Phố Đả Kim, nơi tôi từng sống hồi nhỏ, là con đường huyết mạch đi từ vựa lúa lớn Tây Xuyên về phía đông và phía nam. Trong những buổi sáng sương mù mờ ảo, thường có từng đoàn xe quân sự dài vô tận chạy ầm ầm qua, chở trên xe là những bao gạo trắng phau, bởi vì, quốc gia anh em ở phương nam ấy thực sự quá đói. Tôi còn nhớ mấy năm sau, những chiếc xe quân sự chạy ầm ầm đó không còn chở những bao gạo trắng phau nữa, mà là từng khuôn mặt tràn đầy sức sống trẻ trung, miệng hát những khúc ca vang dội, đó là vì, những người anh em phương nam sau khi ăn no, liền bắt đầu tranh giành địa bàn. Lớn lên thêm một chút, tôi biết rằng những khuôn mặt tràn đầy sức sống trẻ trung đó lao lên tuyến đầu hết lớp này đến lớp khác, bị súng tiểu liên Type 56 do nước ta sản xuất bắn trúng, ngã gục trên những bao cát của công sự phòng thủ của địch, trước lúc chết họ sẽ phát hiện ra rằng, những bao cát đó thực ra chính là số gạo chưa ăn hết được gửi qua từ những năm trước.

Khoảng năm mươi năm sau cuộc chiến tranh đó, có một buổi tối nọ, tôi cùng đồng nghiệp Ngô Vinh Thừa gặp một người đàn ông trung niên trong một quán bar trên phố Dương Thị, ông ấy chỉ có bảy ngón tay. Ông kể, hồi đó ông cùng một người chiến hữu thân nhất lao lên chiến đấu, một quả lựu đạn nổ tung, bỗng nhiên người chiến hữu không thấy đâu nữa. Ông không tìm thấy hài cốt của chiến hữu, đành phải gom nhặt lại những phần xương cốt không rõ là địch hay ta đem đi hoả táng, đựng trong một chiếc hũ. Hồi đó quân đội đề cao việc học văn hóa, các chiến sĩ hầu như đều luyện cùng một kiểu chữ thể Tống phỏng theo, ông đã mạo danh chiến hữu viết thư suốt cả một năm trời gửi về quê nhà ở Hà Nam. Cho đến khi xuất ngũ, ông mới ôm chiếc hũ đó về Hà Nam, vừa bước vào sân là quỳ sụp xuống, nói: Từ nay về sau con chính là con trai của hai bác...

Người đàn ông trung niên này thực ra chính là chủ quán bar, ông cứ cúi đầu kể những chuyện này, và những chuyện hai nước hòa giải mở lại cửa khẩu biên giới, ánh đèn lúc mờ lúc tỏ, không phân biệt được là đang khóc hay đang cười. Cuối cùng ông nói: Cách nhìn của tôi về thế giới đã thay đổi, tôi không bao giờ tin những kẻ lừa đảo đó nữa.

Thế hệ trẻ em Trung Quốc chúng tôi có tuổi thanh xuân tàn nhẫn nhất, là bởi vì chúng tôi đã trải qua nền giáo dục chủ nghĩa yêu nước phức tạp nhất thế gian, chúng tôi từng vung những nắm đấm nhỏ để ủng hộ những người anh em phương nam, cũng từng viết những lá thư thăm hỏi cảm động sâu sắc gửi đến các tướng sĩ quân đội ta đang giao chiến với họ; nửa đầu năm còn bớt cơm trong bát chia cho bạn cũ, nửa năm sau đã chứng kiến từng khuôn mặt tràn đầy sức sống trẻ trung lao lên xông pha, ngã gục nơi đất khách quê người. Trải qua những chuyện này, chủ nghĩa yêu nước không còn là giá trị quan cố định nữa, mà là một bộ phim hồi hộp đầy biến hóa khôn lường, chúng ta quan sát xung quanh, chẳng biết đâu là địch đâu là bạn, đâu là bạn đâu là địch, mọi thứ đều đi theo biểu cảm của nguyên thủ...

Đến khi từ từ lớn lên mới hiểu ra, thực ra không có người anh em nào phản bội chúng ta cả, chúng ta mới chính là những kẻ lừa đảo lớn nhất của chính mình, tất cả chỉ vì cái ảo ảnh mang tên hình tượng đại quốc mà thôi.

