24. Cạnh Tòa nhà Quốc tế nơi tôi ở là ký túc xá nữ, hai tòa nhà thông nhau, thực chất là một tòa nhà. Người ở trong Tòa nhà Quốc tế đại đa số cũng là những phụ nữ trẻ tuổi. Tôi dán một câu đối lên cửa, vế trên là "Lão ký phục lịch", vế dưới là "Lưu oanh bỉ lân", hoành phi là "Ngưu đắc thảo". Khách đến thăm và những người phụ nữ xung quanh nhìn thấy đều cảm thấy người Trung Quốc vừa bí ẩn vừa tao nhã, thế là họ lần lượt kéo tôi chụp ảnh chung trước cửa. Nể tình khó từ chối, tôi đành nửa đẩy nửa chiều mà vâng lệnh.
25. Nhận danh thiếp của Tiến sĩ Bạch Vĩnh Thụy, đọc lướt qua: "Bạch Vĩnh Thụy", tôi không kìm được mà thốt lên: "Mây mờ sương đậm buồn ngày dài, lò hương hình thú tỏa trầm hương." Đọc xong bản thân liền phì cười, điều này có liên quan gì đến Bạch Vĩnh Thụy cơ chứ? Con người tôi hết thuốc chữa thật rồi, lúc nào cũng liên tưởng lung tung không biên giới. Nhưng rồi lại tự an ủi bản thân: Đây chính là điểm con người cao siêu hơn máy tính. Cho dù máy tính có thêm một trăm năm nữa, e rằng cũng không có nổi năng lực này của tôi. Bởi vì máy tính tồn tại vì sự "hữu dụng", còn con người tồn tại vì hạnh phúc. Bất kỳ đánh giá nào khác đối với tôi đều vô nghĩa, tôi chỉ biết: Tôi hạnh phúc, cho nên tôi tồn tại.
26. Mỗi lần ra vào thang máy, chiếc loa đều lẩm bẩm đọc vài câu, không biết có ý nghĩa gì. Nghe lâu rồi, mới nhận ra hóa ra đó là hai câu thơ của Đỗ Phủ. Lúc đi vào thì đọc là: "Sim sưa ưa người qua", lúc đi ra thì đọc là: "Văn chương ghét mệnh đạt". Thầm nghĩ điều này rất có lý, thái độ của thang máy đối với con người nên là thế này.
27. Tiểu thư Tôn Hữu Kinh quả là một người tốt tuyệt vời, để mời tôi ăn cơm, cô ấy đã gọi vô số cuộc điện thoại mà tôi đều không có mặt. Mãi lúc có mặt thì tôi lại không có thời gian thích hợp. Nhưng cô ấy không hề nản lòng, tiếp tục gọi vô số cuộc tiếp theo. Vì những người bạn như thế này, tôi cũng nên mua một chiếc điện thoại di động. Đúng là cái gọi là "một bữa cơm ngàn vàng" mà.
28. Trong tủ trưng bày ở nhà ăn Tòa nhà Quốc tế nơi tôi ở ngày nào cũng bày những "suất ăn mẫu" được thiết kế tỉ mỉ, không những màu sắc rực rỡ đến mức khiến người ta nghi ngờ có ăn được không, mà phần ăn còn nhiều hơn thực tế ít nhất một phần ba. Tình hình thực tế là, thông thường một suất cơm chỉ cho chừng một lạng, kim chi và củ cải muối các loại tổng cộng cũng khoảng một lạng, canh tương đậu trông như nước rửa bát thì cho một bát nhỏ chỉ bằng quả táo Fuji; thịt thường không có, có thì cũng chỉ có hai ba miếng, cứ như những cô tiểu thư thi hoa hậu mà trần trụi phô trương; cá thỉnh thoảng có cho một con nguyên vẹn, nặng hơn một lạng, nhưng lục phủ ngũ tạng đầy đủ, lại thêm cả vảy, thế nên đành phải như lời người điên trong ngòi bút của Lỗ Tấn mà nói: "Ăn được hai miếng, liền đem nó nhổ ra cả ruột lẫn gan." Trứng gà thỉnh thoảng cho một lát, ước chừng quả trứng đó tổng cộng có thể thái ra tối thiểu sáu lát. Một suất ăn chính như vậy bán giá 1800 won, tương đương 14-15 nhân dân tệ. Các học sinh còn nói ở đây được coi là rẻ và ngon, cho nên nhà ăn này tấp nập kẻ ra người vào, phần lớn đều là cái gọi là mỹ nữ, từng người một ăn uống phơi phới rạng rỡ. Mấy "bà thím" đối xử với tôi đặc biệt ưu đãi, nhìn thấy tôi đi mua cơm, lúc nào cũng cho thêm một lạng tám tiền. Tôi vốn đang hạ quyết tâm giảm cân, nên cũng chẳng bao giờ so đo. Nhớ lại hồi còn đi học, sinh viên Bắc Đại thỉnh thoảng vì đầu bếp nhà ăn cho ít thịt (không phủ kín nổi 6 lạng cơm) mà cãi nhau với đầu bếp, bây giờ nhìn sang Hàn Quốc, mới biết thế nào là "trong phúc mà không biết mình có phúc".
