Nhiều người bình luận giục tôi viết về vụ Foxconn nhảy lầu liên hoàn, tôi bảo hãy đợi đấy, đợi thêm chút nữa, bởi vì tốc độ cập nhật nhảy lầu đã vượt qua tốc độ cập nhật blog của tôi. Mãi đến khi gom đủ con số tròn trĩnh mười vụ nhảy lầu liên tiếp tôi mới viết, trong thâm tâm cứ nghĩ dưới sự phủ nhận mạnh mẽ của Đảng, Chính phủ và Quách Đài Minh thì trong ngắn hạn sẽ không có chuyện nhảy lầu nữa đâu. Nhưng mọi người cứ tra thời gian tôi cập nhật blog thì sẽ rõ, đúng vào khoảnh khắc tôi vừa cập nhật, vụ nhảy lầu thứ 11 đã xảy ra. Thế nên từ nay mọi người cũng đừng gọi là N vụ nhảy lầu liên tiếp nữa, thực ra đó là N+1 vụ nhảy lầu vĩ đại. Bài viết này của tôi là một trong số rất ít bài từng qua chỉnh sửa Photoshop, mười một tiểu dân, tính đến hiện tại vừa vặn có thể tham gia đội hình xuất phát World Cup vong hồn Nam Phi.

Tôi nghe nói có phóng viên thâm nhập khu công nghiệp 28 ngày nhưng không tìm được chứng cứ về nhà máy bóc lột sức lao động, thế thì chuẩn rồi, cho dù tìm được chứng cứ thì cũng sẽ bị chứng minh đây là tin giả. Năm 2006, hai phóng viên của tờ "Nhất Tài Kinh Tế Nhật Báo" đã đăng tải chứng cứ về việc công nhân Foxconn làm việc trên 12 tiếng mỗi ngày, kết quả bị Quách Đài Minh kiện ra tòa đòi bồi thường ba mươi triệu nhân dân tệ. Hơn nữa Quách Đài Minh rất khôn ngoan, không kiện tòa soạn mà kiện phóng viên, còn thông qua tòa án để phong tỏa tài sản cá nhân của phóng viên. Toàn bộ quy trình này ở Đài Loan hay Somalia đều là vi phạm pháp luật, nhưng ở Đại lục thì không phạm pháp, bởi vì mỗi năm Quách Đài Minh đóng góp cho chính phủ 3,9 phần trăm ngạch xuất mậu. Nhìn lại thì hai phóng viên năm đó viết rất ngầu, nhưng hiện tại họ vẫn sống rất ngớ ngẩn. Tức là, ở thiên triều vạch trần sự thật cũng giống như chơi mạt chược vậy, cần phải có thời điểm: sớm quá gọi là hô lác, muộn quá tiền bạc đã bị cuỗm sạch, ở giữa lơ đễnh bị các cơ quan hữu quan ngầm rút mất bài tẩy, thế là các chú ăn đạn thành móm.

