Trực giác của phụ nữ luôn khiến tôi kinh ngạc.

Trong mọi hình thức thi tranh đáp hoặc trò chơi đố vui, thành tích của họ đều vượt xa đàn ông. Thường thì, cánh đàn ông vừa mới bắt đầu suy nghĩ, thì họ đã bật thốt ra đáp án. Hơn nữa, phân nửa trường hợp là trả lời đúng.

Đàn ông trở nên thông minh là nhờ vào học thức. Còn phụ nữ lại tỏ ra đặc biệt thông minh nhờ vào bản năng...

Các thiếu nữ nếm trải hương vị tình yêu một cách gián tiếp thông qua tiểu thuyết lãng mạn. Đằng sau những ảo tưởng của họ về tình yêu lãng mạn là ảo tưởng về một cuộc hôn nhân mỹ mãn. Nhưng điều mà những người đàn ông và đàn bà luống tuổi thầm tưởng tượng trong lòng, lại trực tiếp chính là ngoại tình. Bởi lẽ họ đều là những người đã kết hôn. Đặc biệt là phụ nữ, giống hệt như nhân vật nữ chính Francesca trong "Những cây cầu ở quận Madison" là một người đàn bà đã có chồng vậy. Trong lòng những người đàn bà như thế, hoặc là không còn mơ mộng về tình yêu nữa, hoặc là mơ mộng về ngoại tình.

Giáo dục đại học dạy con người năng lực tư duy. Mà tư duy lại là "thiên địch" của ảo tưởng. Giống như bọ rùa là thiên địch của rệp cây vậy.

Tình yêu, dục vọng và tình dục, đặc biệt là trong tiểu thuyết và phim ảnh, ngày càng có xu hướng trở nên thấp kém, đồi trụy, xấu xí, chủ nghĩa tự nhiên (chủ nghĩa tự nhiên hạ đẳng), ngày càng thiếu đi sự thánh khiết, thậm chí không thể bàn đến sự trang trọng tối thiểu. Dường như trước đây, do giá một loại gấm vóc nào đó quá đắt đỏ, dù trong lòng khao khát nhưng căn bản không dám hỏi han, thậm chí đi ngang qua cửa hàng vải cũng phải đi đường vòng, bỗng một ngày giàu lên, liền xông vào các tiệm vải lớn nhỏ mua từng súc. Không những mua về làm quần áo, mà còn làm quần lót, áo lót, làm lót giày, làm tất, làm ga trải giường, làm khăn trải bàn. Thế rồi mới mẻ được vài ngày liền mặc sức đem làm giẻ lau, làm giẻ rửa bát. Hầu như phàm là sách gọi là tiểu thuyết thì đều có tình yêu, có dục vọng, có tình dục, chỉ là thiếu đi tư tưởng về tình yêu, ý tứ về dục vọng, và mỹ cảm về tình dục.

Chủ đề tình yêu không nhất thiết chỉ có thể hoặc chỉ được phép nở ra những đóa hoa đẹp, trong thực tế, nó thường nảy sinh ra cả những điều cực kỳ xấu xí và tàn ác.

Tình dục trong tiểu thuyết đương đại Trung Quốc hầu như chỉ còn lại cái vỏ bản năng. Trong cái vỏ ấy gần như không còn chút linh hồn nhân tính nào.

Tôi khá bối rối với cụm từ "sự dịu dàng sến súa". Sau khi nghiền ngẫm và suy nghĩ nhiều lần, nỗi bối rối vẫn còn đó, không hề giảm bớt. Theo tôi nghĩ, sự dịu dàng là một "yếu tố" vô cùng quan trọng của tình yêu.

Một tình yêu không có sự dịu dàng là điều hoàn toàn không thể. Giống như không khí không có oxy thì hoàn toàn không phải là không khí vậy.

Anh ta là một nhà văn vô cùng lý trí, vô cùng cẩn trọng, luôn cố gắng không để độc giả cảm thấy cố chấp, cố gắng không để bản thân và tác phẩm của mình vì sự thiên lệch mà bị độc giả bài trừ, gây nên sự phản nghịch ở độc giả.

Đọc xong nhiều tiểu thuyết về tình yêu, tôi đã trở nên không dễ bị lay động bởi các câu chuyện tình cảm nữa. Câu chuyện "Những cây cầu ở quận Madison" bản thân nó cũng không làm tôi cảm động lắm. Nó khiến tôi liên tưởng đến "Bạch Xà Truyện" và "Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài" của Trung Quốc chúng ta. Hai tác phẩm sau về mặt ca ngợi sự lãng mạn của tình yêu và ngợi ca sự kiên định trong tình yêu, thực sự không phải là thứ mà "Những cây cầu ở quận Madison" có thể sánh bằng. Khi nói đến sự "vĩ đại", dù là sự vĩ đại của sức hấp dẫn trong tưởng tượng của câu chuyện, hay sức mạnh tình yêu (dùng từ của Waller gọi là "đam mê") cảm động trời đất quỷ thần nơi nam nữ nhân vật chính, đều vượt xa "Những cây cầu ở quận Madison". Thật không thể so sánh được. Trí tưởng tượng lãng mạn về linh hồn đôi nam nữ yêu nhau hóa thành cánh bướm, từ nhỏ đã khiến tôi khâm phục vô cùng. Còn hình tượng Bạch nương tử trong "Bạch Xà Truyện", tôi cho rằng trong lịch sử sáng tạo nghệ thuật của nhân loại, quả là trước không có người, sau không có kẻ. Rắn là thứ đáng sợ biết bao! Rắn mà thành tinh, từ trước đến nay vẫn đồng nghĩa với tà ác và hung tàn. Trong thần thoại Hy Lạp và La Mã, rắn tinh, quái vật rắn luôn xuất hiện cùng với các vị thần độc ác. Chỉ trong "Bạch Xà Truyện" của Trung Quốc chúng ta, nó mới trở thành hóa thân của tình yêu, vẻ đẹp, lòng thiện, sự dũng cảm, dịu dàng, chung thủy và coi cái chết như về nhà. Tình yêu của Bạch nương tử, thà người phụ ta chứ ta quyết không phụ người; vì tình yêu mà không ngại lao vào dầu sôi lửa bỏng, không tiếc lấy thân tu luyện ngàn năm ra để tuẫn táng; sự si mê dù bị trấn dưới tháp nhưng tấm lòng vẫn không hối tiếc ấy, thật đúng là khúc tuyệt xướng về tình yêu trên nhân gian và thiên thượng! Thật sự khiến các thế hệ đàn ông muôn đời sau mãi mãi tự thấy không bằng! Chỉ có điều, dù là "Bạch Xà Truyện" hay "Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài", tất cả đều vì tính chất thần thoại và truyền kỳ của mình mà làm nhạt nhòa đi tính đương đại, không còn có thể khiến người đương đại chúng ta cảm động được nữa.

Đúng vậy, những câu chuyện tình yêu khiến người đương đại cảm động nhất, ắt hẳn phải là những câu chuyện tình yêu xảy ra trong thời đương đại.

Người đương đại xem "Tam Quốc" sẽ chẳng rơi một giọt nước mắt nào cũng chẳng chút lo lắng thay cho người xưa.

Người đương đại xem "Tần Hương Liên" cũng sẽ chẳng còn sụt sùi nước mắt nước mũi mà động lòng nữa.

Thế nhưng, dù là câu chuyện tình yêu đương đại tầm thường nhất, ít nhất vẫn thu hút được một bộ phận người đương đại.

Tôi hoàn toàn không nghi ngờ gì, bộ phim "Những cây cầu ở quận Madison" sắp được quay hoặc đã quay xong, một khi công chiếu trong nước, sẽ khiến khán giả của chúng ta chen chúc nhau đi xem. Còn tiểu thuyết dịch, một khi đã in lên dòng chữ "Bán chạy nhất nước Mỹ", thì tại Trung Quốc, nếu nó không bán chạy mới là chuyện lạ. Hiện tượng giao lưu văn học giữa các quốc gia này, thực sự hàm chứa những điểm rất đáng nghiền ngẫm. Ngoại tình là trò chơi ảo tưởng thường gặp nhất của những người đàn bà trung niên thuộc tầng lớp trung lưu. Đây gần như là đặc quyền ý thức được thừa kế của họ. Đặc quyền này tuyệt đối không thuộc về những người đàn bà trung niên ở tầng đáy xã hội về mặt vật chất.

Có đôi khi tôi ghét một người đàn bà có đặc điểm tầng lớp trung lưu rõ rệt, còn hơn cả ghét tơ liễu. Vào mùa xuân, trước khi cây liễu mọc ra những chồi non xanh biếc, tơ liễu bay lượn tung tăng, rơi trên người và tóc của con người, thật là chuyện rất khó chịu. Đặc biệt là rơi đầy trên cửa lưới của nhà người ta, nếu không chà rửa sạch sẽ, thì khí không thông, không phát huy được tác dụng của cửa lưới nữa. Đặc điểm rõ rệt của tầng lớp trung lưu, cộng thêm "đặc sắc Trung Quốc" rõ rệt, nếu bạn có chút kiến thức xã hội học, thì bạn thử tưởng tượng xem, sẽ khiến người đàn bà trở nên chua ngoa đến mức nào?

Những người đàn bà thuộc tầng lớp trung lưu ở Trung Quốc, ý thức về giai cấp "mới nổi" trong đầu óc là vô cùng mạnh mẽ và nhạy bén. Chính vì họ là những người đàn bà thuộc tầng lớp "mới nổi", nên mọi lúc mọi nơi họ đều cố tình thể hiện điều này. Đây cũng là điểm ở họ khiến người ta có chút phản cảm.

Câu chuyện tình yêu đương đại mang phong cách Mỹ - "Những cây cầu ở quận Madison" - mang theo hơi thở bùn đất tưởng chừng như thuần phác, tựa như củ cải vừa mới nhổ lên từ luống đất.

Thế nhưng, dưới cái nhìn của những người chị em Trung Quốc của Francesca, nó lại tựa như một bức tranh được lồng trong khung vàng. Cái khung vàng vô hình đó chính là nước Mỹ đương đại. Họ khao khát biết bao được nhảy bổ vào trong khung ảnh đó, làm Francesca một lần, thỏa mãn cơn ghiền ngoại tình một lần! Nhưng điều này đối với họ, còn khó hơn cả việc có được một tấm thẻ xanh Mỹ...

Dưới tâm lý đọc như thế này, sự cảm động của họ thực ra đã bị giảm đi đáng kể.

"Những cây cầu ở quận Madison" là cuốn tiểu thuyết tình yêu thuần túy nhất mà tôi từng đọc. Nó cũng là cuốn tiểu thuyết tình yêu đơn giản nhất, nông cạn nhất mà tôi từng đọc. Việc nó bán chạy ở Mỹ rõ ràng có liên quan đến việc nó là cuốn tiểu thuyết tình yêu thuần túy nhất, đơn giản nhất, nông cạn nhất. Việc nó bán chạy ở Trung Quốc cũng rõ ràng là như vậy.

Những thứ thuần túy nhất, đơn giản nhất, nông cạn nhất, thường khiến những thứ toàn diện nhất, phức tạp nhất, sâu sắc nhất rơi vào cảnh khó xử. Thời đại đang hướng mọi sự vật phát triển theo hướng thuần túy, đơn giản và nông cạn. Giống như máy tính được nghiên cứu ngày càng tinh vi, ngày càng phức tạp, chính là để khiến bộ não của chúng ta trở nên ngày càng thô lậu, ngày càng đơn giản.

Trong những tiểu thuyết tình yêu tôi đã đọc, những câu chuyện tình yêu tôi đã nghe, những bộ phim tình yêu tôi đã xem, mười phần thì tám chín phần đều lấy "tình" làm sợi dây liên kết có tính dai dẳng bền bỉ và làm nền tảng vững chắc cho "ái".

Bất cứ việc gì, cho dù nó có mối liên hệ mật thiết không thể tách rời với cuộc sống của chúng ta thế nào, cho dù nó chiếm vị trí quan trọng nhường nào trong ý nghĩa sinh mệnh của chúng ta, cũng như nó mang lại sự hưởng lạc tươi đẹp nhường nào cho nhu cầu nhân tính của chúng ta, một khi nó bị phóng đại đến mức tối thượng, bản chất của nó cũng đã bị bóp méo. Cái "suy tưởng" đã bị phóng đại đó của nó, cũng đồng thời trở nên ấu trĩ nực cười.

Trong những lời sáo rỗng của văn học, đôi khi sự lặp lại chính là ý nghĩa. Đôi khi sự "đóng gói" khác lại chính là giá trị. Đây là một nghịch lý mà văn học không thể trốn tránh.

Constance năm xưa đã phản kháng lại cái giai cấp mà bà thuộc về, cùng với tất cả đạo đức giả dối của nó.

