1
Cho đến tận hôm nay, bạn vẫn không biết ngày hôm đó rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì.
Chính là ngày 13 tháng 12 năm 1966, một ngày thứ Ba — thứ mấy thật ra chẳng quan trọng, khi ấy khắp nơi đều đã "nghỉ học làm cách mạng", thậm chí "nghỉ việc làm cách mạng", đối với những con người đang sục sôi "làm cách mạng tạo phản" mà nói thì "vạn năm quá lâu, chỉ tranh sớm tối", Thượng đế sáng tạo sáu ngày rồi nghỉ một ngày, còn họ thì ngày nào cũng không nghỉ — năm giờ rưỡi chiều hôm ấy, trên vỉa hè phía đông đầu bắc cầu đường bộ thuộc cầu Trường Giang Vũ Hán, anh Ba của bạn và Trình Hùng, người bạn cùng sinh hoạt trong câu lạc bộ kinh kịch Đại học Bắc Kinh năm xưa, đã gặp nhau ở đó.
Phải rồi, sau này anh Ba có đứt quãng kể cho bạn nghe đôi chút về quang cảnh cuộc hội ngộ giữa họ, bạn dụng tâm nắm bắt từng tâm tư ẩn hiện trong lời nói của anh, mở rộng đôi cánh tưởng tượng để tái hiện, cắt ghép, công chiếu lại vở kịch nhân sinh trên cây cầu giữa màn chiều mờ mịt trong tâm trí, nhưng rốt cuộc bạn vẫn không thể thấu tận tim gan xem rốt cuộc đã xảy ra những chuyện gì.
2
Sau khi bạn trở thành nhà văn, anh Ba thường viết trong thư gửi bạn: "Bực thật đấy! Em viết người này viết người kia, mà nhất quyết không viết về anh! Đồ bạc bẽo!" Thậm chí vào cái dạo bạn vừa vặn đi công tác ở Thành Đô, hay tin mẹ bị chẩn đoán ung thư, tâm trạng tồi tệ nhất, thì anh Ba — nỗi lo âu và tình yêu thương tha thiết của anh dành cho mẹ chẳng hề thua kém bạn và anh Hai — vậy mà lúc rảnh rỗi giữa những giờ chăm sóc mẹ, bỗng nhớ ra, lại mang nét mặt hờn dỗi như một diễn viên kinh kịch đóng vai thanh y mà trách bạn: "Cứ mãi chẳng chịu viết về anh, bực thật!"
Mặc dù anh Ba cũng theo học ngành văn, từng gặm những cuốn lý luận văn nghệ dày cộp, thông hiểu định nghĩa về văn học hiện thực trong bức thư Engels gửi Harkness, cũng như vô vàn luận thuật của các nhà phê bình cổ điển như Belinsky, Chernyshevsky, Dobrolyubov... Anh dĩ nhiên biết tiểu thuyết quy cho cùng chỉ là những nhân vật hư cấu, những câu chuyện hư cấu ngọ nguậy chảy tràn dưới ngòi bút nhà văn, thế nhưng hễ đọc tiểu thuyết của bạn, anh liền bắt chước Chỉ Nghiên Trai viết lời bình cho "Thạch Đầu Ký", chốc lát lại bảo: "Tác giả và ta quả thực từng trải qua chuyện này!" Chốc lát lại phê: "Còn nhớ hai ta... chăng?" Anh lại càng luôn vạch ra rằng nhân vật này trong tiểu thuyết là người thân hay bạn bè nào, nhân vật kia lại là người thật mà cả hai đều quen biết... Anh tự đặt cho mình một nhã hiệu là "Bạch Hiển Trai", chữ "Bạch Hiển" lại bắt nguồn từ "Bạch Thấp". "Bạch Thấp" chỉ căn ký túc xá hồi anh còn ở trường cấp ba huyện bên Hồ Nam, nơi sàn nhà luôn rắc từng mảng vôi trắng mà lúc nào cũng ẩm ướt khó chịu. Anh bảo: chữ "Thấp" trong "Bạch Thấp" nghe khó nghe quá, nên mới biến thành "Bạch Hiển". Dĩ nhiên bạn chưa từng tự nhận mình là Tào Tuyết Cần thời nay, nhưng giữa anh em ruột thịt với nhau, thư từ qua lại đùa giỡn riêng tư, anh tự ví mình như bậc "Bạch Hiển Trai" ngang hàng "Chỉ Nghiên Trai" dường như cũng chẳng có gì là không được. Thế là cứ hễ đọc tác phẩm mới của bạn, anh lại viết những dòng "Bạch Hiển Trai bình" bay bổng rồng múa phượng bay mà chỉ một mình bạn đọc hiểu rồi gửi sang, song cũng chẳng hoàn toàn là lời bông đùa, có những điều anh cực kỳ nghiêm túc nêu ra để bạn tham khảo, mặc dù phần lớn bạn chỉ cười xòa cho qua, nhưng anh vẫn luôn mong ngóng hình bóng mình xuất hiện trong tiểu thuyết của bạn.
Phải rồi, bạn đã viết bao nhiêu cuốn tiểu thuyết, nhưng trước giờ chưa từng viết về chị gái, cũng chưa từng viết về anh Ba, vì sao thế? Vì họ quá đỗi bình phàm ư? Bình phàm đến mức tầm thường, chẳng thể nào bước vào tiểu thuyết chăng? Tiểu thuyết viết ra là để cho độc giả đọc, bạn không dám chắc với những chất liệu chẳng hề ăn nhập với "giai điệu" — bất kể là "chủ lưu" hay "phụ lưu" của văn học — như chuyện của chị gái và anh Ba, thì rốt cuộc có bao nhiêu người chịu đọc? Có lẽ cũng có, thậm chí rất nhiều? Hoặc giả thậm chí chỉ có vỏn vẹn hai người: anh Ba và bạn. Bởi bạn biết, hoàn toàn trái ngược với anh Ba, chị gái tuyệt đối không cho phép bạn đưa chị vào tiểu thuyết. Chị cũng đọc tiểu thuyết, nhưng chị không muốn đọc tiểu thuyết của bạn, đặc biệt lại càng không muốn đọc và còn khuyên bạn đừng viết những thứ liên quan đến thực tế chân thật của gia đình...
Bạn đang viết tiểu thuyết. Bạn không biết số phận của cuốn tiểu thuyết này, giống như việc bạn chẳng biết số phận tương lai của chính mình vậy. Nghĩ lại cũng buồn cười, trước kia cầm bút viết văn, bạn cứ ngỡ mình là một đấng Thượng đế, nhân vật này ra sao, nhân vật kia thế nào, cho đến tận nội tâm của họ có mấy tầng sâu, bao nhiêu ẩn tình, bao nhiêu giày vò, bao nhiêu giãy giụa, dường như đều có thể nhìn thấu, đều có thể nắm rõ... Nhưng thực ra, giữa vũ trụ bao la, cõi đời muôn vẻ, nhân gian huyên náo, chúng sinh muôn loài này, bao gồm cả chính bản thân chúng ta, rốt cuộc có được mấy phần vạn là thực sự có thể dùng cái thứ chữ nghĩa này để tái hiện, diễn giải, đâm xuyên và thấu suốt?