Foxconn tất nhiên không có vấn đề gì rồi, không nhớ là đến vụ nhảy lầu thứ mấy, chuyên gia đã nói cái này thực ra không có gì to tát: các vị xem, Foxconn ở Đại lục có 60 vạn nhân viên, mà mới chết có mười một người, con số này thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ tự tử trung bình của cả nước. Đừng có ngớ ngẩn mà bảo các chuyên gia của chúng ta ngớ ngẩn nữa, vào thời điểm then khắc họ vẫn có thể bộc lộ trí thông minh đỉnh cao về mặt tỷ lệ. Lấy mười ba tỷ người làm cơ số, ngày mai bỗng nhiên có một chục triệu người thất nghiệp, tỷ lệ gia tăng thất nghiệp cũng chỉ vỏn vẹn chưa tới một phần mấy, như vậy còn hạnh phúc chán so với nhân dân Mỹ đang chìm trong nước sôi lửa bỏng; mấy ngày nay tàu trật bánh ô tô đâm xe cũng chỉ chết bảy tám chục người, tính theo cơ số dân số mà so với châu Âu, giao thông của chúng ta thực ra an toàn chẳng khác nào nằm trên giường nhà mình. Lại còn vaccine có vấn đề, hàng trăm triệu bông hoa mà mới chết có mười mấy bông, tỷ lệ chết non thấp đến mức khiến Phụ nữ và Trẻ em Liên Hợp Quốc phải nhiệt tình đăng ký muốn đến Sơn Tây tham quan học tập. Cứ theo đà đó suy luận ra tỷ lệ tham quan, tỷ lệ tự thiêu, tỷ lệ cưỡng hiếp trẻ em gái, tỷ lệ trường học sụp đổ do động đất... Chủ tịch Mao ngày xưa đối đầu với Liên Xô mà vung tay ra lệnh cho các bà mẹ sinh nhiều con quả là có tầm nhìn xa trông rộng. Dân số mười ba tỷ chính là tài sản quý giá mà vị lãnh đạo tiền nhiệm để lại cho vị lãnh đạo đương nhiệm trong việc xử lý khủng hoảng truyền thông. Bất kỳ thảm họa lớn nào mà chia đều cho cái đống cơ số này, tỷ nọ tỷ kia, thì đến cuối cùng mẹ kiếp cũng chỉ là một tiếng trắm.

Tin tôi đi, cuối cùng Foxconn sẽ được chứng minh là không có vấn đề gì, kẻ có vấn đề là "tinh thần giới trẻ 80x, 90x quá mỏng manh, giấc ngủ không thiết thực, không giỏi điều tiết bản thân". Tóm lại, việc tuyển dụng của Foxconn là hợp pháp, tiền lương được bảo đảm, tăng ca là do công nhân tự nguyện, nhảy lầu cũng là tự nguyện, tâm trạng hoàn toàn ổn định. Tôi nghe nói các cơ quan hữu quan đã ra lệnh Nam Đô cấm đăng tin về các vụ nhảy lầu liên hoàn, vị trí bài viết này của tôi trên trang chủ cũng bị cưỡng chế giải tỏa, rơi thẳng xuống dưới, kiểu rơi mang phong cách Trung Quốc. Bước tiếp theo, Foxconn sẽ tổ chức các cơ quan truyền thông chính thống tiến vào khu công nghiệp để phỏng vấn và viết các bài báo theo cùng một khuôn mẫu, với các tiêu đề đều là "Rất tốt, rất nhân tính, rất ngây thơ, rất cường đại".

Foxconn đóng góp cho chính phủ nhiều như vậy nên không có vấn đề gì, đành phải đi đường vòng để nói về công đoàn vậy. Luật pháp Trung Quốc luôn nói với chúng ta rằng công đoàn là đại diện cho giai cấp công nhân đi tranh thủ quyền lợi, thế mà chết bao nhiêu người như vậy mà công đoàn Foxconn mãi không lộ diện, phải đến khi được Quách Đài Minh nhiệt tình mời gọi thì mới chịu xuất hiện. Khi chủ tịch công đoàn xuất hiện theo lời mời tha thiết của ông chủ tư bản, thì đó không gọi là xuất hiện mà phải gọi là hiến thân. Cuối cùng sau khi hiến thân, phó chủ tịch Trần Hoành Phương quả nhiên tỏ ra bất lực trong việc giải quyết tình trạng nhảy lầu, "đặc biệt là nhóm đối tượng trẻ tuổi có nguy cơ cao tập trung, nếu không có đủ nguồn lực xã hội và sự quan tâm của chính phủ, chúng ta không thể ngăn chặn những sự kiện bi thảm như vậy xảy ra trong tương lai". Ý của ông ta muốn nói là việc tuyển dụng của Foxconn hoàn toàn không vi phạm pháp luật, vấn đề tư tưởng của nhân viên phải nhờ xã hội và chính phủ quan tâm nhiều mặt thì mới giải quyết được, chứ ở đây không hề có bảo vệ đánh người, không có quản lý thờ ơ càng không có việc khám xét trái quy định.

