Tôi yêu con trai tôi.
Từ nhỏ con đã đeo kính, những người lần đầu đến nhà tôi làm khách thấy vậy đều không khỏi hỏi: "Thằng bé bị cận thị à? Bao nhiêu độ thế?"
Tôi luôn trả lời thế này: "Không phải cận thị, mà là viễn thị, khó điều chỉnh lắm!"
Thực ra, nói chính xác hơn thì là mắt trái của cháu bị lé trong, vì lé trong nên dẫn đến viễn thị, do chữa trị thời gian dài nhưng hiệu quả rất ít, nay đã thành nhược thị. Chúng tôi cứ bảo nếu thật sự không điều chỉnh được thì đưa sang bệnh viện Đồng Nhân phẫu thuật, nhưng việc đó chỉ có ý nghĩa thẩm mỹ, giúp mắt trái không còn hơi lệch nữa chứ không thể cải thiện chứng nhược thị, thậm chí còn có thể dẫn đến hiệu ứng gần như mù, cho nên đến nay vẫn chưa đi phẫu thuật.
Mắt trái của con trai tại sao lại bị lé? Là bẩm sinh hay do tai nạn sau này? Nếu bảo là bẩm sinh, trước năm hai tuổi, chúng tôi chỉ thấy đôi đồng tử đen láy của cháu đẹp như những viên nho, chưa từng cảm thấy mắt trái hơi lệch vào trong. Còn nếu bảo là do tai nạn sau này, tôi lại nhớ hồi cháu hơn hai tuổi vừa mới biết gọi người, từng được một cậu thanh niên bộp chộp trong xóm — khi đó cậu ta chưa lập gia đình nhưng cực kỳ thích trẻ con — bế sang nhà cậu ta chơi, sau đó đột nhiên nghe thấy con trai khóc lớn, ngay sau đó cậu ta bế con tôi sang nhà tôi liên tục xin lỗi — do cậu ta bế không chắc tay, con tôi bất ngờ ngã văng về phía bàn ăn nhà cậu ta, vừa vặn va trúng xương chân mày, cũng may không tổn thương đến nhãn cầu, lúc đó trong lòng tôi rất bực bội. Nhưng người ta tuyệt đối không cố ý, mà nhìn qua cũng đúng là chỉ có chân mày trái gồ lên, hồng sưng một mảng, nhãn cầu vẫn đen trắng rõ ràng, chỉ cảm thấy là "trong cái rủi có cái may", bèn thoa ít thuốc mỡ, dần dần cũng bình phục. Nhưng sau đó qua không biết bao lâu, đột nhiên phát hiện nhãn cầu mắt trái của con trai lại lé vào trong! Cậu thanh niên bộp chộp tuyệt đối không có ý xấu kia, phải chăng chính là thủ phạm khiến mắt trái của con trai gặp vấn đề? Thế nhưng sau này bác sĩ ở bệnh viện kiểm tra kỹ lưỡng xong lại bảo rất khó khẳng định là do va đụng sau này gây ra, có những khuyết tật bẩm sinh phải chờ trẻ lớn dần lên mới từ ẩn chuyển thành hiện — thế là sau đó tôi nói với vợ: "Em cứ nghĩ thế này đi, đều là do mã di truyền ẩn trong tinh trùng của anh dẫn đến hậu quả này." Cô ấy không cho là đúng, nhưng tôi lại từ sự tự quy kết này mà nhận được niềm niềm an ủi tâm lý rất lớn. Tôi mãn nguyện vì: Con trai dù sao cũng là sự nối tiếp sinh mệnh thể cá nhân của tôi, tôi nguyện đem mọi ưu thế trong sinh mệnh mình di truyền cho con, tôi cũng thừa nhận tôi nhất định có những nhược điểm thậm chí thế yếu hiển tính hoặc ẩn tính di truyền vào sinh mệnh thể cá nhân của con, tôi thản nhiên gánh vác toàn bộ trách nhiệm về tố chất bẩm sinh của con. Đồng thời, tôi tin rằng cũng giống như tôi chưa từng trách bố mẹ di truyền cho tôi một số nhược điểm, con trai sau này cũng sẽ không trách tôi đã không sinh ra con một cách hoàn hảo hơn, không có nhiều ưu thế cạnh tranh sinh tồn hơn trên thế gian này.
Tôi chưa từng cảm thấy con trai cực kỳ đáng yêu hay thông minh vượt trội hơn người khác, thế nhưng dù thế nào đi nữa, cháu là của tôi — là con ruột của tôi.
Vì tôi có tình phụ tử đậm đà, tôi thường ôm con vào lòng, ngoài việc hôn lên đôi má săn chắc của cháu, tôi còn luôn tay xoa mái tóc, cánh tay, bàn tay nhỏ, đôi chân, bàn chân, tấm lưng và cái bụng của cháu...