Có những thứ mãi mãi không thể viết ra, cũng chẳng cần phải viết ra. Không phải vì sợ hãi hay kiêng dè điều gì, mà là bởi sự tồn tại của sinh mệnh chúng ta vốn có những phần bản chất hơn mà cái thứ chữ nghĩa kia hoàn toàn không thể chạm tới. Chẳng hạn như anh Ba, anh muốn bạn viết về anh, bạn đương nhiên cũng có thể dàn trải ra cả đống câu từ, coi như lấy anh làm nguyên liệu chính để nướng ra một chiếc bánh ngọt văn chương, nếu bán được thì thứ nhất có thể trợ cấp cho cuộc sống của bạn, thứ hai có thể khỏa lấp chút hư vinh đang lép kẹp của bạn ("Lại ra thêm một tác phẩm nữa rồi!"), ngoài ra dĩ nhiên còn giúp bạn thoát khỏi cái danh "bạc bẽo", khiến anh có được niềm vui đặc thù của một độc giả đặc biệt. Nhưng nếu bạn bị tẩu hỏa nhập ma, nhất thời lại ngỡ mình đủ khả năng dùng thứ chữ nghĩa vụng về thô kệch này để xông thẳng vào những điều sâu kín nhất, thẳm sâu nhất nơi bản thể sinh mệnh — chẳng hạn như, khi diễn tả màn kịch trên cầu Trường Giang Vũ Hán vào ngày thứ Ba, 13 tháng 12 năm 1966 ấy, bạn chẳng hề kiêng dè mà đánh thẳng vào chỗ hiểm — thì khi đọc xong, liệu anh có thực sự chịu đựng được không? Có thực sự gánh nổi không?
Tiểu thuyết hỡi tiểu thuyết, đôi khi, người viết sợ ngươi, mà người đọc cũng sợ ngươi!
3
Nghĩ kỹ lại thì Trình Hùng là một người đàn ông đích thực.
Điều này hoàn toàn không giống với chữ "Nam" được chứng nhận trong sổ hộ khẩu, trong ô "giới tính" của bản khai lý lịch, trên thẻ học sinh, thẻ công tác hay vé tháng xe buýt, xe điện công cộng.
... Bạn nhớ có một kỳ nghỉ hè nọ, Trình Hùng đến nhà tìm anh Ba, bạn cũng ghé lại nghe họ trò chuyện về kinh kịch. Trình Hùng từ đằng xa chạy tới, mồ hôi đầm đìa, thuở ấy nhà chưa có quạt máy, anh Ba liền đưa cho anh một chiếc quạt nan lớn. Anh liền vén chiếc áo thủy thủ lên tận ngực, ra sức phẩy quạt, bạn kinh ngạc nhìn thấy cơ ngực vạm vỡ của Trình Hùng săn chắc đến thế, giữa hai khối cơ ngực là một rãnh sâu, đủ sức kẹp chặt một quả trứng gà không để rơi xuống; trên người Trình Hùng tỏa ra mùi mồ hôi nồng nặc, kỳ lạ là mùi hương ấy chẳng hề khiến người ta ghê tởm, trái lại còn gợi liên tưởng đến những từ ngữ như cường tráng, khỏe mạnh, dồi dào, tràn trề, hùng vĩ, hiên ngang... Thuở ấy bạn còn chưa biết đến hai chữ "dương cương", giờ đây nhớ lại Trình Hùng, bạn thầm nghĩ, nếu như mỗi một người điền chữ "Nam" vào ô "giới tính" trên giấy tờ, rốt cuộc đều được như anh ấy thì tốt biết bao! Lúc đó bạn đã âm thầm hạ quyết tâm, sau này lớn lên nhất định mình cũng phải vạm vỡ như anh, vì thế vừa lên cấp ba, bạn liền tham gia vào đội cử tạ của trường, dẫu rằng sau này vì mắc bệnh lao phổi mà không thể kiên trì tiếp, nhưng quãng thời gian ngắn ngủi tập cử tạ ấy cho đến nay vẫn mang lại lợi ích cho bạn...
... Bạn nhớ giọng nói của Trình Hùng rất vang, rất dày, rất êm tai, khi cười thì ngửa cổ lên, những sợi gân trên cổ hiện rõ vẻ to lớn và dẻo dai, căng cứng, mà tiếng cười của anh rất giống tiếng "oa da... ha ha ha" khi diễn vai hoa kiểm trên sân khấu, nhưng lại chẳng hề có chút gì gượng gạo làm bộ, nghe vô cùng tự nhiên và có sức truyền cảm...
... Bạn nhớ hồi ấy Trình Hùng từng hỏi bạn đang đọc tiểu thuyết gì? Bạn liền bảo đã đọc xong "Ruồi Trâu", đang đọc "Thép đã tôi thế đấy", anh bảo anh không thích cuốn "Ruồi Trâu", bởi vì Arthur cho đến tận cuối cùng vẫn quá "đàn bà", anh nói nhân vật đáng khâm phục nhất trong "Thép đã tôi thế đấy" ngược lại không phải là Pavel Korchagin, mà là nhà cách mạng xuất thân từ thủy thủ Zhukhrai... Bạn còn nhớ lúc anh trò chuyện về kịch với anh Ba có nói rằng anh không thích diễn Lý Quỳ (mặc dù anh và người bạn diễn kịch tên Từ Minh Ích từng nhiều lần diễn vở "Lý Quỳ xuống núi" ở Đại học Bắc Kinh), vì Lý Quỳ quá "trẻ con", anh thích diễn "Bá Vương biệt Cơ" (anh Ba cực kỳ muốn đóng cặp vai Ngu Cơ với anh, nhưng nghe nói tông giọng hai người không hòa hợp nên toàn là Chiêm Đức Quyên đóng cặp cùng anh), anh nói Bá Vương tuy là một kẻ thất bại, nhưng đúng là một trang hảo hán oanh liệt ngút trời...
... Bạn nhớ anh Ba từng kể với bạn, lúc phân công công tác khi tốt nghiệp, Trình Hùng nhất quyết yêu cầu phải phân anh về vùng hoang nguyên ở Đại Tây Bắc, anh nói: "Đó mới là nơi đàn ông làm việc!" Sau đó anh quả thực đã hiên ngang bước đi, còn gửi ảnh về cho anh Ba, bức ảnh bị thừa sáng, tương phản đen trắng rõ rệt, nhưng phông nền hoang nguyên càng làm tôn lên những đường nét thô ráp và cứng cỏi khắp gương mặt và vóc dáng Trình Hùng, anh Ba từng cho bạn xem bức ảnh ấy, bạn nhớ Trình Hùng trong ảnh chắc chắn đã nhiều ngày không cắt tóc cạo râu, đôi mắt và chiếc mũi sư tử của anh bị vây quanh bởi mái tóc đen và hàm râu bờm xờm như cỏ dại, khiến bạn nhìn vào vừa giật mình vừa rúng động...