Thiên triều từ xưa đến nay có rất nhiều hội nhóm thần bí, ví dụ như Nhân đại, Chính hiệp, Công đoàn. Bạn biết chúng tồn tại đấy, nhưng chưa từng thấy chúng bao giờ, chúng luôn thay mặt bạn giải quyết mọi chuyện, nhưng chưa từng giúp bạn đòi lại bất kỳ quyền lợi nào. Về điểm này, mấy cái hội ấy còn chẳng bằng cả Thiên Địa hội, Ca Lão hội hay thậm chí là hội mai mối trong truyền thuyết. Chúng ta đều biết luật pháp quy định công đoàn phải là tổ chức tự phát của công nhân, thế nhưng ở Trung Quốc, chủ tịch công đoàn lại do Đảng và Chính phủ bổ nhiệm. Chúng ta còn biết kinh phí công đoàn thực chất là hội phí do công nhân đóng góp, công nhân mới là ông chủ của chủ tịch công đoàn, thế nhưng chủ tịch công đoàn Trung Quốc lại coi Đảng và Chính phủ là ông chủ. Dưới sự lãnh đạo đúng đắn của ông chủ đặt nhầm chỗ này, họ tích cực tham gia vào việc xây dựng xã hội hài hòa. Cảnh tượng này thật vô cùng hùng vĩ, công đoàn Trung Quốc tuyệt đối sẽ không giống như công đoàn Mỹ tồi tệ dám tổ chức công nhân đình công khi tiền lương quá thấp (như vậy sẽ nhanh chóng bị khép tội tà giáo để bắt giam), cũng không thể cử một số đại biểu đi khiếu kiện (điều đó sẽ khiến các bệnh viện tâm thần quá tải), thậm chí còn không được phép tùy tiện hát bài ca của quần chúng lao động toàn thế giới, bài "Quốc tế ca" (mặc dù lý do đất nước chúng ta tồn tại chính là nhờ bài hát vĩ đại này). Chủ tịch công đoàn vẫn luôn hòa nhịp cùng sự hài hòa nhưng cũng đang hút máu người. Đáng lẽ phải lên tiếng vì công nhân, thì công đoàn lại đi nói thay cho giới tư bản. Khi ấy công đoàn không còn là công đoàn nữa, mà biến thành công hối, lại thêm việc trên danh nghĩa đại diện cho công nhân, nó nghiễm nhiên trở thành một bộ phận tuyên truyền dưới quyền Quách Đài Minh. Khi công đoàn đã trở thành bộ phận tuyên truyền cho giới tư bản, thì khác nào mèo đi làm bảo vệ cho chuột.

Hồi học khoa văn, tôi có học môn tự chọn văn học nước ngoài, khi phân tích tác phẩm "Bố già" thì phát hiện ra có một thứ gọi là "Liên minh công đoàn tài xế xe tải" rất có khí phách. Người nghèo bị bớt xéo tiền lương, công đoàn sẽ cho người đến chặn cửa xe của ông chủ; em gái công nhân bị ác thiếu cưỡng bức, công đoàn sẽ phái người đập nát cằm tên ác thiếu đó. Thực ra Bố già Don cũng tương đương với thủ lĩnh công đoàn, ông ta luôn có thể lo liệu mọi việc cho người nghèo trong khu cộng đồng, thậm chí có thể cắt đứt cái đầu ngựa quý giá của gã đại gia Hollywood dám chơi luật ngầm rồi đặt lên đầu giường, khiến gã đại gia nửa đêm giật mình la oai oái... Những tình tiết này khiến tôi vô cùng sùng bái công đoàn kiểu Mỹ, nhưng thầy cô giáo đã giáo dục chúng tôi phải nhìn nhận một cách đúng đắn về công đoàn Mỹ. Họ bề ngoài thì nói chuyện nghĩa khí, nhưng thực chất lại là tổ chức dùng phương pháp bang hội để làm tê liệt nhân dân lao động Mỹ, bọn chúng thực chất cũng là đồng lõa của đế quốc Mỹ, tuyệt đối không được mắc lừa. Tôi vẫn luôn cố gắng kìm nản bản thân không để bị lừa, một cách gian nan và thành công cắt đứt quan hệ với bọn xã hội đen công đoàn Mỹ.

