Dân tộc Trung Hoa bước vào năm 2008 cho đến nay, liên tiếp gánh chịu đòn giáng của một loạt thiên tai nhân họa nghiêm trọng. Đòn giáng này không thể gọi là không nặng nề, đòn giáng này không thể gọi là không đau đớn. Những đòn giáng ấy đã phơi bày rằng quá trình hiện đại hóa của Trung Quốc vẫn còn cách rất xa mức độ có thể bảo đảm cho quốc thái dân an, phơi bày rằng chính phủ, xã hội và người dân của chúng ta vẫn còn tồn tại đủ loại khuyết điểm cùng tệ nạn. Thế nhưng, sau khi lau khô dòng nước mắt, chúng ta cũng thấy rõ ràng rằng, dân tộc Trung Hoa không hề bị đánh gục, không hề bị đánh tan, không hề bị đánh bại! Hơn một trăm ngày đêm qua, chúng ta thấy rõ ràng một thứ tinh thần vĩ đại "gian nan khốn khổ, ngọc nhữ vu thành" đang hồi sinh trên khắp đại địa Thần Châu. Thứ tinh thần này, một mặt bắt nguồn từ nền văn minh truyền thống lâu đời của Trung Hoa với tinh thần quân tử tự cường không ngừng nghỉ, một mặt bắt nguồn từ di sản xã hội chủ nghĩa "một người gặp nạn, vạn người giúp đỡ", một mặt bắt nguồn từ tấm lòng rộng mở với thế giới và tầm nhìn quốc tế của nhân dân Trung Quốc trong thế kỷ mới. Những phương diện này, cùng nhau hợp thành "tinh thần 08" đoàn kết phấn đấu, đồng tâm hiệp lực của nhân dân Trung Quốc. Tiếp tục phát huy tinh thần này, chúng ta không chỉ có thể chiến thắng nỗi đau khổ to lớn trước mắt, mà còn có thể tái thiết lập nên hồn dân tộc hoàn toàn mới, hoàn thành sự nghiệp phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa.
Dân tộc Trung Hoa - nơi từng tạo ra nền văn hóa rực rỡ trong dòng chảy dài của lịch sử, hơn một trăm năm qua đã gánh chịu vô số thiên tai nhân họa. Từ cuối thời nhà Thanh cho đến năm 1949, dân tộc có tỷ lệ sinh cực kỳ cao này luôn duy trì con số nhân khẩu dao động ở mức bốn, năm trăm triệu người, có hàng trăm triệu đồng bào đã bị các thảm họa lần lượt cướp đi sinh mạng; xã hội, văn hóa, phong tục cho đến cả tính người của chúng ta cũng gánh chịu sự tàn phá sâu sắc. Thế nhưng, xương sống của dân tộc chúng ta không hề bị bẻ gãy. Các bậc tiên phong cải cách đại diện bởi Tôn Trung Sơn, Lỗ Tấn, Mao Trạch Đông, v.v., đã nhìn thấy tinh hoa của dân tộc này, nhìn thấy hy vọng phục hưng của dân tộc này, và cũng nhìn thấy mấu chốt để chấn hưng thực sự dân tộc này — đó chính là cải tạo quốc hồn. Chỉ khi người dân của chúng ta trở thành những con người hiện đại thực sự, quốc gia của chúng ta mới có thể thực hiện được hiện đại hóa một cách thực chất. Nói theo lời của Lỗ Tấn: "Cát tụ chi bang, chuyển vi nhân quốc." Vì mục tiêu vĩ đại "lập nhân" này, hơn một trăm năm qua, vô số chí sĩ nhân tình đã hô hào, vô số anh hùng hào kiệt đã hy sinh, Trung Quốc cuối cùng đã bước ra khỏi đáy vực thấp nhất của thảm họa, từ một quốc gia nửa thuộc địa có tuổi thọ trung bình chỉ ba, bốn mươi tuổi, suýt chút nữa là vong quốc diệt chủng, đã trở thành một quốc gia công nghiệp hiện đại có thể lên chín tầng trời bắt trăng, xuống năm đại dương bắt rùa. Trong tiến trình lịch sử hùng vĩ này, chúng ta cũng đã đi qua rất nhiều khúc quanh, vứt bỏ rất nhiều mỹ đức, ủy khuất rất nhiều người tốt, tổn thất rất nhiều tài vật, thế nhưng, đất nước của chúng ta cuối cùng cũng ngày một trưởng thành hơn. Nhân dân của chúng ta không chỉ "đứng lên rồi", mà còn không còn bị bắt nạt một cách tùy tiện nữa, cũng không còn phải chịu cảnh đói kém quanh năm nữa. Điều này khiến cho một số nhân sĩ mang thế giới quan tuân theo quy luật rừng xanh nước đỏ "cá lớn nuốt cá bé" cảm thấy bị đe dọa, cảm thấy sợ hãi, thế là chúng ta lại gặp phải những phiền phức mới. Cộng thêm những sai sót trong quá trình cải cách mở cửa, đặc biệt là cơ chế bảo đảm an toàn xã hội chưa hoàn thiện và tệ nạn tham nhũng trong quan lộ, khiến cho khi chúng ta đối mặt với thiên tai nhân họa trọng đại, phản ứng tuy nhanh nhưng thể chế chưa đủ hợp lý, nhiệt huyết dâng trào nhưng biện pháp chưa đủ khoa học, lòng dân tuy đồng lòng nhưng sự tin tưởng lẫn nhau chưa đủ. Cho nên, một mặt là muôn người một lòng, mặt khác lại tranh cãi chỉ trích lẫn nhau; một mặt lãnh đạo chủ chốt thân chinh đến tuyến đầu, mặt khác lại có một số bộ phận chức năng lơ là nhiệm vụ. Tất cả những điều này đều cho thấy tinh thần 08 của chúng ta vừa đáng quý, lại vừa đáng lo. Chúng ta nên kiên trì tinh thần này, cảnh giác với chủ nghĩa yêu nước kiểu "nhiệt huyết năm phút", trong lúcđại lực khẳng định tinh thần dân tộc, đồng thời phải dũng cảm đối mặt với các tệ nạn tồn tại trong mọi công tác. Nhân dân của chúng ta sẽ không vì sự tồn hại của những tệ nạn ấy mà thôi yêu đất nước, thôi tin tưởng vào chính phủ của chúng ta.
Trong chuỗi thảm họa 08 lần này, toàn thể nhân dân Trung Quốc, bất kể phái tả, trung hay hữu, bất kể quan chức chính phủ hay bách tính bình thường, đều đã chịu một bài học về nhân tính, một bài học về nhân ái, một bài học về công đức. Thảm họa rồi sẽ qua đi, công tác tái thiết và phục hồi mới là công việc gian khổ hơn, cô độc hơn, và dễ bị người ta lãng quên nhất. Đã thế, chúng ta đã lần đầu tiên treo cờ rủ cho những nạn nhân phổ thông với số lượng lớn, thì hãy để chúng ta ghi nhớ năm 2008 đan xen giữa nước mắt và hy vọng này, phát huy tinh thần 08, tái thiết hồn dân tộc của chúng ta.