... Nhưng sau này Trình Hùng bị thương ở chân trong một vụ tai nạn. Nghe nói sau khi bị thương, vì tạm thời không tìm được xe, anh lại kiên quyết không chịu để người khác khiêng hay cõng mình đi, liền giả vờ "không sao đâu", cắn răng dùng một bên chân đã gãy cùng với chân lành, gắng gượng nhích từng bước cùng mọi người đến tận nơi có thể đón xe, đoạn đường ấy dài tới sáu dặm! Mãi đến khi anh được đặt lên cáng cứu thương, mọi người mới kinh ngạc phát hiện ra, một đoạn xương gãy nhọn hoắt như lưỡi dao găm đã đâm thủng cơ bắp và gân cốt của anh, lộ hẳn ra bên ngoài, còn máu ứ đã nhuộm đỏ cả ống quần, tất và giày của anh, đặc quánh như hồ dán... Còn anh, nằm trên cáng chỉ xin được phép hút thuốc, rồi cất cao giọng hát mấy câu trong vở "Đạo ngự mã": "Bày tiệc rượu tại Tụ Nghĩa đường... Đậu Nhĩ Đôn chốn lục lâm ai chẳng kính nể!..."
... Trình Hùng trở về Bắc Kinh, nằm viện hơn một trăm ngày, xương chân đã được nối lại, về nhà tĩnh dưỡng thêm hơn một trăm ngày nữa, chống nạng mấy chục ngày, rồi sau đó vứt nạng đi, lúc đi chậm thì không nhận rõ chân có tật, rồi sau đó anh lại đi xe đạp trở lại, còn tuyên bố hoàn toàn có thể tái xuất sân khấu, tạo thế khởi bá, đá chân, múa chùy chẳng thành vấn đề — nhưng rốt cuộc anh không hề lên sân khấu hóa trang biểu diễn nữa mà chỉ hát chay... Xét thấy tình trạng sức khỏe của anh không thể trở lại Đại Tây Bắc làm công việc thực địa ngoài trời được nữa, sau đó anh được chuyển về trường cấp hai trực thuộc Học viện Địa chất làm giáo viên dạy vật lý. Dạy ở đó một dạo, lại vì người mẹ góa bụa sống trong nội thành bị liệt giường cần người chăm sóc gần gũi, anh lại được chuyển từ trường trực thuộc Học viện Địa chất sang một trường cấp hai trong nội thành cách nhà không xa. Đó là một trường nữ sinh — lúc này Bắc Kinh không còn áp dụng chế độ phân chia trường nam sinh, nữ sinh nữa, nhưng thời ấy Bắc Kinh có rất nhiều trường nam sinh và không ít trường nữ sinh — Trình Hùng vẫn dạy vật lý...
... Bạn nhớ vào kỳ nghỉ hè một năm trước "Cách mạng Văn hóa", anh Ba lại từ Hồ Nam chạy lên Bắc Kinh. Khi ấy bố mẹ bạn không còn ở Bắc Kinh nữa, anh Hai, chị gái và bạn đều vì lý do này hay lý do khác mà không tiện giữ anh Ba lại ở qua đêm, anh Ba đến Bắc Kinh đành phải thuê phòng trọ nhỏ. Có một hôm bạn đến căn phòng trọ nhỏ ấy thăm anh Ba, đúng lúc Trình Hùng cũng đến, Trình Hùng liền rủ anh Ba và bạn tới tiệm Toàn Tụ Đức ăn vịt quay — thời đó ra phố ăn cơm rất khó tìm chỗ ngồi trong quán, một bàn ăn thường có đến hai, thậm chí ba nhóm người chẳng quen biết gì cùng ngồi ăn chung. Nhớ hôm đó mấy anh em vất vả lắm mới tìm được hai chiếc ghế, khó khăn lắm mới chen vào được một chiếc bàn vuông đã có bốn người đang ngồi ăn, xem như giành được quyền gọi món; Trình Hùng không có ghế, sau đó liền bê một chiếc thùng gỗ hở toang hoác chẳng biết vốn đựng thứ gì của nhà hàng lại, dựng đứng lên làm ghế ngồi. Anh Ba và bạn đều đòi nhường ghế cho anh, nhưng bị anh dùng mỗi ngón tay cái ấn chặt lên vai từng người, khiến hai anh em không thể nào nhường nhịn được nữa... Bạn ấn tượng vô cùng sâu sắc, bạn cảm thấy ngón tay cái như thế, sức mạnh truyền qua từ một ngón tay cái như thế, chỉ có trang nam tử hán thực thụ mới có được...
... Bạn nhớ hôm đó ăn xong món vịt quay Toàn Tụ Đức, bước ra khỏi quán, Trình Hùng vỗ vỗ vai bạn, sảng khoái bảo: "Chú em à, anh với anh Ba của chú có bao nhiêu chuyện cần tâm sự tỉ mỉ, bọn anh cứ tản bộ sang rừng thông bách ở Thiên Đàn mà nói chuyện! Còn chú, chú băng qua đường vào trong Đại Sách Lan, tới rạp Đại Quan Lầu xem một suất 'Kỳ ngộ của ảo thuật gia' đi nhé!" Nói rồi anh rút ra một tờ tiền mệnh giá năm đồng nhét vào lòng bàn tay bạn, không cho bạn từ chối, lại dùng bàn tay to lớn xương to thịt dày, da thô ráp và tràn đầy sức lực của mình bóp chặt lấy cả tờ tiền lẫn bàn tay bạn, sau đó toe toét cười với bạn, để lộ hai hàm răng to bản đều đặn chắc khỏe, rồi quay người cùng anh Ba rảo bước về hướng Thiên Đàn; bạn đứng nhìn theo bóng lưng của anh Ba và anh ấy, cho đến khi bị dòng người đi đường đông đúc che khuất...
Ấn tượng của bạn về Trình Hùng cũng chỉ có bấy nhiêu. Tất cả những ấn tượng ấy gom lại cũng chỉ thấy anh là một người đàn ông đích thực, hay nói đúng hơn là một trang hảo hán. Lượng từ "một trang" ấy gợi cho bạn biết bao cảm xúc, đồng thời cũng khiến bạn nhận thức sâu sắc hơn về sự bất lực của ngôn từ và nỗi cam chịu khôn nguôi khi buộc lòng phải sử dụng ngôn từ...
4
... Ngày hôm đó anh Ba đến đúng giờ, và chỉ liếc mắt một cái đã nhận ra Trình Hùng đang đứng sừng sững ở đầu cầu. Anh Ba chạy tới nắm lấy tay anh, như thường lệ — bất kể tuổi tác có lớn đến đâu, hễ gặp lại người thân hay bạn bè là anh khó lòng kiềm chế — nhún hai chân nhảy cẫng lên, reo hò vui sướng: "Ôi tuyệt quá! Trình Hùng! Cậu quả nhiên ở đây!"
Thế nhưng Trình Hùng dường như chẳng hề kích động chút nào, thậm chí còn điềm nhiên đến mức quá đáng. Anh rút tay mình ra khỏi tay anh Ba, hỏi ngắn gọn: "Cậu ăn cơm chưa?"