Cho đến khi tôi đọc được một tài liệu, từ những năm ba mươi của thế kỷ trước, thông qua một loạt các cuộc biểu tình đình công của Liên hiệp công đoàn công nhân ô tô Mỹ, cuối cùng họ đã giành được quyền đại diện duy nhất để tranh thủ lợi ích cho công nhân, liên tục nâng cao tiền lương và phúc lợi đãi ngộ. Đến cuối thế kỷ trước, tiền lương mỗi giờ của công nhân ô tô đã đạt 70-80 USD, cùng với các phúc lợi như hưu trí, y tế, thậm chí còn có cả "thời gian uống cà phê" sáng chiều. Công nhân Mỹ vẫn chưa thấy đủ, hiện nay đang mưu cầu hạ thấp độ tuổi nghỉ hưu. Ở các công ty lớn của Mỹ, sau khi nghỉ hưu sẽ có một khoản tiền hưu trí lớn, mà số tiền đó sẽ không vì nghỉ hưu sớm mà bị giảm đi. Tôi từng tính thử, nếu công nhân Mỹ cũng làm việc 12 tiếng mỗi ngày, một tháng nghỉ hai ngày như công nhân Foxconn, thì mỗi ngày họ có thể kiếm được hơn 800 USD, một tháng kiếm được hơn 20.000 USD, một năm thì sẽ... Đây chính là mức lương của tổng thống Mỹ rồi. Nhưng tại sao không phải mọi công nhân Mỹ đều có thể kiếm được số tiền lớn như tổng thống? Đó là vì:

Công đoàn Mỹ tồi tệ đã nuôi dưỡng nên những người công nhân Mỹ tồi tệ, bọn họ quá lười biếng. Một tòa cao ốc theo tốc độ Thâm Quyến nửa năm là xây xong, còn công nhân Mỹ vừa uống cà phê vừa xây, mất năm năm mới cất nóc được. Cho dù là thành phố như Los Angeles cũng chẳng thấy tòa cao ốc nào, so với Thâm Quyến và Thượng Hải thì Los Angeles đúng là đồ nhà quê; lại thêm nữa, một chiếc ô tô theo tốc độ Quảng Châu ba tiếng là lắp ráp xong, công nhân Mỹ có thể lắp suốt nửa tháng. Thậm chí cách đây không lâu, công đoàn Mỹ còn thông qua những cuộc tuần hành biểu tình vô cùng trơ trẽn để tranh thủ quyền được hút thuốc trên dây chuyền sản xuất cho công nhân ô tô. Lý do của họ là: dây chuyền sản xuất ô tô quá tẻ nhạt, hút thuốc có thể giúp giảm bớt áp lực. Điều này thật thâm độc, công đoàn quả thực là đồng lõa của giới tư bản, bởi vì họ không tiện đạp thẳng công nhân từ trên lầu xuống, nên mới thiết kế ra chiêu hút thuốc để bức tử mấy tên công nhân chết tiệt đó.

Nhân dân thiên triều vui mừng khôn xiết khi ba đại gia ô tô Mỹ năm nào cũng thua lỗ, CCTV kiêu hãnh tuyên bố chính phủ Mỹ cứu trợ thị trường thất bại, Obama đang phải đối mặt với nghi vấn từ mọi phía, nhân dân Mỹ sống không bằng chết. Thậm chí tôi còn hận không thể lập tức bơi sang đó để giải cứu họ, cũng vô cùng lo lắng công nhân Mỹ không sống nổi sẽ vượt biên trốn sang Trung Quốc. Bây giờ mới hiểu ra lý do lớn thực ra là chi phí nhân công của doanh nghiệp Mỹ quá cao, cao hơn Trung Quốc, cao hơn cả Nhật Bản ba mươi phần trăm. Giống như General Motors, thị phần cũng sụt giảm từ năm mươi phần trăm xuống còn hai mươi phần trăm, đắt dĩ phải dời nhà máy sang những quốc gia như Trung Quốc, để rồi họ vui mừng ca ngợi: Ôi Chúa ơi! Ôi con chó của tôi ơi! Sống như con chó, ngoãn ngoãn nghe lời như con chó.