Francesca quy y theo quan niệm truyền thống về "gia đình" của người đương đại, khiến bản thân trở thành một "hình mẫu" đương đại của một "người vợ tốt". Sự quy y này, cũng mang tính thách thức cực độ. Trong thời đại đương đại mà một gia đình dường như có thể dễ dàng bị hủy hoại bất cứ lúc nào, Francesca dường như là một người phụ nữ độc nhất vô nhị.

Sự lựa chọn dũng cảm của Constance trong thời đại bà sống, mang ý nghĩa tích cực đối với cá nhân người phụ nữ. Sự lựa chọn của Francesca, thì lại thuận theo sự ám thị của xã hội. Người trước sẽ khiến phụ nữ thán phục, người sau sẽ khiến xã hội thán phục. Người trước chinh phục phụ nữ, người sau chinh phục đàn ông.

Trong "Người tình của phu nhân Chatterley", không thiếu sự sâu sắc, nhưng hoàn toàn không có điểm nào khiến người ta cảm động. Trong "Những cây cầu ở quận Madison", hoàn toàn không có sự sâu sắc, nhưng lại không thiếu những điểm khiến người ta cảm động.

Trong lúc mâu thuẫn giữa gia đình và tình yêu của nhân loại ngày càng hiển hiện, trong lúc người phương Tây đang nỗ lực tìm kiếm phương thuốc có thể làm dịu mâu thuẫn trong thời đại đương đại, thì mâu thuẫn gia đình và tình yêu mà người Trung Quốc phải đối mặt, sẽ trở nên nghiêm trọng chưa từng có trong thế kỷ tới, giống như ô nhiễm năng lượng trên trái đất vậy. Và tuyệt đối không phải là thứ phương thuốc như kiểu "Những cây cầu ở quận Madison" có thể làm dịu đi...

"Tham nhũng" ở Trung Quốc đã không còn chỉ là một từ chính trị.

Nó đã bắt đầu lan rộng ra khắp các tầng lớp trong xã hội chúng ta, khắp mọi khía cạnh trong cuộc sống của chúng ta.

Hôm nay là tinh thần.

Ngày mai là tình dục và tình yêu.

"Những cây cầu ở quận Madison", là một con diều đẹp đẽ bay đến từ nước Mỹ, trước khi chuẩn mực về tình dục và tình yêu của người Trung Quốc sụp đổ hoàn toàn.

Chúng ta thực ra đang đứng trên bờ vực của hố sụp đổ sắp xuất hiện, ngắm nhìn con diều đó, trong đầu cầu nguyện logic và "chân lý" của tham nhũng, mong chờ đạt được "tái sinh" trong sa đọa...

Mặc dù tôi cảm thấy mình đang rơi từ trên cao xuống một "vết loét" của trái đất, nhưng tôi vẫn hy vọng được rơi ngay lập tức xuống "vết loét" đó. Người không phải chim, không có cánh, ở trên không trung lâu quá, trong lòng luôn không cảm thấy chắc chắn. Dù đó có là một sa mạc tôi cũng nguyện hạ cánh xuống trước một chút, cho định tâm. Huống hồ tôi biết, thứ thực sự chào đón tôi, sẽ là sự phồn hoa và văn minh của các đô thị lớn do một bộ phận nhân loại tạo ra...

Một vài người Nhật Bản, đối với mối quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc sau "cải cách mở cửa", còn quan tâm hơn cả những người Trung Quốc phổ thông. Một vài người Nhật Bản hiểu rất rõ, Nhật Bản nếu muốn giành được thiện cảm trong quan hệ quốc tế của thế giới phương Tây, xây dựng hình ảnh quốc gia ưu tú, thì hiện tại vẫn là điều vô cùng khó khăn. Nhật Bản nếu muốn giành được thiện cảm trong quan hệ quốc tế ở châu Á, thì trước hết phải giành được thiện cảm của Trung Quốc. Mà điều này lại phải bắt đầu từ việc người Nhật Bản có thể giành được thiện cảm của người Trung Quốc. Nếu bỏ qua điều này, Nhật Bản không thể xây dựng được hình ảnh quốc gia ưu tú ở châu Á. Vậy thì cũng có nghĩa là họ không thể xây dựng được hình ảnh này trên toàn thế giới.

Trong lịch sử Trung Quốc đã từng xuất hiện rất nhiều người phụ nữ kiểu kháng cự. Sự kháng cự của họ đôi khi kiên cường mãnh liệt đến mức thề chết không sờn. Trong những năm tháng lịch sử khi đàn ông cưỡng ép tục bó chân, không ít phụ nữ chỉ vì kháng cự sự cưỡng ép này mà không tiếc cả tính mạng.

Bạn không khó để nhìn thấy trong văn học và kịch nghệ Trung Quốc, hết hình tượng người phụ nữ Trung Quốc này đến người phụ nữ Trung Quốc khác tiến hành kháng cự, vùng lên thách thức, phát động tấn công mãnh liệt vào "trung tâm nam quyền".

Sự suy đồi kiểu Nhật Bản. Đặc điểm của nó không phải là kích thích, mà là sự ngọt ngào đến ngấy.

Đàn ông Nhật Bản phải có kiểu phụ nữ như phụ nữ Nhật Bản.

Phụ nữ Nhật Bản phải có kiểu đàn ông như đàn ông Nhật Bản.

Nhật Bản phải có những người đàn ông như đàn ông Nhật Bản và phải có những người phụ nữ như phụ nữ Nhật Bản.

Đây chính là gen của một quốc gia.

Sự tự do và giải phóng tình dục, khiến "tình" ngược lại trong "tình yêu" thực tế, trở thành yếu tố quý giá nhất; khiến họ, cả nam lẫn nữ, lại dường như càng "có tình cảm đặc biệt" với "tình", đặc biệt là với "tình thuần khiết".

Nếu trong lòng bạn hướng về sự sa đọa, Nhật Bản có quá nhiều, quá nhiều phương diện có thể khiến bạn sa đọa, dụ dỗ bạn sa đọa; nếu bạn khao khát tự cường và thành công, chỉ cần bạn bỏ ra nhiều hơn người xung quanh, Nhật Bản cũng sẽ cung cấp cho bạn cơ hội tương ứng.

Vật chất tương đối phong phú hơn, xã hội được trật tự hóa một cách chặt chẽ, mâu thuẫn xã hội được giải tỏa trên diện rộng, tình dục cũng được công khai hóa, tự do hóa ở mức độ tối đa, hàm nghĩa cấu thành nên "nhân cách" phần lớn đã biến đổi, xung động tinh thần của con người nhìn chung đã suy giảm...

Một số người Nhật Bản, giữa tội ác xâm lược của Nhật Bản năm xưa và nỗi đau khổ của bom nguyên tử sau đó, khó xử rơi vào sự im lặng suốt hơn nửa thế kỷ. Đối với điều trước, họ muốn nói lại thôi. Đối với điều sau, họ cũng chỉ có thể muốn nói lại thôi. Sự tuần hành của họ, là một trong những sự khó xử mâu thuẫn nhất của nhân loại. Sự im lặng của họ, là một trong những sự im lặng không cam tâm tình nguyện nhất của nhân loại...

Tôi cho rằng, họ có thể được thấu hiểu.

Tôi, người Trung Quốc này, có thể hiểu họ, cũng nguyện hiểu họ.

Mối quan hệ giữa Nhật Bản và Mỹ, rất giống mối quan hệ thường gặp nhất trong tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung — kiếm khách hoặc đao khách, trừ khử nhân vật là nỗi lo trong lòng mình, nhưng đồng thời lại đóng vai trò "giám hộ" của con trai đối phương, giống như kiểu "nghĩa phụ" vậy.

Tâm lý của người Nhật đối với Mỹ, ắt hẳn là vô cùng mâu thuẫn. Nhưng mâu thuẫn mà không phức tạp, chỉ là mâu thuẫn mặt ngoài mà thôi. Một mặt, họ coi Mỹ là "nghĩa phụ". Vì hiện tại vẫn đang phải chịu sự bảo vệ quân sự và che chở hạt nhân của Mỹ, không thể không dựa dẫm vào người ta ba phần; mặt khác, họ làm sao cam tâm mãi mãi ở vị thế "nghĩa tử"? Làm sao lại không muốn thoát khỏi sự "giám hộ" của Mỹ? Làm sao lại không muốn giống như gã Mỹ, trên vũ đài thế giới thỏa mãn cơn ghiền bá chủ "giang hồ quốc tế", hở một chút là chỉ tay năm ngón, động một chút là trừng phạt nước này nước nọ? Một mặt, cảm ơn sâu sắc sự "giám hộ" suốt mấy chục năm như một ngày của Mỹ; mặt khác, lại canh cánh trong lòng về thảm họa nguyên tử mà mình từng phải chịu đựng.

Ví một quốc gia với một con người, đó chẳng khác nào mối thù giết cha chẳng khác nào mối thù cưỡng hiếp mẹ! Nhật Bản có ý đồ báo thù Mỹ không? Có cũng như không. Có thì cũng tự có. Căn bản không thực hiện nổi. Ít nhất căn bản không thể thực hiện về mặt quân sự. Nhật Bản thực sự chưa từng báo thù Mỹ sao? Khi xe hơi Nhật tấn công thị trường Mỹ, lúc đồng Yên lên giá và đồng Đô la mất giá, cảm giác khoái lạc trong lòng người Nhật là có thể tưởng tượng được.

Tôi là một tiểu thuyết gia nhỏ bé, từ trước đến nay luôn nhìn xã hội và thời đại bằng con mắt văn học nghề nghiệp.

Tôi là người Trung Quốc, lại là nhà văn, đang ở trong thời đại này, quan sát và suy ngẫm, cực kỳ muốn để lại một chút ghi chép trong khả năng của mình, để người đời sau nghiên cứu thời đại này, cung cấp dù chỉ là vài phần trăm tham khảo.

Dần dần tôi quen dùng một con mắt nhìn sự đời bằng cái nhìn văn học của tiểu thuyết gia, một con mắt khác tìm kiếm chút cảm giác của xã hội học, tâm lý học. Tôi cảm thấy nhiều sự đời, nhìn như thế này, so với việc chỉ nhìn bằng cái nhìn văn học thuần túy của tiểu thuyết gia, tầm nhìn rộng hơn, thị lực sâu xa hơn, dường như cũng sáng tỏ hơn.

Nhà văn quan tâm đến xã hội, quan tâm đến thời đại, thực sự không cần thiết phải hiểu là bị yêu cầu, bị áp đặt, chủ quan năng động thực sự có hại, có tệ đến thế sao? Nhà văn Trung Quốc đặc biệt là về mặt tư tưởng, lịch sử bị áp chế thực sự quá lâu rồi, thế là tính năng động của tư tưởng dần dần teo lại, mất đi. Tôi chủ trương tự mình khôi phục năng lực này. Bản thân tôi không phải là rất đắc ý với những "thứ" này sao.

Thiên lệch là đối với công bằng mà nói. Nhưng công bằng tuyệt đối không bằng trung dung. Sự thiên lệch của tôi, đôi khi gần như là sự phản động cố ý đối với trung dung.

Thế nhưng cũng không được một mực phản động với trung dung. Thiên lệch đến mức cách xa công bằng, cũng là điều đáng khinh như sự khôn khéo ba phải của trung dung vậy.

Cuộc sống vật chất tạm ổn, ý thức độc lập được tự do bày tỏ.

Tất cả những người gọi là "phú hào" hiện nay ở Trung Quốc, hơn chục năm trước đều là những người bình thường. Cơ hội cộng với sự khôn ngoan, là điều kiện để họ thành công. Trong sách của tôi, từ sự thành công của họ đã lặp lại một đạo lý bình thường như vậy — cơ hội thuộc về người có chuẩn bị. Đọc sách của tôi, ai cũng không nhìn ra sự tấn công nhắm vào họ. Chỉ là văn từ không sùng bái họ mà thôi. Họ phải cho phép tôi không sùng bái họ.

Nhưng, ở chỗ họ, lại nhìn ra sự không tán thành. (Dù là không tán thành, cũng phải cho phép không tán thành chứ?) Tôi hoan nghênh tất cả mọi người phê bình lời nói, việc làm, sáng tác và tư tưởng của bản thân tôi. Có người dành sự quan tâm đặc biệt cho tư tưởng của bạn, đó chẳng khác nào là đề cao bạn. Phê bình chỉ cần có chút đạo lý, tôi đều coi là để tự soi, để tự răn. Dù là hoàn toàn không có đạo lý, nhưng chỉ cần ảnh hưởng không vượt quá những thị phi về sáng tác và phẩm chất của bản thân tôi, tôi thường cũng không để ý. Nhưng nếu dẫn dắt sai lệch lan truyền rộng rãi, gieo rắc tin đồn nhảm, tôi cũng đành phải làm rõ, phải bác bỏ vậy.

