Khi một loài thực vật được hình thành khá hoàn chỉnh, người gieo hạt sẽ không chọn ra những cây con tốt nhất mà sẽ tìm trong muôn vàn hạt giống đó ra “những hạt lạ”, hay nói rõ hơn là những cây mang tính khác biệt với đồng loại của chúng.

CÂY NHỎ ĐƯỢC ĐẶT TRÊN BỆ CỬA SỔ PHÍA NAM trong phòng thí nghiệm và loại bỏ sự lo lắng của tôi bằng cách vươn chồi tươi tốt. Mỗi ngày chúng tôi đều quan sát nó nhiều lần, cẩn thận tưới vừa đủ lượng nước, canh vừa đủ ánh mặt trời, tránh những con nhện đỏ, cặn bã, bệnh úa vàng, và những bệnh suy nhược thông thường. Mỗi lần tôi bắt được con cánh cam đều bỏ nó vào chậu cây để đuổi sâu bọ nhưng những chú lính gác màu đỏ bé nhỏ ấy cứ lần lượt bỏ đi. Chúng tôi ghi chép lại nhật ký mỗi ngày vào cuốn sổ tay có bìa bọc cẩm thạch khô riêng về sự phát triển của Cây Nhỏ. Sợ rằng có ai đó sẽ vứt Cây Nhỏ đi đâu đó khi dọn dẹp nên tôi dán một mẫu cảnh cáo nhỏ ngay dưới chậu hoa:

ĐANG TRONG QUY TRÌNH THỰC NGHIỆM. CẤM SỜ VÀO HIỆN VẬT. NGHIÊM TÚC ĐẤY.

Calpurnia Virginia Tate (Callie Vee)

Mười hai ngày sau, chúng tôi nhận được lá thư đầu tiên nhắc về Cây Nhỏ từ ông Hofacket. Trong thư ông hỏi chúng tôi đã nhận được phúc đáp từ Trung tâm nghiên cứu khoa học Hoa Kỳ hay chưa. Ông còn gửi kèm theo mấy tấm hình của một cô dâu đứng bên cửa sổ nhà ông, và đứa bé quấn trong mảnh da gấu đang lè lưỡi, và có rất nhiều khách hàng ghé qua tiệm để chụp hình sau khi thấy tấm ảnh chụp cái cây bình thường ấy.

“Calpurnia, cháu là một thành viên trong dự án này. Hãy viết thư trả lời cho ông Hofacket rằng bây giờ còn quá sớm để nhận được phản hồi, quy trình thông thường phải mất nhiều tháng. Tuy nhiên chúng ta cũng phải duy trì niềm phấn khởi của bất cứ người dân thường nào thích thú đến dự án này ở bất cứ nơi đâu và bất cứ lúc nào.”

Á à! Một nhiệm vụ tham gia vào công tác thư từ khoa học với một người lớn. Tôi viết thư nháp bằng bút chì, đến khi hài lòng với nó tôi đi tìm đưa cho ông xem. Ðến thư viện, tôi gõ cửa và nghe tiếng ông vọng ra, “Cần thì vào đi.” Bên trong, tôi thấy ông đang lục lọi một trong mấy ngăn bàn đựng thằn lằn, miệng đang lầm bầm vì bị mất mẫu vật gì đó.

“Calpurnia, cháu có thấy mẫu vật có năm vằn trên da của ông không? Lẽ ra nó phải ở đây, nằm giữa loại bốn vằn và nhiều vằn, nhưng hình như ông đã để nhầm nó ở đâu rồi.”

“Dạ, cháu không biết thưa ông, nhưng cháu đã viết xong bức thư cho ông Hofacket rồi, ông xem qua nhé.”

“Ông nào chứ?” ông vừa lục lọi vừa nói.

“Người thợ chụp ảnh ở Lockhart ấy, ông nhớ không?”