"Ăn rồi ăn rồi..." Anh Ba chìm đắm trong niềm vui tương phùng, vô tâm vô tính chỉ coi câu hỏi của Trình Hùng như một lời chào hỏi thông thường giữa người Trung Quốc với nhau.
"Tôi vẫn chưa ăn..."
"Không sao không sao," anh Ba vẫn như mọi khi, hoàn toàn không dò xét nổi tâm ý của người khác, hớn hở nói, "Thật ra tôi cũng chưa ăn cơm tối đâu, nhưng chẳng đói chút nào cả, gặp được cậu thì dẫu có đói bụng cũng được niềm vui lấp đầy rồi... Mau mau mau, chúng ta trò chuyện cho đã đi, đợi khi nào đói thì tìm chỗ ăn khuya sau!"
"Tôi đói. Tôi muốn ăn ngay bây giờ. Đi thôi, cậu bao tôi."
"Được được được, tôi bao, tôi bao..."
Thế nhưng mãi cho đến khi ngồi yên vị trong một quán bún nhỏ cách đầu cầu không xa, anh Ba vẫn chưa nhận ra rằng Trình Hùng đã chẳng còn một xu dính túi, và ít nhất đã suốt một ngày trời không có hạt cơm nào vào bụng.
"Ôi chao, Trình Bá Vương, mau kể tôi nghe xem đám bạn ở Bắc Kinh dạo này thế nào rồi? Chàng mỹ nam bỏ túi là bạc bẽo nhất đấy nhé, tôi viết hết lá thư này đến lá thư khác mà cậu ta chẳng thèm hồi đáp lấy nửa chữ, tức chết đi được! Vợ chồng Hà Khang thì sao? Còn Chiêm Đức Quyên nữa?..."
Trình Hùng chỉ biết vùi đầu xì xụp húp bún, lúc này anh Ba mới quan sát anh thật kỹ: chiếc mũ bông trên đầu bung cả hai vành tai ra, chỗ rách lòi cả cục bông xám ngoét, râu ria lởm chởm khắp mang tai, chiếc áo bông trên người bẩn đến mức bóng nhẫy dầu mỡ, đôi bàn tay đen thui, trong kẽ móng tay cáu đầy đất đen... Dẫu biết những người chạy ra ngoài đi liên lạc liên kết đều chẳng màng câu nệ điều kiện sinh hoạt, lại nghe nói trên tàu hỏa chen chúc và bẩn thỉu đến phát sợ, các trạm tiếp đón người liên lạc cũng đông nghẹt người khó bề tắm rửa giặt giũ, nhưng Trình Hùng thế này thì dường như cũng lếch thếch quá mức rồi...
Trình Hùng ăn hết hai bát, lại đòi thêm bát nữa. Lúc này anh Ba mới cảm thấy anh có điểm gì đó bất thường.
... Sau đó họ lại đi lên cầu. Dọc theo lan can của cây cầu đường bộ, vừa đi vừa nói chuyện.
"Ôi Doanh Bình, sao cậu cứ đoán mãi chẳng ra tôi đến đây bằng cách nào thế hả?" Trong lúc anh Ba đang lải nhải kể về tình hình ở trường cấp ba huyện, kể về cảnh ngộ của Đồng Nhị Nương, Trình Hùng rốt cuộc không nhịn nổi nữa bèn dừng bước, ngắt lời, đôi mắt sáng quắc nhìn chăm chú vào anh Ba, cất giọng u uẩn: "Tôi đâu phải đi liên lạc liên kết gì, tôi trốn ra đấy chứ, tôi không có giấy giới thiệu, tiền bạc với phiếu lương thực đều mất sạch rồi, tôi bị đám nữ sinh lôi ra làm trâu ma xà thần đấy, tôi trốn ra đấy..." Vừa nói, anh vừa tháo phắt chiếc mũ bông trên đầu xuống — mặc dù trên da đầu trọc lốc đã lún phún mọc ra vài sợi tóc con, nhưng anh Ba vừa nhìn là hiểu ngay tất cả.
Phản ứng của anh Ba chắc chắn đã làm Trình Hùng xúc động. Anh Ba không hề tỏ ra kinh ngạc, bởi vì ngay từ trong quán bún nhỏ anh đã cảm thấy tình hình có gì đó không bình thường. Anh Ba cũng không hề tỏ ra trấn tĩnh. Với cái tâm hồn dường như vĩnh viễn chẳng thể nào bị cuộc đời tôi luyện cho chín chắn của anh Ba, ngay cả khi cảm thấy tình hình có điểm bất thường, anh cũng chẳng hề nghĩ sâu xa, đặc biệt lại càng không dám nghĩ đến chuyện Trình Hùng lại có thể bị lôi ra quy thành trâu ma xà thần, vì thế vừa nghe lời bộc bạch của Trình Hùng, anh vẫn sợ hãi đến thắt cả ruột gan, cho dù anh đã có trải nghiệm từ chuyện của Đồng Nhị Nương và đang kể cho Trình Hùng nghe cú sốc ấy. Thế nhưng đôi mắt anh Ba lại không vì lời bộc bạch kia mà rời khỏi ánh nhìn của Trình Hùng, trong mắt anh Ba dâng lên một sự tin tưởng chẳng hề lay chuyển cùng thứ tình cảm nguyên vẹn như thuở nào. Song cũng không thể nói ánh mắt anh Ba không có biến chuyển, biến chuyển ấy lại vô cùng rõ rệt, chính là trong sự run rẩy đã trào dâng nỗi kinh ngạc tột cùng cùng sự lên án theo bản năng đối với đám nữ sinh đã tấn công Trình Hùng...
Chữ nghĩa quả là thứ bất lực. Làm sao có thể diễn tả một cách chuẩn xác và sâu sắc khoảnh khắc màn đêm buông xuống, ánh mắt hai con người nhìn nhau trên cây cầu đường bộ dài hun hút của cầu Trường Giang Vũ Hán...
Tại sao Trình Hùng lại hẹn anh Ba lên cây cầu đó? Anh Ba chưa từng nói rõ ràng với bạn bao giờ, và rõ ràng còn lảng tránh sự gặng hỏi của bạn, lại càng không muốn cùng bạn bàn luận... Anh Ba muốn bạn viết những câu chuyện liên quan đến việc anh và bạn bè xướng hát kinh kịch, những câu chuyện ấm áp, những câu chuyện tao nhã và thanh sạch không quá bi thương cũng chẳng quá vui mừng như vở "Tỏa Lân Nang"... Anh lại chưa từng có mong muốn bạn viết ra cảnh tượng trên cây cầu ấy, "bực thật", nếu bạn thực sự thử viết lại tất cả những điều này, rốt cuộc anh sẽ giận bạn "bạc bẽo" hay giận bạn tàn nhẫn đây?
