Vợ tôi, Hiểu Ca, là một công nhân đóng sách ở một nhà máy in. Cô ấy có tay nghề thành thục, nắm vững toàn bộ quy trình công nghệ đóng sách bìa cứng. Những cuốn sách qua tay cô ấy đóng, tôi nghĩ có lẽ đã đủ để quấn quanh đường chí tuyến của Trái Đất một vòng. Vợ sinh cho chúng tôi đứa con trai yêu duy nhất chưa đầy một năm thì phải đi tham gia "Lao động chiến bị" theo phong trào "Đào hầm sâu" thời bấy giờ, kết quả là sức khỏe bị tổn hại, đến nay trông vẫn gầy yếu. Nhưng vợ tôi có một đặc điểm là rất ít khi mất ngủ. Tôi vì thuộc lớp "sinh vật bò trên ô vuông giấy" lại thuộc dạng "cú đêm", nên sau khi vợ đã ngủ say, tôi thường vẫn gục xuống bàn dưới ánh đèn viết vội, lúc này tiếng thở đều đặn của vợ liền trở thành một loại nhạc nền vô hình trong tâm hồn tôi. Tôi rất ngưỡng mộ việc vợ không bị sự mất ngủ hành hạ, cô ấy nói: "Một ngày em đã mệt vì sách, mệt vì anh và con, lúc lên giường trong lòng thanh thản, sao lại phải mất ngủ?" Tôi nghĩ trên đời này vô số "dân văn phòng" bình dị, vô số người lao động phổ thông đều giống như cô ấy, lao động chân chính, âm thầm cống hiến, họ mang một trái tim không thẹn với lòng lên giường ngủ, Thượng đế quả thực cũng không nên phạt họ mất ngủ. Dĩ nhiên, điều này không có nghĩa là người mất ngủ đều bị Thượng đế xử phạt, chẳng hạn như tôi, vì chọn nghề nhà văn, lại thói quen không phân biệt ngày đêm tùy hứng mà làm, nên ban đêm mất ngủ là chuyện thường tình. Nhưng tôi tự biết mình chẳng làm điều gì hổ thẹn với lương tâm, đêm thanh vắt tay lên trán suy ngẫm, trong cơn mất ngủ vẫn rất thanh thản.

Trong điều kiện lao động chân chính, hết lòng cống hiến, tự nhiên tận hưởng phần đời thuộc về riêng mình, sự gợi mở này vốn cũng đến từ vợ tôi.

Vợ tôi thích đi dạo cửa hàng, người Tuệ Cảng gọi đó là "hành công ty" (đi bách hóa). Điều tôi từng sợ nhất chính là vợ bảo tôi đi "hành công ty" cùng cô ấy. Tôi thường kinh ngạc không hiểu sao hứng thú của cô ấy lại dồi dào đến thế — ví như đối với những mặt hàng nhà chúng tôi hoàn toàn không cần đến, hoặc những mặt hàng vượt quá mức tiêu dùng của chúng tôi không thể với tới, cô ấy cũng có thể tỉ mỉ xem xét, thưởng lãm một hồi, dường như trong đó có rất nhiều niềm vui. Nếu cô ấy quyết định mua một món đồ nào đó, vậy thì tốt rồi, người bán hàng chắc chắn phải trải qua cuộc thử thách "hỏi trăm lần không phiền, lấy trăm lần không chán" ghi trong "Quy ước dịch vụ". Tôi thường phải đứng ngoài quầy hàng đòi lại công bằng cho người bán hàng, giục cô ấy mau hạ quyết tâm. Mãi đến rất lâu sau này, tôi mới hơi hiểu được niềm vui trong sự lựa chọn kỹ càng của cô ấy — đó là một loại niềm vui cuộc sống vụn vặt đặc biệt có sức quyến rũ với phụ nữ. Đúng vậy, vụn vặt, nhưng là niềm vui cuộc sống tuyệt đối vô hại, thậm chí có ích — giờ đây tôi đã hiểu, vợ tôi đã dùng mười ngón tay thon thả đóng biết bao nhiêu cuốn sách để cống hiến cho xã hội một cách nghiêm túc như thế, vậy thì cô ấy dùng mười ngón tay thon thả cẩn thận chọn lựa sữa rửa mặt hay áo len trong khu trao đổi hàng hóa do xã hội thiết lập, lại lấy đó làm niềm vui, thực sự là chuyện hoàn toàn tự nhiên.