Nhưng những bao gạo trắng phau và những khuôn mặt tràn đầy sức sống trẻ trung ấy, từ đó đã đi xa mãi. Chẳng có ai hỏi rằng, tại sao hình tượng đại quốc của chúng ta luôn phải được xây dựng trên sự viện trợ không hoàn lại dành cho các nước láng giềng, chứ không phải sự bảo vệ không sợ hãi dành cho người dân trong nước.

Mấy ngày trước, lại là một người anh em khác, một nghệ sĩ chơi đàn Cello đến từ nước Nga, người bạn cũ của nhân dân Trung Quốc, trên chuyến tàu cao tốc đã gác cả bàn chân lên đầu một người phụ nữ Trung Quốc lại còn văng tục thô bỉ "Mày đồ ngu ngách, mày cực kỳ có bệnh"... Từ đó kích thích một làn sóng nhiệt huyết chủ nghĩa yêu nước mới. Liên tưởng đến việc người Anh sàm sỡ phụ nữ Trung Quốc ở Tuyên Vũ Môn, người Hàn Quốc đánh đập tàn nhẫn phụ nữ Trung Quốc ở KFC, cùng với tác phẩm nổi tiếng "Kim Lăng Thập Tam Thoa", tôi không hiểu tại sao mỗi khi những kẻ phản Trung có hành vi bất lợi với chúng ta, lại luôn nhắm vào phụ nữ của chúng ta để giở trò lưu manh một cách tập trung như vậy. Tôi cũng không hiểu tại sao mỗi khi chúng ta cần tuyên truyền chủ nghĩa yêu nước, lại phải đẩy phụ nữ nhà mình lên tuyến đầu tuyên truyền. Thế nhưng tôi vẫn bị kích thích nhiệt huyết chủ nghĩa yêu nước, điều khiến tôi bị kích thích nhất đó là: Đối phương hống hách là thế, vậy mà nhân viên trên tàu lại đang thảo luận xem người phụ nữ bị bắt nạt dùng tạp chí đập vào chân của đối phương có đúng hay không, cảnh sát áp tải tàu sau khi hỏi han vài câu vớ vẩn, kết luận đưa ra lại là: "Người ta là nghệ sĩ, gác chân cao lên một chút thì gác cao lên chút đi." Câu chuyện diễn ra trên chuyến tàu cao tốc này gần như là bản thu nhỏ của lịch sử yêu nước Trung Quốc, đó chính là: Cá nhân thì kháng cự, quần chúng thì vây xem, huynh đệ thì làm càn, quan chức thì xoa dịu.

Thường thì khi chúng ta cần quốc gia bảo vệ, quốc gia chỉ là một từ khóa tra cứu trên từ điển. Gần đây tàu cá của chúng ta lại bị bắt giữ, trong ký ức từ việc Philippines bắt giữ, Hàn Quốc bắt giữ, Việt Nam bắt giữ cho đến nay cả Triều Tiên cũng bắt giữ, tựa như mấy quốc gia xung quanh đây, ai không bắt giữ vài chiếc tàu cá của chúng ta thì thật ngại không dám nhận mình là anh em của chúng ta.

Tôi thường nghe những người bạn phái tả nói phải cảnh giác với sự xâm lăng văn hóa của Hollywood, thế nhưng Hollywood đã sản xuất ra bao nhiêu bộ phim bom tấn về F16, đội đặc nhiệm, A-pát-si (Apache) giải cứu con tin, còn chúng ta lấy ra được cái gì? Là bộ phim nhạt nhẽo "Mật danh Báo Đen" đó, hay là bộ phim còn nhạt nhẽo hơn "Xông ra Amazon"?

Theo tôi thấy, chủ nghĩa yêu nước không phải là chủ nghĩa khiến quốc gia nở mày nở mặt, mà là chủ nghĩa khiến người dân sống có tôn nghiêm, nếu hy sinh tôn nghiêm của người dân để đổi lấy thể diện cho quốc gia này, thì cái chủ nghĩa này, quả thực không phải là một ý hay.