... Trình Hùng đã kể lại những tình cảnh đó, những suy nghĩ đó như thế nào? Kể liền một mạch? Hay đứt quãng từng hồi? Nói thì thầm? Hay bất chấp tất cả mà cất cao giọng giãi bày? Trên cây cầu ấy chắc hẳn còn có những người đi bộ khác, thậm chí có thể có những đội ngũ "phái tạo phản" địa phương đang sục sôi khí thế và đám "Hồng vệ binh" đi liên lạc liên kết rầm rộ kéo qua, chắc hẳn còn có ô tô, xe đạp, xe ba gác chạy qua mép vỉa hè, đúng rồi, chắc hẳn còn có quân nhân và dân quân tuần tra nữa, thế nên cuộc trò chuyện giữa Trình Hùng và anh Ba dẫu diễn ra trong quá trình không ngừng di chuyển, cũng phải nói rằng không hề có được một môi trường an toàn và thoải mái. Khi ấy họ đã quên hết mọi sự xung quanh, hay là không ngừng tìm cách che giấu bản thân? ... Không biết được, mãi mãi không thể nào biết được một cách chuẩn xác và tường tận... Dưới cầu nước sông cuồn cuộn chảy, trên cầu gió lạnh vi vu thổi, ắt hẳn có vầng trăng treo lơ lửng trên trời chứ? Ngày hôm ấy là rằm tháng mười một âm lịch, trăng hẳn phải tròn vành vạnh, dẫu cho có mây nổi chầm chậm trôi qua trước mặt nó, thì vầng trăng tròn tái nhợt ấy ắt phải biết, ắt phải làm chứng, nhưng những kẻ ngắn ngủi mong manh như bạn và tôi, làm sao có thể tương thông cùng vầng trăng lạnh lẽo muôn đời kia?!
... Trình Hùng kể rằng, làn sóng "phá bốn cái cũ" đầu tiên của "Hồng vệ binh" vừa dấy lên đã ập ngay tới nhà "chàng mỹ nam bỏ túi" Lỗ Vũ, khu tứ hợp viện riêng biệt nhà anh bị lục soát lộn tùng phèo, "Hồng vệ binh" đem hàng trăm chiếc đĩa hát kinh kịch cổ quý giá mà gia đình anh trân tàng đập vỡ từng chiếc ngay tại trận, cho đến khi nát vụn hoàn toàn mới thôi. Lỗ Vũ phải giúp họ đập nát phá hủy những chiếc đĩa hát vốn dĩ gần như được coi là sinh mệnh thứ hai của mình, thậm chí còn dứt khoát đập nát luôn cả chiếc máy hát đĩa, rồi tự động giơ tay hô vang: "Cách mạng kinh kịch muôn năm!..." Đám "Hồng vệ binh" rốt cuộc cũng rút đi, cả nhà Lỗ Vũ chợt cảm thấy như tìm lại được đường sống trong cõi chết, nhưng khi mọi người vừa và vội được mấy miếng cơm định lên giường đi ngủ, bỗng nhiên Lỗ Vũ nhớ ra vẫn còn một chiếc đĩa hát vở "Liên điếm" của Tiêu Trường Hoa. Anh vốn cất riêng trong một chiếc tủ ở gian nhà phía nam, chiếc đĩa ấy là loại đĩa đầu tiên của Tiêu Trường Hoa do hãng đĩa Pathé thu âm, mà năm xưa ông nội của Lỗ Vũ đã may mắn mua được chiếc đĩa đầu tiên phát hành ra thị trường, vì thế vô cùng trân quý, chẳng mấy khi đem ra nghe, xem như báu vật trần gian, cất giữ riêng một nơi cẩn mật... Anh chạy sang gian nhà phía nam tìm kiếm, mặc dù rất nhiều đồ đạc trong chiếc tủ đó đã bị lật tung vứt bừa bãi đầy đất, nhưng trớ trêu thay chiếc đĩa hát kia lại lọt lưới! Cầm chiếc đĩa hát trong tay, Lỗ Vũ nhất thời mất hết chủ kiến, người nhà chạy vội đến bên anh, ai nấy đều khuyên anh đập nát phá hủy đi cho xong chuyện.
Thế nhưng anh thực sự không nỡ, bảo bất luận thế nào cũng phải đợi đến sáng mai rồi tính... Nào ngờ ngay trong đêm đó, người vợ mới cưới chưa được bao lâu của Lỗ Vũ trong cơn mất ngủ bỗng lên cơn hoảng loạn, gào thét điên cuồng: "Đập đi, đập đi, anh đập giùm tôi đi! Anh đừng có liên lụy đến tôi!" Ngay sau đó lại làm bố mẹ Lỗ Vũ sợ đến mức run lẩy bẩy phải khoác áo chạy sang dỗ dành con dâu, mẹ chồng trong cơn sợ hãi không kìm được bèn quỳ sụp xuống trước mặt cô ta van nài: "Đừng gào nữa, đừng gào nữa, xin con làm phúc làm đức cho... 'Hồng vệ binh' mà xông vào thì nguy to mất thôi!" Đến khi Lỗ Vũ định đập nát chiếc đĩa hát của Tiêu Trường Hoa, bố anh lại ôm chặt lấy cánh tay anh khổ sở cầu xin: "Đừng đập vội, đừng đập vội con ơi... Lỡ như 'Hồng vệ binh' thực sự xông vào hỏi tại sao nửa đêm nửa hôm nhà mình lại gào khóc, chúng ta có thể lấy chiếc đĩa lọt lưới này làm bằng chứng, đập ngay trước mặt bọn họ mà..." Lỗ Vũ giãy ra khỏi tay bố, giậm chân bảo: "Thế thì còn ra cái thể thống gì nữa, còn ra cái thể thống gì nữa hả trời... Chẳng phải càng không sao giải thích rõ ràng được hay sao? Lúc đó chẳng phải bị đánh chết cũng uổng mạng hay sao?..." Cả nhà cứ thế vây quanh chiếc đĩa hát lọt lưới mà run rẩy co rúm lại thành một đống...
"Chẳng còn ra hình người nữa rồi, chẳng còn ra hình người nữa rồi!" — Bạn nhớ anh Ba từng trích thuật lại cho bạn tiếng than thở này của Trình Hùng. Lúc đó Trình Hùng có lẽ vẫn chưa gặp nạn, còn đến thăm gia đình Lỗ Vũ, nhưng làm sao Lỗ Vũ có thể bộc bạch tất cả những điều này với anh được chứ? Giả sử có kể ra thì đó sẽ là thứ văn phong gì, là một văn bản như thế nào đây? ...
... Trình Hùng nói với anh Ba rằng Hoàng Lục Thanh đã chết rồi. Anh ấy chết như thế nào? Thân phận phái hữu của anh ấy đã rành rành ra đó, việc bị lôi ra đầu tiên là điều tất yếu, tưởng chừng anh ấy vẫn có thể cắn răng chịu đựng được, thế nhưng cái quá khứ từng lên sân khấu diễn vai thái đán của anh cũng lập tức bị bại lộ, "phái tạo phản" đã lục lọi trong hòm xiểng của anh ra những bức ảnh chụp hồi anh đóng vai bà mối trên sân khấu năm xưa. Thế là "phái tạo phản" không bắt anh đội mũ cao, không cạo "đầu âm dương" cho anh, mà cưỡng ép hóa trang anh thành bộ dạng bà mối thái đán, lại không phải để cho anh lên sân khấu diễn kịch, mà ép anh cứ thế tồn tại trong cơ quan: lúc làm việc phải ăn mặc như thế, lúc xuống nhà ăn phải ăn mặc như thế, thậm chí lúc đi vệ sinh cũng bắt buộc phải ăn mặc như thế — lại còn nhất quyết ép anh vào nhà vệ sinh nữ, đến khi anh nhịn không nổi thực sự định bước vào thì bọn họ lại lôi anh ra xua đuổi vào nhà vệ sinh nam... Đám "phái tạo phản" chẳng buồn đấu tố anh cho lắm, mà chỉ bắt anh lúc nào ở đâu cũng phải là một mụ mối xấu xí nam cải nữ trang. Kết quả là làm nhục quấy rầy đến ngày thứ ba, Hoàng Lục Thanh liền lao mình vào gầm bánh xe lửa chở quặng phốt phát, kết thúc màn biểu diễn bi thảm của đời mình...