Người ta đã sống trong xã hội, thì ai cũng là một người xã hội. Một người xã hội, không thể không cân nhắc đến lợi ích bản thân. Nó bao gồm — thu nhập bảo đảm một cuộc sống vật chất tương đối thể diện, sự tự do đầy đủ để chọn nghề nghiệp có thể phát huy sở trường hoặc tài trí của mình, sự nhiệt huyết và xung động tham gia cạnh tranh công bằng, môi trường xã hội thuận lợi cho việc thực hiện giá trị bản thân...

Tôi, Lương Hiểu Thanh, nhà văn đương đại Trung Quốc, nay xin trịnh trọng tuyên bố — tôi chính là muốn đứng ở mặt đối lập với "đặc quyền", một cách rõ ràng, lập trường kiên định, không chút lay chuyển, không chút do dự mà phản đối hiện tượng "đặc quyền"! Một người đối với "số phận" của mình là không thể làm gì được. Người khác đối với "số phận" của người này cũng không thể làm gì được.

Những người lao động chân tay mà tôi từng chứng kiến, đại khái chia làm hai loại. Một loại tự ti tự cường, những lời oán trời trách phận thường treo nơi cửa miệng: "Chúng ta, lũ khổ sai!" Một loại mù quáng tự tôn, sùng bái sức lực, đối với phàm là những người không dựa vào sức lực để ăn, đều dùng một câu khái quát: "Lũ ăn cơm nhàn hạ!" hàm chứa một sự khinh miệt.

Hồi ức của con người, có thể thay đổi "tiêu cự" theo sự lớn lên của tuổi tác, giống như những bức ảnh thay đổi màu sắc theo thời gian vậy.

Cha, không còn là người cha tráng kiện khỏe mạnh như trước nữa, cũng không còn là người cha khi về hưu vẫn ánh mắt tinh anh, tinh thần quắc thước như trước nữa. Cha già rồi, ông đã già hoàn toàn rồi. Cuộc sống đã biến ông hoàn toàn thành một ông lão. Mái tóc đen rất cứng của ông đã gần rụng sạch, phần không rụng cũng đã bạc trắng. Bộ râu lại mọc khá có thứ bậc, xám bạc xen lẫn vàng, cái gọi là "kiểu Lão Hoàng Trung", phất phơ, để dài tới cúc áo thứ hai. Chỉ có chòm râu dài này, mới tăng thêm cho ông chút uy nghi của người già. Mà những nếp nhăn nhuốm đầy sương gió trên gương mặt ông, ngưng tụ những tàn ảnh của những nguyện vọng không thành...

Cuộc sống, rốt cuộc là rất ghê gớm.

Những thứ từng bị lung lay, muốn khôi phục sự vững chắc ban đầu của nó, cần có nền tảng vững chắc hơn trước. Tín ngưỡng không giống trẻ con chơi xếp hình, đẩy đổ một trăm lần, vẫn có thể xây lại một trăm lần. Sự khôi phục của tín ngưỡng cần quan điểm tư tưởng và quan điểm nhận thức sâu sắc hơn trước. Điều này tốn thời gian hơn nhiều so với việc lên dây cót đồng hồ.

Con người có thể lừa dối người khác, nhưng không cách nào lừa dối chính mình.

Bởi lẽ chính là họ, những vạn vạn người không được hưởng thụ giáo dục văn hóa trong tiến trình lịch sử mà đang kiến tạo nên văn minh, giống như đá trầm tích, từng lớp từng lớp chồng chất, ngưng kết, kiên cố đặt nền móng cho chín triệu sáu trăm nghìn ki-lô-mét vuông đất nước của chúng ta! Cha chưa bao giờ làm những việc mình không đảm đương nổi. Cả đời ông không thích loại người lạm ngu충 số (lạm dụng người không có tài mà vẫn đứng vào hàng ngũ, giả danh tài giỏi).

Người Trung Quốc ngày nay, người làm việc nghiêm túc làm người nghiêm túc, thực sự không còn nhiều nữa. Người Trung Quốc ngày nay, dường như đối với mọi việc đều không còn tinh thần trách nhiệm. Ngay cả những người làm quan, cũng không mấy chịu nghiêm túc làm quan.

Một vài việc, với tôi, cũng dần dần bắt đầu không còn quá nghiêm túc nữa. Dường như nghiêm túc trước hết là việc rất thiệt thòi cho bản thân.

Một nghề nghiệp gần như cả đời, tất yếu tạo nên những đặc điểm tính cách rõ rệt của một người.

Những gì họ tham gia vào, chẳng qua chỉ là công sức của một viên gạch một viên ngói, nhưng lại cam tâm thông qua công sức của một viên gạch một viên ngói đó, thúc đẩy công trình lầu cao của người khác.

Sự nghiêm túc của họ chính là vì đó chính là niềm vui của họ!

Nguyện rằng trong cuộc sống của chúng ta, sự nghiêm túc đối với việc của người khác, và có thể từ đó tự nhiên rút ra được phẩm cách "thâu thuế" (niềm vui) của chính mình, hãy phát huy nó rạng rỡ lên!

Xét về nghệ thuật biểu diễn mà nói, tôi sùng bái diễn viên tính cách. Xét về con người trong thực tế mà nói, thì hoàn toàn ngược lại, tôi sùng bái mỗi một người "bản sắc", mà hết sức cảnh giác với "diễn viên tính cách"...

Tôi kính trọng mẹ và tất cả những người phụ nữ ôm lấy cuộc sống gian khổ bằng sự kiên nhẫn, tuyệt đối không vì nếm trải cay đắng mà buông tay...

Chúng ta sống dựa vào mẹ. Giống như cây tỏi dựa vào củ tỏi. Khi chúng ta đến lúc bị người khác định giá, thì mẹ, bà đã bị chúng ta hút cạn rồi. Không có tài sản và kiến thức. Mẹ là người mẹ không có gì cả. Mẹ là người mẹ bình thường, tầm thường, lặng lẽ không ai biết. Phẩm chất xuất sắc nhất có lẽ chính là sự kiên nhẫn. Ngoài sự kiên nhẫn của chính họ, họ không có gì để dựa vào. Tuy nhiên, họ có lẽ là những người mẹ xứng đáng nhất với con cái của họ! Bởi vì họ cống hiến chính là bản thân họ. Nghĩ đến loại cống hiến tựa như bản năng đó thực sự làm tôi đau lòng. Mà sau cuộc đời của họ không thiếu những người con trai tốt, đây chính là điều tươi đẹp bền bỉ nhất của nhân loại! Nếu chúng ta giàu có, dù sống trong cỗ quan tài mục nát, cũng sẽ có người vui vẻ đến làm khách, dù là ngày lễ hay ngày thường.

Người khác hài lòng về bạn, bản thân bạn cũng không bị thiệt.

Người đi ăn xin đáng thương, nhưng không đáng nhục. Những lúc cùng đường bí lối, thấp hèn cúi đầu cũng chẳng có gì.

Nếu có người hỏi tôi nguyện vọng lớn nhất là gì? Tôi sẽ không chút do dự trả lời: Đón người mẹ già người cha già của tôi đến bên cạnh, để tôi tận hiếu hiếu tử của mình cho họ. Thế nhưng tôi biết, nguyện vọng này gần như tương đương với một ảo tưởng, một bọt nước. Khi người mẹ già và người cha già của tôi còn sống; đại khái là có thể nghĩ như vậy.

Cáp Nhĩ Tân của tôi, thành phố mẹ của tôi, là một nhà văn, tôi lại không thể và không có khả năng làm bất cứ đóng góp thực tế nào cho bà!

Nỗi cắn rứt này là nỗi hổ thẹn cả đời.

Lương Hiểu Thanh anh ta vốn không phải là người nhận ân mà không báo!

Đối với những người đã đọc tiểu thuyết "Loét" của tôi mà viết thư cho tôi đầy chân thành, nguyện chân thành nhường ra một gian nửa gian nhà ở của họ cho mẹ già cha già của tôi tạm trú, tôi cũng mãi mãi mang trong lòng lòng biết ơn sâu sắc với các bạn. Ý nghĩa quan trọng của những việc này là, chứng tỏ rằng trong cuộc sống của chúng ta rốt cuộc vẫn tồn tại lòng tốt.

Mẹ ơi, mẹ phải sống thật tốt nhé! Mẹ nhất định phải đợi đấy! Mẹ nhất định phải đợi đấy!

Con cầu xin mẹ, mẹ ơi!

Từ người mẹ già của tôi, tôi liên tưởng đến hàng ngàn hàng vạn người mẹ của cả một thế hệ, những người phụ nữ hiếm thấy thậm chí có thể coi là tầm thường đang thở dốc ở tầng đáy xã hội mà già nua đi cả cuộc đời, đối với con trai họ, hẳn đều là những người mẹ cao quý nhỉ? Tư tưởng của tôi là vô cùng duy vật. Nhưng bị tình cảm chi phối, khó tránh khỏi cũng sẽ trở nên hơi duy tâm một chút.

Một số tên người nước ngoài, một khi được Trung Quốc hóa, liền dường như là chân dung văn tự của họ vậy. Từ cái tên Trung Quốc hóa của họ, thậm chí có thể thưởng thức được khí chất, phẩm cách, thậm chí có thể truyền đạt được đặc điểm và sức hấp dẫn về hình tượng của họ...

Tôi nghĩ, nhân sinh cũng có thể ví như một tấm vải vẽ. Có người cả đời như tấm vải vẽ khổng lồ, những tình huống hiển hiện trên đó sóng gió cuồn cuộn, khí tượng vạn thiên. Có người cả đời tràn ngập sự lãng mạn kiểu vẩy mực, kiểu đại viết ý, hoặc tràn ngập tính kịch tính nhấp nhô. Nhìn tấm vải vẽ nhân sinh của họ, giống như xem truyện tranh.

Nhưng tấm vải vẽ nhân sinh của đa số người lại là khổ nhỏ. Tấm vải vẽ nhân sinh của tôi thuộc về một trường hợp trong số đa số. Tôi từng đùa với bạn bè gọi nó là "nhân sinh khăn tay". Đúng vậy, tôi cũng chính là trong kích thước lớn như vậy, bằng lối vẽ tả thực, đôi khi thậm chí bằng lối vẽ công bút, vô cùng nghiêm túc từng lớp từng lớp tô vẽ nhân sinh tầm thường của mình.

Tuổi thơ là màu nền của tấm vải vẽ nhân sinh. Dù trên nền màu có phác họa ra những hình người mờ ảo, nhưng thường thuộc loại "điểm màu", "ấn tượng". Nhìn xa thì có lẽ còn phân biệt rõ đường nét, nhìn gần thì liền hòa lẫn thành một mảng với màu nền. Rốt cuộc thì, mép của đường nét đó, hòa lẫn quá phẳng phiu với màu nền, không thể nổi bật lên từ màu nền...

Tôi cảm thấy, tuổi thiếu niên là bức tranh bạch miêu (vẽ nét đen trắng) đầu tiên về con người trên tấm vải vẽ nhân sinh. Lúc này trên tấm vải, đường nét khuôn mặt của một thiếu niên hơi rõ ràng. Biểu cảm của cậu ta đã có thể thầm lặng báo trước tính khí và phẩm cách tương lai của cậu ta. Thậm chí, đã có vài phần yếu tố bẩm sinh hàm súc trong ánh mắt cậu ta, báo trước số phận tương lai của cậu ta...

Những đứa trẻ sống trong môi trường vô tư lự sẽ không mong mình chóng lớn. Chúng theo bản năng trì hoãn việc gánh vác bất kỳ loại trách nhiệm nào. Mà một đứa trẻ trong gia đình nghèo, lại giống như mong được mặc một chiếc áo mới, mong mình sớm lớn lên từng ngày.

Họ, cả nam lẫn nữ, theo bản năng mong muốn có thể sớm một ngày gánh vác trách nhiệm nào đó cho gia đình.

Những người mẹ của những đứa trẻ nghèo, vào dịp lễ tết đặc biệt đáng thương. Lúc này, con người so với chim thú, liền lộ ra sự bất lực của con người. Cuộc sống của chim thú không phân biệt năm tháng, cho nên mẹ của chúng cũng không cần vào những ngày sắp đến nào đó, phải hoảng loạn bất an ngày đêm nghĩ về nghĩa vụ to lớn gì đó của mình.

Tình thân tự nhiên là dựa trên cơ sở quan hệ huyết thống. Nhưng tôi cho rằng — phần tình thân vượt ra ngoài quan hệ huyết thống đó, cũng rất đáng được duy trì...

Tôi sở dĩ thường xuyên hồi ức, thực sự là vì trong lòng tôi dần dần tràn ngập sự biết ơn. Sự biết ơn này là những hạt giống của sự dịu dàng nhân gian từng gieo vào tâm điền một thiếu niên. Tôi từ thiếu niên đến thanh niên rồi trung niên, những hạt giống đó liền lặng lẽ như cỏ xuân sinh trưởng trong lòng tôi...