Mười mấy năm sau, con trai đã lớn thành một chàng thanh niên, cậu bạn cùng lứa trong xóm năm xưa cũng đã lớn thành một chàng thanh niên. Một ngày nọ, cậu thanh niên đó đến chỗ ở mới của tôi chơi, đã nói với tôi thế này: "Chú Lưu, cháu thật sự ngưỡng mộ cậu ấy —" Cậu ta vừa nói vừa chỉ vào con trai tôi: "Từ nhỏ chú đã luôn vuốt ve cậu ấy, hồi nhỏ cháu chẳng có ai vuốt ve cả, lớn hơn một chút, cháu dần hiểu chuyện rồi, thấy chú ôm cậu ấy vào lòng nhẹ nhàng vuốt ve, trong lòng cháu cứ ngứa ngáy. Về sau, mỗi lần thấy cảnh đó, da thịt toàn thân cháu đều tê dại bồn chồn lên!" Ôi, điều cậu ta nói chính là "chứng thèm khát tiếp xúc da thịt", mẹ đẻ cậu ta mất sớm, bố đẻ tái hôn, cả hai vợ chồng đều đối xử rất tệ với cậu ta, nhất là sau khi mẹ kế sinh thêm một đứa em trai, cậu ta gần như trở thành "nhân vật thừa thãi".
Tất nhiên là chưa đến mức đánh đập hay bỏ mặc đói khát, nhưng việc chưa từng trao cho cậu ta tình cha tình mẹ bằng những cái vuốt ve âu êm, đã khiến cậu ta khi trưởng thành nhớ lại và so sánh, cảm thấy đau đớn khắc cốt ghi tâm!
Yêu thương con cái của mình, đặc biệt là người làm cha, cũng giống như người mẹ sẵn lòng bế bồng con, ôm con vào lòng, hôn lên má con, vuốt ve làn da và mái tóc trần của con, kit nách làm con bật cười... là trách nhiệm nhân sinh và niềm vui nhân sinh cực kỳ, cực kỳ quan trọng! Theo một ý nghĩa nào đó, lo cho con cái ấm no, dạy chúng kiến thức, răn dạy chúng, thúc giúc chúng học hành lao động... đều chưa đủ để thể hiện tình yêu thương của cha mẹ dành cho con ruột. Hãy nhẹ nhàng vuốt ve chúng, dành cho chúng những cái xoa êm ái, đó nên là chất bổ dưỡng thân tâm quan trọng nhất trong thời thơ ấu cho đến thời thiếu niên của chúng, đó cũng nên là một trong những niềm hạnh phúc lớn nhất mà những người lần đầu làm cha làm mẹ như bạn và tôi có thể tận hưởng!
Yêu thương trẻ nhỏ, cũng giống như tâm thái yêu thương tất cả những sinh mệnh, sự vật mới sinh, bé nhỏ, là tương thông với nhau.
Dù là những mãnh thú như sư tử, hổ, lang, báo, thì những con thú non của chúng chỉ khiến chúng ta cảm thấy sống động linh hoạt, tuyệt đối không gây ra cảm giác sợ hãi.
Dù là những loài thú xấu xí như tê giác, hà mã, chỉ cần thu nhỏ thành những con thú nhỏ ngây thơ, thậm chí thu nhỏ thành thú bông mô phỏng, chúng ta cũng sẽ xóa bỏ cảm giác xấu xí mà nảy sinh lòng thưởng thức.
Ngay cả cá sấu con cũng có một vẻ nũng nịu, rắn con vừa chui ra khỏi vỏ trứng vỡ cũng có một vẻ ngơ ngác khiến người ta thương xót. Càng không cần nói đến những đứa trẻ nhỏ, bất kể là da đen, da trắng hay da vàng, bất kể ngũ quan của chúng ra sao, chỉ cần hiện ra một nét ngây thơ trong sáng, chúng ta liền không kiềm chế được lòng yêu thương, muốn đến xoa tóc chúng, nắm lấy bàn tay nhỏ của chúng, cho đến hôn lên má chúng...
Không thể yêu thích những sinh mệnh nhỏ bé, ít nhất cũng là một loại tâm lý bệnh thái. Chặng đường sinh mệnh có hai đầu, dân tộc Trung Hoa chúng ta theo truyền thống vốn luôn coi trọng việc kính trọng người già, trong đó có những tinh hoa đáng để phát huy mãi mãi, thế nhưng trong truyền thống văn hóa của chúng ta quả thực từng lưu truyền câu chuyện "Nhị thập tứ hiếu" rất rộng rãi, từng có những văn tự ca ngợi cách làm kỳ quái như "Quách Cự chôn con". Hai đầu của sinh mệnh vốn dĩ đều đáng được coi trọng đặc biệt. Yêu trẻ và kính già vốn nên trở thành trục động lực tương hỗ cho sức sống của một dân tộc khỏe mạnh, thế nhưng những câu chuyện như "Quách Cự chôn con" lại cố tình đối lập sinh mệnh mới và sinh mệnh cũ một cách khiên cưỡng. Kết quả của sự đối lập là khẳng định giá trị vô cùng cao cả của sinh mệnh cũ, mà chủ trương hy sinh triệt để sinh mệnh mới tươi sống để vun vén cho sự kéo dài hữu hạn của sinh mệnh cũ — Ngay từ hơn nửa thế kỷ trước, bậc tiên hiền Lu Xun khi nhắc đến "hành vi hiếu thảo" này đã phẫn nộ thề rằng, phải dùng lời nguyền rủa đen tối nhất trên đời để nguyền rủa loại tâm thái văn hóa kiểu "Quách Cự chôn con", đó thực sự là cặn bã chính hiệu trong văn hóa truyền thống!
