụ thấy tôi cả ngày mặt mày hốc hác, dáng vẻ suy dinh dưỡng, liền dẫn tôi đi ăn vỉa hè, bảo tôi ăn thêm chút thịt, còn bảo tôi có rảnh thì ninh thêm chút canh mà uống. Tôi thấy ăn vỉa hè cũng không đắt hơn quán sủi cảo bao nhiêu, ăn lại thoải mái, nên bắt đầu ăn đồ vỉa hè, có lúc tự ăn, có lúc ăn cùng bạn bè, nhiều lúc thì mặt dày năn nỉ sư phụ mời ăn. Ăn ở khách sạn thì tôi chưa có năng lực kinh tế đó, cho nên vừa bước vào khách sạn đôi chân tôi đã bủn rủn, ngồi xuống rồi thì mồ hôi vã khắp người. Tôi liếc sơ qua thực đơn, một đĩa rau xanh hai mươi mấy, một món hầm ba mươi mấy, gọi ba món một canh là tôi mất mặt rồi. Trong túi tôi còn chưa bao giờ có quá một trăm đồng, ngoại trừ ngày phát lương.

Đây là bữa cơm vô vị nhất từ khi sinh ra đến giờ, cá thịt gì nhét vào miệng cũng như nhai gỗ. Sư phụ nói, nhìn vẻ mặt khó chịu của cậu, có phải không có tiền thanh toán không? A Song nói, không phải chứ? Lần đầu mời tôi ăn cơm mà đã muốn trốn bill à. Tôi nói đâu có đâu có, chút tiền này vẫn chi trả được. Trong lòng thì đang lo lắng vở kịch này kết thúc thế nào. Tôi rất hối hận vì đã không kịp làm một tấm thẻ Mẫu Đơn. Chu Trấn tháng trước vừa làm một tấm thẻ Mẫu Đơn, cậu ta khuyên tôi cũng làm một tấm, nói là nhỡ đâu không có tiền còn có thể thấu chi từ ngân hàng. Tôi nói cái thứ này phiền phức quá, phải đến ngân hàng gửi tiền, còn phải đóng phí quản lý, không làm. Tôi đang bó tay chịu trói, thì vai trái bị người ta vỗ mạnh một cái, tôi nổi giận đùng đùng, muốn tìm người trút giận, ngoảnh đầu lại nhìn, người vỗ tôi là một anh cảnh sát, trông còn rất quen mắt. Người này đã gặp ở đâu đó rồi, chỉ là không nhớ ra. A Song bắt đầu mắng anh ta, A Song nói, Đại Vĩ chết tiệt, tay chân nặng nề thế, anh muốn tháo rời vai anh ấy ra à. Nói rồi cô ấy sờ cánh tay tôi, hỏi có đau không. Cánh tay tôi vốn rất đau, lúc này thì không thấy đau nữa. Cô ấy vừa sờ vừa hỏi, mặt tôi không giữ được màu sắc nữa, đỏ bừng lên. Sư phụ nhìn thấy cảnh này, mím môi cười trộm.

Đại Vĩ chính là anh cảnh sát khu vực đó, khi tôi còn là dân mù chữ, anh ta giới thiệu tôi vào một khách sạn làm công, mặc dù ông chủ khách sạn ghê tởm tôi, tôi vẫn rất cảm ơn anh ta, chỉ là tôi lỡ tay làm mất số máy nhắn tin của anh ta, rồi biến mất ngay dưới mắt anh ta. Tôi nói anh Vĩ, lâu rồi không gặp, nhớ anh quá. Đại Vĩ kéo một chiếc ghế ngồi xuống, anh ta nói giọng mỉa mai, nhớ tôi, hay là nhớ Song nhi. A Song lập tức kêu lên, cô ấy nói, Đại Vĩ chết tiệt, cái miệng thối không biết giữ mồm giữ miệng, tôi với Tiểu Giang mới quen thôi. Đại Vĩ tặc lưỡi liên hồi, anh ta tặc lưỡi xong nói, ai mà chẳng biết ai! A Song lại muốn gấp gáp với anh ta. Anh ta nói, đừng đùa, đừng đùa, gọi rượu đi, tôi muốn uống rượu với huynh đệ của tôi. Nói rồi vẫy tay gọi quản lý. Đại Vĩ gọi một chai XO, lại gọi thêm mấy món, cuối cùng dặn dò quản lý, tính tiền vào phòng Hoa Hồng.