“À, nhớ rồi.” Rồi ông vẫy tay và nói, “Ông biết rằng cháu viết được mà, đi gửi bức thư đi.” Rồi ông lại lẩm bẩm. “Này là sa giông này, này là kỳ đà này. Còn mớ da còn lại ở đâu nhỉ?”

Tôi rất sợ nhìn thấy phần tủy, định chạy ra khỏi phòng thì tôi sực nhớ ra một vấn đề.

“Cháu không có tem ông ạ,” tôi bảo.

“Hử, à, đây này,” ông nói rồi thò tay vào túi lấy ra một đồng bạc rồi đưa cho tôi. Tôi nhận lấy rồi chạy lên phòng. Vào đến nơi, tôi lấy một ngòi bút mới, lôi ra một tờ giấy viết thư còn mới toanh mà tôi để dành cho những dịp đặc biệt. Ðoạn tôi sắp xếp mọi thứ lên bàn trang điểm và bắt đầu viết. Bức thư không dài nhưng tôi rị mọ đến cả tiếng đồng hồ mới hoàn thành.

Ngày 20 tháng 8, năm 1899

Kính gửi ông,

Cháu đã nhận được lá thư gửi từ hôm thứ tư vừa rồi. Ông cháu, Đội trưởng Walter Tate, yêu cầu cháu báo với ông rằng chúng cháu chưa nhận được tin tức nào từ Trung tâm nghiên cứu khoa học Hoa Kỳ cả. Ông cháu, Đội trưởng Walter Tate, muốn ông biết rằng ông cháu sẽ gửi thư báo cho ông biết ngay khi có được phúc đáp. Ông cháu muốn gửi lời động viên và cảm kích sự quan tâm của ông về dự án này.

Chân thành cảm ơn,

Calpurnia Virginia Tate

(cháu gái của Đội trưởng Walter Tate)

Tôi bỏ bức thư vào một chiếc phong bì dày trang nhã rồi lóc cóc chạy xuống nhà, dự định sẽ gửi ngay trong hôm ấy.

Travis đang cùng Lamar chơi trò Cao bồi và người Da đỏ ở trước hiên nhà, cầm súng nhựa bắn nhau tơi tả. Tôi mặc kệ khi nghe họ gọi “Callie đi đâu đấy?” và chạy đi nhanh nhất có thể. Tôi không có cảm giác muốn chia sẻ hay giải thích gì cả. Họ có cuộc sống riêng thì bây giờ tôi cũng vậy, tôi vừa chạy vừa khoái chí với suy nghĩ đó.

Tôi chạy đến bưu điện trong thời gian kỉ lục, thở hổn hển và quần áo đầy bụi đường. Sau quầy, ông đưa thư Grassel đang đứng đó. Có điều gì đó không ổn về ông ta nhưng tôi không biết chắc là gì. Lúc nào ông ta cũng tỏ ra niềm nở tiếp đón những người nhà họ Tate, mỗi lần bố mẹ tôi đến là ông ta đều rất khúm núm. Ông ta giả vờ yêu trẻ con, nhất là trẻ con nhà Tate nhưng tôi dám cá rằng ông ta không hề thật tâm chút nào cả. Ông ta đang trò chuyện cùng mẹ của Lula Gates và đưa cho bà ấy một bưu kiện. Tôi kiên nhẫn đứng đợi như một cô bé ngoan.

“Chào cháu Callie,” cô Gates cất lời khi nhận thấy tôi. “Cả nhà cháu khỏe không? Cô hi vọng rằng mẹ cháu không bị chứng đau đầu hành hạ suốt chứ?”

“Dạ, cám ơn trời, cả nhà cháu vẫn khỏe ạ.”

Sau một vài lời hỏi thăm khách sáo, cô ấy nhờ tôi chuyển lại sự kính trọng của mình đến mẹ tôi rồi ra về. Tôi tiến lại sát quầy thư rồi để phong bì lên đó để khỏi phải đặt nó vào tay ông Grassel. Bàn tay mập mạp của ông ấy bao giờ cũng nhớp nháp mồ hôi cả, làm tôi nổi hết cả gai ốc.