Nhà văn Chung A Thành trong một bài viết kỷ niệm người cha Chung Điếm Nguyện của mình có hồi tưởng lại rằng, năm ông 18 tuổi, người cha ngồi đối diện ông, trịnh trọng nói với ông: "A Thành, từ nay chúng ta là bạn bè!" Tôi không nhớ cha tôi từ ngày nào, từ câu nói nào bắt đầu coi tôi như người bạn ngang hàng, nhưng trải nghiệm nhân sinh "cha con trưởng thành như anh em", ở tôi cũng đậm đà như Chung A Thành. Còn nhớ trong những năm tháng hỗn loạn nhất của "Cách mạng Văn hóa", ngôi trường quân sự nơi cha tôi giảng dạy xảy ra võ đấu dữ dội, ông đành phải dẫn mẹ tôi bỏ nhà chạy đến nhà chị gái và anh rể tôi tạm trú. Khi đó tôi chưa lập gia đình, chỉ thỉnh thoảng từ cơ quan chạy sang thăm bố mẹ. Một ngày nọ chỉ có tôi và cha ở riêng với nhau, cha liền tâm sự với tôi về mối tình đầu mong manh của ông, sự giãi bày miên man và trò chuyện thủ thỉ đó hoàn toàn mang tính chất của người lớn,
Như anh em, càng giống bạn bè. Mấy chục năm trước, cha tôi còn là một thiếu niên hào hoa phong nhã, đi học về học đều phải đi qua bờ hồ, một ngôi nhà giáp hồ có một cánh cửa sổ thấp. Ban ngày, tấm che chắn bên ngoài cửa sổ được chống lên, buổi tối, tấm che hạ xuống, đóng kín toàn bộ cửa sổ. Đi qua nhiều lần, ông phát hiện bên trong cánh cửa sổ kính không thể đẩy mở kia có một thiếu nữ xinh đẹp duyên dáng, mím chặt môi, lặng lẽ nhìn ra bên ngoài. Cha tôi từ sau một lần mắt nhìn mắt với cô ấy, liền luôn cảm thấy cô ấy đang u buồn trao ánh mắt khát khao về phía ông, sau này mỗi lần cha tôi đi qua trước cánh cửa sổ đó đều đi chậm lại, còn thiếu nữ trong cửa sổ cũng gần như dán mặt vào mặt kính. Dần dần, cha tôi phát hiện mỗi khi thiếu nữ nhìn thấy ông, trên mặt liền hiện ra một nụ cười nhẹ nhàng nhưng ngọt ngào như mật. Có một lần, cô ấy còn giơ một đồ vật thêu thùa ra khoe với cha tôi một cách tự hào... Còn cha tôi thì sao, mỗi khi lại đi gần đến cánh cửa sổ thấp đó, cổ họng cũng không khỏi khô rát, tim đập dồn dập... Về sau thì sao? Cha không kể chi tiết thêm với tôi nữa, chỉ đành gạt đi: Về sau nghe nói thiếu nữ nhà đó mắc bệnh "lao phổi thiếu nữ", và không lâu sau thì qua đời. Cánh cửa sổ giáp hồ đó thì sao? Theo ấn tượng của cha tôi, là vĩnh viễn hạ tấm che gỗ xuống, ngay cả ban ngày cũng không chống lên nữa — Tôi nghi ngờ đó là một sự né tránh trong tâm hồn của cha chứ không phải sự thật. Có lẽ, cha từ đó về sau không còn đi qua trước cánh cửa sổ đó nữa, mà đã đổi sang đi đường khác...
Đối với mối tình đầu mong manh của cha, làm con trai như tôi sao có thể đánh giá! Thế nhưng tôi rất cảm kích cha, trong cái thời thế hỗn loạn vì "văn công võ vệ" ấy, ông đã tìm một khoảng trống nhỏ để giãi bày tình cảm thầm kín này với tôi, nhằm lấy lại sự cân bằng cho tâm hồn bị tổn thương lệch lạc của mình!
Có lẽ, chính từ ngày hôm đó, tôi và cha đã trở thành tri kỷ.
Giờ đây cha đã tiên thế nhiều năm, con trai của chính tôi cũng đã trưởng thành, khi tôi và con trai ngồi đối diện nhau, cả tôi và cháu đều cảm thấy mối quan hệ của chúng tôi đã bước vào một giai đoạn mới — cháu không còn cần sự vỗ về vật lý của tôi, tôi cũng không còn cần sự đùa giỡn ngây ngô của cháu, chúng tôi bắt đầu thủ thỉ trò chuyện tâm tình...
Đó là sự tận hưởng nhân sinh ở tầm cao hơn.