Tôi rót đầy rượu, mời Đại Vĩ ba ly, tôi chân thành cảm ơn anh ấy, anh ấy luôn cứu tôi khỏi nước sôi lửa bỏng mỗi khi tôi gặp khó khăn, mặc dù lần này không phải cứu mạng, mà là cứu mặt mũi. Trong mắt tôi, mặt mũi còn quan trọng hơn cả mạng sống. Đại Vĩ và sư phụ cũng rất quen, anh ấy nói, chị Lâm, lại xảy ra chuyện à? Lần này đắc tội với lãnh sự quán nước nào rồi? Sư phụ mím môi cười, ánh mắt lại liếc xéo về phía tôi. Đại Vĩ ra khỏi phòng Hoa Hồng khi đã say bảy tám phần, uống thêm vài ly nữa, đã say đến chín phần, nhưng người vẫn tỉnh. Anh ấy nói, biết rồi, tìm cơ hội gặp mặt Song nhi, lấy chuyện lãnh sự quán ra trút giận, chú em đúng là có bản lĩnh đấy.

Nếu mời người ta ăn cơm mà rước họa vào thân, thì tuyệt đối sẽ không có ai mời ăn nữa. Vấn đề là có người kiếm được đầy túi, không mời người ta ăn vài bữa thì trong lòng họ không thoải mái. Tôi thuộc loại người không kiếm được tiền nhưng lại thích bày vẽ, sư phụ nói tôi tự chuốc lấy phiền phức là đáng đời. Cô ấy là đang lấy chuyện của tôi và A Song ra làm trò vui. Kể từ sau bữa cơm đó, A Song cứ ba ngày hai bữa lại gọi điện thoại cho tôi, cô ấy nói, anh ra ngoài đi, cùng lắm tôi mời anh ăn cơm. Thế là cô ấy cứ gọi điện là tôi phải mời cô ấy đi ăn, hại tôi lương tháng sau tháng này đã tiêu sạch, tôi đành phải tranh thủ tăng ca làm thêm sau khi hẹn hò xong, rồi cầu xin bạn học chừa lại cho tôi chút không gian để đăng rác. Bạn học của tôi đều sợ nhận điện thoại của tôi, khi họ liên lạc với nhau đều có một câu cửa miệng, này! Vua rác đã gọi điện cho cậu chưa?

Nếu không mời A Song đi ăn, tôi sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Trước hết A Song sẽ không ngừng gọi điện cho tôi, mỗi khi nhận một cuộc điện thoại của A Song, tôi lại phát hiện khóe miệng sư phụ càng giống Mona Lisa hơn; tiếp theo là tôi đi cục công an làm việc sẽ không thuận tiện như vậy, có một số việc rất khó đảm bảo, ví dụ như khó đảm bảo ngày nào đó lại không sơ ý tháo nhầm kiện hàng của lãnh sự quán, cho dù tôi không tháo, đồng nghiệp của tôi cũng khó đảm bảo ngày nào đó cao hứng, tháo một kiện hàng bắt tôi chạy tới cục công an. Vạn nhất A Song tâm trạng không tốt, không truyền đạt cho tôi, vấn đề sẽ trở nên rất nghiêm trọng. Mọi người đều biết, đồ của lãnh sự quán là không thể chậm trễ. Mỗi lần tôi chạy tới cục công an, sắc mặt sư phụ lại biến đổi khó lường, khó tránh khỏi giận dỗi chút với tôi. Tôi mặc dù học văn học, cũng đã đọc không ít tiểu thuyết tài tử giai nhân, nhưng đối với phụ nữ trong cuộc sống vẫn không nắm bắt được, bạn rất khó đoán được khi nào họ muốn giận dỗi. Tôi thà đắc tội sư phụ còn hơn đắc tội A Song. Đắc tội sư phụ cùng lắm thì cô ấy không thèm đếm xỉa đến tôi, hoặc làm mặt lạnh với tôi. Không đếm xỉa thì không đếm xỉa, tôi cũng không đếm xỉa đến cô ấy, cô ấy làm mặt lạnh với tôi tôi có thể không nhìn. Nhưng A Song không đếm xỉa đến tôi thì tôi không làm được việc, cô ấy cho tôi mặt lạnh thì tôi buộc phải nhìn.