Thái độ cả đời của đàn ông đối với phụ nữ, theo tôi nghĩ, phụ thuộc vào việc cậu ta có may mắn nhận được sự chăm sóc và yêu thương như chị cả của những người phụ nữ không cùng huyết thống thậm chí không cùng thân tộc, có ích cho việc hình thành chất lượng tình cảm, ngay từ thời thiếu niên hay không. Cũng như nhận được sự giáo dục tiềm tàng từ họ như thế nào.

Khi con người hiểu rằng mình có một người bạn tuyệt đối sẽ không bao giờ bán đứng mình trong bất kỳ tình huống nào, cậu ta sẽ cảm thấy mình có một khối tài sản đặc biệt.

Chúng ta từ khắp nơi trên đất nước đi đến với nhau, thực sự là một cái duyên nhân sinh. Chúng ta đều phải trân trọng cái duyên này. Còn về những thứ khác, không phải là thứ chúng ta tự mình tìm kiếm, chúng ta chẳng thèm bận tâm!

Tôi quay đầu nhìn lại nhân sinh của chính mình, không khỏi kinh ngạc, rồi lại nghiêm trang, rồi trong lòng tràn ngập một cảm động lớn lao! Sao cơ, hóa ra trong nhân sinh của tôi, lại có nhiều nhiều người tốt bụng như vậy giúp đỡ tôi, quan tâm tôi, dành cho tôi tình bạn nhân gian và sự dịu dàng bền bỉ hoặc khó quên cả đời sao? Trong lòng có biết ơn, trong lòng có cảm động, thật tốt biết bao! Bởi vì như vậy, một mặt khác trong nhân sinh, ví dụ như sự ghê tởm, thù oán, địch ý, những xích mích nhỏ nhặt, liền trở nên vô cùng nhỏ nhen, nông cạn và tự làm khổ mình...

Người sống bên cạnh người tốt, đại khái trong lòng sẽ nảy sinh chút lòng tốt nhất thời này, và luôn không kiềm chế được xung động tự biểu hiện này. Biểu hiện rồi, tự tin mình vẫn đứng bên cạnh người tốt, liền nhận được một sự tự an ủi, và sự an tâm mãn nguyện của lòng người đã chứng minh được điều gì đó, một khi đã gần như bản năng, chúng ta cũng chỉ có thể vì nó mà nghiêm trang thôi.

Tôi cho rằng sự cao cả là một bộ phận rất quan trọng và cũng rất chính yếu trong nội dung nhân tính. Tôi tin chắc sự cao cả cũng là một phương diện của bản năng nhân tính.

Nếu nhân tính ác mang màu sắc bản tính, thì nhân tính thiện cũng mang màu sắc trung tính. Nhân tính có xu hướng xấu muốn sa đọa, sự sa đọa thường khiến nhân tính vui vẻ. Nhưng nhân tính cũng có xu hướng cao quý khao khát thăng hoa, sự thăng hoa khiến nhân tính tỏa ra sức hấp dẫn. Người sống lâu trong sự sa đọa thực ra không hề cảm thấy vui vẻ lâu dài.

Nhân tính tuy bẩm sinh có xu hướng cao quý khao khát thăng hoa, xã hội loài người lại không thể thiết kế tình huống để thỏa mãn sự căng thẳng tự nhiên này của nhân tính. Điều này khiến xu hướng cao quý khao khát thăng hoa của nhân tính ở trong trạng thái bị áp chế.

Giống như nhiều người, tình thân đang từng phần từng phần trôi đi khỏi lòng tôi. Tôi thường tự nhủ, so với những thứ khác, tình thân mới là thứ quý giá nhất. Nhưng khi tình thân cản trở những thứ khác, lại thường không cách nào cứu vãn được mà coi thứ khác quan trọng hơn tình thân. Dường như tình thân là hạt óc chó, là thứ có thể đặt để lâu dài. Còn thứ khác là nho, bày ra trước mắt, phải ăn sạch kịp thời, nếu không để qua đêm liền thối, mà thối rồi lại khiến bản thân rất đáng tiếc. Những thứ người đương đại coi trọng và cần thiết, thường là những thứ thực dụng nhất.

Quân phục tước đoạt quyền trốn tránh nguy hiểm và né tránh sự cao cả của họ. Mà đó chính là đặc quyền bẩm sinh và tự ban cho chúng ta - những người không phải là lính...

Nếu cái nhìn của chúng ta về cuộc sống là nhân từ, chúng ta sẽ phát hiện ra, ngay cả trẻ em và thiếu niên, cũng thường khó tránh khỏi việc hoài cựu!

Dự cảm trước khi chết của cáo hoang là rất mạnh. Một khi chúng nhận thức được mệnh số sắp tận, liền cố gắng quay trở về cái hang đầu tiên của chúng.

Đừng tin vào lời của những kẻ tuyên bố mình tuyệt đối không hoài cựu. Khi họ tuyên bố như vậy, lại chính là nói ra — quá khứ đối với họ, chắc chắn là muốn cắt không đứt, gỡ lại rối.

Nếu một người thực sự căn bản chưa bao giờ hoài cựu — thì dường như đủ để chứng minh, chất lượng nhân tính của anh ta hoặc cô ta là vô cùng đáng nghi.

Đặc điểm sinh mệnh của đa số người cơ bản là như thế này — lúc ấu thơ nhìn về phía trước, lúc thanh niên nhìn trước mắt, lúc trung niên vừa đi trên đường đời vừa bất đắc dĩ quay đầu lại, mà lúc tuổi già thì không quay đầu cũng không ngẩng đầu nữa. Người già quen cúi đầu trầm tư. Hoài cựu là sự an ủi tình cảm của người già. Ông ta đã không còn cần quá nhiều thứ nữa, cho nên ông ta không còn nhìn ngang liếc dọc tìm kiếm nữa. Điều cần nhớ đều đã in đậm trong lòng ông ta, cho nên ông ta cũng không cần phải thường xuyên quay đầu tìm kiếm cái gọi là nhân sinh — chẳng qua là những mảnh ký ức do hoài cựu tạo thành mà thôi...

"Lòng yêu thương" là cảnh giới cao thượng và vĩ đại. "Lòng yêu thương" thường trú vững bền trong tâm hồn nhân loại, nhân loại mới không đến mức thoái hóa quay lại thế giới động vật.

"Lòng yêu thương" nảy sinh từ lòng bác ái.

Lòng người của đại đa số khó mà đạt tới cảnh giới này. Chúng ta chỉ có thể ở một lúc nào đó, một nơi nào đó, trong một tình huống nào đó, trong một sự việc cụ thể nào đó, "lòng yêu thương" nửa tê liệt nửa không mới được đánh thức một lần. Một khi chúng ta có thể đối xử với người với việc bằng "lòng yêu thương", chúng ta lại sẽ tự cảm thấy được an ủi biết bao!

Lòng tốt là nền tảng của "lòng yêu thương".

"Lòng yêu thương" có sức ảnh hưởng tự nhiên, trừ khi con người từ chối ảnh hưởng của nó, bài trừ ảnh hưởng của nó, kháng cự ảnh hưởng của nó.

Tôi từ trước đến nay coi tình cảm, tình bạn giữa tôi và họ như là "bất động sản", chỉ sợ vừa vận dụng là mất giá.

Người Cáp Nhĩ Tân có một cái "dài" (điểm mạnh) quá không thể lấy làm gương, đó là việc mở miệng nhờ vả người khác căn bản không coi là chuyện gì to tát.

Đối phương gặp khó khăn mình cũng không quan tâm. Bị từ chối thẳng thừng cũng không quan tâm. Tóm lại giống như thói quen, là truyền thống. Giống như vừa đi đường vừa đá đá, tình cờ đá trúng không phải là đá, là chìa khóa mở cái gì đó, thì vui sướng hân hoan. Suốt dọc đường đá không trúng chìa khóa, cũng không hối tiếc, tiếp tục suốt dọc đường đi vừa đi vừa đá tiếp. Đá đau chân, nhíu mày là xong. Hôm nay bạn nhờ tôi, ngày mai tôi nhờ bạn, không những không thể sống thoải mái, tôi cho rằng ngược lại sẽ sống rất mệt mỏi.

Tôi chủ trương trước hết hãy giả định những khó khăn chúng ta gặp phải trong cuộc sống, là không có bất kỳ ai có thể nhờ cậy cũng không ai có thể giúp đỡ, chủ trương trước hết tự đặt mình vào tình thế cô lập không nơi nương tựa. Và cứ như thế, kết quả lại rất có thể là — chúng ta phát hiện ra, một vài khó khăn, không hề không thể khắc phục như chúng ta ước tính. Một vài mục đích làm việc gì đó, dù không đạt được, cũng không hề tổn thất nghiêm trọng như chúng ta ước tính. Chúng ta sẽ phát hiện ra, một vài mục đích, bỏ thì bỏ thôi. Mong muốn thế nào mà kết quả cuối cùng không như thế, người ta không phải vẫn sống sao? Trong một vài tình huống, đối với bách tính nhỏ bé mà nói, nhờ vả người khác chẳng khác nào là vay lãi suất cao.

Lời này của tôi không phải ý nói nhờ người phải cho người ta lợi ích, mà ý nói lãi suất phải trả thường là chí khí của con người. Mất đi chí khí này, trạng thái sống của con người, thường liền tự mình tê liệt.

Sự ấm áp thường thuộc về một tình huống cuộc sống nhỏ bé. Người giàu thực ra không thể tận hưởng được nhiều sự ấm áp. Họ vì giàu, tất yếu phải theo đuổi cái lớn, theo đuổi sự xa hoa lãng phí. Mà sự ấm áp thậm chí có thể là tình huống cuộc sống hiện hữu trong căn nhà nhỏ tồi tàn của người nghèo. Sự ấm áp chính là trải nghiệm và tận hưởng của bách tính nhỏ bé.

Về mặt cuộc sống vật chất, tôi là một người tuyệt đối không có chí lớn.

Đừng nói những lời nản lòng rằng bách tính nhỏ bé chỉ xứng đáng sống cuộc sống nhỏ bé, mà phải thay đổi một phương pháp tư duy, cảm nhận nhiều hơn những sự ấm áp nào đó trong cuộc sống nhỏ bé của bách tính. Và phải giống như chim dệt tổ, dệt một tổ ấm nhỏ bé, trải qua từng ngày của bách tính, thong dong bình tĩnh mà nghiền ngẫm thưởng thức.

Nghỉ hưu sớm hoặc dứt khoát từ chức, điều này tương đương với việc hoàn toàn hủy bỏ "hôn ước" với thể chế mà mình đang dựa dẫm vào. Điều này cần rất nhiều can đảm, thể chế đó sẽ không giống như một người chồng giàu có, bồi thường cho bạn cái gì cả.

Niềm vui đôi khi cần tiền bạc để xây dựng.

Nếu không có một số người thông cảm với một số người khác, thì cũng không có xung động muốn làm điều gì đó cho một số người khác của một số người. Vậy thì trên thế giới đại khái chỉ còn lại xung động làm điều gì đó cho bản thân mình. Mà thế giới thực sự đến mức này, ngay cả Thượng Đế nhân từ cũng sẽ nảy sinh sự chán ghét.

Cách mạng xảy ra ở những vùng nghèo khó nhất, đây đương nhiên là quy luật của cách mạng.

Thế nhưng tại sao các vùng cách mạng cũ, sau bốn mươi năm giải phóng, thường vẫn là những nơi nghèo nhất trên chín triệu sáu trăm nghìn ki-lô-mét vuông đất đai của chúng ta?

Bản thân chúng ta chỉ thiếu đi một chút giả tạo là không đủ. Chúng ta chỉ mang trong mình một loại tình cảm nào đó cũng là không đủ.

Chúng ta rốt cuộc còn có thể làm gì cho những người bị sự nghèo khó bủa vây một cách bức bách đó?

Chỉ có làm cho Trung Quốc giàu mạnh lên, tấm lòng hiếu thảo của con cháu các thời đại Trung Quốc mới không đến mức ngâm trong nỗi bi thương lâu dài và những giọt nước mắt đau đớn như vậy.

Chỉ có làm cho Trung Quốc giàu mạnh lên, tình thân mới có tiền đề lớn là niềm vui thiên luân ấm áp; con cái mới có thể đối mặt với sinh lão bệnh tử của cha mẹ một cách lý tính hơn; chữ "Hiếu" mới không nặng nề đến thế, mới là việc có thể cầm lên cũng có thể đặt xuống!

Gia đình — "đơn vị liên doanh" đáng tin cậy nhất.