"Nói cho cậu biết nhé, sâu thẳm trong nội tâm của đám 'phái tạo phản' là một dục vọng cưỡng bức mà có thể chính bản thân bọn họ cũng không ý thức được... Con người đã biến thành cầm thú rồi!" Anh Ba khẽ khàng thuật lại cho bạn những lời rùng rợn nghe được từ Trình Hùng, bạn cũng chấn động, nhưng dường như anh Ba mãi mãi không thể thực sự hiểu được nỗi cảm thán mà Trình Hùng đã thốt ra từ rất sớm ấy, bạn cũng vậy, mãi cho đến rất lâu sau này, bạn mới bỗng nhiên bừng tỉnh, nhận ra thực sự có một thứ nằm sâu trong nhân tính vượt ra ngoài mọi thứ biểu tượng bao bọc dày mỏng đủ loại, nó vẫn luôn rình rập ở cõi đời này, một khi được khơi dậy, được phóng thích, móng vuốt sắc nhọn vồ tới của nó sẽ vô cùng dữ tợn!
Hoàng Lục Thanh chết rồi! Bạn vẫn còn nhớ mang máng con người này. Bạn không muốn động chạm tình cảm của mình vào việc này. Trong "Cách mạng Văn hóa" có biết bao nhiêu người đã chết, thực ra ngay trong trạng thái xã hội thanh bình nhất thì hầu như ngày nào cũng có người chết vì những sự việc chẳng có gì đáng kinh ngạc như tai nạn giao thông chẳng hạn. Bạn chỉ muốn thăm dò một câu hỏi như thế này: Một trang nam tử khôi ngô tuấn tú có vóc dáng mảnh khảnh dong dỏng cao, tựa như ngôi sao điện ảnh người Pháp Gérard Philipe (người này đã chết vì ung thư dạ dày từ lâu) như Hoàng Lục Thanh, tại sao trong những ngày thái bình lại xem việc lên sân khấu hóa trang thành một mụ mối xấu xí là một niềm vui? Mà cho đến tận hôm nay, trong các hoạt động du xuân được tổ chức vào dịp Tết Nguyên đán, vẫn còn rất nhiều nông dân vùng ngoại ô hớn hở chèo thuyền cạn, đi cà kheo biểu diễn cái gọi là "hoa hội", trong đó luôn có vài ba người đàn ông, thậm chí là những ông lão mặt đầy nếp nhăn cam tâm tình nguyện, thậm chí đắc chí vênh váo hóa trang thành mụ mối xấu xí trên sân khấu hý khúc, tay cầm tẩu thuốc lá, lắc mông lắc đầu tiến bước theo đoàn thuyền cạn hay đoàn cà kheo. Trạng thái sinh tồn ấy của họ rốt cuộc có điểm gì khác biệt so với trạng thái sinh tồn trước lúc lâm chung của Hoàng Lục Thanh? Họ không những không sợ ánh mắt của dòng người vây quanh ngắm nhìn, mà còn sợ người ta chú ý đến mình chưa đủ, thế nhưng Hoàng Lục Thanh lại chính là cảm nhận được nỗi nhục nhã của sự sống và sự cần thiết của cái chết ngay trong ánh mắt của những kẻ vây xem... Hỡi con người, hỡi từng cá thể con người, đối với ánh mắt của kẻ khác, cớ sao các người lại có phản ứng khác biệt đến nhường này?
... Trình Hùng làm sao biết được tình hình của Hoàng Lục Thanh? Cái chết của Hoàng Lục Thanh, người từng hợp tác diễn vở "Tỏa Lân Nang" với anh Ba, rốt cuộc đã mang lại cú sốc tâm hồn như thế nào cho anh Ba? Bạn đều không rõ, anh Ba chỉ vô tình nhắc tới một lần duy nhất, từ đó về sau dẫu bạn có gặng hỏi thế nào anh cũng không bao giờ đả động tới nữa, điều anh Ba mong bạn viết tuyệt nhiên không phải là những chuyện thuộc loại này...
... Trình Hùng đang yên đang lành tại sao lại bị "phái tạo phản" trong đám nữ sinh lôi ra, quy vào hàng ngũ trâu ma xà thần? Xuất thân gia đình Trình Hùng khá tốt (dân nghèo thành thị), bản thân lý lịch trong sạch, thời ở Đại Tây Bắc từng có cống hiến trắc việt, tàn tật chân trở về Bắc Kinh dạy học công tác luôn luôn tận tụy, đối với người mẹ liệt giường lâu năm lại là một người con hiếu thảo được xóm giềng ngợi khen, cũng vì thế mà mãi vẫn chưa kết hôn lập gia đình, cớ sao cuối cùng anh cũng phải chịu sự đả kích thảm khốc đến nhường này? ...
... Là do Trình Hùng đã giấu giếm một vài nguyên nhân cụ thể, hay là do anh khinh khỉnh chẳng thèm dẫn lại những lý do bên ngoài kia? "Những thứ bên ngoài đều là vỏ bọc cả thôi, cái thứ chân thật bên trong chẳng ai chịu nói ra đâu, có lẽ là do nhiều người còn chưa nhìn thấu, chưa ngộ ra được, nói cho cậu biết nhé, chẳng có gì khác đâu, chính là cái ác trong nhân tính, lòng đố kỵ, dục vọng quyền lực, dục vọng ngược đãi, thú tính... lại còn cái kiểu nam chẳng ra nam, nữ chẳng ra nữ, một thứ bức bối ngột ngạt như thế, ngột ngạt rồi thì phải phát tiết, mà phát tiết thì chỉ nhăm nhe tìm đối tượng đã tay nhất mà phát tiết thôi, cậu còn không biết sao? Đám 'tạo phản' nam thì chỉ thích đấu tố đám nữ phản cách mạng, càng xinh đẹp thì càng thích đấu, còn đám 'tạo phản' nữ thì kìm nén chỉ chực đấu tố những kẻ như tôi... Cậu không hiểu sao? Trời đất ơi, cái đồ nhà cậu! Cậu cũng bị làm cho chẳng còn ra hình người từ lâu rồi! Cậu cứ mãi chẳng chịu lớn khôn gì cả! Cứ mãi là một đứa trẻ con! May mà cậu không biến thành một tên 'tạo phản' con nít, nếu không cậu nhất định chỉ thích đi đấu tố mấy ông già thôi!..." Những lời này của Trình Hùng, mãi đến nhiều năm sau khi anh Ba thuật lại cho bạn nghe, anh vẫn còn ngơ ngẩn, có lẽ anh từng hiểu ra trong thoáng chốc, nhưng thiên tính lại khiến anh quay về với trạng thái không hiểu, không muốn hiểu và không nỡ hiểu...