Mỗi khi nhận được thư nhà tôi đều đặc biệt khó chịu. Bố tôi đặc biệt thích viết thư nhà cho tôi, một tháng phải viết hai lá. Mặc dù cũng chỉ là chuyện vụn vặt trong nhà, nhưng tôi xem là phiền lòng. Bố tôi là người thật thà, đặc điểm lớn nhất của ông là không có sở thích gì, đặc điểm khác của ông là vô dụng. Nói ông vô dụng tức là nói tôi vô dụng, tục ngữ có câu rồng sinh rồng, phượng sinh phượng, chuột sinh con thì đào lỗ. Tôi vốn nên ở nhà theo ông cày cuốc, bộ khung xương này của tôi là sinh ra để cày cuốc, ông cứ nhất quyết bắt tôi đi học, hơn nữa vắt kiệt sức lực nuôi tôi học xong nghiên cứu sinh, để tôi đến thành phố làm cán bộ, hại tôi có sẵn một bộ khung xương, không có chút sức lực nào, còn bị người ta mắng là Lâm Đại Ngọc. Bố tôi có một quan niệm, ông cho rằng nuôi con học hành đỗ đạt rồi thì phải lo cho gia đình, phải thu xếp ổn thỏa việc nhà trước, muộn một chút mới bàn chuyện cưới xin, cho nên đối với việc tôi đi làm hơn nửa năm rồi mà không gửi tiền về nhà có ý kiến lớn lắm. Quan niệm này ở quê tôi rất phổ biến, cha mẹ quan ở quê nói, nuôi một sinh viên chính là thoát nghèo một gia đình. Về điểm này tôi cũng có cảm nhận tương tự, vấn đề là tôi nợ không ít tiền ở đại học, sau khi tốt nghiệp thì bán mạng trả nợ, sau này lại gặp phải con bé Song nhi, hại tôi ngay cả cái bụng mình cũng không lo nổi, đành phải gạt việc nhà sang một bên trước. Hơn nữa tôi luôn cảm thấy trong nhà có ăn có mặc, cái gì cũng có, chỉ thiếu mỗi tiền. Không có tiền cũng sống được, có tiền tất nhiên sẽ sống tốt hơn một chút. Bố không quan tâm đến mấy cái đó, ông nói tôi mà không gửi tiền về nữa, ông sẽ lên đây xem. Ông tưởng tôi ở thành phố cưới năm thê bảy thiếp đấy.

Bố cảm thấy kết hôn là chuyện đơn giản, con gái thành phố đa tình, lại coi thường người nhà quê, chi bằng tìm một người ở quê. Ông nói Thạch Lưu là một cô gái tốt, tìm nó là được. Ông coi Thạch Lưu như con dâu chưa qua cửa, gặp trên đường là phải kéo về nhà ăn cơm. Thạch Lưu không giống như những con dâu tương lai nhà người khác, thỉnh thoảng đến nhà mẹ chồng tương lai dọn dẹp, ông cảm thấy vô cùng đau xót. Ông đối với Hồng Mai không những không có ấn tượng tốt, mà còn không có sắc mặt tốt. Hồng Mai là bạn học của Thạch Lưu, cũng là bạn học của tôi. Mọi người đều thấy Thạch Lưu xinh đẹp, thanh thuần, đáng yêu hơn Hồng Mai, nhưng tôi chính là thích Hồng Mai, bởi vì cô ấy diễm lệ. Cho đến tận hôm nay tôi đối với những người phụ nữ kiều diễm luôn rung động, đây là khuyết điểm chí mạng của tôi. Ví dụ như Song nhi, mặc dù tôi rất phiền cô ấy, nhưng tôi vẫn bị cô ấy mê hoặc. Cô ấy còn phá hoại mối quan hệ tốt đẹp giữa tôi và sư phụ. Tôi vừa mới có chút tinh thần với sư phụ, đã bị cô ấy làm cho rối tung rối mù.