29. Học sinh Hàn Quốc xin nghỉ học rất thú vị, lý do toàn bộ đều là "bà ngoại qua đời". Trong lớp của tôi đã xảy ra 6 lần rồi. Tôi là một giáo viên rảnh rỗi sinh nông nổi, quyết tâm điều tra cho ra lẽ. Qua gặng hỏi vòng vo, kết quả chỉ có nghiên cứu sinh Lý Tri Hi và một sinh viên hệ chính quy khác là thật. 4 người còn lại là giả. Điều này một lần nữa chứng minh phán đoán của tôi: Kết quả của việc đặc biệt nhấn mạnh "hiếu" chắc chắn sẽ là "bất hiếu", phàm là quốc gia hiện đại nào tuyên bố trị quốc bằng Nho giáo thì chắc chắn sẽ dẫn đến sự giả dối lan tràn. Tôi không phê bình trực tiếp học sinh, bởi vì người Hàn Quốc là những kẻ kém chịu đựng sự phê bình nhất. Tôi mượn việc giảng cách dùng từ "xin nghỉ phép" để kể một câu chuyện cười: Một học sinh rất muộn vẫn chưa về nhà, bà ngoại cậu ta đến trường tìm thầy giáo, thầy giáo kinh ngạc nói, chẳng phải hôm nay em ấy đi dự đám tang của bác sao? Học sinh nghe xong đều cười lớn. Tôi nói tiếp, xin phép nghỉ phải cầu thị, không nhất thiết cứ phải có lý do trọng đại. Chuyện ốm đau xảy ra là chuyện thường xuyên, xin nghỉ ốm không có gì là xấu hổ cả. Con gái Trung Quốc xin nghỉ ốm, còn nhận được sự quan tâm đặc biệt của các bạn nam. Xin nghỉ việc riêng chỉ cần hợp với nhân tình thế thái, không có giáo viên nào là không phê chuẩn. Giảng như vậy hiệu quả rất tốt. Gần đây, Trịnh Huyễn Châu xin nghỉ với lý do chị cô ấy chuẩn bị sang Mỹ du học, cô ấy muốn ra sân bay tiễn. Tôi nói, đây là chuyện rất vẻ vang mà, em nên đi. Tôi rất vui, nỗ lực của tôi đã làm giảm bớt tỷ lệ tử vong ở Hàn Quốc.