... Bạn rùng mình tưởng tượng ra tất cả những điều đó, những nữ "Hồng vệ binh" của trường nữ sinh ấy, những kẻ thuộc "phái tạo phản" ấy, bọn họ cắt tóc ngắn cũn cỡn, bọn họ đoạn tuyệt với váy vóc, bọn họ ăn mặc hầu như chẳng khác gì nam giới, bọn họ bỗng chốc từ những nữ sinh ngoan ngoãn vâng lời biến thành những chiến sĩ hung bạo còn hơn cả "Hồng vệ binh" và "phái tạo phản" của các trường nam sinh, bọn họ lôi Trình Hùng ra, bọn họ cạo sạch tóc, râu, cho đến cả lông mày của anh, bọn họ dùng dây thừng trói anh vào cột, dùng thắt lưng da đầu khóa đồng quất túi bụi vào người anh, bọn họ ép anh quỳ xuống, bọn họ đội lên đầu anh chiếc mũ cao nhét đầy sắt vụn, rồi lại treo lên cổ anh những quả tạ tay bằng gang đúc... Bọn họ thay phiên nhau dùng dây thừng dắt anh đi cầu tiêu tiểu tiện như dắt thú, một đầu dây thừng tròng vào cổ anh, đầu kia nắm trong tay bọn họ, đứng ở hành lang ngoài nhà vệ sinh, bọn họ vẫn không ngừng siết chặt sợi dây cho đến khi anh ngã nhào vào hố xí...
"Phải đấy, cậu có thể giải thích rằng bọn họ bị nhiệt tình cách mạng làm cho mụ mẫm đầu óc, bọn họ không nắm vững chính sách 'phải văn đấu, không được võ đấu', bọn họ chân thành nghĩ rằng mình đang bảo vệ điều gì đó, đang kiến tạo điều gì đó, đang hướng tới điều gì đó... Nhưng tôi đã nhìn thấu tất cả rồi, mọi thứ thực ra đều rất đơn giản, đơn giản đến mức không thể đơn giản hơn — bọn họ đang ra sức quên đi việc mình là đàn bà, là những cô gái trẻ, là những con người có cơ quan sinh dục khác với giống đực, nhưng bọn họ lại không thể nào xóa bỏ tất cả những điều ấy một cách căn bản và triệt để được, bọn họ có một nỗi bức bối khôn cùng mà ngay chính bản thân họ cũng không tự ý thức được, và cuộc đại cách mạng quét sạch lũ trâu ma xà thần này đã cho phép bọn họ được phát tiết một phen thỏa thích, triệt để, bọn họ rốt cuộc không tha cho tôi, bởi vì đấu tố tôi, hành hạ tôi mới là điều khiến bọn họ sướng nhất..."
Có phải Trình Hùng đang nói một tràng những lời điên rồ hay không? Có phải thế không? ... Những điều anh nói với anh Ba chắc chắn còn nhiều hơn thế, và chưa chắc đã giống hệt như những gì anh Ba kể lại, thế nhưng chỉ đôi điều mà anh Ba cực kỳ tình cờ và sau đó vô cùng hối hận tiết lộ ra này, cũng đã đủ làm kinh hồn bạt vía bạn rồi...
"Doanh Bình, tôi trốn thoát được rồi, nhưng tôi cũng đã chẳng còn là người nữa, cậu biết không, tôi cũng không còn là người nữa rồi..."
Anh Ba vô cùng kinh ngạc trước lời nói ấy của Trình Hùng, anh hỏi: "Tại sao? Tại sao cơ chứ?"
"Một người đàn ông như tôi bị bọn họ chà đạp như thế, đùa cợt như thế, tôi còn là người được nữa sao? Tôi sống cũng chẳng xứng đáng là một con người!"
Anh Ba không hiểu nổi những lời này, anh không biết phải an ủi Trình Hùng ra sao, đôi môi anh Ba run rẩy...
"Cậu nhìn đi! Cậu nhìn xem này!" Trình Hùng giật phăng vạt áo bông ra, hóa ra anh đã để mình trần mà khoác độc một chiếc áo bông trốn chạy, một cú giật mạnh khiến mấy chiếc cúc áo vốn đã lỏng lẻo đứt phựt văng ra tứ tung. Anh Ba nhìn thấy, trên lồng ngực phanh trần để lộ kia là một mảng lớn bầm tím ứ máu...
"Bọn họ dùng kéo cắt phăng núm vú trên ngực tôi!"
Lúc này anh Ba mới nhìn rõ, chỗ bị cắt dính phải bụi bẩn, đã sưng tấy, mưng mủ...
Anh Ba không kìm được bèn nhào vào người Trình Hùng, áp chặt lấy lồng ngực anh, ôm lấy tấm lưng vẫn vô cùng dày dặn của anh mà bật khóc nức nở...
Bạn không cách nào phán đoán được, vào lúc ấy, trên cây cầu kia liệu có người qua đường nào khác, hay những người ngồi trong xe cộ chạy ngang qua có chú ý đến những lời nói và hành vi đáng ngờ của hai người họ hay không; và khi ấy họ đã ứng phó thế nào trước cái hoàn cảnh dù sao cũng đầy hiểm ác xung quanh...
Nước mắt của Trình Hùng cũng rơi xuống cổ anh Ba. Nước mắt Trình Hùng không nhiều, không chảy thành hàng, mà từng giọt từng giọt rơi xuống. Anh Ba nghe thấy Trình Hùng bỗng nhiên vô cùng bình thản nói với anh: "Điều khiến tôi an lòng là mẹ tôi rốt cuộc đã qua đời trước khi mọi chuyện này xảy ra, tôi đã lo xong xuôi hậu sự cho bà một cách đàng hoàng, thong thả. Đáng thương chăng là chính bản thân tôi, bởi vì trước kia quá đỗi kiêu ngạo, cũng bởi trong nhà thực sự có mẹ già nằm liệt giường, chân cẳng mình lại có tật, chẳng dễ dàng đón nhận tình yêu của phụ nữ, rốt cuộc đến nông nỗi này chỉ chuốc lấy sự lăng nhục của đàn bà, chứ chưa từng nhận được tình yêu của một người phụ nữ nào cả!"
"Tôi yêu cậu, A Hùng ơi, tôi yêu cậu... Tôi thương cậu, tôi chỉ hận mình không phải là thân nhi nữ, nếu không, tôi nguyện dâng hiến trọn vẹn bản thân mình cho cậu!..."
Trình Hùng xúc động ôm chặt anh Ba vào lòng...
"Nhưng cậu không phải là phụ nữ, mà cậu... cũng chẳng phải là một người đàn ông, cậu... sao cứ mãi chẳng chịu lớn khôn thế này hả!..." Bàn tay to lớn của Trình Hùng vỗ vỗ lên bờ lưng gầy guộc cứng ngắc gồ cả cột sống của anh Ba.