Động lực thúc đẩy tôi viết bài này là, có một tờ nhật báo đã đăng bài "Phải giương cao ngọn cờ lớn chủ nghĩa yêu nước": "Chủ nghĩa yêu nước đang vấp phải sự chỉ trích và chế nhạo của một số người, hễ ngoại quốc là khen, hễ Trung Quốc là chê, quên mất bản thân trước hết là một người Trung Quốc, làm những việc vong ơn bội nghĩa." Tôi cảm thấy bài xã luận của tờ báo này viết thật hay! Chúng ta quả thực phải tăng cường giáo dục chủ nghĩa yêu nước, quét sạch một số kẻ Hán gian rồi. Bạn xem, khi xe đưa đón học sinh ở Trung Quốc gặp nạn, có một bộ lại đi tặng xe đưa đón học sinh cho Macedonia, khi ngư dân Trung Quốc bị bắt cóc, có một bộ lại đi cấy lúa giúp bọn bắt cóc...

Cho nên tôi kiến nghị, lần này nhà nước nhất định phải cứng rắn đòi lại tàu và ngư dân, theo tôi thấy, hình tượng đại quốc chính là hình tượng đại ca, thời khắc mấu chốt anh không được hèn nhát. Huống chi chúng ta đã nộp nhiều tiền bảo vệ phí như vậy, ít nhất cũng phải che chở cho những người dân đã kiên định đi theo bạn nhiều năm chứ.

Câu chuyện nhỏ cuối cùng về người anh em: Năm tôi học lớp bảy, nguyên thủ của quốc gia ở phía đông đó muốn đến Thành Đô thị sát. Hôm đó nhà trường cho nghỉ học nửa ngày chưa từng có trong lịch sử, từ hai giờ trưa các thầy cô đã tổ chức chúng tôi xếp hàng chào mừng dưới bức tượng Chủ tịch Mao ở nhân dân Nam Lộ. Chúng tôi đợi mãi, đói mãi, đói đến mười một giờ đêm, bỗng nghe thấy tiếng thầy cô căng thẳng ra lệnh, "Nhanh lên, giơ hoa lên, hô!" Chúng tôi kích động hô lớn: Hoan hô hoan hô, nhiệt liệt hoan hô...

Tôi hô đến thiếu oxy, chẳng nhìn thấy gì cả, đoàn xe đó chạy cực kỳ nhanh, chẳng thèm ngó ngàng đến chúng tôi mà phóng thẳng đến nhà khách Kim Ngưu. Lại nghe thấy đội trưởng ở phía trước là Tưởng Văn Thắng kích động nói: Á, tôi nhìn thấy rồi, có một bàn tay mũm mĩm đang vẫy về phía chúng ta...

Đêm hôm đó, vì hình tượng đại quốc, nhà trường yêu cầu chúng tôi đi giày lưới màu trắng, một số bạn học hoàn cảnh gia đình không tốt lắm không có giày lưới trắng, thầy cô liền dùng phấn trắng bôi lên, đi vào chân vô cùng khó chịu. Lúc tan cuộc, trên quảng trường toàn là dấu chân, giống như một đàn chim kỳ lạ từng dừng chân lại. Đêm hôm đó tất cả chúng tôi đều rất đói, sau khi được nguyên thủ không nhìn thấy tiếp kiến, tôi và Tưởng Văn Thắng đi dọc theo con đường lớn dài dằng dặc về nhà, suýt thì ngất xỉu.

Hôm sau, các báo đồng loạt đăng tải thông tin thế này: Hữu nghị đời đời bền vững, Thành Đô viện trợ cho quốc gia đó bao nhiêu tấn lương thực...

Tôi nuốt một ngụm nước bọt, tuy cảm thấy tình hữu nghị giữa hai nước tràn ngập dịch vị dạ dày, nhưng vẫn vô cùng tự hào.

Tôi chân thành cảm thấy vui mừng cho tình hữu nghị đời đời bền vững giữa nước ta và quốc gia đó.

Một người yêu nước như tôi, lại luôn bị mắng là Hán gian. Mỗi khi bị mắng, tôi rất muốn nói: Huynh đệ ơi, từng nhớ những bao gạo trắng phau như tuyết được chở đến phương nam, những khuôn mặt tràn đầy sức sống trẻ trung ngã gục nơi chiến tuyến, tuổi thanh xuân bị đạn xuyên qua, không về quê cũ, mãi mãi mất đi dung nhan của tôi.

Có một buổi tối nọ, cái bụng đói meo của một đám nhóc con Trung Quốc, đã làm bệ phóng cho hình tượng đại quốc.

20/05/2012