Chúng tôi trở lại Ta Baen, đóng quân trong đội hình cơ bản của Trung đoàn.
Cạnh chùa Ta Baen có một chiếc đầm khá lớn, nước trong và mát. Chiều chiều lính ta thường ra đây tắm cùng bọn trẻ con trong phum. Những thằng bé Khmer “tui tui”, người ngợm đen bóng, đôi mắt đen láy và bộ tóc xoăn tít, trần truồng nhảy xuống đầm tắm cùng với “con top Việt Nam” một cách vô tư và thân mật.
Sống trên đất Campuchia đã lâu nên một số thói quen của người Khmer đã ảnh hưởng sang những chàng lính Việt. Lúc đi tắm, thay vì mặc quần đùi như bộ đội mình vẫn làm, bọn tôi cũng chẳng dùng quần đùi nữa mà lấy chiếc khăn krama quấn ngang bụng, ghém chặt chiếc khăn vào hông rồi nhảy ùm xuống tắm. Tắm xong, lại lấy chiếc khăn khác quấn bên ngoài, rồi tháo chiếc khăn ướt ra, vậy là xong… Nhìn những chàng bộ đội tắm, chẳng khác nào người bản địa, chỉ khác ở nước da trắng hơn và mái tóc không đen và xoăn như họ.
Thấy bộ đội mình dùng xà phòng thơm gội đầu, bọn trẻ trong phum thích lắm, nhưng chỉ dám đứng nhìn mà không dám nói. Biết là chúng nó thích, tôi vẫy chúng nó lại, giơ giơ bánh xà phòng trên tay. Một đứa lớn nhất đến gần mạnh dạn xin:
- Oi chao tich tich xa bu ộp (cho cháu xin chút chút xà phòng thơm).
Tôi kéo nó vào lòng, lấy bánh xà phòng chà lên đầu nó, nó mừng quá, lấy tay xoa rối rít, bọt xà phòng bung lên trắng xóa trên đầu rồi cười tít mắt lao ra giữa đầm với vẻ mặt rất hồ hởi, có ý khoe với lũ bạn về chiến tích của mình.
Sau sự rụt rè ban đầu, lúc này tất cả những đứa còn lại cùng xô đến, đứa nào cũng chìa đầu ra, “oi chao tích tích xà bu ộp”… Tôi xoa lên đầu thằng này thì thằng kia đừng nhìn rồi nói:
- Ban hời (được rồi).
Chúng nó kéo tay thằng kia ra và chìa đầu mình vào. Bọn trẻ rất đông, nên chỉ quệt lên đầu mỗi thằng hai vệt, nó đã bị những thằng khác lôi ngược ra để thằng khác lao vào, thằng nào cũng “ban hời”, “ban hời” rồi “o cun” (cám ơn) rồi rít. Chúng xoa xuýt qua loa rồi lặn xuống, ngoi lên té nhau, vui đùa thỏa thích.
Chỉ quệt cho mỗi thằng mấy vệt trên đầu mà bánh xà phòng nhãn hiệu “Cô Ba”, tiêu chuẩn tháng này của tôi đã vẹt hơn một nửa. Nhìn chúng nó đùa vui và hồn nhiên mới thấy trẻ con ở đâu cũng thế. Chiến tranh, đói kém và những bất hạnh của đất nước, của gia đình không làm tắt được những nụ cười thơ trẻ, chúng hồn nhiên bước qua những gian nan trong cuộc đời đơn giản hơn rất nhiều so với cha mẹ chúng. Những vệt xà phòng mà chúng được xoa lên đầu hôm nay có thể làm xóa nhòa những cơn đói khát của chúng hôm qua và có thể sẽ là những kỷ niệm chúng nhớ mãi mai sau.
Nhìn lũ trẻ đùa vui, té nước vào nhau như đánh trận giả dưới nước làm tôi liên tưởng tới những năm tháng thơ dại và nghịch ngợm của mình.
***
…Cạnh nhà tôi có một cái hồ lớn. Ven hồ có một cây muỗm rất to và rất cao, mùa nào cũng trĩu quả. Mùa quả chín, bọn trẻ con chúng tôi cả ngày cứ quanh quẩn dưới gốc cây. Nhìn những chùm quả trĩu trịt trên cây nhưng vì gốc cây quá to nên không ai trèo lên được, đành chỉ chờ muỗm rụng. Mỗi khi có gió to là cả bọn lại ngửa mặt canh chừng muỗm rơi. Chỉ cần nghe tiếng “xoạt… bịch” là năm, sáu đứa cùng lao đến. Đứa nào nhanh tay thì cướp được quả, những đứa không cướp được lại dỏng tai lên nghe, chuẩn bị tinh thần để cướp quả sau.
Có những quả rơi xuống, một thằng cướp được lại bị những thằng khác túm vào tay, bóp nát. Thằng kia xòe tay ra, thịt muỗm vàng ươm chảy lèo nhèo trong lòng bàn tay nó nhễu xuống đất, trông như cứt xu trẻ con, kinh thật.
Vì cây muỗm có một nửa tán phủ xuống mặt hồ, nên nhiều quả khi chín rơi xuống nước. Bọn trẻ con cả trai lẫn gái, toàn cỡ 12-15 tuổi chẳng biết e ngại là gì, cứ nghe “bủm” một cái là vội cởi quần áo, thân thể trần truồng lao xuống hồ mò muỗm rụng.
Có hôm, để đánh lừa lũ bạn, mấy thằng con trai chúng tôi nấp trong vườn mía cạnh đó, lấy đất sét nhào kỹ rồi vo tròn như quả muỗm, bóp chặt vào đầu cái que, rồi cầm đoạn cuối của que, lăng cục đất bay lên vòm cây muỗm. Cục đất bay cao vượt trên vòm lá rồi rơi xuống, cũng “xoạt… bủm” giống như quả muỗm rụng xuống hồ. Thế là lũ bạn bị mắc lừa, lại vội cởi bỏ quần áo lao xuống nước, mò mò, mẫm mẫm mãi chẳng thấy muỗm đâu. Có đứa mò phải cục đất, nhìn lên trên bờ xem ai là thủ phạm để chửi, nhưng chẳng biết đứa nào mà chửi. Còn bọn tôi thì bấm bụng mà cười.
Mò chẳng được, chúng nó lại trần truồng như thế lên bò.
Sau này, khi đã lớn tôi hay đùa mấy đứa con gái trong làng:
- Ngày chúng mày mò muỗm, cởi truồng lồng lộng, bọn tao biết hết của chúng mày rồi. Còn gì nữa mà giấu.
Mấy đứa con gái đấm nhau thùm thụp rồi vặc lại:
- Quỷ. Mà làm gì biết được, lớn lên nó khác chứ đâu còn giống ngày xưa.
Nói rồi cả bọn cười ré lên vì những câu đùa rất hồn nhiên ấy.
Những ký ức ấy cứ dội về khiến tôi nhớ quê đến thắt ruột. Chẳng biết đến bao giờ mới hết chiến tranh để được về quê, được tếu táo cùng chúng nó.