"Làm cái gì đấy?!"
Cuối cùng cũng có người bước tới can thiệp, là quân nhân, hay dân quân, hay là ai khác? Chẳng rõ nữa, tóm lại sự can thiệp đáng lẽ phải xuất hiện rốt cuộc đã xuất hiện...
"Cậu ấy hơi chóng mặt, cậu ấy phát bệnh rồi... Các anh có thuốc không?" Trong lúc anh Ba còn đang hoảng hốt luống cuống thì Trình Hùng đã điềm tĩnh ứng phó...
Sự can thiệp lại được hóa giải một cách rất dễ dàng, nhưng trên cây cầu ấy rõ ràng không nên nán lại thêm nữa, Trình Hùng liền bảo với anh Ba: "Đến lúc phải chia tay rồi. Giờ trong lòng tôi thấy nhẹ nhõm lắm. Những lời muốn nói rốt cuộc tôi cũng nói ra được hết rồi. Những lời này có lẽ chẳng có ý nghĩa gì đâu. Cái thế giới này ai thèm nghe mấy lời này chứ? Ban đầu cậu cũng đâu có muốn nghe. Nhưng cậu đã lắng nghe. Tôi cảm ơn cậu, Doanh Bình à, cậu mau lớn khôn đi nhé. Cậu vẫn còn hy vọng trở thành một con người đấy."
Anh Ba ngơ ngác hỏi: "Cậu về đâu? Tôi có giấy giới thiệu, tôi tìm được một trạm tiếp đón rồi, hay là chúng ta cùng đi nhé? Tôi không muốn rời xa cậu, tôi cũng còn bao nhiêu lời muốn nói với cậu nữa..."
Trình Hùng mỉm cười bảo: "Phải chia tay thôi. Trạm tiếp đón của cậu ở bờ bắc à? Tôi phải sang bờ nam, bên đó tôi có một chỗ..."
Anh Ba cứ đứng chôn chân không nhúc nhích.
Trình Hùng liền nói: "Đừng để người ta lại đến hỏi: Làm cái gì đấy nữa... Hay là, mai gặp lại nhé, sáng sớm mai lại tới đây..."
Anh Ba ngơ ngác hỏi: "Mấy giờ? Mấy giờ cơ?"
Trình Hùng bảo: "Tám giờ nhé, cứ tám giờ đi."
Anh Ba gật đầu. Bạn biết, anh Ba vì chuyện này mà hối hận suốt cả cuộc đời...
Anh Ba dõi mắt nhìn Trình Hùng quay người, nhìn Trình Hùng không một lần ngoảnh lại mà bước về phía bờ nam, có mấy chiếc ô tô liên tiếp chạy ngược chiều tới, đèn pha rọi ra những luồng sáng chói lòa, xung quanh có những âm thanh ồn ã hỗn tạp, anh Ba cũng bất giác quay người, bước về phía bờ bắc...
Anh Ba đi được một đoạn, có lẽ vì trong lòng quá đỗi nặng trĩu nên bước chân lê đi rất chậm chạp, thế nên thực tế chưa đi được bao xa, bỗng nhiên anh nghe thấy loáng thoáng từ phía sau truyền lại tiếng la hét của mấy người: "Có người nhảy sông!" "Ai thế?!"
Anh Ba đột ngột quay phắt đầu lại, đứng sững như trời trồng, hai giây sau, anh liền phát điên lao thục mạng về phía bên ấy... Mấy người, không đông lắm, đang nhoài người qua lan can cầu nhìn xuống dưới, vài chiếc ô tô phanh gấp ngay tại vị trí đó, trên xe mấy người nhảy bổ xuống...
Anh Ba nhoài người qua lan can cầu nhìn xuống dưới, mặt sông phía dưới chẳng hề có biến chuyển bất thường nào, không cách nào phán đoán được rốt cuộc có người nhảy xuống hay không, trên mặt sông trông xa xăm thăm thẳm ấy lấp loáng ánh trăng lạnh lẽo, vẳng lại mấy tiếng còi trầm đục của chiếc phà qua sông...
Có một người đang miêu tả với người bên cạnh xem kẻ nhảy sông kia đã thoắt cái trèo qua lan can cầu rồi rơi thẳng xuống dưới ra sao, có người hỏi anh ta về vóc dáng diện mạo của kẻ nhảy sông, có người hỏi kẻ nhảy sông lúc nhảy xuống có hô khẩu hiệu phản động nào không...
... Sau này anh Ba sám hối kể với bạn rằng, về sau anh rất kinh ngạc, tại sao lúc ấy ruột gan anh đứt từng khúc như thiêu như đốt mà lại chẳng hề có sự thôi thúc muốn nhảy xuống theo... Có lẽ vì anh không muốn thừa nhận sự thật ấy, hoặc thà tin chắc rằng kẻ nhảy xuống là một người nào khác...
... Sáng hôm sau chưa đầy tám giờ anh Ba đã tức tốc chạy tới trên cầu. Anh đi đi lại lại trên cầu suốt cả một buổi sáng. Anh đau đớn đến đứt ruột xé lòng, nhưng vẫn chẳng hề có thôi thúc muốn trèo qua lan can cầu.
5
Thế nhưng mọi chuyện vẫn cứ không rõ ràng. Và có lẽ mãi mãi sẽ không rõ ràng.
Đêm trên cây cầu lớn ấy là bí mật riêng tư của anh Ba. Bạn vĩnh viễn không thể nào làm sáng tỏ ngọn ngành.
Nói cho cùng, ấn tượng Trình Hùng để lại cho bạn chỉ là những nét phác họa thô ráp, mờ nhạt. Bạn chỉ nhớ đó là một người đàn ông đích thực. Trên đời này từng có một người đàn ông như thế bị đào thải. Cũng giống như Lão Xá là một nhà văn, trên đời này từng có một nhà văn như thế bị đào thải vậy. Cũng giống như Phó Lôi là một dịch giả, trên đời này từng có một dịch giả như thế bị đào thải vậy. Lại cũng giống như Hạ Long là một nhà cách mạng, trên đời này từng có một nhà cách mạng như thế bị đào thải vậy.
Đó là một sự đào thải ngược dòng...
Những dòng suy nghĩ như thế khiến cõi lòng bạn trĩu nặng.
... Bạn ngạc nhiên trước những điệu múa thường xuyên xuất hiện trên màn hình ti vi dạo này, bao gồm cả những màn múa phụ họa được bố trí cho các ca sĩ biểu diễn. Bạn tự hỏi:
Tại sao những người đàn ông xuất hiện đều rất giống phụ nữ, cả người mềm mại ẻo lả?
Tại sao những người phụ nữ xuất hiện đều rất giống trẻ con, khắp mặt ngây thơ hồn nhiên?
Tại sao những đứa trẻ xuất hiện đều rất giống con rối gỗ, động tác đắc ý nhất chính là nghiêng đầu sang một bên, rồi lại thoăn thoắt ngoẹo đầu sang bên kia?