Giáo viên chủ nhiệm thời cấp ba của tôi nói tôi không lý trí, thường dùng tâm tư vào chỗ không đâu. Ông ấy ám chỉ việc tôi lên lớp đọc tiểu thuyết, trước kỳ thi đại học thì yêu đương, mà yêu đương lại không yêu Thạch Lưu, đi yêu Hồng Mai. Thật không thể lý giải nổi. Đáng bị đập cho một gậy cảnh tỉnh. Bây giờ ông ấy viết thư cho tôi vẫn phê bình tôi như vậy, còn bảo tôi rút kinh nghiệm. Giáo viên chủ nhiệm có lòng tốt với tôi, ông ấy còn quan tâm đến tôi hơn cả bố tôi, hơn nữa ông ấy lại già rồi, vừa được phong giáo viên đặc cấp đã phải nghỉ hưu vì bệnh, cho nên tôi sẽ không so đo với ông ấy. Nhưng nếu nói trước kia gọi là phạm lỗi, thì tôi chuẩn bị phạm lỗi lần nữa. Tôi muốn nói đến việc xử lý mối quan hệ giữa sư phụ và Song nhi. Sư phụ là một người phụ nữ đáng yêu, nếu cô ấy nguyện ý gả cho tôi, tôi lập tức đi làm thủ tục với cô ấy, mặc dù cô ấy lớn hơn tôi vài tuổi, điều này có thể gây ra lời đàm tiếu. Vấn đề là sư phụ luôn nở nụ cười Mona Lisa với tôi, trước đó nụ cười của cô ấy cũng không rõ ràng, hại tôi hoang mang, mệt mỏi, cứ hay gặp ác mộng, trong mơ bị xe đâm chết. Bởi vì tôi cứ biến xe cộ thành sư phụ mà ôm ấp. Tôi nghĩ dù có cho thêm thời gian, tôi cũng chưa chắc có cơ hội hôn lên đôi má thơm của cô ấy. Có lẽ phụ nữ ở độ tuổi của sư phụ đều có cái tính cách này, tôi thật sự vừa sợ vừa yêu. Song nhi thì khác, cô ấy cười lên rúc rích liên hồi, bạn muốn hôn lên đôi má thơm của cô ấy, cô ấy còn dướn cái cổ trắng ngần lên. Chỉ cần không làm cho bụng cô ấy to lên, bạn bảo cô ấy làm gì cũng được. Tôi dù sao cũng đang ở trong thời đại đề xướng kinh tế thị trường, gấp gáp lợi ích là khuyết điểm của con người, cũng là đặc điểm của con người. Huống hồ tôi còn là một gã nhà quê, gã nhà quê thì thích tham chút lợi nhỏ.

Mỗi khi tâm trạng tốt tôi lại mời Song nhi ăn cơm, khi tâm trạng không tốt thì không mời. Nếu cô ấy còn đến làm phiền tôi, tôi liền nói trong điện thoại, cô thôi đi. Thế là Song nhi sẽ khóc lóc ở đầu dây bên kia, còn nói, anh không có lương tâm. Phụ nữ nói đàn ông không có lương tâm thực chất là nói đàn ông không có đạo đức. Nói câu này thì quan hệ nam nữ ít nhất đã phát triển đến trên giường rồi. Về điều này tôi cũng không muốn giấu giếm. Tôi đã bị cô ấy dụ dỗ lên giường. Vấn đề là Song nhi không phải trinh nữ mà tôi vẫn là trinh nam, về điều này tôi không mấy bận tâm, Song nhi ngược lại rất hào hứng. Cô ấy cho rằng tôi sống là người của cô ấy, chết là ma của cô ấy, không được chiếm tiện nghi rồi bán rẻ, chơi trò chia tay với cô ấy. Hơn nữa có phải trinh nam hay không cũng không thể chứng minh. Đối với sự sỉ nhục này tôi thực sự khó mà chịu đựng. Người nhà quê chúng tôi thật thà nhất, nói lời giữ lấy lời. Nhưng tôi cũng không rảnh để so đo chuyện này, thời nay tìm khắp thế giới không thấy trinh nữ đâu, tôi còn đi cầu chứng trinh nam, chẳng phải làm trò cười cho thiên hạ sao.

Tôi đôi khi sẽ mời sư phụ ăn cơm. Những lúc tâm trạng sư phụ tốt cô ấy sẽ đồng ý với tôi. Chúng tôi ăn ở quán vỉa hè. Khi ăn cơm sư phụ cứ thích hỏi tôi ở bên Song nhi làm gì. Lúc này tôi cảm thấy sư phụ là một người phụ nữ bình thường, cô ấy giống như những người phụ nữ khác, hơi ngốc nghếch. Có những lời không hỏi thì tốt hơn là hỏi, nghe xong chỉ thấy càng khó chịu hơn. Nhưng phụ nữ cứ thích hỏi, nghe xong trong lòng không thoải mái, liền giận dỗi với bạn, làm bạn cũng thấy khó chịu theo. Tôi nói với sư phụ, không làm gì cả, chỉ đếm đường thôi. Sư phụ nói vậy hả, rồi cứ uống nước liên tục. Mấy ngày đó tâm trạng sư phụ không tốt, người đệ tử đầu tiên của cô ấy bị hải quan thanh lọc đội ngũ. Cho dù không xảy ra chuyện này, tôi cũng sẽ không kể cho cô ấy chuyện của tôi và Song nhi. Đó không phải là trải nghiệm gì vẻ vang.