30. Tào Khê Tự là ngôi chùa Phật giáo lớn nhất Hàn Quốc. Ngày mùng 8 tháng 4 âm lịch là lễ Phật đản, 5 giáo viên Trung Quốc chúng tôi cung kính đến "tùy hỉ". Trong chùa treo dày đặc mấy chục vạn chiếc đèn lồng nhỏ, thế nhưng bên trong đèn lồng lại thắp bóng đèn điện. Vỏ đèn lồng phần lớn là màu lạnh xanh xanh đỏ đỏ, đặt mình vào biển đèn, cảm thấy âm khí ngút trời. Vào Đại Hùng Điện chiêm ngưỡng, không có tượng Phật lớn uy nghiêm trang trọng, chỉ có những bức tượng nhỏ xíu trơ xương, chủ yếu là những bức họa khô khan cứng nhắc. Tôi đã xem không ít tượng Phật ở Hàn Quốc, đều là diện mạo của người Hàn Quốc, ngũ quan mảnh mai, da dẻ trắng trẻo mịn màng, thân hình không thẳng thắn, ánh mắt vô hồn, chẳng có "oai nghi", cũng chẳng có "phúc tướng", nhiều vị Phật còn để râu theo kiểu quan lại. Tiên nữ thì mặc váy dài truyền thống của Hàn Quốc, tay cầm nhạc cụ truyền thống của Hàn Quốc. Tứ đại thiên vương và Vi Đà cũng được bố trí bừa bãi, có vị bên trên là mũi sư tử mắt cọ hổ, râu quai nón dữ dằn, bên dưới lại là đôi chân phụ nữ trắng muốt uyển chuyển. Mọi thứ đều khiến người ta cảm thấy, chẳng có chút khí tượng Phật giáo nào, mà chỉ hoài công có một chút bóng dáng Phật giáo vẽ hươu vẽ vượn. Trên cột câu đối có treo hoặc khắc rất nhiều vế đối, nhưng tôi vừa đọc lên, hoàn toàn không đối váp gì với nhau cả. Ví dụ vế trên là "Ca quản lầu đài thanh tế tế", vế dưới là "Tùy hoa bàng liễu quá tiền xuyên"; vế trên là "Gió chợt thổi làm nhăn một ao nước xuân", vế dưới là "Người nọ lại ở nơi đèn hoa mờ ảo". Đọc nhiều rồi, cười đau cả ruột. Lúc này mới hiểu ra họ chỉ tùy tiện tìm mấy câu thơ của người nổi tiếng đời cổ, viết lên đó cho đẹp mắt, hoàn toàn không cân nhắc xem có phù hợp với hoàn cảnh hay không, càng không màng đến cái quái gì gọi là bằng trắc đối ngẫu nữa. Có lẽ chưa từng có kẻ ngốc nào như tôi lại đi xem xét kỹ lưỡng mấy con chữ đó. Vạn người dân Hàn Quốc trong chùa chen chúc chật như nêm cướp, người thì ăn uống, kẻ thì cười nói, người thì gọi điện thoại di động, kẻ thì đánh con. Lại có một vòng người lớn đang nhảy một điệu nhảy có vẻ như là truyền thống của Hàn Quốc, nhưng nhảy một hồi lại bắt đầu giống khiêu vũ disco, thế là mấy tên Tây cũng hòa vào nhảy nhót tưng bừng, những phụ nữ trung niên Hàn Quốc xung quanh với vẻ ngưỡng mộ vô hạn phụ họa theo mấy tên Tây, cười đến mức ngoác cả miệng. Cuối cùng ở trước đại điện bắt đầu biểu diễn, mấy thanh niên mặc trang phục đầu bếp dùng dao dĩa biểu diễn nhạc cụ gõ, ồn ào điếc tai, khói bụi mịt mù. Một cô gái liên tục cởi quần áo, chỉ còn lại một chiếc áo ba lỗ nhỏ màu đen ôm sát lấy thân hình đang run rẩy. Người dân Hàn Quốc say sưa mê mẩn, hò reo cổ vũ. Chúng tôi thực sự không xem nổi nữa, cúi đầu lui bước. Tôi nói, Hàn Quốc đã không còn Phật giáo nữa rồi. Tiến sĩ Ngô nói, hiện nay Cơ Đốc giáo có ảnh hưởng nhất ở Hàn Quốc. Một nữ giáo viên lạnh lùng nói, các anh tưởng Hàn Quốc còn tôn giáo nào nữa cơ chứ? Một giáo viên khác nói, thôi bỏ đi, người ta chỉ tìm cái cớ để vui chơi thôi, các anh quản người ta nhiều thế làm gì? Mọi người đều nói có lý có lý, bèn vái chào đường ai nấy đi.
