Đêm trước ngày rời khỏi Nhật Bản, mấy nam nữ lưu học sinh Trung Quốc đến thăm tôi, họ thoải mái trò chuyện trong phòng tôi, trước đó tôi vốn không quen biết họ. Họ nói nhiều, tôi nói ít. Bất kể là ai trong số họ nói, hay bày tỏ quan điểm về mặt nào của Nhật Bản, tôi đều một phép cung kính lắng nghe.

Một nữ lưu học sinh khuôn mặt trắng trẻo, đeo chiếc kính tinh xảo nói── cách sống của thanh niên Nhật Bản đương đại là một kiểu sống "phản phác quy chân". Chỉ có một việc là đáng để coi trọng, đó là kiếm tiền. Có tiền tiêu rồi, tất cả mọi mặt khác, bao gồm cả tình dục, đều tự do tự tại, tùy hứng, đi theo cảm xúc, mặc sức theo tâm trạng, quả là một cách sống tuyệt vời! Chẳng phải đó là điều mà chúng ta người Trung Quốc vẫn hay nhắc đi nhắc lại là "phản phác quy chân" sao?

Tôi nghe ra bốn chữ "phản phác quy chân", thực ra cô ấy đang ám chỉ chuyện chăn gối là chính.

Tôi đương nhiên có quan điểm khác biệt với cô ấy, nhưng cũng không phản bác, chỉ nghe cho qua chuyện mà thôi. Hơn nữa lúc đó tôi rất buồn ngủ, phải dựa vào việc hút thuốc để chống đỡ, tiếp chuyện họ.

Trong số đó có một người có học vị cao nhất, đang theo học bậc "bác sĩ sau tiến sĩ" (postdoc).

Tôi chợt từ chữ "bác sĩ sau tiến sĩ" mà liên tưởng đến "hậu văn minh"── vật chất tương đối phong phú hơn, xã hội được trật tự hóa một cách chặt chẽ, mâu thuẫn xã hội được hóa giải trên diện rộng, tình dục cũng được công khai hóa, tự do hóa đến mức tối đa, ý nghĩa cấu thành "nhân cách" phần lớn đã biến chất, xung động tinh thần của con người nhìn chung đã suy giảm...

Con người ở giai đoạn "hậu văn minh" này sẽ như thế nào nhỉ? Nhật Bản dường như đã cung cấp cho tôi đủ loại điềm báo.

Nhưng tôi không nghĩ quá sâu, thế nên cũng không đem quan điểm "hậu văn minh" của mình ra nói, chỉ sợ gây ra tranh luận, khách khứa cứ nấn ná không chịu đi, còn tôi thì mãi chẳng thể đi ngủ được...