Đệ tử đầu tiên của sư phụ nhận hai nghìn đồng, cho qua một kiện hàng. Người nhận hàng ra khỏi bưu điện liền đi tố cáo ở phòng chính trị. Đồng chí này thập niên bảy mươi đã từng phạm lỗi tương tự, nhận của người ta hai trăm đồng, kết quả bị đi lao động cải tạo ba năm. Chính sách năm đó sắp xếp nhân sự lao động cải tạo là từ đâu đến thì về đó, cho nên anh ta lại quay về hải quan. Có người phạm lỗi, đối với đơn vị mà nói thì gọi là xảy ra chuyện. Nếu chuyện này có hiệu ứng giật gân hoặc bị phanh phui, thì gọi là xảy ra chuyện lớn. Lãnh đạo là người có văn hóa, cũng là người thật thà, trên mảnh đất khô hạn do ông ấy quản lý này cũng xảy ra chút chuyện dính dáng đến "nước" khiến mặt mũi ông ấy không vẻ vang, mặc dù tổ Đảng cũng coi như nể mặt, trong các cuộc họp lớn nhỏ đều tránh nhắc tới, nhưng tâm trạng lãnh đạo vẫn không tốt lắm. Còn một việc phiền phức nữa, bưu điện dậu đổ bìm leo, dẹp luôn nhà ăn, hại các đồng chí không có chỗ ăn cơm. Để giải quyết vấn đề ăn uống, lãnh đạo dẫn tôi đi tìm bưu điện đàm phán, lãnh đạo nói cả đơn vị chỉ có tôi là đọc nhiều sách, lại còn có bạn học trong giới luật sư, nên được sử dụng. Tôi nói với lãnh đạo bưu điện, các anh có nghĩa vụ và trách nhiệm sắp xếp nơi làm việc, sinh hoạt và văn phòng cho hải quan, đây là quy định rõ ràng trong "Luật Hải quan". Lãnh đạo bưu điện nói, vậy hả? Biết rồi. Sau đó không thèm đếm xỉa đến chúng tôi nữa, chỉ mải mê uống trà của mình. Anh ta uống hết hai ấm trà, mới nói với chúng tôi, ngại quá, tổ Đảng của cục phải họp, để hôm khác bàn tiếp đi.

Vấn đề ăn uống cuối cùng vẫn không được giải quyết, sau này tôi cũng mất lòng tin vào việc đàm phán, lãnh đạo tìm tôi lần nữa, tôi liền đi tranh giành nhà xí với Lưu lão thái. Lãnh đạo sau này cuối cùng cũng bỏ cuộc, ông ấy nói, không có cơm ăn chỉ là chuyện nhỏ, không giữ được mối quan hệ với bưu điện mới là chuyện lớn. Sau này bưu điện làm dịch vụ chuyển phát nhanh, đúng như tên gọi, chuyển phát nhanh mấu chốt nằm ở chỗ nhanh, mà nhanh hay không mấu chốt nằm ở hải quan, cho nên bưu điện chủ động dựng một nhà ăn mới, xây mấy cái nhà xí. Tất nhiên lúc này tôi và lãnh đạo đã không còn ở bưu điện nữa rồi, không nhắc cũng được.

Những ngày không có nhà ăn, tôi và sư phụ liền đi ăn vỉa hè. Ăn xong đồ vỉa hè, chúng tôi lại dạo phố. Có một ngày, tôi và sư phụ đang dạo phố, có một người tên là Giả Tứ Đẳng chặn đường tôi. Người này đi đôi dép lê rách, đầu tóc rối bù. Anh ta là bạn cùng lớp đại học của tôi, vốn dĩ phải làm thư ký cho bộ trưởng ở ban tuyên giáo tỉnh ủy Hải Nam. Tôi và sư phụ mời anh ta ăn cơm ở quán vỉa hè, anh ta nói cái nơi khỉ ho cò gáy Hải Khẩu đó thật thảm hại, ban ngày mất nước, ban đêm mất điện, khó chịu nhất là không có thịt để ăn. Anh ta nói, thịt chính là mạng sống của tôi đấy. Sư phụ nói, vậy thì anh ăn nhiều thịt vào. Nói rồi cầm đôi đũa công cộng gắp thức ăn vào bát anh ta. Ăn xong cơm, Giả Tứ Đẳng nói một xu tiền lộ phí cũng không có, muốn xin tài trợ. Túi tôi trống rỗng, anh ta liền lục sạch bảy trăm đồng trên người sư phụ. Anh ta lúc đi nói, bạn gái của cô được đấy, khí chất tốt, chỉ là trông có vẻ già. Sau đó anh ta vĩnh viễn biến mất trong cuộc sống của tôi. Sau này có một từ gọi là giết người quen, ý nghĩa là nhằm vào người quen mà ra tay. Mấy năm đầu ở Nam Châu, tôi thường xuyên bị người ta "giết" kiểu người quen, kẻ khởi xướng chính là Giả Tứ Đẳng.