Nhân sinh giống như con thuyền một thời. Rốt cuộc, gia đình là nơi bến đỗ có quyền neo đậu nhất. Người qua tuổi trung niên, không có gia đình quả là không thể tưởng tượng nổi. Những người ly hôn, nói cho cùng là để tìm kiếm một bến đỗ khác. Mất đi sự chống đỡ của hy vọng này, ly hôn chỉ là bất hạnh mà thôi...

Gia đình ổn định, giống như "đơn vị liên doanh" đáng tin cậy nhất. Gia đình có quan hệ danh nghĩa, quan hệ gia đình hữu danh vô thực, tự nhiên liền giống như những "công ty vỏ bọc" gì đó do hai đối tác "liên doanh" không có bất kỳ đạo nghĩa nào hợp thành. Một bên gặp khó khăn, bên kia không rút củi đáy nồi mới là lạ đấy! Quan hệ "liên doanh" gia đình đương nhiên không chỉ là sổ sách thu chi của dòng chảy tiền bạc. "Đầu tư" của hai bên, còn bao gồm tình cảm của mỗi người, trách nhiệm của mỗi người, cái tinh thần chịu khổ trước hưởng thụ sau, cùng chung hoạn nạn của mỗi người.

Tôi tự chúc mừng mình đang nhậm chức trong một "đơn vị liên doanh" đáng tin cậy — nhậm chức người chồng, chức người cha, kiêm nhiệm chức người con, chức anh em. Khá mệt. Đang dốc toàn lực đảm nhiệm.

Nhưng chưa từng nảy sinh ý niệm "nhảy việc". Hai vợ chồng cũng đều không có ý định "xào" (sa thải) ai cả...

Cầu chúc thật nhiều "đơn vị liên doanh" như "gia đình" có hiệu quả kinh tế tốt, hiệu quả tinh thần cũng tốt, càng "cộng sản" hóa hơn chứ không phải càng "cổ phần" hóa, "tư hữu" hóa...

Thường hy vọng vào một thời gian và một không gian nào đó, biến thành một người giống như thực vật — nghe thấy rồi, nhìn thấy rồi, nhưng tuyệt đối không cho qua não, cũng không nảy sinh ý nghĩ gì. Chỉ vì mình có bản năng nghe thấy và nhìn thấy mà vui sướng. Giống như một cái cây, dưới ánh mặt trời lười biếng cuộn lá của nó, mà trong mùa mưa lại duỗi lá theo bản năng, nếu lúc đó lá cũng vui vẻ.

Thượng Đế dù thật sự tồn tại, cách làm phớt lờ quyền lợi sinh mệnh của ngài cũng là điều đáng nguyền rủa!

Sự ra đời của con người bản thân chính là kỳ tích.

Sau khi tôi làm cha, luôn coi trách nhiệm của người cha là một trong những trách nhiệm chính trong cuộc đời mình.

Tôi từng cho rằng mình là người đàn ông thiếu tình cảm cha con.

Sau khi kết hôn, tôi rất sợ phải gánh vác trách nhiệm của người cha quá sớm. Bởi vì tôi quá yêu sự yên tĩnh.

Chỉ cần nghĩ đến trong căn nhà mười một mét vuông của mình, vang lên tiếng khóc của trẻ con, có một đứa bé trai hoặc bé gái ba bốn tuổi bò đầy đất, tôi liền thấy chẳng khác nào bị tra tấn, có chút dựng tóc gáy.

Tôi thường nghĩ, đại đa số thế hệ chúng ta, đều là kéo vạt áo rách của cha mẹ, bước theo những bước chân của nước Cộng hòa mà đi tới. Sao cơ, thế hệ sau của chúng ta khi tiêu dùng bất cứ thứ gì, cái kiểu dường như đương nhiên và không chút tiết kiệm, lãng phí phá hoại đó, lại còn ghê gớm hơn cả lũ trẻ con ở những gia đình giàu có nước giàu có phương Tây nhỉ? Dường như chúng ta là những người cha người mẹ cực kỳ giàu có của chúng. Chẳng lẽ chính chúng ta cũng hoang đường đến mức nghĩ như vậy sao? Nếu không, tại sao chúng ta không nói cho chúng biết một vài điều chúng nên biết? Con trai tôi đương nhiên có thể dùng giấy in cao cấp để tập vẽ, có thể có nhiều bút màu, có thể không cần đeo cặp sách đã vá, có thể muốn ăn "kem tím" lúc nào thì ăn một que...

Nhưng nó phải hiểu, tất cả những điều này đúng thực chính là một loại gọi là "hạnh phúc"!

Tôi không hy vọng bồi dưỡng ra một đứa trẻ từ nhỏ dường như không thiếu thứ gì, lớn lên lại cho rằng thế giới này cái gì cái gì cũng chưa chuẩn bị đầy đủ cho nó, do đó chỉ biết oán trách thậm chí căm ghét người khác.

Vô tư lự và cơ bản không thiếu thứ gì, có thể cung cấp cho xã hội tương lai một người có thân tâm khỏe mạnh tối thiểu, cũng có thể "tạo nên" một đám công tử tiểu thư.

Quốc gia này dân tộc này, không còn nuôi nổi bao nhiêu công tử tiểu thư nữa. Hiện có đã đủ nhiều rồi!

Chẳng lẽ không phải sao?

Thế hệ kiểu công tử tiểu thư, là sự báo ứng lớn nhất đối với bất kỳ quốc gia nào dân tộc nào. Mà đối với một nước nghèo một dân tộc đang thức tỉnh, thì chẳng khác nào là sự trả thù.

Ai không hy vọng sở hữu một khu vườn nhỏ? Dù chỉ là một trượng đất! Nếu có, người đương đại chắc chắn sẽ rào lại bằng hàng rào gỗ. Cái hàng rào gỗ đó, tôi nghĩ cũng chắc chắn sẽ tùy theo điều kiện và ý nguyện của mỗi người, bày biện sao cho đẹp mắt nhất có thể. Sau đó vào mùa xuân gieo hạt hoa, hoặc di chuyển cây hoa. Thế là, mong chờ những bông hoa mình yêu thích, ngày ngày lớn lên, trổ nụ, trong mùa hè nở rộ tím đỏ thành một mảng. Dù trong mùa thu héo tàn nhưng cũng không buồn bã. Cẩn thận thu lấy hạt hoa, đợi năm sau lại trồng, tin rằng hoa có thể nở đẹp hơn...

Thật sự, ai chưa từng mang theo giấc mơ như vậy chứ?

Đô thị tấc đất tấc vàng, giá đất bị đẩy lên ngày càng cao. Sau này sẽ càng cao hơn. Hy vọng sở hữu một khu vườn nhỏ, đối với hạng người bình thường chẳng khác nào một sự xa xỉ, một giấc mơ. Một số cán bộ cấp bộ trưởng trở lên, hơn nữa là loại có tư cách cũ, mới có thể biến thành hiện thực. Thế là khiến người bình thường nhìn ngắm thèm thuồng.

Tôi nghĩ, thực ra ai cũng có một khu vườn nhỏ, ai cũng có vườn ươm, đó chính là thế giới nội tâm của chúng ta. Trí lực của con người cần phát triển, thế giới nội tâm của con người cũng cần được phát triển. Sự khác biệt giữa người và động vật, ngoài nhiều phương diện ai cũng biết, e rằng còn nằm ở chỗ người có thế giới nội tâm. Tim chẳng qua chỉ là một tạng quan trọng của con người, mà thế giới nội tâm là một cảnh quan, nó được hình thành dần dần bởi thế giới bên ngoài liên tục tác động vào nội tâm. Mỗi người đều vô cùng quan tâm đến sức khỏe của tim mình và của người thân yêu nhất, đến mức hở một chút là bệnh tật liền hoảng sợ không yên cả ngày. Nhưng không phải mỗi người đều quan tâm đến sự âm dương của thế giới nội tâm của mình và của người thân yêu nhất.

Tôi là kẻ tục, chỉ có thể giáo hóa bằng quan niệm và phương thức của kẻ tục. Còn những lời huyền bí của các nhà sư thậm chí các vị thiền sư, tôi từ trước đến nay đều giữ thái độ khinh mạn không chút cung kính. Cho rằng ngoài sự khôn khéo của kỹ thuật ngụy biện, chẳng có gì thực sự "thâm sâu". Trong những người hiện đại, tôi chưa từng quen biết một người nào có nội tâm an toàn "hư không". Đầy miệng "hư không", thực tế nội tâm vật dục tràn đầy, danh lợi không quên, thì lại rất có nhiều người. Huống hồ tôi lại không muốn con trai mình sau này xuất gia, làm nhà sư vân du. Cho nên lời dạy bảo đầu tiên của tôi đối với con trai là — thế giới nội tâm của con người, hay tâm hồn của con người, đại khái là dễ chiêu mời bụi bặm, vương bẩn thỉu nhất, "thời thời cần phủi sạch" cũng không giúp ích gì.

Vệ sinh sạch sẽ tâm hồn chỉ có thể là tương đối, giống như vệ sinh sạch sẽ nơi ở của con người chỉ có thể là tương đối. Mà căn bản không phủi sạch, thậm chí không vui khi người khác chỉ ra bụi bặm và bẩn thỉu, thì là thái độ vô cùng không thể chấp nhận, giống như bệnh nhân kiêng bệnh sợ thầy thuốc.

Ghen tị với người là việc không còn cách nào khác. Từ người vĩ đại đến người bình thường, đều có tâm ghen tị. Người chưa từng nảy sinh tâm ghen tị căn bản là không có.

Không thể tất cả cái gọi là việc tốt, cơ hội tốt, đều đương nhiên giáng xuống đầu bạn. Khi giáng xuống đầu người khác, bạn nên tự nhủ với mình, cơ hội và vận may của mình có thể ở lần sau. Hơn nữa, một vài sự việc không hề quan trọng.

Tất cả những hiện tượng liên quan đến thế giới nội tâm của con người này, tương lai cũng tất liên quan đến việc một người có hạnh phúc hay không.

Tôi thực sự từ trong lòng cảm thấy đau buồn thay cho bọn trẻ — thiếu vắng tình bạn, thiếu thời gian vui vẻ, cả ngày đầu óc đầy điểm số, thứ hạng và áp lực từ cả phụ huynh lẫn nhà trường.

Giai đoạn thiếu niên như thế này, sau này e rằng đến chút nội dung đáng hồi ức cũng chẳng có rồi? Có một người con trai ít nhiều mang chút màu sắc nổi loạn tinh thần, cũng tốt. Một người con trai như vậy, luôn nhắc nhở tôi hiểu rằng, tôi chẳng qua chỉ là cha của một nam sinh lớp hai. Ngoài ra, có lẽ chẳng là gì cả. Càng không có bất kỳ tư bản nào có thể đắc ý. Con trai ở nhà dạy tôi phải biết cúp đuôi làm người.

Làm bạn với cậu con trai học lớp hai của bạn không phải là việc dễ dàng. Đôi khi nó dường như coi bạn là bạn, thực tế trong lòng nó, bạn vẫn chẳng qua chỉ là cha nó mà thôi.

Tất cả vẻ đẹp trên thế giới, đều trước hết vì sự tồn tại của phụ nữ mà được phát hiện, mà được kiến tạo, mà được thưởng thức. Phụ nữ là cây vẻ đẹp, không ngừng kết ra những quả ngọt của vẻ đẹp. Không nghi ngờ gì, nhiều sự vật tốt đẹp là do đàn ông phát hiện, đàn ông kiến tạo. Nhưng nếu trên thế giới không có phụ nữ, đàn ông liền sẽ không nảy sinh xung động phát hiện cái đẹp, kiến tạo cái đẹp, hướng về cái đẹp, thưởng thức cái đẹp. Thế là liền không có tất cả nghệ thuật. Mà nhân loại không có nghệ thuật, thì chẳng qua chỉ là coi trái đất này là vườn thú hoang dã. Mà trí tưởng tượng khoa học cũng tương tự sẽ không nảy sinh từ bộ não của đàn ông.

Phụ nữ đối với thế giới đối với nhân loại, công lao trước hết không nằm ở việc sinh sôi nảy nở thế hệ sau, mà nằm ở việc sinh sôi vẻ đẹp. Nói rộng ra, nhân loại có thể chịu đựng từ nay không còn thế hệ sau, nhưng tuyệt đối không thể chịu đựng từ nay không có phụ nữ.

Làm phụ nữ là một điều đáng tự hào. Vẻ đẹp của người phụ nữ chính là tiền đề chất lượng cho vẻ đẹp của cả thế giới này.

Phụ nữ ơi, vì một thế giới tốt đẹp hơn, hãy làm cho chính mình trở nên xinh đẹp hơn đi! Thế giới sẽ trở nên tươi đẹp hơn nhờ vào hình ảnh xinh đẹp hơn của người phụ nữ; cũng sẽ tươi đẹp hơn nhờ vào tâm hồn và tính cách cao đẹp hơn của họ...

Đàn ông luôn hy vọng lấy được người vợ xinh đẹp. Phụ nữ luôn hy vọng gả cho người đàn ông có địa vị xã hội, có tiền tài, có quyền lực, hoặc anh tuấn tiêu sái, phong lưu phóng khoáng. Dù là nam hay nữ, phần lớn đều muốn kết giao những người bạn "có ích".

Thế nên bậc hào kiệt mới có câu: "Đại trượng phu xử thế, nên kết giao bốn bể anh hùng".

Thế nên văn nhân mới có câu: "Đàm tiếu hữu hồng nho, vãng lai vô bạch đinh".

Coi đó là niềm vinh dự. Coi đó là niềm tự hào.

Thế nên mới có câu: "Công môn hạ nhật thiểu, cùng hạng cố nhân hy".

Thế nên mới có câu: "Nhân sinh đương quý hiển, mỗi đàm bố y giao. Thùy khẳng cư đài các, do năng niệm thảo mao" — cuối cùng trở thành nỗi cảm khái nhân gian.

Nhưng người mẹ, lại thương yêu nhất đứa con "vô dụng" nhất của mình.

Thế rồi một ngày nọ, người vợ hiện tại của tôi bước vào cuộc sống của tôi. Cô ấy ngây thơ đến mức có chút khờ khạo. Đã hai mươi sáu tuổi mà tuyệt nhiên không chút rành rẽ sự đời. Bảo cô ấy là thiếu nữ thì có phần hơi "tôn vinh", nói đúng nhất chỉ có thể coi là một đứa con gái lớn xác. Có lẽ điều này không ít thì nhiều có liên quan đến việc cô ấy lớn lên ở nông thôn cho đến năm mười bốn, mười lăm tuổi... Cô ấy là do một người phó bí thư chi bộ Đảng ở ban văn học của chúng tôi ngày đó "tiến cử" cho tôi.

Tôi thấy mình trước đây thật ngốc. "Yêu đương" đâu nhất thiết phải đi đến hôn nhân! Đã đành cuộc sống độc thân của tôi cần chút dịu dàng và sự ấm áp do phụ nữ mang lại, thì việc gì phải từ chối cơ hội "yêu đương" chứ! ...

Suy nghĩ thoáng qua này thực ra rất ích kỷ. Thậm chí có thể nói là khá xấu xa.

Tôi kể cho cô ấy nghe hồi nhỏ mình là một đứa trẻ nghèo khó ra sao, giờ đây vẫn là một kẻ khố rách áo ôm thế nào, cũng như sức khỏe kém cỏi ra sao, nào là bệnh dạ dày, bệnh gan, bệnh tim giai đoạn đầu vân vân. Hơn nữa, gánh nặng gia đình của tôi thực sự rất nặng nề! Thế mà lại nghĩ rằng một người đàn ông như vậy cũng có thể tạm bợ làm chồng, điều đó có nghĩa là đang phạm phải một sai lầm tồi tệ và nghiêm trọng đến nhường nào. Một cô gái trong chuyện này tuyệt đối không thể tạm bợ, không thể xuề xòa, không thể cẩu thả. Nhưng mà, nếu làm một người bạn tốt theo nghĩa thông thường, tôi vẫn rất có tình nghĩa. Tình cảnh lúc đó hệt như lời một bài hát — tôi kể cho cô ấy nghe về tuổi thơ của mình / cô ấy trố mắt nhìn tôi bằng đôi mắt đen láy / ngây ngô đờ đẫn nhìn tôi...

Tôi đã từng dùng cách thức khá giả tạo và cũng khá xảo quyệt này để dọa lui vài cô gái mà tôi cho là không có "duyên" với mình.

Thế nhưng sự việc lại trái với mong đợi. Cô ấy đã vô cùng cảm động, bật khóc. Dường như một cô gái lương thiện bị cảm động trước số phận của một chàng chăn cừu nghèo khó — giống như những gì thường được mô tả trong các câu chuyện cổ tích...

Cô ấy nói: "Vậy thì anh càng cần một người yêu thương anh chứ!..."

Thế là tôi hiểu ra — chính từ khoảnh khắc đó cô ấy đã thực sự yêu tôi.

Cái gọi là "duyên" mà tôi hằng mong đợi, cũng chính từ khoảnh khắc đó mà hiện nguyên hình, tinh nghịch nháy mắt với tôi...

Tôi bảo thủ cho rằng, đàn ông vì mua một bộ quần áo mình mặc mà dạo siêu thị là chuyện nực cười. Vợ anh ta vì quần áo của anh ta mà dạo siêu thị cũng là một thói xấu không thể tha thứ.

Bởi vì thời gian đó theo một nghĩa nào đó đã không hoàn toàn thuộc về cô ấy, mà thuộc về họ. Thời gian nhàn rỗi của con người hiện đại đã vô cùng hạn hẹp, vì một bộ quần áo có đáng không!

Ngày nay, những cô con dâu coi bố chồng như cha đẻ mà hiếu thuận, đặc biệt là những cô con dâu trẻ, không còn nhiều nữa...

Dấu ấn của nghèo đói để lại trên người tôi quá sâu đậm, khiến tôi trở thành một người tiêu dùng tiết kiệm một cách bản năng và không hề oán trách.

Người chồng tốt có đủ loại kiểu dáng.

Vợ tôi tán đồng cách hiểu của tôi về tình bạn và tình yêu. Trên cơ sở đó, tôi mới có thể tự hào là một người đàn ông phóng khoáng. Tôi không cho rằng ngoại tình là chuyện đáng xấu hổ, nhưng tôi cũng không thích những người đàn ông và phụ nữ cứ mãi đùa giỡn trong những mối tình ngoài hôn nhân.

Tôi thẳng thắn, không hề giấu giếm vợ điều gì. Tôi nghĩ đây chính là điểm mấu chốt khiến cô ấy yêu tôi.

Sự thẳng thắn của tôi đối với cô ấy đáng lẽ phải nhận được sự tôn trọng của cô ấy đối với tình cảm ngoài hôn nhân của tôi. Thực tế cô ấy cũng đã làm được. Cô ấy "vô vi nhi trị" đối với tôi, còn tôi thì từ "chính sách gia đình" của cô ấy mà lĩnh hội được một người đàn ông đã kết hôn cần phải tự trọng và tự yêu bản thân mình như thế nào...

Người vợ tốt cũng có đủ loại kiểu dáng.

Nếu bạn chọn vợ, người phù hợp với bạn nhất, mới là người có "duyên" với bạn nhất. Người tốt chưa chắc đã phù hợp. Người phù hợp đại đa số chính là người tốt nhất đối với bạn...

Phụ nữ là đàn ông khiếm khuyết.

Hơn hai ngàn năm trước, có một người đàn ông đã nói như vậy.

Ông ta là một người đàn ông vĩ đại.

Tên ông ta là Aristotle.

Thế nên lời của ông ta được rất nhiều người đàn ông tôn sùng. Hơn nữa toàn là những người đàn ông có văn hóa học thức. Người đàn ông không có văn hóa học thức thì không coi Aristotle ra gì. Cũng chẳng bàn đến chuyện tôn sùng lời ông ta.

Thế là có một người phụ nữ tên là Medea từng than thở: "Trong tất cả các sinh vật có lý trí, có linh tính, phụ nữ là bất hạnh nhất."

Vì thế phụ nữ trong mắt đàn ông, mãi mãi chẳng qua chỉ là phối ngẫu của họ. Kể cả tất cả những người phụ nữ kiệt xuất.

Nhưng Chúa dù sao cũng là nam giới. Khi ông tán dương phụ nữ, logic của ông cũng không thể vượt ra ngoài quan điểm thuần túy nam giới rằng phụ nữ là "phối ngẫu" của đàn ông.

Mặc dù Chúa chưa bao giờ nói như vậy — nhưng những người phụ nữ có đức hạnh luôn khổ sở tìm kiếm những người đàn ông có đức hạnh. Những người phụ nữ tìm thấy những người đàn ông có đức hạnh, ít hơn rất nhiều so với những người đàn ông tìm thấy những người phụ nữ xinh đẹp.

Đây hẳn là nỗi bi ai rất lớn của đàn ông.

Chúa còn nói — "Hãy để phụ nữ lặng lẽ, hoàn toàn phục tùng mà học tập. Ta không cho phép phụ nữ giảng đạo, cũng không cho phép bà ta quản lý đàn ông. Chỉ cần bà ta trầm tĩnh. Bởi vì người được tạo ra trước là Adam, sau đó mới là Eva."

Có một người đàn ông không tán đồng lời của Chúa.

Ông ta nói — "Đàn ông, có kẻ bình tĩnh, có kẻ hiếu chiến, nhưng mỗi người phụ nữ đều là nữ hoàng của cuộc sống."

Tên ông ta là Pope.

Bây giờ ngày càng có nhiều người đàn ông đánh giá công bằng về phụ nữ.

Bởi vì bây giờ ngày càng có nhiều người đàn ông chỉ có thể làm phối ngẫu của phụ nữ.

Bởi vì bây giờ ngày càng có nhiều người phụ nữ không cam chịu chỉ làm phối ngẫu của đàn ông.

Trong một thời đại mà đàn ông phổ biến "yếu mềm" — tất nhiên bao gồm cả bản thân tôi — nếu phụ nữ vẫn cam chịu chỉ làm phối ngẫu của đàn ông, thì đàn ông và phụ nữ của dân tộc chúng ta, sợ rằng cũng chỉ biết thở dài.

Phần ấm áp nhất, giàu chất thơ nhất trong cuộc sống nhân loại, phần có thể khiến tình cảm nhân loại được thanh lọc, hướng tới sự tốt đẹp, đều bắt nguồn từ nữ giới. Cho nên tôi mới nói, đàn ông tạo ra thế giới, còn phụ nữ tạo ra đàn ông.

Phụ nữ tạo ra đàn ông, ngoài tình cảm còn có giáo hóa. Đàn ông đến với thế giới này, người thầy đầu tiên chính là mẹ mình. Khi quan sát một người đàn ông trưởng thành, bất kể ưu điểm hay khuyết điểm, gần như luôn có thể tìm thấy dấu vết giáo hóa của phụ nữ. Mà sự giáo hóa này, có thể ảnh hưởng cả cuộc đời.

Có người nói trong tác phẩm của tôi có tâm lý sùng bái nữ giới. Sau khi suy nghĩ bình tĩnh, tôi thừa nhận điều này.

Tôi cảm nhận chân thực hơn từ mẹ mình về những khổ nạn và gánh nặng mà một người phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ bình thường, phải chịu đựng trong cuộc sống. Do đó, tiểu thuyết của tôi luôn dành một sự kính trọng thường trực đối với nữ giới. Tính cách của tôi, cách đối nhân xử thế, nhiều điểm giống mẹ. Ví dụ như khoan dung, ủy khuất bản thân để đạt được sự cân bằng trong các mối quan hệ nhân sinh vân vân, mặc dù tôi vẫn chưa chắc làm vậy là tốt hay không tốt, có lẽ có người cho là cổ hủ.

Phụ nữ tin vào tấm gương, đàn ông tin vào đôi mắt của phụ nữ.

Đàn ông theo đuổi thành công, phụ nữ thì tương đối thực tế.

Đàn ông dường như luôn tìm kiếm cơ hội, giống như đang tìm kiếm một chiếc xe, vội vã lái đi, xác nhận trước rằng tương lai sẽ tốt hơn hiện tại, vì vậy đàn ông thường hoang mang, lo âu, nội tâm không cân bằng. Phụ nữ thì thực tế hơn, với điều kiện này, hoàn cảnh này, điểm mấu chốt là sự thích nghi, dưới sự thích nghi đó mà tranh thủ sống tốt hơn.

Nỗi khổ tâm của phụ nữ, thực ra cũng là nỗi khổ tâm của thời đại.

Tôi thường nghĩ, thế hệ chúng ta là thế hệ chịu nhiều tai ương, mười năm loạn lạc, chúng ta mất đi rất nhiều cơ hội, mà nữ giới lại càng thảm hại hơn, họ gần như không có tình yêu, đã vội vã bước vào gia đình. Vì sự sinh tồn mà bôn ba. Nhiều năm sau, thế hệ phụ nữ này có thể sản sinh ra những nhà văn, chuyên gia và nhân vật kiệt xuất, nhưng lật lại lịch sử tình cảm của họ, từng trang từng trang rất có thể là nhợt nhạt và trống rỗng. Họ đã có được, cũng đã mất đi. Đến lúc đó, họ vò võ thủ tiết với người đàn ông mà số phận ném cho mình, nỗi đau đớn là điều có thể hình dung được.

Phụ nữ thuộc về thế giới tình cảm, chưa kịp chớm nở, chưa kịp tận hưởng những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời, đã tàn úa, chỉ có thể kết trái đắng chát. Điều này đối với phụ nữ là vô cùng tàn nhẫn.