31. Một số trí thức Hàn Quốc, đối với hiện trạng của Hàn Quốc cũng rất tỉnh táo. Hôm nay đi qua tòa nhà luật học, ở đại sảnh đang trưng bày truyện tranh. Một bức vẽ Kim Đại Trung phát biểu nói "Hoạt nghênh đến Hàn Quốc", bên trên là bức ảnh Kim Đại Trung phát biểu, bên dưới lại vẽ đám đông đằng sau Kim Đại Trung thành những bộ xương khô. Lại có một bức vẽ một người Hàn Quốc mở cửa bước ra, cứ tưởng mình đang vươn duỗi chân tay một cách tự do, nhưng bên ngoài vẫn còn một vòng tường thành lớn, không có lối ra, bức tường thành đó được vẽ bằng quốc kỳ Mỹ.
32. Phòng nghỉ của tôi không có máy tính, thỉnh thoảng tôi sang phòng nghỉ giảng viên để dùng máy tính. Thế nhưng máy tính ở đó tốc độ chậm khủng khiếp. Các giáo viên Hàn Quốc thấy tôi vô cùng sốt ruột, bèn hỏi tôi bị làm sao vậy. Tôi nói tốc độ lướt web của máy tính quá chậm, họ tiện miệng liền nói, thông tin từ Trung Quốc gửi sang, tốc độ chính là chậm như vậy. Tôi bảo họ, thứ nhất, cái tôi đang lướt không phải mạng của Trung Quốc, mà là mạng của nước Mỹ mà các cô sùng bái nhất; thứ hai, tôi lên mạng này ở những nơi khác của Hàn Quốc, rất nhanh, giống như lật sách vậy; thứ ba, tôi lên mạng của Trung Quốc ở những nơi khác của Hàn Quốc, cũng rất nhanh. Họ nói, vậy là sao chứ? Tôi nói, quỷ mới biết. Họ lại hỏi, "Quỷ mới biết" có ý nghĩa gì? Tôi nói, đại khái là tương đương với câu "Chúa biết" của Cơ Đốc giáo các cô. Nhắc đến Cơ Đốc giáo, họ liền im bặt, bởi vì họ đại đa số là những "tín đồ giả hiệu", ngay cả việc Chúa rốt cuộc là con trai hay cha của Giê-su mà cũng không phân biệt nổi.
33. Nhìn thấy Thường Đan Dương, câu đầu tiên người ta sẽ nói là: "Chẳng phải anh chính là cái người trên tivi..." Thường Đan Dương dạy tiếng Trung trên tivi ở Hàn Quốc, ra vẻ ta đây đạo mạo nghiêm túc, mở miệng ngậm miệng là "Bạn có khỏe không? Tôi rất khỏe, còn bạn thì sao? Tôi cũng rất khỏe, mẹ bạn có khỏe không?..." Á chà, vừa lương thiện vừa dịu dàng làm sao, chúng tôi đều nói trong số các cô gái học tiếng Trung khắp nơi ở Hàn Quốc nhất định có không ít người hâm mộ anh ta. Thế nhưng trong buổi tụ họp của các giáo viên Trung Quốc do Đại sứ quán Trung Quốc tổ chức, lời khuyên nhủ mà Thường Đan Dương dành cho mọi người là: "Một, không cho người Hàn Quốc mượn tiền. Hai, không tin tưởng lời hứa của người Hàn Quốc. Ba, không giúp người Hàn Quốc làm những việc vô cùng phiền phức..." Mọi người liền cười hỏi anh ta, anh chắc là đã chịu đủ mọi sự hãm hại pit-vận của người Hàn Quốc rồi nhỉ? Anh ta phác họa một nụ cười thật thà chất phác, không trả lời. Thực ra không cần trả lời, từng điều khuyên nhủ của anh ta đều có rất nhiều ví dụ sống động như thật. Về chuyện người Hàn Quốc mượn tiền không trả tôi đã nghe được 3 trường hợp, trong đó số tiền lớn nhất là 1000 vạn. Bản thân người Hàn Quốc vốn không tin tưởng lẫn nhau. Họ thông thường không cho người khác mượn tiền. Tôi mới đến Hàn Quốc, không đổi tiền. Một vị giáo sư cực kỳ nổi tiếng của họ trước mặt người khác, một cách vô cùng khoa trương hào phóng cho tôi mượn 3 vạn tệ, tương đương hơn 200 nhân dân tệ. Thế mà một giáo viên bình thường người Trung Quốc quen biết sơ sương lại tiện tay cho tôi mượn 20 vạn. Cách một ngày, vị giáo sư đó hỏi tôi: "3 vạn tệ tôi cho anh mượn, đủ dùng chứ?" Tôi là một người mềm lòng, nếu lúc này lôi ra ném trả ông ta, sợ sẽ làm tổn thương thể diện của ông ta quá, thế nên đành nói: "Đủ dùng, thực sự cảm ơn ngài quá." Thỉnh thoảng nghĩ lại, mẹ kiếp tôi cũng giả tạo thật đấy. Nếu tôi không phải là giáo viên Bắc Đại, có lẽ lúc ấy đã lôi ngay 6 vạn đưa cho ông ta, bảo ông ta 3 vạn còn lại là biếu để mua kinh thánh. Còn khi chúng tôi cùng đi Quảng Châu họp, khoa thu thừa tiền xe của tôi, trợ giảng nói sẽ trả lại cho tôi, nhưng lại cứ nói quên mất, một tháng trôi qua rồi vẫn chưa trả. Trong quá trình đi thuê nhà, tôi được biết, chủ nhà ở Hàn Quốc cơ bản là không trả lại tiền đặt cọc, mà là bắt người thuê nhà mới đưa tiền cọc cho người thuê nhà cũ. Nếu không tìm được người thuê nhà mới, vậy thì người thuê nhà cũ có lẽ sẽ không lấy lại được khoản tiền đặt cọc khổng lồ đó nữa.
34. Về lời hứa của người Hàn Quốc, lúc còn ở Trung Quốc tôi đã có trải nghiệm sâu sắc rằng tuyệt đối không thể tin được. Phổ biến nhất là không tuân thủ thời gian, ngay cả người bạn Hàn Quốc thân thiết nhất của tôi cũng thường xuyên hẹn mà không đến. Có một lần một người bạn Hàn Quốc bảo tôi phôtô rất nhiều bài báo cho anh ta và những người bạn Hàn Quốc khác mà anh ta dẫn theo, tôi đội trời mưa gió ôm đồ đợi hơn một tiếng đồng hồ, họ không đến, mấy ngày liền cũng không có lấy một lời giải thích. Tôi không nhịn nổi đành phải chủ động gọi điện thoại, câu trả lời là hôm đó những người bạn khác gợi ý đến một quán ăn dùng bữa, thế nên rất xin lỗi. Người Hàn Quốc ngược lại rất hay nói "xin lỗi", nhưng lúc nói hoàn toàn không có chút thành ý nào, hoàn toàn là lệ làng phép nước, cứ như thể nói ra mấy chữ này rồi, thì dẫu có giết người phóng hỏa cũng được ân xá vậy.
35. Một giáo viên Trung Quốc kể với tôi, khi anh ấy mới đến Hàn Quốc, muốn đi mua một cái chén uống trà. Đồng nghiệp người Hàn Quốc ở bên cạnh liền nói, cửa hàng ở xa thế cơ mà, đừng đi nữa, nhà tôi có thiếu gì đâu, ngày mai tôi cho anh một cái. Người ta đã nói rõ ràng thế cơ mà, sao có thể khiến người ta mất mặt được chứ? Thế là anh ấy liền không mua. Thế nhưng vị giáo viên Trung Quốc này đợi mấy ngày liền cũng chẳng thấy bóng dáng cái chén trà đâu, đành phải lại cất công đi mua chén trà. Đồng nghiệp người Hàn Quốc vẫn mấy câu nói đó, người Trung Quốc cảm thấy nếu cứ kiên quyết đi mua, thì đó chính là không nể mặt người ta, cho nên lại kiên nhẫn đợi chờ. Cứ lặp đi lặp lại mấy lần như vậy, người Trung Quốc cuối cùng cũng nhẫn nhịn hết nổi, không thèm nhắc đến chuyện này nữa, lặng lẽ đi mua mấy cái chén trà. Mà người Hàn Quốc cũng từ đó không bao giờ nhắc lại chuyện này nữa.