GDP của Trung Quốc, tốc độ kiểu Trung Quốc, ngành chế tạo số một Trung Quốc, chính là được tôi luyện như vậy đấy. Từng chiếc ốc vít đều thấm đẫm xương cốt nghèo khổ của công nhân Trung Quốc, thế mà các thủ lĩnh công đoàn còn nói: Ờ, bọn họ quá yếu đuối. Tôi từng thấy bình luận trực tiếp nhất là: Đất nước này vốn được gầy dựng bằng cách phát động nông dân khởi nghĩa và công nhân đình công, nay đã hủy bỏ hội nông dân, giờ đến công đoàn cũng trực tiếp đặt dưới sự lãnh đạo của chính phủ, khiến hoàn cảnh của công nhân ngày càng trôi dạt xuống tầng lớp đáy cùng... Nói nữa thì thành từ nhạy cảm mất, dù sao thì một Trung Quốc xã hội chủ nghĩa lại càng lúc càng giống chủ nghĩa tư bản mà Karl Marx từng phê phán, trong khi các quốc gia tư bản lại ngày càng giống chủ nghĩa xã hội. Cách mạng bao nhiêu năm nay, Trung Quốc lại không có công đoàn, công đoàn hóa thành công hối.

Tôi từng hỏi hai câu hỏi: Một là, các doanh nghiệp của Quách Đài Minh ở Đài Loan có xuất hiện nhiều vụ nhảy lầu như thế này không? Đáp: Không, nếu có, người nhà đã khiêng thi thể đi biểu tình diễu hành khắp phố rồi. Hai là, Quách Đài Minh phát tài bằng cách nào? Đáp: Quách Đài Minh năm 1974 thành lập Công ty TNHH Hợp doanh Nhựa Hồng Hải tại Đài Loan, ban đầu chỉ sản xuất núm vặn cho ti vi đen trắng. Đến năm 1988 khi mở nhà máy tại Thâm Quyến, quy mô cũng chỉ có khoảng trăm người. Thế nhưng cho đến cuối năm 2007, các cơ sở tương đối trưởng thành của Foxconn trên toàn quốc đã vượt quá con số 13. Năm 2001, ông ta xếp thứ 198 trong bảng xếp hạng "Tỷ phú thế giới" của tạp chí Forbes Mỹ, năm 2002 được xướng tên trong danh sách "Ngôi sao châu Á" do tuần san BusinessWeek Mỹ bình chọn, năm 2009 vươn lên vị trí 109 trong "Top 500 toàn cầu", được mệnh danh là thương nhân Đài Loan có tôn nghiêm nhất.

Mọi người đều hiểu rõ rồi đấy, Quách Đài Minh thực ra là nhờ mở nhà máy ở Thâm Quyến vào năm 1988 mới phất lên, mới lọt vào top 200 tỷ phú toàn cầu, mới sống ngày càng có tôn nghiêm. Còn những người công nhân, không thể sống trong tôn nghiêm, mà chỉ có thể chết đi một cách đầy tôn nghiêm.

Khoảnh khắc Quách Đài Minh ngày một tiến bước lên cao, chính là lúc những người công nhân ngày một rơi xuống vực sâu. Ai nấy đều đang chơi trò mười một vụ nhảy lầu liên tiếp, chỉ có điều là làm ngược hướng mà thôi. Không chỉ Quách Đài Minh và Foxconn, mà còn cả những kẻ khác, và những kẻ khác nữa.

Còn công đoàn, lúc này im lặng là vàng.