Tôi thừa nhận, từ lâu rồi, phụ nữ trước khi kết hôn, dù thế nào đi nữa, vẫn còn có sự mơ mộng, vẫn còn dù chỉ là một tia hy vọng. Một khi kết hôn, đã định sẵn là sẽ không còn cái tôi nữa.

Tại sao trong thế hệ nữ giới này có nhiều kiểu người làm sự nghiệp, kiểu người mạnh mẽ như vậy? Xét về bản thân thời đại hàng hóa, nó không chấp nhận và bài trừ phụ nữ truyền thống, chỉ có phản nghịch truyền thống, chấp nhận thách thức, mới có thể thuận theo trào lưu. Nhưng sự phản nghịch này đã định sẵn là bất lực, những người phụ nữ kiệt xuất nhất của thời đại hàng hóa thường cũng là những người phụ nữ đau khổ nhiều nhất và sâu sắc nhất, sau khi họ thốt ra những tiếng reo hò ngắn ngủi, lập tức lại rơi vào một nỗi đau nội tâm tự vấn.

Giả sử không xinh đẹp, cách nói chuyện và khí chất cũng là một loại mị lực; giả sử sinh ra trong nghèo hàn, thông minh tài trí cũng là một loại tài sản đáng kể. Tóm lại một câu, chỉ cần bạn muốn, bạn có thể là một người phụ nữ tốt.

Tôi dần dần hình thành một ấn tượng như thế này, phụ nữ đương đại, dù là hiện đại hay truyền thống, thực ra vẫn khá quan tâm đến việc rốt cuộc đàn ông đương đại nhìn nhận bản thân họ như thế nào. Đúng vậy, phần lớn phụ nữ đương đại, ý thức tự chủ từ lâu đã không bị chi phối bởi sở thích của đàn ông nữa, nhưng đôi khi vẫn hy vọng nhận được cảm giác tốt đẹp nào đó từ những lời bình luận của đàn ông về phụ nữ. Mà điều này có nghĩa là, người hiện đại thực ra không có tư tưởng độc lập như họ tự rêu rao; người truyền thống vẫn tự giác quen với truyền thống.

Thú vị là, tôi thấy — phụ nữ trung niên đương đại, dường như rất muốn nghe những lời bình luận cao hơn từ đàn ông đương đại so với phụ nữ trẻ đương đại.

Và phụ nữ trẻ đương đại cũng vậy.

Đối với những người vợ những năm 50, hầu hạ chồng tốt dường như là trách nhiệm hàng đầu. Mà nuôi dạy con cái lại là trách nhiệm thứ hai.

Sau khi chồng đi làm, nhà mới là thiên hạ của phụ nữ. Địa vị nữ chủ nhân của họ, mới bắt đầu được thể hiện đầy đủ hơn. Chồng ở nhà, giống như hoàng đế ngồi trên ngai vàng kim điện. Cho dù anh ta là "minh chủ", mà địa vị của cô trong mắt anh ta có cao hơn chút ít, cũng chẳng qua chỉ là vai trò cận thần hầu cận mà thôi. Nhất cử nhất động, khó tránh khỏi lúc nào cũng phải nhìn sắc mặt. Những người càng phục tùng, thì lệnh chồng là trên hết. Kinh tế là cơ sở, vì sự vất vả của họ không trực tiếp thể hiện ở việc đặt nền tảng kinh tế gia đình, nên lưng sao mà thẳng nổi. Địa vị thực tế trong gia đình thấp kém, tuy sau giải phóng, cũng không có cải thiện cơ bản nào. Một nửa là vợ, một nửa là người hầu. Do sự thiếu hụt bẩm sinh về nền tảng văn hóa gia đình, cũng như sự mê muội lâu dài về ý thức văn minh của cả hai vợ chồng, tình trạng này, ở các gia đình bình dân và gia đình nghèo khổ, ngược lại càng phổ biến, càng nghiêm trọng hơn.

Một người nội trợ rốt cuộc là người phụ nữ như thế nào, người khác chỉ cần bước vào cửa nhà cô ấy là trong lòng đã có đáp án. Người phụ nữ biết vun vén gia đình, dù nhà cô ấy lớn hay nhỏ, đồ đạc đầy đủ hay đơn sơ, đều nhìn ra ngay, sự nghèo khó cũng không thể che lấp được. Chồng, con cái, người già chính là bảng quảng cáo của họ.

Những năm 50, ở Trung Quốc, lòng đố kỵ hạn chế nhất, có lẽ đúng là những người nội trợ.

Nói chính xác hơn, chính là những người nội trợ thuộc tầng lớp bình dân. Nói như vậy, không có nghĩa là tuyên truyền rằng họ dường như bẩm sinh đã gần gũi nhất với những đức tính của phụ nữ. Mà là nhấn mạnh — họ không thể trực tiếp tham gia vào xã hội để cạnh tranh danh lợi; đồng thời những hiện tượng đáng để phụ nữ ghen tị lại gần như đều tồn tại ngoài tầm nhìn ngắn hẹp của họ. Dù là nam hay nữ, căn bản không thể nảy sinh lòng ghen tị từ những hiện tượng mà mình không biết. Đặt mình vào kiểu sống khép kín tập thể như vậy của họ, đã quyết định việc họ thật sự chẳng có gì để ghen tị với những người phụ nữ khác.

Những người nội trợ ghen tị nhất, ghen tị thật sự là — chồng nhà ai đối xử với vợ tốt hơn chồng mình đối xử với mình.

Các cô gái trẻ không còn chơi nhảy dây nữa. Đó được coi là những trò chơi dành cho "cô bé". Họ đặc biệt ít nhảy dây hơn. Bởi vì nhảy dây là trò chơi dành cho mùa hè. Mùa hè họ thường mặc váy. Nhảy dây đôi khi cần vén váy lên. Dây cao bao nhiêu, một chân phải đá cao bấy nhiêu.

Họ đã tự giác thấy không nhã nhặn. Mà các bà mẹ nếu thấy họ vẫn chơi, sẽ quở trách. Mẹ mình không quở trách, mẹ nhà người khác cũng sẽ bàn tán: "Con gái lớn thế này rồi, còn vén váy đá chân cao, thật không biết xấu hổ. Cũng không biết mẹ nó có quản lý không!"

Tôi luôn cho rằng, nhảy dây đối với các cô gái trẻ, là cách chơi vô cùng có ích cho sức khỏe và sự săn chắc. Dáng vẻ nhanh nhẹn của họ khi nhảy dây năm đó, đến nay vẫn in đậm trong tâm trí tôi. Hình ảnh các bà mẹ quở trách họ năm đó, cũng luôn là mảnh ghép thú vị trong ký ức của tôi.

Suy cho cùng, sự thức tỉnh ý thức tự chủ của nữ giới, không phải do bất kỳ điều kiện hay yếu tố nào khác quyết định, mà trước tiên là do sự phát triển của công nghiệp quyết định. Sự phát triển của công nghiệp đã mang lại cơ hội việc làm rộng rãi ở đô thị. Cơ hội việc làm rộng rãi đã tăng thu nhập cho nhiều gia đình. Những gia đình có thu nhập tăng lên có khả năng chi trả học phí cho con cái. Mà quá trình và giai đoạn thay đổi ý thức của nam giới và phụ nữ phổ thông nhờ giáo dục văn hóa phổ cập là khác nhau — nó khiến đàn ông bắt đầu quan tâm đến những việc ngoài bản thân mình; nó khiến phụ nữ bắt đầu suy nghĩ về những việc liên quan đến bản thân mình. Giống như mở ra một bức tranh trước mắt đàn ông, khiến đàn ông biết thế giới rộng lớn hơn nhiều so với những gì mình hiểu; còn mở ra một bức tranh trong tâm trí phụ nữ, khiến phụ nữ biết số phận phụ nữ phong phú hơn nhiều so với mình từng nghĩ. Bức tranh đó vốn dĩ đã tồn tại trong tâm trí phụ nữ. Chỉ là nó cuộn lại, còn ôm ấp, không dựa vào bùa chú của thời đại thì không thể mở ra.

Chỉ có những người phụ nữ cực kỳ đặc biệt, mới có thể nhờ vào sự thức tỉnh của bản thân mà mở nó ra trước cả sự cho phép mặc định của thời đại. Họ ở bất kỳ thời đại nào cũng là những người phụ nữ có tinh thần phản nghịch...

Tôi luôn cảm thấy — một người phụ nữ lặng lẽ đọc sách, nếu bản thân cô ấy đã đẹp, không nghi ngờ gì, dáng vẻ đó của cô ấy, lại càng đẹp hơn. Nếu bản thân cô ấy kém sắc, không nghi ngờ gì, dáng vẻ đó sẽ khiến cô ấy tăng thêm vẻ mỹ cảm.

Tôi luôn cảm thấy có bốn kiểu hình ảnh phụ nữ là động lòng người — thiếu nữ chống cằm trầm tư; phụ nữ trẻ đang đọc sách; người phụ nữ trưởng thành đang cho con bú; bà cụ đang đan lát.

Sự theo đuổi tri thức của con người, đại khái có thể quy kết thành hai loại — một loại do hứng thú; một loại do nhu cầu.

Phụ nữ Trung Quốc năm đó, gần như đều là do nhu cầu mà theo đuổi tri thức. Nói chính xác hơn, là theo đuổi tấm bằng. Tấm bằng có thể giúp họ mưu cầu thuận lợi hơn những nghề nghiệp phù hợp với lý tưởng của mình.

Tri thức và học vấn, trở thành một dấu hiệu mà thời đại ném cho con người.

Dấu hiệu này thậm chí ảnh hưởng đến quan niệm chọn bạn đời của phụ nữ đến tuổi kết hôn năm đó.

"Giới thiệu cho em một người bạn trai nhé, anh ta là sinh viên đại học đấy!" Nếu "anh ta" các điều kiện còn lại không quá tệ, mười phần thì tám chín phụ nữ đến tuổi kết hôn đều vui vẻ gặp mặt.

Giống như hôm nay có người nói với họ: "Giới thiệu cho em một người bạn trai nhé, anh ta là đại gia đấy!" — mà ánh mắt của nhiều người trong số họ sẽ bừng sáng ngay lập tức vậy.

Ba chữ "tốt nghiệp đại học", thế là trở thành một trong những tiêu chuẩn chọn bạn đời cao nhất của phụ nữ đến tuổi kết hôn Trung Quốc năm đó.

Họ, những người tự cho rằng điều kiện bản thân ưu việt, thậm chí công khai tuyên bố không tốt nghiệp đại học thì không gả.

Tất nhiên, rất nhiều phụ nữ đợi gả ở Trung Quốc ngày nay, trong yêu cầu chọn bạn đời cũng thường liệt kê tiêu chuẩn này.

Nhưng năm đó, đó là một trong những tiêu chuẩn cao nhất.

Ở ngày nay, lại gần như là tiêu chuẩn tối thiểu, thấp nhất.

Chỉ vài năm trước, các loại kẻ lừa đảo nam giới trẻ tuổi ở khắp nơi, vẫn hết lần này đến lần khác mạo danh sinh viên đại học để lừa gạt trái tim của các cô gái trẻ — không ngờ mới chỉ vài năm sau, họ lại bắt đầu mạo danh con cháu phú thương ở nước ngoài.

Một số phụ nữ có học vấn cao nhưng bẩm sinh không mấy xinh đẹp, trong lòng đương nhiên càng phẫn uất trước sự xấu xa của loại hiện tượng thời đại này. Chẳng những xấu xa, trong suy nghĩ của họ, còn đơn giản là ghê tởm! Đơn giản là đáng ghét!

Năm đó tôi cũng là người đàn ông Trung Quốc giữ thái độ chỉ trích quyết liệt đối với loại hiện tượng thời đại này, nhưng giờ đây ngẫm lại kỹ, loại hiện tượng thời đại này, thực sự là một hiện tượng cực kỳ bình thường từ cổ chí kim.

Dù là đàn ông hay phụ nữ, luôn hy vọng đạt được mục đích nào đó thông qua con đường dễ dàng nhất.

Phụ nữ muốn có một cuộc sống tốt hơn người khác nhiều, cách dễ dàng nhất chỉ có ba loại, mà lại là loại cổ xưa nhất truyền thống nhất — đó chính là thông qua cách gả cho một người đàn ông có thể mang lại cho họ cuộc sống đó.

Cách này tuy cổ xưa, nhưng tuyệt đối không hề lỗi thời. Hiện nay vẫn đang được nhiều phụ nữ trên khắp các quốc gia trên thế giới tiếp nối.