Vợ tôi thích nấu ăn. Ăn một món nào đó ở tiệm cảm thấy hương vị ngon, vợ thường về nhà dựa vào ấn tượng mà làm thử nghiệm, chứ chẳng hề dựa vào "Sách nấu ăn". Một mặt, vợ thường không chút nương tay mà trút hết những lời than phiền vào tôi: "Anh thì chỉ biết ăn cơm sẵn! Anh làm sao biết được từ khâu đi chợ mua nguyên liệu đến rửa bát đĩa trong đó có bao nhiêu vất vả!" Những lúc này tôi cảm thấy cô ấy chính là "Tam Lư đại phu Khuất Nguyên". Mặt khác, cô ấy lại thường một mình ngồi suy ngẫm: "Chủ nhật này nên làm món gì ăn đây nhỉ?" Tôi và con trai xuất phát từ lòng thành mà bày tỏ thái độ với cô ấy: "Đơn giản thôi, lấp đầy cái dạ dày là được rồi!" Nhưng cô ấy lại thường làm chúng tôi kinh ngạc khi bê ra những món canh món mặn tưởng như chỉ có ở nhà hàng mới thấy — ngoài đồ Trung Hoa, còn có cả món Tây. Khi tôi và con trai tặc lưỡi xuýt huýt khen ngon, cô ấy mỉm cười đắc ý, lúc này tôi lại thấy cô ấy chính là "Dịch An cư sĩ Lý Thanh Chiếu" vừa viết xong một điệu từ hay. Dĩ nhiên quá thường xuyên thì không chịu nổi, nhưng cứ cách hai ba tháng lại mời một số bạn bè đến nhà, do cô ấy tỉ mỉ thiết kế một mâm cơm "Đông Tây kết hợp", tận hưởng niềm vui ăn uống của người bình dị, cũng là một trong những niềm vui cuộc sống của cô ấy và cả gia đình chúng tôi. Khi tôi đi công tác xa, người ta hỏi tôi có nhớ nhà không, tôi luôn thẳng thắn thừa nhận dĩ nhiên là nhớ chứ, nếu lại hỏi nhớ nhất điều gì? Tôi luôn đáp rằng: "Trước giờ cơm ở nhà, chảo dầu trong bếp nóng lên, lá rau dồn dập đổ vào chảo phát ra chuỗi âm thanh xèo xèo đó!" Trước khi kết hôn, là do mẹ tôi tạo ra, sau khi kết hôn, chính là "giai điệu sở trường" của vợ. Đây dĩ nhiên càng là niềm vui cuộc sống vụn vặt đến cực điểm, thế nhưng, ngày nay tôi không chỉ trân trọng, mà còn có thể tận hưởng nó một cách sâu sắc hơn trước kia.

Vợ tôi thích đánh đàn piano. Tuy cô ấy là một người công nhân đóng sách bình dị đến cực điểm, nhưng lòng yêu cái đẹp thì ai ai cũng có, cô ấy cũng tuyệt đối không ngoại lệ. Đỉnh cao của cái đẹp, có người cho rằng một là âm nhạc, hai là toán học cao cấp. Cái đẹp của toán học cao cấp thì ít người thưởng thức được, nhưng cái đẹp của âm nhạc lại khá phổ biến. Khi vợ học tiểu học, gia cảnh không tốt, mà nhà hàng xóm lại có đàn piano, tiếng đàn bập bùng thu hút sự tưởng tượng của cô ấy, đặc biệt là bản nhạc "Mục đồng đoản địch" của Hạ Lục Đinh, giấc mơ thời thiếu nữ của cô ấy thường xuất hiện ảo cảnh chính mình đang ngồi trước cây đàn piano tấu lên giai điệu. Cho nên khi trong tay chúng tôi có đủ tiền mua một cây đàn piano, vừa nghe cô ấy bàn đến, tôi liền hưởng ứng ngay, hai người hăm hở đi mua một cây đàn piano. Khi cây đàn piano được khiêng vào cửa nhà, cả hai chúng tôi đều đã gần bốn mươi tuổi, thế nhưng vợ tôi tranh thủ lúc rảnh rỗi sau giờ làm việc và bữa ăn, chỉ dựa vào sự chỉ dẫn của một người bác hàng xóm vốn là thành viên đội hợp xướng cũ cũng chẳng tinh thông nghệ thuật đánh đàn, mà bắt đầu luyện đàn piano, lại còn không đợi đánh xong toàn bộ cuốn "Beyer" đã thử sức với bản "Mục đồng đoản địch". Có lẽ là lòng thành ứng nghiệm, một bản "Mục đồng đoản địch" ngay cả người chơi piano chuyên nghiệp cũng cho là khó gặt hái, sau một năm nỗ lực, đã bị cô ấy cứng cỏi "gặm" xong, sau đó lại luyện thành thục các bản nhạc như "Gửi Elise", "Lời cầu nguyện của thiếu nữ". Từ đó về sau, niềm vui cuộc sống của gia đình tôi lại tăng thêm rất nhiều. Dưới sự cổ vũ của vợ, tôi cũng dùng đôi tay vụng về của mình luyện thành thục được nửa bản "Gửi Elise". Khi gió xuân lùa qua kẽ cửa, hay nắng hè trải trên bàn phím, hay ánh thu rót vào trong phòng, hay ngoài cửa sổ tuyết bay lả tả, tôi và vợ gảy đàn tự vui, thật như đang chèo chiếc thuyền tự tại, đi vào cõi quên đi âu lo. Cảm ơn cuộc sống đã cho chúng tôi một cây đàn piano. Cảm ơn vợ đã giúp tôi có thể thưởng thức cuộc sống một cách tinh tế hơn.