Doãn Hoài nhân ái
"Hải Đông danh thần lục" của Hàn Quốc ghi chép rằng, Doãn Hoài thời trẻ đi đường ghé trọ, chủ nhà không cho phép, cậu ta liền ngồi ở mép sân. Con trai của chủ nhà mang ra một hạt trân châu lớn, rơi xuống sân, bị một con ngỗng trắng nuốt mất. Chủ nhà không tìm được trân châu, liền trói Doãn Hoài lên quan huyện. Doãn Hoài cũng không biện bạch, chỉ yêu cầu trói cả con ngỗng đi cùng. Hôm sau, "trâu từ bụng ngỗng chui ra", sự thật phơi bày. Chủ nhà vô cùng hổ thẹn, hỏi cậu ta tại sao ngày hôm qua không nói, Doãn Hoài đáp: "Nếu hôm qua mà nói, thì chủ nhà tất sẽ mổ ngỗng tìm châu. Cho nên nhẫn nhục mà chờ đợi."
Thái độ bình tĩnh trước biến cố, chịu nhục không biện bạch của Doãn Hoài, thực sự khiến người ta vô cùng thán phục. Mang đậm phong thái mà Tô Đông Phức từng nói: "Không có cớ gì trút lên mà không giận, bỗng nhiên lâm trận mà không sợ." Một số người bạn Hàn Quốc mà tôi gặp, khi nghe người khác ca ngợi ưu điểm của Hàn Quốc thì mày giãn mắt cười, hòa ái thân thiện, mà khi nghe người khác có một chút phê bình uyển chuyển về Hàn Quốc thì lập tức mặt mày đằng đằng sát khí, phản bác đốp chát, thậm chí đập bàn trợn mắt, giận dữ lôi đình. Sư huynh Cao Viễn Đông của tôi chỉ ra rằng: "Tính cách người Hàn hẹp hòi thẳng thắn mà thích tranh chấp gấp gáp." Vì thế tôi rất ít khi phê bình Hàn Quốc, ở Hàn Quốc có gặp oan ức lớn đến đâu cũng cố gắng nuốt ngược vào trong bụng, đồng thời thỉnh thoảng lại khuyên nhủ những người Trung Quốc mới đến Hàn Quốc rằng: "Tuyệt đối đừng góp ý với người Hàn Quốc." Lúc đầu tôi thậm chí còn hoài nghi, chẳng lẽ người Hàn Quốc từ xưa đã mang cái tính khí bốc đồng này sao?
Nhưng câu chuyện về Doãn Hoài đã khiến tôi nhận thức được rằng, người Hàn Quốc thời cổ đại cũng rất sùng bái phong cách đại gia nhân ái nho nhã này, ngay cả việc người khác oan uổng mình ăn trộm mà cũng có thể nhẫn nhịn được, đây rốt cuộc là sự tự tin nhường nào. Một số người Hàn Quốc ngày nay tính khí nóng nảy, e rằng là có quan hệ trực tiếp và mật khẩu chặt chẽ hơn với một cuốn cận đại sử đầy rẫy sự áp bức và đấu tranh. Khi một dân tộc gột rửa được nỗi nhục nhã của chính mình, lấy lại được phẩm giá của mình trên thế giới, tính khí của họ có lẽ sẽ trở nên tao nhã hơn chăng? Một người có lồng ngực rộng lượng như Doãn Hoài, có thể xuất hiện ở ngày hôm qua của Hàn Quốc, thì tự nhiên cũng có thể xuất hiện ở ngày mai của Hàn Quốc.
(Bởi vì có được niềm tin như vậy đối với những người bạn Hàn Quốc, tôi mới dám viết ra những áng văn phê bình Hàn Quốc đầy táo bạo.)