Dung mạo chính là vốn liếng. Tuổi trẻ chính là cổ phiếu. Nó còn ám chỉ họ — tổng của cả hai, lớn hơn rất nhiều so với giá trị của toàn bộ tri thức có thể chứa đựng trong đầu một người phụ nữ. Giống như tổng hai cạnh bất kỳ của một tam giác lớn hơn cạnh thứ ba vậy.

Hai kiểu phụ nữ Trung Quốc hoàn toàn khác biệt, lúc đó đều khao khát cùng một kiểu đàn ông xuất hiện trong số phận của mình — đó là người đàn ông có thể đưa họ rời khỏi Trung Quốc đại lục. Bất kể anh ta là người Hồng Kông hay Đài Loan, bất kể anh ta là người nước nào, bất kể là già hay trẻ, bất kể yêu cầu với tư cách là vợ, hay tình nhân, hay con gái, hay thư ký, hay người làm thuê, bao gồm cả tư cách người giúp việc — tóm lại bất kể tư cách gì cũng không tính toán, chỉ cần có thể đưa cô ấy ra ngoài, cô ấy liền được như ý nguyện.

Thế là các loại đàn ông ngoài biên giới, trở thành quý nhân trong mệnh "cứu độ" họ.

Một số phụ nữ thậm chí đến nay không quốc gia, không nhà, không chồng, không con, không nghề nghiệp, không tài sản, ngoài vốn liếng dung mạo mất giá và cổ phiếu tuổi trẻ đã khấu hao, thực tế gần như không thu hoạch được gì. Chứng minh giao dịch năm đó của họ bản thân không thể coi là hành động thành công.

Phụ nữ thông qua cách cổ xưa là gả cho loại đàn ông nào đó để đạt được mục đích thay đổi số phận, sống một cuộc đời khác, tuy khá phù hợp với đặc điểm nhân tính của phụ nữ, tuy không cần phải chỉ trích khắt khe, nhưng cũng không đáng để khẳng định một cách đặc biệt.

Bởi vì, cái cách đó phù hợp với, chính là những đặc điểm quá cổ xưa trong nhân tính của phụ nữ. Dù được đóng gói bằng cái vỏ "hiện đại" đến mức nào, vẫn là cổ xưa. Nó càng mãnh liệt trong ý thức của phụ nữ, thì người phụ nữ đó càng không thể hiện đại nổi trong thời hiện đại.

Người có tri thức dựa vào học vấn để xông pha, người có tài năng dựa vào tài năng để lập thân, người có kỹ năng dựa vào kỹ năng để xông pha; người không tri thức không tài năng không kỹ năng có thể nuôi dưỡng, thì chỉ dựa vào vốn liếng dung mạo và tuổi trẻ để lập thân; ngay cả hai khoản dung mạo và tuổi trẻ cũng không đủ làm vốn liếng, thì dựa vào lòng can đảm mù quáng tiến về phía trước.

Xét về quy luật phổ quát, đàn ông đều phải thừa nhận, phụ nữ là người thầy đầu tiên ảnh hưởng đến việc đàn ông trở thành người như thế nào.

Vậy thì, ai là người thầy ảnh hưởng đến việc phụ nữ trở thành người như thế nào?

Là thời đại.

Phụ nữ trung niên những năm chín mươi, ánh mắt hướng về những người phụ nữ "thế hệ mới" trẻ hơn mình rất nhiều, vừa ngưỡng mộ, vừa phục, lại vừa có khoảng cách, lại vừa thấy chướng mắt.

Lâm Ngữ Đường từng giải thích lý do tại sao ông thích nói chuyện với phụ nữ nhất — "Họ có thể nhìn thấy mọi mâu thuẫn, nông cạn, phù hoa, tôi rất tin tưởng trực giác và bản năng sinh tồn của họ — cái gọi là 'giác quan thứ sáu' của họ. Dưới bề mặt trọng tình cảm khinh lý trí của họ, họ có thể nắm bắt thực tế, hơn nữa gần gũi với nhân sinh hơn đàn ông, tôi rất tôn trọng điều này. Họ hiểu nhân sinh, mà đàn ông lại chỉ biết lý thuyết."

Tôi trích dẫn đoạn này của Lâm Ngữ Đường, là vì trong đó có vài điểm khẳng định về phụ nữ, mượn để bình luận về một số phụ nữ những năm chín mươi, đặc biệt là phụ nữ "thế hệ mới", cũng là khá chính xác.

Họ cũng có một bộ phương pháp của riêng mình khiến họ trở nên như thể vẫn đáng yêu — đó là dẫn dắt đàn ông hưởng lạc kịp thời.

Vài năm trước, trong mắt nhiều người trong số họ, "bám đại gia" chính là con đường tắt dễ dàng nhất để tiếp cận nhân sinh lý tưởng nhất. Mà hiểu được kinh nghiệm phụ nữ làm sao để được quý nhân hoặc đàn ông giàu có sủng ái lâu dài, cũng coi như là hiểu nhân sinh. Nhưng sau đó họ ngộ ra, đó chẳng qua là nhân sinh của người phụ nữ kiểu Dương Quý Phi. Có so sánh với Võ Tắc Thiên, Dương Quý Phi chẳng qua chỉ là một người phụ nữ đáng buồn đáng thương mà thôi. Họ thà bớt chút sủng ái từ đàn ông, đòi thêm chút thực tế. Đặc biệt, khi mối quan hệ giữa họ và đàn ông không có hy vọng trở thành vợ chồng, mỗi phần dịu dàng họ cho đàn ông, đều yêu cầu đàn ông phải trả lại gấp đôi bằng thực tế.

Họ như mọi phụ nữ của mọi thời đại, có nhu cầu tình cảm, nhưng không mấy bận tâm về sự mất mát. Khao khát sự an ủi của tình yêu, nhưng cũng khá giỏi chơi đùa với sự cô đơn không tình yêu. Họ có lúc cô đơn nhưng tuyệt đối không khổ sở. Họ có lúc rơi lệ nhưng chủ yếu vì thất ý mà rất ít khi do hối hận. Thời gian và tinh lực họ bỏ ra cho giao tiếp thường nhiều hơn yêu đương. Ở chỗ họ, hai thứ này thường được cân nhắc như vậy — giao tiếp tạo ra tình nghĩa, mà tình cảm nam nữ rộng rãi có lợi cho sự thành công trong sự nghiệp của bản thân hơn là một tình yêu chuyên nhất. Vì thế khiến đàn ông thường không thể làm rõ mối quan hệ giữa anh ta và cô ấy rốt cuộc là tình yêu hay tình nghĩa.

Mà họ càng trở nên cực đoan tin tưởng thủ đoạn theo đuổi mục đích mà không trọng tình cảm, thì càng biểu diễn một cách khoa trương kiểu chú trọng tình cảm trong những chi tiết vụn vặt, vặt vãnh.

Những hành vi trên của họ lại có thể nói là chẳng đặng đừng. Bởi vì độ tin cậy giữa người với người đã chảy mất trên diện rộng khỏi cuộc sống của người Trung Quốc những năm chín mươi. Ngành nghề tuy nhiều chưa từng thấy, không gian để mỗi người chứng minh giá trị tồn tại của bản thân lại dường như ngày càng nhỏ hẹp, ngày càng tắc nghẽn. Cạnh tranh thể hiện ở nhiều khía cạnh xã hội là gay gắt đến vậy, đôi khi thậm chí là thế thái nhân tình lạnh lẽo vô tình đến vậy, phụ nữ không thể không thi triển những kỹ năng nhân sinh cao nhất mới có thể làm nên việc họ muốn làm.

Phụ nữ Trung Quốc "thế hệ mới" những năm chín mươi, nhìn bề ngoài đầu óc dường như đơn giản chưa từng thấy, mà thực tế lại tinh khôn chưa từng thấy, đầy mưu mô chưa từng thấy.

Phụ nữ không có bối cảnh quyền lực gia tộc tay trắng gây dựng sự nghiệp và đạt được thành công nào đó mà lại chẳng hề bị tổn thương, ở Trung Quốc những năm chín mươi, những chuyện như vậy không nhiều.

Phụ nữ một khi trưởng thành thành đàn bà, sống độc thân chắc chắn trên thực tế là không tự nhiên, không tốt đẹp.

Độc thân chỉ có thể gọi là lựa chọn lý trí trong một trường hợp, đó là so với cuộc hôn nhân tồi tệ về mặt hình thức.

Những nữ sinh viên đại học từ những năm chín mươi trở lại đây, thứ nhất sùng bái tiền tài; thứ hai sùng bái quyền lực; thứ ba sùng bái minh tinh; thứ tư sùng bái sự quyến rũ tình dục của nữ giới; thứ năm, nếu bản thân có hoặc tự cho là có, thì cực đoan sùng bái chính mình... Tùy người mà có thể liệt kê ra nhiều mục khác nữa. Nhưng bốn mục đầu chắc chắn đã bao hàm những nội dung sùng bái chính yếu của họ, chẳng qua thứ tự trước sau không hoàn toàn giống nhau.

Chủ đề mại dâm những năm chín mươi đã cho thấy sự lúng túng lớn của thời đại này. Đây là đặc điểm lâm sàng của "hội chứng Trung Quốc".

Tất nhiên, nhiều quốc gia đều có gái mại dâm. Sự tồn tại của gái mại dâm, lại dường như không ảnh hưởng đến sự hùng cường của các quốc gia đó.

Nhưng, nhiều quốc gia đều không hẹn mà cùng thừa nhận — hiện tượng mại dâm chính là vết sẹo của xã hội.

Trung Quốc từng có một thời gian không có. Đầu những năm tám mươi bắt đầu có. Đến những năm chín mươi thì nhiều lên.

Ấn tượng của tôi về gái mại dâm những năm chín mươi, thực ra đều là có được từ lời kể của những người đàn ông đủ loại ngành nghề, đủ loại kiểu người, từ khắp mọi miền đất nước, mà tôi quen biết sơ sơ hoặc thân quen.

Ấn tượng này ban đầu khiến tôi ngạc nhiên là họ chỉ tồn tại ở một số thành phố, một số khu vực.

Đặc biệt ngạc nhiên là, ở một số huyện trấn vùng sâu vùng xa cũng lan tràn ra.

Ngạc nhiên vài lần sau, cũng không thấy ngạc nhiên nữa.

Sau đó ngạc nhiên vì giá cả rẻ mạt của họ. Nghe nói "phi vụ" mười hai mươi tệ họ cũng nhận.

Tiếp đó lại ngạc nhiên vì độ tuổi ngày càng nhỏ của họ. Nghe nói ở một số thành phố, một số khu vực, còn chưa đầy mười tám tuổi đã bắt đầu bước lên con đường mại dâm lầm lạc.

Sau nữa, chỉ còn lại một sự ngạc nhiên. Đó chính là — sự mại dâm của họ, không hề như tôi tưởng tượng là không cam tâm đến mức nào, bị ép buộc đến mức nào, do đó mà nội tâm đau khổ đến mức nào.

Nghe nói không ít người trong số họ dường như sống rất vui vẻ. Bởi vì mại dâm là "nghề" "nhàn hạ nhất". Bởi vì "nghề" này khiến thu nhập của họ cao gấp mấy lần, thậm chí mấy chục lần lương tháng của công nhân nữ bình thường. Bởi vì tính chất "tính theo sản phẩm" của "nghề" này, tính chất giao dịch tiền mặt, không bao giờ có chuyện nợ "lương" hay "ghi sổ". Hơn nữa bởi vì cách thức truyền thống của "nghề" này gắn liền mật thiết với ăn uống vui chơi.

Tôi luôn tin chắc rằng, bất kỳ một người phụ nữ trẻ hoặc thiếu nữ nào, khi lần đầu tiên trút bỏ quần áo bán dâm cho đàn ông, bất kể người đó đối với cô là quen hay lạ, trong lòng cô chắc chắn cảm thấy xấu hổ. Ít nhất cũng cảm thấy xấu hổ đôi phần. Bởi vì sự phát sinh quan hệ lưỡng tính được quyết định dựa trên cơ sở tiền bạc, đối với phía phụ nữ mà nói, về cơ bản là đi ngược lại bản năng tự nhiên là che chắn thân thể mình trước mặt đàn ông lạ.

Nhưng theo số lần bán dâm tăng lên, loại bản năng này cuối cùng sẽ bị quét sạch khỏi lòng họ không còn dấu vết. Sau này khi cô ấy trút bỏ quần áo trước mặt bất kỳ người đàn ông lạ nào, liền dường như chẳng hề gì như trong phòng thay đồ ở nhà tắm công cộng vậy.

Đối với khách làng chơi, rõ ràng giống như buồn tiểu cuối cùng cũng tìm được nhà vệ sinh.

Đối với gái mại dâm, có lẽ tương đương với việc chấp nhận một lần khám thân thể của bác sĩ phụ khoa nam.

Hiện tượng mua dâm tồn tại ở Trung Quốc, sự thật đại khái là như thế.