“À, cô nhỏ Tate,” ông ta cầm phong bì lên quan sát, “cháu gửi thư đến Lockhart à.”

“Cháu muốn mua tem nữa,” tôi cất giọng khá hỗn hào.

Ông ta nhíu mày lại. Tôi có láo xược quá không nhỉ?

“Làm ơn ạ,” tôi thêm vào vừa kịp lúc.

Ông Grassel nhìn vào địa chỉ viết trên phong bì. “Ðịnh chụp ảnh ở tiệm của Hofacket à?” Ông ta thường hay hỏi khách gửi thư cho ai và vì sao. Mẹ bảo điều này rất khiếm nhã đối với một nhân viên dịch vụ công cộng khi xâm phạm đời tư người khác, và lần này thì tôi thực sự đồng ý với bà.

“Vâng,” tôi ngừng một lúc rồi tiếp, “thưa ông.” Sau đó, với sự bạo gan đang túc trực trong tôi mấy ngày gần đây, tôi đế thêm vào bằng giọng cô bé ngọt ngào, “Cháu sẽ đi chụp ả-nh.”

Ông ta cứng họng. Ha! Rồi tôi đẩy đồng bạc lên quầy. Ông ta lấy con tem, thấm nó lên miếng bọt biển rồi dán lên phong bì của tôi bằng một cử chỉ rất kịch và hỏi, “Có cho dịp gì đặc biệt không?”

“Không, thưa ông.”

Ông ta đếm 8 cent tiền trả lại một cách khoa trương rồi đưa ra làm tôi phải miễn cưỡng chìa tay để nhận.

“Cả gia đình à?” ông ta hỏi, vừa nhấn ngón tay cái ẩm ướt vào mấy ngón tay tôi.

“Gì ạ?” tôi hỏi lại.

“Chụp cả nhà hay chỉ có mình cháu thôi? Tại sao cháu lại cần môt bức ẻnh cho mình - à, nhầm, bức ả-nh.”

“Vâng, thưa ôông!” tôi thét lên rồi ba chân bốn cẳng phóng ra khỏi đó, cố giữ khư khư bí mật yêu quý về Cây Nhỏ cho riêng mình thôi. Tôi sẽ chẳng bao giờ kể cho ông ta biết, ông ta sẽ loan tin ra hết cả thị trấn này mất.

Trời ạ, nếu như ông đoán sai thì sao nhỉ? Tôi có thể chấp nhận nếu ông sai, nhưng tôi không thể đứng nhìn mọi người giễu cợt ông được. Tôi nhận ra từ việc quan sát xung quanh rằng ông rất có uy tín trong cộng đồng này vì đã thành lập nên xưởng tỉa hột bông và những mối kinh doanh trong nhiều thập kỉ trước, nhưng đến nay thì lại có những lời mỉa mai về công việc ông đang theo đuổi. Tôi từng nghe mấy tên hiểu biết nông cạn nhạo báng gọi ông là “Ráo sư”. Ông tôi chẳng bao giờ để tâm, song tôi thì có. Nhưng trong đầu tôi vẫn mang ý chí kiên định rằng nếu ông đúng thì sao? Ðương nhiên là ông phải đúng rồi. Sống với ông bấy lâu nay, tôi chưa bao giờ thấy ông sai cả. Ðôi lúc có thể để nhầm chỗ thằn lằn da năm vằn (ai mà chẳng nhầm lẫn?), còn lại về căn bản thì ông chẳng sai bao giờ.

Tôi biết rằng trong vài tuần tới sự chờ đợi sẽ rất khổ sở, và đúng là nhàn cư vi bất thiện. Vì vậy tôi đành lao vào việc thu thập mẫu vật, nghiên cứu khoa học, bài tập về nhà, nói chung là bất cứ thứ gì để giết thời gian.

Chỉ có một điều tôi không nhận ra rằng mình phải làm... việc nhà.